مافێ حوكمه‌تى یه‌ نه‌هێلیت چه‌ك د ده‌ستێ گرۆپه‌كێ نه‌ شه‌رعی دا بیت

مافێ حوكمه‌تى یه‌ نه‌هێلیت چه‌ك د ده‌ستێ گرۆپه‌كێ نه‌ شه‌رعی دا بیت

136

شاره‌زایه‌كێ سه‌ربازى دیاردكه‌ت ل دووڤ راپۆرتێن نۆشدارى گوله‌ ژپشتڤه‌ ب وێ ژنا خۆنیشاده‌ر كه‌فتیه‌ و ژ روویێ سه‌ربازى و زانستى ڤه‌، دیاردكه‌ت كو كه‌سه‌كى گوله‌ دانایێ و ب سینگى نه‌كه‌فتیه‌، كو بێژین پێشمه‌رگه‌ یان پۆلیسان ته‌قه‌ كریه‌، شاره‌زا ئاشكرادكه‌ت ئه‌ركێ حوكمه‌تێ یه‌ چاره‌سه‌ریا كاودانان بكه‌ت و رێ بۆ ئاڤه‌دانیا ده‌ڤه‌رێ خۆش كه‌ت. شاره‌زایێ سه‌ربازى عه‌مید چیایى حه‌سه‌ن بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ گۆت: خونیشادانا ل خانه‌سۆرێ رووداى نه‌یا قانوونى بوو، رازیبوونا جهێن فه‌رمى نه‌هاتبوو وه‌رگرتن و ئه‌وا هاتیه‌ كرن یا شاش بوو و ئه‌و كه‌سێن ئه‌ڤ مرۆڤه‌ پالداین خۆنیشادانێ بكه‌ن، مه‌ره‌ما ئه‌وان مرۆڤان نه‌ مه‌ره‌مه‌كا مرۆڤاتى یه‌، دڤێت ڤى خه‌لكێ كه‌یسى ل ده‌ڤ بینن بۆ هنده‌ك مه‌ره‌مێن نه‌دیار و دژاتیا ده‌ڤه‌رێ، كه‌یسێ خوه‌ ل ده‌ڤ هنده‌ك وه‌لاتیێن هزرا وان یا سنۆرداركرى بینن كو بۆ مه‌ره‌مێن سیاسى بهێنه‌ بكارئینان، ئه‌و ده‌ڤه‌ر یا له‌شكریه‌ و هه‌تا نوكه‌ شه‌ر نێزیكى ده‌ڤه‌رێ یه‌، سه‌ره‌رایى ڤێ چه‌ندێ پێشمه‌رگه‌ى داخوازا پۆلیسان كریه‌ بهێت كێشێ چاره‌سه‌ربكه‌ت كو پتر پۆلیس ل گه‌ل خه‌لكى هاتیه‌ راهێنانكرن و ئه‌و دزانیت ل گه‌ل وه‌لاتیان پتر كار كه‌ت، ئه‌و ئافره‌تا هاتیه‌ كوشتن كو ئه‌و ژى نزانیت هاتیه‌ چ، به‌لكى هنده‌ك كه‌سان كه‌یسێ خوه‌ ل ده‌ف ساده‌یا وێ دیتى یه‌، دیسا ل دووڤ راپۆرتێن نۆشدارى ته‌قه‌ ژ پشتڤه‌ ل ڤێ ژنێ هاتیه‌كرن و ڤێ كه‌فتیه‌ و ته‌قه‌ ب سینگى نه‌ كه‌تیه‌ كو بێژین هاتیه‌ سه‌ر سه‌نه‌رگه‌ێن پێشمه‌رگه‌ى یان پۆلیسى و وان به‌ره‌ڤانى ژ خوه‌ كربیت و به‌لكو ژ روویێ ئه‌كادیمى و زانستى ڤه‌ دیار دبیت كو ئه‌ڤ ژنه‌ هاتیه‌ كوشتن ب ده‌سته‌كى كو زانى كوشتنێ بكه‌ت و ئه‌ڤه‌ بیته‌ ئه‌گه‌ره‌كێ كو د ناڤبه‌را ڤى خه‌لكى و پۆلیسان و پێشمه‌رگه‌ى دا پتر نه‌خۆش بیت و روودان مه‌زنتر لێ بهێت و ده‌ڤه‌ر ب گشتى هێشتا شه‌ر لێ بدووماهى نه‌هاتیه‌ و یا ساناهیه‌ تیرۆرستێن داعش بهێن و به‌ل به‌لكێ بكه‌ت و مه‌ره‌مێن خوه‌یێن پیس بجهبینت، هه‌كه‌ تشته‌كێ نه‌ چارڤه‌رێكرى په‌یداببا و داعش بومبه‌ك په‌قاندبا ل ناف ڤى خه‌لكى، ئه‌رێ كى دا به‌رپرس بیت ژ ئه‌ڤێ چه‌ندێ و هه‌ر ئه‌م دا گازندا ژ حوكمه‌تێ كه‌ین و بێژین ئه‌ركێ ته‌یه‌، دڤێت تو ده‌ڤه‌رێ بپارێزى و ماده‌م به‌رپرساتیا حوكمه‌تێ یه‌ و ئه‌ركه‌ نه‌هلێت چه‌ك د ده‌ستێ چ گرۆپێن نه‌قانوونى دا نه‌بیت و تنێ ده‌ستێ ئه‌وان دابیت ئه‌وێن ب فه‌رمانا حوكمه‌تێ. عه‌مید چیایى دیاركر كو چ كه‌س ژ سه‌ركرداتیا كوردستانێ و هه‌موو ئالیێن سیاسى پشته‌ڤانیا شه‌رێ براكوژیێ ناكه‌ن و كه‌سه‌ك ل گه‌ل چێبوونا شه‌رێ براكوژیێ نینه‌، ئۆپه‌راسیۆنا پێشمه‌رگێ كوردستانێ ل ده‌ڤه‌رێ ئه‌نجامدایى ب وێ مه‌ره‌مێ یه‌ كو چه‌كێ نه‌شه‌رعى نه‌هێلیته‌ ل ده‌ڤه‌رێ، چونكو ده‌ڤه‌ر پێدڤى ب ئاڤه‌دانكرنێ یه‌ و پێدڤیه‌ شه‌رعیه‌كا حوكمه‌تێ ل ده‌ڤه‌رێ بهێته‌ په‌یداكرن، دیسا خه‌لك ئێمناهیێ ژحوكمه‌تێ وه‌ربگریت و ئه‌ركێ حوكمه‌تێ ئه‌وه‌ بشێت كونترۆل و رێڤه‌به‌رنا ده‌ڤه‌رێ بكه‌ت وه‌ك هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا كوردستانێ، مانا هنده‌ك گرۆپان ل ده‌ڤه‌رێ دبیته‌ هۆكار حوكمه‌ت نه‌شێت كارێ خوه‌ و ئه‌ركێ خوه‌ بكه‌ت و ئاڤه‌دانیێ بكه‌ت و كۆمپانیێن بیانى ژى نه‌شێن قه‌ستا ڤى جهى بكه‌ن بۆ ئاڤه‌دانكرنێ و وه‌لاتى نه‌شێت ئێمناهیێ بینت، هه‌كه‌ تشته‌كێ نه‌ چاڤه‌رێكرى په‌یدا بوو حوكمه‌ت و وه‌لاتى نزانیت كى به‌رپرسه‌، له‌وما نوكه‌ ژى رێكخراوێن ناڤدوه‌له‌تى و خۆیه‌تى ژى نه‌شێن بچنه‌ ده‌ڤه‌رێ دبێژن حوكمه‌ت نه‌ سه‌روه‌ره‌ تێدا و یاسا نه‌ سه‌روه‌ر تێدا چونكو گه‌له‌ك گرۆپێن چه‌كدار تێدا هه‌نه‌ و ئه‌م نزانین سه‌ر ب كێ نه‌ له‌وما دێ خه‌لك ژى مینته‌ بێ كار و ده‌رڤه‌ ژى دێ مینته‌ بێ ئاڤه‌دانى، دیسا خه‌لكێ ده‌رڤه‌رێ ژى نه‌شێت بچیته‌ سه‌ر جه و مالێن خوه‌ و دێ بیته‌ ئه‌گه‌ر هنده‌ك گرۆپێن دى ل ده‌ڤه‌رێ په‌یدا بن وه‌ك داعش بن یان مه‌زنترین بن و ناڤێن جودا و ببنه‌ مه‌ترسى ل سه‌ر ڤى خه‌لكى. شاره‌زایێ له‌شكرى گۆتژى: نه‌شێن بێژین pkk هاریكاریا خه‌لكێ شنگال نه‌كریه‌، ده‌مێ كاره‌ساتێن شنگال په‌یدا بووین، سۆپا سالارێ عیراقێ یێ وى ده‌مى فه‌ریق بابه‌كر زێبارى ل سه‌ر سازیێن راگه‌هاندنێ دیاركر كو ژ هێزێن ئه‌مریكى خواست هاریكاریا خه‌لكێ شنگال بكه‌ن و هنده‌ك ماینه‌ ئاسێ ل ده‌ڤه‌رێ و مه‌ترسى ل سه‌ر ژیانا وان هه‌یه‌ و هێزێن ئه‌مریكى ل سه‌ر خواستا وى ته‌وارا ڤى خه‌لكى چوون و گرۆپه‌كێ له‌شكریێ ئه‌مریكى چوونه‌ ده‌ڤه‌رێ و دووڤچوونا بابه‌تى كرن كو سه‌حكه‌نه‌ رێكه‌كێ بۆ قورتالكرنا ڤى خه‌لكى و پشتى قه‌ستا جهى كرین دیتن گرۆپێن په‌كه‌كێ وێ ده‌ڤه‌رێ هه‌نه‌ و هێزێن ئه‌مریكى به‌رسڤا بابه‌كر زێبارى دا گۆتنێ ته‌ گۆتن خه‌لكێ مه‌ ل ده‌ڤه‌رێ یه‌ و ئه‌ڤه‌ژى په‌كه‌كه‌ لێ یه‌ و ل ده‌ف ئه‌مریكا ژى په‌كه‌كه‌ هێزه‌كا تیرۆرسته‌ و ئه‌م نه‌شێن ل گه‌ل كاربكه‌ین و خزمه‌تا ڤى خه‌لكى بكه‌ین، ئانكو دبینم په‌كه‌كه‌ ژى ئه‌گه‌ره‌ك بوو خه‌لكێ ئێزدى بكه‌ڤیته‌ ده‌ستێ داعش و ئه‌و ل وێرێ نه‌بان دا هێزێن ئه‌مریكى شێن ب رێیێن خوه‌یێن جودا هاریكاریا خه‌لكى كه‌ن و قورتال كه‌ن. ئه‌و كه‌سێن ئیدارا گرۆپه‌كى ل شنگال دكه‌ن لایه‌نه‌كێ كوردى یێ سیاسیه‌ و ئه‌و ژى pkk، ئه‌ڤ روودانێن په‌یدا بووین گه‌له‌ك نه‌خۆش بوو كو ئه‌ڤ روودانه‌ هه‌رێما كوردستانێ په‌یدابووین، جارێ ئه‌م ته‌ماشه‌كه‌ینێ كى شه‌رعى یه‌ و كى نه‌، ئێك ئه‌ڤ شه‌ره‌ دناڤبه‌را هێزا پێشمه‌رگێ كوردستانێ یه‌ كو سه‌ر ب وه‌زاره‌تا پێشمه‌رگێ كوردستانێ یه‌ و گرۆپه‌كێ چه‌كداره‌ ل ده‌ڤه‌رێ هاتیه‌ دروستكرن و ب هنده‌ك ناڤێن جودا و چه‌ك هه‌لگرتیه‌ و ئه‌ڤ چه‌كه‌ د ده‌ستى دا دا ژ ئالیێ یاسایى و سه‌ربازى و حوكمرانیێ ڤه‌ چه‌كه‌كێ نه‌ شه‌رعى یه‌ و پێدڤى ل سه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێمێ نه‌هێلیت چه‌كێ نه‌ شه‌رعى ل ده‌ڤه‌رێ بیت، هه‌لگرتنا چه‌كى بۆ باشیێ بیت یان خرابیێ هه‌ر نه‌ شه‌رعى یه‌. عه‌میدى گۆت: ئه‌ڤ گرۆپێن چه‌كدار هاتینه‌ دروستكرن پشتى 3/8/2014 چه‌كدارێن داعش هێرش كرینه‌ سه‌ر گوند و ده‌ڤه‌رێ و رۆژه‌كا نه‌خۆشبوو وى ده‌مى بۆ ئه‌رك ل سه‌ر مه‌ وه‌ك خه‌لكێ كوردستانێ و كورد كو دژى تیرۆرێ راوستین و هه‌تا وى ده‌مى وه‌زاره‌تا پێشمه‌رگێ كوردستانێ بریاره‌ك ده‌ركر كو ئه‌و مرۆڤێن خۆبه‌خش ئه‌وێن شه‌رێ دژى تیرۆرستێن داعش بهێنه‌ شه‌هیدكرن یان برینداركرن دێ هه‌مان ره‌فتارێن ل گه‌ل پێشمه‌رگه‌ى دهێنه‌كرن دێ ل گه‌ل ئه‌وانژى دهێنه‌كرن وه‌ك ماف، هه‌ر وى ده‌مى گرۆپه‌ك هه‌بوو ل كوردستانا رۆژئاڤا شه‌ر دژى داعش كر YPKیان PKK ب چه‌ندین ناڤێن دى و خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێ هنده‌ك مان و نه‌شیان خوه‌ بگه‌هینه‌ هێزێن پێشمه‌رگێ كوردستانێ و گه‌هشتنه‌ وى گرۆپى و ئارمانجا وان ئه‌وبوویه‌ به‌ره‌ڤانیێ ژ خه‌لكێ خوه‌ چیایێ شنگال بكه‌ن و هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن خوه‌ ئازادكرن و پێشمه‌رگه‌ گه‌هشته‌ ده‌ڤه‌رێ، دیسا هنده‌ك گه‌هشتنه‌ ڤى گرۆپى چونكو مانه‌ ل ده‌ڤه‌رێ و مانا خه‌لكى گه‌ل بۆ پاریێ نانى بوویه‌ و ده‌ستڤه‌ئینانا پاره‌ى بۆ خودانكرنا خوه‌، ئه‌و گرۆپ هه‌رمان و كه‌یسێ بارودۆخى كرن و بۆ هنده‌ك مه‌ره‌مێن نه‌باش و نه‌دیار كه‌یسێ خوه‌ ل خه‌لكى دیت كو خه‌لكى دژى حوكمه‌تێ ل ده‌ڤه‌رێ رابیت. عه‌میدى گۆت: هه‌كه‌ ئه‌ڤ گرۆپه‌ك بێژێت به‌رامبه‌ر یا مه‌كرین دێ مینن و ببنه‌ رێگر ل هه‌مبه‌ر ئاڤه‌دانیا ده‌ڤه‌رێ و نه‌هاتنا خه‌لكى بۆ سه‌ر ده‌ڤه‌رێن خوه‌ و بووینه‌ رێگر ل هه‌مبه‌ر هاتنا رێكخراو و كۆمپانیێن بیانى بۆ ده‌ڤه‌رێ دبێژم ئه‌و خێر به‌ر وێ گونه‌هێ نه‌كه‌فت. شاره‌زایێ له‌شكرى گۆت: چاره‌سه‌ریا كاودانان گه‌له‌كا ساناهیه‌ و هه‌كه‌ عه‌قلیه‌ك بهێته‌ بكارین و هه‌كه‌ مرۆڤ بزانیت ئه‌ركێن ل سه‌ر ملێن وى چنه‌ و یێن سه‌ر ملێن هه‌ڤالێ وى چنه‌، مانا په‌كه‌كێ نه‌ شه‌رعى یه‌، نه‌ قانوونى یه‌، چونكو گرۆپه‌كه‌ ل جیهانێ ب تیرۆرست هاتیه‌ نیاسین و مه‌ پێ نه‌خۆشه‌ ناڤێ تیرۆرست ل سه‌ر گرۆپه‌كێ كوردى هه‌بیت لێ ئه‌ڤه‌ راستى یه‌، مانا ڤى گرۆپى رێگره‌ ل ده‌ڤه‌رێ كو جیهان قه‌ستا ڤى جهى بكه‌ن و ئاڤه‌دانى په‌یدا بیت، هه‌مان ده‌م هه‌كه‌ تو حوكمه‌تا هه‌رێمێ بى و تو خوه‌ ب حوكمه‌ت بناسى و بزانى قانوون سه‌روه‌ره‌ و ئه‌ڤه‌ ئه‌ركێ وێ یه‌ نابیت چه‌ك مینته‌ ده‌ستێ گرۆپه‌كى دا و ئه‌گه‌ر وى گرۆپى شه‌رعیه‌تا حوكمه‌تێ نه‌بیت و شه‌رعیه‌تا حوكمه‌تێ ده‌ست پێ دكه‌ت ژ سازیێن ئێمناهیێ وه‌زاره‌تا پێشمه‌رگه‌ى و ژ به‌ر هندێ دڤێت گرۆپ بزانیت نه‌یێ شه‌رعیه‌ ل ده‌ڤه‌رێ وى چ ماف نینه‌ ل ده‌ڤه‌رێ بمینت و پێدڤیه‌ بزڤرنه‌ جهێن خوه‌ كا چاوا پێشمه‌رگێ كوردستانێ وه‌ك ئه‌ركه‌كێ نه‌ته‌وه‌یى چووینه‌ كۆبانێ و پشتى ب دووماهى هاتنا ئه‌ركێ خوه‌ زڤرینه‌ جهێن خوه‌ و خوه‌ ئاسێ نه‌كرین، پێدڤى یه‌ حوكمه‌تا هه‌رێمێ ب زووترین ده‌م چاره‌كێ ببینت چونكو ئه‌و نوونه‌را ڤى خه‌لكى یه‌ و نه‌هێلیت چه‌ك ب چ كه‌سان بیت و هه‌تا خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێ ژى بیت هه‌كه‌ نه‌شه‌رعى بیت و حوكمه‌ت دشێت عفوه‌كێ بده‌ت و داخوازا راده‌ستكرنا چه‌كى بكه‌ت ژ خه‌لكى و به‌رامبه‌ر پاره‌كى بده‌ته‌ ڤى خه‌لكى.

کۆمێنتا تە