گشتپرسی و چهند پرسیارێن لۆژیكى …
دهسپێك: بهرى دهست ب نڤێسنێ بهێتهكرن، دڤێت پێناسا گشتپرسیێ بكهین ئهو ژى: ئێخستنا بابهتهكێ گشتیه بهر دهنگدانێ ب مهرهما بدهستڤهئینانا باوهریا ههڤوهلاتیان، ئهڤه ژى بهروڤاژى پرۆسا ههلبژارتنایه ژ لایێ ناڤهرۆكێڤه، چونكو پرۆسا بهربژێكرنێ: ههلبژارتنا هندهك پارت و كهسایه ـ باش و خراب ـ دكهڤنه د ههڤركیێ دا ب مهرهما سهركهفتن و بدهستڤهئینانا مهزنترین ژمارا كورسیان.
نوكه دا بزڤرینه ل سهر ناڤهرۆكا بابهتى و چهند پرسیاران بێخینه ل بهر دانوستاندنێ:
1ـ ئهرێ پرۆسا ڕاپرسیێ د خودێ خوه دا خرابیهكا ڕههایى یه؟ بهرسف نهخێر.
2ـ ئهرێ بهرژهوهندیا وهلاتێن دژى راپرسیێ باشیهكا ڕههایى یه؟ بهرسف نهخیر.
3ـ ئهرێ تهرازویا راستیا گشتپرسیێ گرێداى دهم و جهایه؟ بهرسف نهخێر.
4 ـ ئهرێ شاشیێن د ههلبژارتنا ئامراز دایه یان چهسپاندنا نجامایه؟
ژ نڤێسنا ل سهرى دیاردبیت كو ههڤكێشه ژ ههمى لایێن خوهڤه یا رێژهی یه، و ههر تشتهكێ رێژهی بیت د ناڤهرۆكا خوهدا ههلگرا رێژهكا ههڤدژه، و ژ بهر كو راستى یا جێگیره (گشتپرسی) و بهرژهوهندى د لڤۆك و ب زوێنهرن (وهلات)، ژ بهر ڤێ چهندێ لۆژیك دبێژیت: ئاڤاكرن ل سهر شهنگستهكێ جێگیر باشتره ژ ئاڤاكرنێ ل سهر لڤۆكان و ستراكچهرا ـ سهرخانه و ژێرخانه ـ پێدڤی ب ئامرازێن دروست و شهرعینه، ژبهر كو گشتپرسی مافهكێ خۆرستى یه ل دووڤ پرهنسیپێن مافێن چارهنڤیس، لهوما نهگونجاندنا گشتپرسیێ ل گهل دهم و جهان نابیته بههانه كو تو ئهنجامێن وێ سڕبكهى یان بههلوهشینى یان پووچهل بكهى، چونكى ئهنجام دێ د ئهرێنی بن، یان نهرێنی بن نه دێ هێنه ژناڤبرن یان پووچهلكرن یان ههلوهشاندن.
ل دووماهیێ دێ بێژین:
1ـ ئهوا نوكه ههرێما كوردستانێ تووشدبیتێ ژ لایێ ـ ناڤخوهیی و دهرهكی ڤه ـ د میانا سهپاندنا سزایێن ئابوورى و دارایی و كارگێرى و سیاسی و لهشكرى دا ژ ئهنجامێ پرۆسا گشتپرسیێ گهلهك مهزنتره، ئهوا پرۆسا ئهم دشێن چارچووڤێ وێ یێ گشتى دیار بكهین كو وهرگرتن و زانینا بۆچوونا گهلێ كوردستانێ بوویه و نهیا ئاراستهكری بوو، بۆ هیچ لایهنهكى، بهلگه ژى بۆ ڤێ چهندێ پشتبهستنه ل سهر گۆتنێن سهركردێن ههرێمێ، دهمێ دگۆت: گشتپرسی نه بۆ دهستنیشانكرنا سنۆرانه یان ئێكلاكرنا دهڤهرێن ههڤڕكى ل سهره، ل گهل بهرههڤیا ههرێمێ بۆ دانوستاندنێن ریشالی ل گهل حوكمهتا ئیتیحادى ژبۆ چارهسهركرنا ههمى كێشه و ههڤڕكى و ناكۆكیێن ههلاویستى و ل سهر ئێككۆمبووى د ناڤبهرا ههولێر و بهغدا دا و ل سهر ههمى بابهتان: گاز و غاز و ماددێ (140) ژ دستوورێ سالا 2005، لهوما ژى كارڤهدانا بهغدا و پایتهختێن وهلاتێن جیران پتربوو ژ ئهنجامدانا گشتپرسیێ، چونكى كارێن ڤان وهلاتان و حوكمهتا ئیتیحادى دكهڤیته ل ژێر ههولا ژ ناڤبرنا ئهزموونا ههرێمێ و دهسههلاتێن وێ یێن دستوورى.
1ـ پرۆسا گشتپرسیێ د كاكلك و ناڤهرۆكا خوهدا پێنگاڤهكه بۆ بلندكرن و پێشڤهبرنا گهل و مرۆڤان بهر ب باشتر، چونكو گشتپرسی ئامرازهكه بۆ ئاڤاكرنا دولهتهكا سڤیل و ههڤچهرخ، دهولهت ژى ئامرازه بۆ چهسپاندنا دستوور و قانوون، دستوور و قانوون ژى ئامرازن بۆ چهسپاندنا ماف و ئهركان، ماف و ئهرك ژى ئامرازن بۆ چهسپاندنا ب بها و خهلاتكرنا مرۆڤانه ل دووڤ ئایهتا پیرۆز: ((ولقد كرمنا بنی ادم)) [الاسراو:70]، و خهلاتكرنا مرۆڤى = چهسپاندنا خودێ مرۆڤیه.
