شۆرهشا گولانێ رهنگڤهدانا ل بهرامبهرى پیلانگێریێ بوو
خۆیا بوو لێدانا زهنگا شۆرهشا 26 گولانا پیشكهفتنخواز ئاماژه و ئاراستهیهكا ب هێز بوویه ل سهر وێ پیلانگێریا ل بهرامبهر گهلێ كورد هاتیهكرن ژ لایێ هندهك وهلاتێن زلهێز و پشكداریا وهلاتێن ههرێمى ل سهر شۆرهشا ئیلۆنا مهزن ل سالا 1975 و ههلبهت ئهڤا هه دیاربوو ئهگهر و رێخۆشكهرێن شكاندن و ژناڤبرنا شۆرهشا ئیلۆنێ دیاربوو ئهنجامێ بێزارى و شكهستنا دهسههلاتا بهغدا و دكتاتۆریهتا وێ نهچاریا وى بوو، لهوا پێكۆلا دارێشتنا نهخشه و پێلانگێریا خوه ل سهر شۆرهشا كوردى كر، دا دهستێ وهلاتێن بهرژهوهندكار ههڤ توخیبێ خوه بكهت بۆ هندێ پالدهریا وێ بكهت كو ژ وێ هێزا شۆرهشا ئیلۆنێ رزگار بكهت و دیاربوو ل سهر ڤێ یهكێ بهرههڤیێن رێكهفتنا خیانهتكارا شهش ئادارێ ل جهزائیر هاتنه پێش، ئهكید ئهڤا هه ب پشتهڤانیا وان وهلاتێن زلهێز بوویه د گهل مایتێكرنا راستهوخوه یا هندهك عهرهبێن شۆفێنى ئهڤ رێكهفتنه دایه ئیمزاكرن بۆ هندێ شۆرهشا ئیلۆنێ بدهن شكاندن و ههلبهت ئهڤ دیتن و رامانا ڤێ ئێكێ وهك تێگهههكێ سیاسى ل گۆر وان خواندنێن بۆ هاتینهكرن ئهڤ شۆرهشا هه، كاریگهریا خوه ههبوویه ل سهر زۆربهیا وهلاتێن دهڤهرێ كودێ بهرژهوهندیێن ڤان وهلاتان كهفتنه بهر ترس و تیكدانێ و ههر وهسا هاتیهدیتن ئهڤ رۆل و پێگهیى بهرفرهبوونا شۆرهشا ئیلۆنێ ل سهرانسهرى كوردستانێ دیاركر و هاتهزانین هێزا ڤێ شۆرهشێ چهنده، ئهكید ڤێ كاریگهریا هه گههانده ناڤهند و سازیێن نێڤدهولى، بێگومان ژ لایهكى دیڤه وهسا دایه زانین مهترسیا ڤێ شۆرهشێ دێ ههمى وهلاتێن ههڤسنۆر ڤهگریت و ل بهر هندێ هاتهخواستن پالدهریێ بۆ بكهت، لهورا ڤان وهلاتێ ههنێ هاریكارى و پشكداریا ڤێ پیلانێ كرن و ب تایبهتى ترسا ههرى مهزنا شۆرهشا ئیلۆنێ كهتبوو دلێ دهسههلاتدارێن بهغدا دا لهوا پێكۆلێن بهرچاڤكرن ههتاكو وهلاتێن مهزن و حهزژێكهرێن دۆلارى كێشانه گۆرهپانا ڤێ رێكهفتن و پیلانگیریا ههبوو دورست بكهن بۆ وێ چهندێ رژێما بهغدا ژ مهترسیێن شۆرهشا ئیلۆنێ قورتال بكهن كو رێیا ژ ناڤبرنا شۆرهشا ئیلۆنێ ببینن ئهكید كۆمهكا وهلاتێن دهڤهرێ پشكدارى ڤێ پیلانێ بوون ب تایبهت ئیكى وهكى كێسنجهرى پرسى كو بهریكا وى ڤالهببوو ژ دۆلارى ل سهر حسابا گهلێ كورد و شۆرهشا وى تژى بكهت و دیاربوو پێكڤه ل سهر ڤى نهخشهى ژناڤبرنا شۆرهشا ئیلۆنێ رێكهفتنا جهزائیرێ هاتهكرن و ئهڤ دیتنا ل گهل وێ دوژمناهیا ل بهرامبهرى گهلێ كورد هاتیهكرن ههمى ئهنجامێ وێ چهندێ بوویه كو هاته دیتن شۆرهشا ئیلۆنێ ژ لایێ سیاسى و لهشكرى و باوهرى یا گهلێ كورد گههشتیه گوپیتكا بلنداهیا خوه كو باندۆرا خوه ل سهر دهڤهرێ ب گشتى ههبوو و تایبهتى ل سهر دهستههلاتا بهغدا چونكو نهچار كر دانپێدانێ ب گهلێ كورد بكهت باشترین گرۆڤهیه ل سهر رێكهفتنا 11ئادارى ل سالا 1970 وهكو پهیامهكا دیرۆكى هاتیه ئیمزاكرن و ل بهرچاڤێ چهندێ نهچاربوو خوهڤهكێشێت, ههوارا خوه گههانده وهلاتیێن مهزن كو ریگهچارهیهكێ بینن و پالپشتێ بۆ بكهن چونكو هاته دیتن ڤهرێژا شۆرهشا ئیلۆنێ بهر ب كیانهكێ سهربهخوهڤه دچی و ژ رهخهكێ دیڤه ئهوا ل ههمێ مهترسى ئهڤهبوو كو بارزانى سهركێشا وى كر، لهوا ئهو لهز ل سهر رێكهتنا جهزائیرێ هاتهكرن و دایه ئیمزاكرن داكو بشین شۆرهشا ئیلۆنێ ژناڤببهن بۆ هندێ بهغدا و كاربدهستێن وى ژ مهترسیا شۆرهشا كوردی قورتال ببن داكو بارێ دهسههلاتێ سڤك بكهن و د ههمان دهمى دا پشتراست بكهن ئێدێ چو شۆرهشێن كوردی سهرنهگرن ژ بهر ڤێ چهندى سهرۆكێ وى سهردهمێ عیراقێ (احمد حسن البكر) د گۆتارهكا خوه دا دبێژیت (قد انتهت حركه الكردیه الى الابد). ههلبهت دیاربوو ڤێ پیلانا نه مرۆڤاتیا وان وهلاتى بۆ خوهكرى و فرۆتنێ ل سهر كهلهخێ ههژاران و گهلێن ژێردهست خۆش دكرن و راستیا وێ شۆرهشا ئیلۆنێ تووشى شكهستنهكا لهشكرى كرن، بهلێ باوهرى وخوراگریا فى مللهتى هیج نههاته گوهۆرین، چونكو سهروهرى و سهركردایهتیهكا حهكیم ههبوو ب رێبهریا بارزانیێ نهمر سهركێشیا وێ دكر، چونكو ل گهل ئێش و ئازارێن ڤى خهلكى ژیابوو، لهوا نههێلا دوژمن و خوینمێژێ وێ پیلانگێریا ل سهر گهلێ كورد دلخۆش ببن، ئانكو كهیفا وان ب وێ رێكهفتنا ل سهر شۆرهشا گهلێ مه كرى بهێت و ههلبهت ڤێ چهندا هه دیاركر وهكو بهرسڤهك، ئاگرێ شۆرهشا 26 گولانێ ل سهر بنگههێ ئاخویرێن دوژمنان دا هاتن بلندكرن و دنگورهنگێ شۆرهشا گولانێ ههمى ناڤهند و دهزگههێن رژێما بهغدا ههژاند لهورا جارهكا دى
سهرۆكێ رژێما بهغدا (احمد حسن بكر) د گۆتارهكا دى دا دبێژیت (اندلعت الپوره الكردیه الى مالا نهایه)، ئانكو بێ ئومێدى بۆ رژێمێ پهیدا دبیت بێگومان ب سهربلندى ڤه شۆرهشا گولانێ ل سالا (1976) هاته راگههاندن و ئهكید بوویه پهیام و ئومێد بهخشهك بۆ گهلێ كورد، لهوا پێشهوازیهكا گهرم لێ هاتهكرن، چونكو خهلكێ كوردستانێ ب ههمى تهخوچینێن خوهڤه تێهنێن شۆرهش و بهرخوهدانهكێ بوویه، بۆ پاراستنا وێ دا دهستڤهئینانا مافێ گهلێ كورد مهبۆ هندێ بێر ل پاشهرۆژ و رزگاركرنا ڤێ مللهتى بكهن و راستیا وێ شۆرهشا (26) گولانێ تهڤایا گوند و باژێرێن كوردستانێ ب هزرا نهتهوایهتى هشیاركرن ره و چهقێن وێ ههمى دهڤهرێن كوردستانێ ڤهگرتن و كهته ل سهر وێ رێیا ڤهكێشانا خهلكێ بۆ ناڤ رێزێن شۆرهشێ و ههلبهت شۆرهش ب گهرماتیا خوهڤه هاته راگههاندن و دیاربوو كاریگهریا وێ چوویه دناڤ جهرگێ دوژمنى دا بوویه بهرسڤهك بۆ وێ پیلانگیریا ههڤپشك ل سهر شۆرهشا گهلێ مه كرى و دیاربوو ئهڤ بیركرنا شۆرهشا (26) گولانێ ل سهر دهستێ دلسۆز و شۆرهشكێرا هاته بهرههڤكرن ژ بهر هندى هزر و بێروباوهرێن وێ ل سهر كوردپهروهرهكى دا هاته چاندن و بهرى شۆرهشێ شۆربوون و بهرفرهبوو و چرایێ شۆرهشا گولانێ گهشهكر و گهرماتیهك بۆ گهنج و كوڕێن ڤێ مللهتى پهیداكر، ژ بهر هندێ رهف بۆ رهفێ ل دۆر ئالایێ شۆرهشا (26) گولانێ خرڤهبوون شهڤ و رۆژێن خوهكرنه ئێك بۆ هندێ گهلێ كورد هشیاركرن و ئهڤ راستیه دیاربوون گهلهك كوڕ و كچێن گهلێ مهسیداره و كونجێن زیندانێن بهعسیان قهبوولكر پیخمهت سهروهرى و سهرفهرازیێ بۆ گهلێ خوه پهیدا بكهت، لهوا ڤێ شۆرهشێ رۆژ بۆ رۆژێ زێدهكر و بێگومان ل سهر ڤان بیروباوهرێن نهتهوهیى گهلهك گهنجێن ڤى مللهتى خوه گههاند ناڤ رێزین شۆرهشا گولانێ چهكێ كوردایهتیێ كهرمهتێ ب ملێ خوهڤه كر ژ بۆ وێ یهكێ تۆلا وێ پیلانان ل سهر شۆرهشا ئیلۆنێ ژ رژێما بهغدا و دكتاتۆریهتا بهعسیا ڤه كهت ب وێ چهندێ گشت دوژمن و ههڤچهپهرێن وان بزانن نهشێن ل كوردستانێ بمینن دڤێت ژ كوردستانێ بێنه دهرئیخستن و ژ ئالیهكى دیڤه بزاڤا شۆرهشا گولانێ ژ رویێ رێكخستن و سیاسى و لهشكرى ڤه، رۆلهكى بهرچاڤ ههبوو وهكو گهرهنتیهك دایه گهلێ كورد گاڤێن ب هێز هاڤێتن، لهوا پشتراست بۆ خهلكێ كوردستانێ پهیدابوو، ههلبهت ب ڤێ چهندێ گهلهك دلخۆشبى و ئایندهكێ چاڤهرێكرى بۆ گهلێ مه دێ ههبیت پاشى شۆرهش سهر ئاستێ نیڤدهولهتى و ناڤخوهیى جهێ خوه گرت ژ بهر كو ڤێ شۆرهشێ سهركردهیهكا بسپۆر و تێگههشتى رێبهریا وێ دكر ب تایبهتى هاته زانین ههلگرێ ڤى ئالایى قوتابیێن رێبازا بارزانى تێدانن، لهوا خهلك تمام پشتراست بوو ل گهل ڤێ ژى كارگهریا ڤێ شۆرهشێ ئهڤهبوو سهر بنگهههكێ پارتى زانى هاتبوو ب ناڤكرن و بێگومان بزاڤ و چهلهنگیێن بێ وێنه وهشاندن دوژمن و بهعسیان، چونكو دیتن و سهربۆرا ڤێ شۆرهشێ ل گۆر نێرین و دیتنا شۆرهش و بهرخودانێن گهلێن دى یێن جیهانێ هاتبوون وهرگرتن و ههلبهت ئاراسته و پهیاما شۆرهشا گولانێ ئێكسهر عهقل و سیاسهتا رژێما بهغدا دایه ههژاندن و دیاربوو مهترسیا شۆرهشێ سیاسهتا بهعسیا تێكهلى رهڤین و سهرگێژیێ كر، لهورا بیر ل وێ چهندێ كر سیاسهتا خوه بهرامبهرى گهلێ كورد بگوهۆرن بۆ وێ چهندێ بشێن دوبهرهكى و كورد كوژیێ دروست بكهن دا كو لاوازیێ بیخنه د ناڤ شۆرهشا گولانێ دا، ئهو بوو كوردان بكێشن چهپهرێن دوژمناهیێ دا بهرامبهرى شۆرهشێ پرچهككرن، ژ بهر كو رژێمێ بخوه نهشیا سینگێ شۆرهشا گولانى بگریت، ڤیا كوردان ب دهستێ ئێكودو بكوژن، بهلێ ڤێ چهندێ سهرنهگرت ژ بهر كو سیاسهتا كوردان فیلبازى و دوژمناهیا وان بهێزتر بوو، لهوا گهلێ كورد ب كهیف خۆشی ڤه ل دۆر ئالایێ شۆرهشێ كۆم ڤهكر، لهوا پێگههێ شۆرهشا گولانێ ل ههمى دهڤهرێن كوردى بهرفرههبوو چونكو دهڤهرێن كوردستانێ هاتبوون رزگاركرن و كهتبوون ل بن كونترۆلا شۆرهشا گولانێ و ئهكید دهستههلاتداریا شۆرهشێ حوكمرانیا دهڤهرێن كوردى كر و گهلهك كێشهو ئالۆزى ل دهڤهرێ چارهكرن، ژ ئالیهكێ دیڤه شۆرهشا گولانێ بوویه خودانێ هێزهكا جهماوهرى و لهشكرى شیا گهلهك سهنگهر و دهڤهرێن سهربازى ژ دهستێ رژێما عیراقێ دهربێخن و راستیا ڤێ رژێم كهتبوو د ههلویستێ پاراستن و بهرگریێ و ڤێ راستیێ دیاركر ئێدێ رژێم نهشیا ل باژێران دهركهڤیت لهورا رژیم لاوازبوو و د چاڤێ خهلكى دا هاته خارێ ژ بهر هندێ ههمى رێ لێ بهرزهبوو و نهشیا هێزا خوه یا جاران بزڤرینیت داكو ب كهیفا خوه سهروهریێ ل گهل ڤى مللهتى بكهن، ب تنى ئهڤا ههشیا بكهت پهنایێ ببت بۆ چهكێ كومكوژ ب ناڤێ ئهنفالێ 1988 گهلێ كورد و شۆرهشا كوردى كیمیاباران كرن و ئهنجامێ وێ ب هزاران خهلكێ كوردستانێ هاتن شههیدكرن و بهرزهكرن و ب ساخى هاتنه بنئاخكرن و ئهڤێن ماین ساخ بهرب سنوورێن ئیرانێ توركیاڤه چوون و ههمى ل ئۆرردیگایا كێلهبهند كرن و ئاكنجى بوون و ئهكید ڤێ تاوانا مرۆڤكوژ وژدانا ههر مرۆڤ خوازهكى دایه ههژاندن ژبهر كو دهستههلات و تاوانبارێن گهلێ كورد وهسا خوه رازیكرن كو ئێدى كورد نازڤرن و هاتنه ژ ناڤبرن، بهلێ ڤێ خهونا هه سهرنهگرت و بهروڤاژى نهزانى رژێم دێ كهڤیته چالاخوه دا و ئهكید شۆرهشا گولانێ ب ئاوایهكى دهم كى تووشى شكهستنهكا لهشكرى بوو، بهلێ جارهكا دى دلسۆز و پێشمهرگێ كوردستانێ زڤرین كوردستانى و گورزێن مهزن وهشاندن بهعسیان و دارودهستێن وێ وگهل وێ ژى و ئهو پهیوهندیێن ب هێز ل ناڤبهرا شۆرهش خهلكێ كوردستانێ دورست بوو بهردهوامكر ههتا كو بهارا سالا 1991 شۆرهش دگهل ئێك ویستگه گههشتن ههف دو بیر ل سهرهلدان و رامالینا سیخور و رهشهكێن رژێما عیراقێَ كرن و بێگومان بخوشحالى ڤه كوردستان ل سهر دهستێ قارهمانیا پێشمهرگهى و خهلكێ كوردستانێ هاته پاقژكرن و ئێكگرتن وئیكرێزیا گهلێ مه دورست بوو، لهورا بوونه خودان پهرلهمان و حوكمهتا ههرێما كوردستانێ هاتهچێكرن ژبهر هندێ ئهڤرۆ بووینه خودان دهست كهفت و دهنگێ گهلێ كورد ل سهر ئاستێَ دونیایێ بهلاڤبوویه ئهڤا هه بهرههمێ رهنج و ماندیبوونا گهلێ كورد و خوینا شههێدێن شۆرهشا گولانێ و تهڤایا شۆرهشێن گهلێ مهبوویه و گهلێ كورد ب ڤێ چهندێ سهربلندبوویه، لهوا ئهم باوهرێن رۆژێن سهرخوهبوونا كوردستانێ ێێن نێزیك بووینه.
