باهدینا … كانتونا عهشیرا !
رهوشا جڤاكى یا دهڤهرا باهدینان ل رۆژگارێ ئهڤرو ژ گهلهك ئالیانڤه ههتا رادهیهك مهزن نێزیكى سیستهمێ جڤاكى یێَ میرگهها باهدینایه یا كو ل ناڤهراستا چهرخێ نوزدێ دگهل میرگههێن دى یێن كوردستانێ ژئالیێ دهولهتا ئوسمانى ڤه هاتیه ژناڤبرن ..
دهستههڵاتا میرگهها باهدینان ( بتایبهت ل سالێن دومهایێ ) ب چهندین عهشیرهتێن دهڤهرێ هاتبو وهرپێچان و ورۆل و كاریگهریا ههر ئێكێ ب شێوهیهك دیاركرى؛ عهشیرا نێزیك و حاشیه دگهل دهستههلاتداریا میرگههێ,عهشیرا ب كارێ لهشكهرى و هێزا چهكداریێ رۆلى دبینیت, عهشیرا لایهنگر و چهندهكێ ژ سهنتهرێ میرگههێ دوور و لرۆژێن تهنگاڤیێ و پشتهڤانیا میرگههێ دكر , و عهشیرا پترى یا دهمان ههڤڕك و دژى دهستههڵاتا میرگههێ …!
لسهر ئهڤى بنهماى پارڤهكرنا هێزێ ل ئهڤێ دهڤهرێ برێڤهدچو و كهسان جهێ خۆ دگرت و یان كهسان كهس لا ددان وجهێ خۆ خوش دكرن, و دئهڤى بیاڤى دا كهسێن خودان سالوخهتێ غهدر و خیانهتێ و سالوسیێ و مهللاقیێ رۆلێ خۆ ددیت و گهلهك جاران دچونه پێش و نێزكى بازنهیا دهستههلاتا میرى دبوون, وسهرهاتیا عیسێ دهلا ( راوێژكارێ میرێ ) وسوحبهتا شیرهتا وى بۆ میرى ل ناڤ وهرزێ شتى یا ( زهبهشا ) كو یێن مهزن لبهر پێن خۆ دپهلخاندن و جهێ یێن بچوك خۆش دكر وێنهیهكێ رۆهن و زهلاله بۆ بهرچاڤ كرنا سهرو بهرێ ئهڤى سیستهمێ خلوله و پێتڤى راستڤهكرنێ ..
ههتا پشتى نهمانا مێرگههێ وسهپاندنا سیستهمێ راستهوخویێ ئوسمانیان ژى ههر هێزا ( عهشیرهتێ ) وهكو خۆ ما و بهێزتر ژى ژجاران بهلكو ئهڤێ جارێ راستهوخۆ كهفته دبن دهستههڵاتا داگیركهران ڤه .. و دوبهرهكى و ههڤركیێن عهشیران پتر بهرفرهه بون و ئهڤێ جارێ ههر داگیركهران پتر ئهڤ ئاگرێ دوبهرهكیێ خۆش دكر ههتا كو هندهك ژێدهر ئاماژێ ب ئهوێ چهندێ دكهن كو ههتا رادهیهك مهزن ئهڤ ههمو ئهڤ عهشیرێن باهدینان یێن ههڤسوى ههر دهم دگهل ئێك ب شهڕو ناكوكیان ڤه مژول بون و ههمو دهمان لبهر ئێك ڤهناى بون وگهلهك جاران ئهڤ ئاگره خۆشتر وگهرمتر دبو دهما شێخى ( … ) فهتوا ددا بۆ حهلال كرنا خوینا عهشیرا ههڤڕك ههر وهكو ل سالێن 1898ێ و 2006 دو شهرێن مهزن لناڤبهرا عهشیرا (…) و ههردو عهشیرێن ( …) رۆداى و بسهدان كهس هاتینه كوشتن !
ب كورتى كارتێكرن وڤهرێژا ئهڤى سیستهمێَ جڤاكى ههتا رۆژگارێ ئهڤرو ژى ل دهڤهرا مه یا باهدینان دیار و بهرچاڤه ههر چهنده ب رهِنگهكێ دى و ب كراسهكێ دى !
و ئهڤ كهتوارێ (بهێز كرنا سیستهمێ عهشیرهتگهرى – خێَلهكى ) ل ئهڤێَ دهڤهرا مهیا بههدینان وهكو بهرسینگ گرتن (تحدی)و فاكتهرهكێ سهرهكى لبهر وهرار و پێشكهفتنێَ دهێته ههژمارتن دههمو بوارێن جڤاكى, سیاسى, ئابوورى …هتد
وئهڤێن خوارێ ژى چهند میناكهكن لسهر بهێزبوون و ههتا رادهیهكى زاڵ بوونا ئهڤێ سیستهمێ (عهشیرهتگهریێ) ل ئهڤێ دهڤهرا مهیا باهدینان :
• ئهنجومهنێ نوینهران ( پهرلهمان + ئهنجومهنێ پاریزگههێ ): ههتا رادهیهك مهزن ئهڤ ههردو دهزگههێن گرنگ و ههستیار لسهر بنهمایێ نوێنهرێ ئهڤێ عهشیرهتێ و عهشیرهتا دى دهێنه دانان ..كو ههكهر هات و ل خۆلهكێ نوێَنهرێ ئهڤێ عهشیرهتێ تێدا نهبیت دڤێت ژبۆ خۆَلا داهاتى نوێنهرێ وێ تێدا ههبیت !
• پلهو پوستێن فهرمى : ههر دیسا ژبۆ راگرتنا بالانصا سیستهمێ عهشیرهتان گهلهك جاران ئهڤ پوستێن حكومى ژى فلان پوست
پشكا فلان عهشیرێ یه و پوستێ دى بههرا عهشیرا دى ..!
• پۆست لسهر بنهمایێ رازى كرنا بنهمالان : دیساڤه جاران پوست هاتینه دابهش كرن لسهر بنهمایێ ئهڤ پوست بۆ كۆرێ ئهڤێ بنهمالێ وئهڤێ دى بۆ یێ ئهڤێ بنهمالێ ههتا دناڤ چارچۆڤێ ئێك عهشیرهت ژى دا ( ههلبهت بنهمالێن بهێز دناڤ عهشیرهتێ دا ) !
• ئێك گرتنا راست و چهپان بۆ سهر ئێخستنا كاندیدێ عهشیرهتێ : تشتێ پتر بالكێش و جهێ پێ كهنینێ گهلهك جاران كهسهك ب سهر حیزبهكا دیار كرى (وخودان پێگهه و بهرپرسایهتى ) بانگهشه بۆ سهركهفتنا كاندێدێ حیزبهكا ههڤڕكا حیزبا خۆ كریه ژبهركو مرۆڤێ وى یه یان ژى خزمێ وى یه .. ل دهمهكى هاریكارى و بانگهشه بۆ كاندیدێ حیزباخۆ نهكریه چونكى نه ژعهشیرا وى یه!
• پشت گوه ئێخستنا رۆلێ یاسایێ دچارهسهركرنا هندهك كێشهیاندا:
ههر چهنده هندهك ( كێشهیێن جڤاكى ) ههنه كو چارهسهركرن د چارچۆڤێ خێزانى و جڤاكى دا بهێته چارهسهر كرن ڤهرێژا وێ یا خراب كێمتره .. لێ هندهك كێشهیێن ههستیار وگرێداى ژیانا مرۆڤان دسهر یاسایێ را و دچارچۆڤێ دیتنا عهشیرهتێدا (هاتینه نخافتن )!
ئهڤجا رهوشت و بهایێن جڤاكى یێن پیرۆزو د بهرژهوهندى یا مرۆڤى
ل ئالیهكێ و سیستهمێَ پیڤهرێ ههلسهنگاندنا كهسى لسهر بنهمایێ هێزا عهشیرهتى ل ئالیهكى كو دهڤهرێ پتر نێزیكى ههرَێمهك یان كانتونهك عهشیرهتگهرى – خێلهكى دكهت ژ چارچۆڤهیهكێ مهدهنى وههڤچهرخ !
