ئيحسان ئـامێدی

ژ كەڤندا كوردستان هاتیە داگیركرن و گەلێ وێ تووشی سیاسەتێن ڤەدەركرن و چەوساندن و بەهژاندنێن نەتەوەیێن دەستهەلاتدارێن داگیركەران كریە و بێ بەهركریە ژ ئاساییترین مافێن وی یێن مرۆڤی، لێ ژ بەركو كورد مللەتەكێ زیندی و خۆراگر بوویە شیایە هەبوونا خۆ یا نەتەوەیی بپارێزیت و بەرگریێ و خەباتێ بكەت.
خەباتا چەكداری و شۆرشێن رزگاریخوازێن نەتەوەیی رێبازەكا دروستە و مافەكی سروشتیێ مللەتێن بندەست و وەلاتێن داگیركریە، لەوا ژی ژ كەڤندا كوردان شۆرش و خەباتا چەكداری ژبوونا رزگاریێ و ئازادیێ و ئاشتیێ كرینە.
دوژمن و داگیركەرێن كوردستانێ ب هەمی شیان و شێوازان رویبروی ماف و داخواز مللەتێ كورد بووینە و هەردەم د ریكەفتی بووینە كو نەهێلن بزاڤین رزگاریخوازێن كوردستانێ ب ئارمانجێن خۆڕا بگەهن.
نهو ژی و ل ڤی سەردەمی دوژمن و داگیركەرێن كوردستانێ ب رێكەفتن یان ب هەلكەفت یێ سیاسەتا ڤەدەركرنا و پەراوێزكرنا كوردان ل پێشچاڤێن جڤاكێ نێڤدەولەتی و جیهانا ئازاد و ب پیرۆزكرنا هندەك جەمسەرین نێڤدەولەتی دهاژۆن!.
ل ئیراقێ، پشتی ١٠٠ سالێن خۆراگریێ و خەبات و قوربانیدانێ، كوردستانی شییان قەوارەكێ نەتەوەیێ فیدرالی ئاڤاكەن و پشتی ٣٤ سالێن هەرێما كوردستانێ و ٢٢ سالێن رۆخاندنا دكتاتۆریەتێ و ئاڤاكرنا ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری و ٢٠ سالێن پەسەندكرنا دەستوورێ هەمیشەیی، جارەكا دی دەستهەلاتدارێن بەغدا سیاسەتا پەراوێزكرنا هەرێما كوردستانێ دهاژۆن، دەستووری بن پێ دكەن، دیموكراتیەتێ و فیدرالیەتێ لێددەن، مافێن رەوایێن هەرێما كوردستانێ پێشیل دكەن، ئابلوقەیا ئابوری و دارایی ل سەر دادنن، مووچە و بودجە لێ دبڕن، بزاڤا ژیانێ شەپرزەدكەن، و خەلكی بێزار دكەن، ئارمانج ژێ بچویككرن هەرێما كوردستانێ و كێمكرنا دەستهەلاتێن وێ یە و هاندانە بەرەف بەغدا و سەپاندنا سەروەریا دەولەتا ئیراقێ یە!.
ل سووریێ، دەڤەرێن كوردستانێ پشتی ب دەهان سالان خۆراگریێ و بەرخۆدانێ و ١٤ سالێن گۆری و قوربانیدانێ و رزگاركرنا رۆژئاڤایێ كوردستانی ژ دكتاتوریەتێ و داعشێ، و چێكرنا ئیدارێن ناڤخۆیین، كار ژبۆ ڤەگەراندنە رژێما ناڤەندیا سووریا عەرەبی یە، و ل بن ناڤێ سووریا ئێك دەولەتە و ئێك نەتەوەیە و ئێك حوكمەتە و ئێك لەشكرە و هەبوونا كوردان وەكو پیكهاتەكێ نەتەوەیێ مافدار دهێتە لێدان و پەرچقاندن و باسێن نەناڤەندیێ و ئۆتونۆمی و فیدرالیەتی و هەڤپشكیێ دهێتە رەتكرن، كار ژبۆ ژناڤبرنا ئیدارەیێن ناڤخۆیە!، و پالدانە بەر ب دیمەشقێ ڤە و سەپاندنا سەروەریا دەولەتا سووریا عەرەبی!.
ل توركیا، سەرەرای خەبات و بەرخۆدانا كوردان یا سەدان سالان، ئەڤە ٤١ سالێن رەبەقە پكەكە خەباتا چەكداری دكەت و قوربانیان ددەت بۆ كوردستانا مەزن!، ئەڤرۆ بۆ ئاشتیێ و دەولەتەك دیموكراتی خۆ هەلوەشاندن و چەكدانان!، و چەك سۆتن و پویچكرن!، ب گۆتنا كاربدەستین توركیا، ژ چەككرن یان دانەڤێ و خۆ بدەستڤەبەردانە، ژبۆ هندەك چاكسازی و ئاشتیێ و ئاسایشا ناڤخۆییا توركیایە! ئانكو ب خورتی بەرەف ئەنقەرە ڤە دبەن و سیاسەتا دەولەتا توركیا دسەپینن!. بەلكی ئەوا ب شەڕی ب دەستڤەنەهاتی ب گفتوگۆیێ و ئاشتیێ ب دەستڤە بهێت.
ل ئیرانێ بزاڤا رزگارخۆزیا كوردستانێ یا سەركوتكریە و ل پشت كۆچك و تەنووران ژی باسێ وان ناهێتەكرن!. چاڤەرێ بووین ئەو حنگا ڤێ كەفتی بهژینیت و دۆزا كوردی ل وێرێ ژی سەرهلدەت!.
مخابن د دەمەكی دا ئەم چاڤەرێی هەلوەشاندنا قەوارەیێن دەستكرد و ل سەر نوی بهێنە ئاڤاكرن ڤە بووین، ئەڤە جارەكا دی ئێكەتیا وان دەولەتێن دەستكرد و داگیركەر هاتە پیرۆزكرن و پاراستن و رژێمێن دكتاتۆری و تاكرەو دهێنە پشتەڤانیكرن، ئێدی ئەو ناڤلێنانێ رۆژهەلاتا ناڤینا مەزن و رۆژهەلاتا ناڤینا نوی و دیموكراتیكرنا رۆژهەلاتا ناڤین و سەقامگیریا دەڤەرێ د ڤی بارودۆخی پەقینێ دا، د وارێ كریاری دا چ تشتەك باش د بەرژەوەندیا كوردستانێ دا خۆ نیشا نەدان تنێ گوهۆرینا هندەك دەستهەلاتان و هێزا بوویە و ل جوگرافیا سیاسی دا هەر تشتەك وەكو خۆ مایە و نەدویرە ئەڤە بازارەكێ هەرێمایەتی و نێڤدەولەتی بیت بۆ لێدانا هەمی هێز و بەرەیێن بەرگریێ، داكو چارەسەریێن ناڤەندی ل گەل حوكمەتێن ناڤەندی بهێنەكرن، لەوان ژی بەرێ سەركردەیێن كوردان ژی دەنە پایتەختێن دەولەتێن داگیركەر و وەسا نیشاددەن و خۆیا دكەن ریكا چارەسەریا هەر پارچەكا كوردستانێ پایتەختێ دەولەتا داگیركەرا وێ یە!، بەغدا و دیمەشق و ئەنقەرە و تەهران!.
پێدچیت پیلانەكا نهێنی هەبیت، بۆ پاشڤەبرنا كوردستانێ و كوردستان ئێخستیە د هەلنگڤتنەكێ دا، ب هیڤیمە ئەز یێ شاش بم وەسا نەبیت!، نەمازە كورد بووینە ئەو هێز یا حساب بۆ دهێتەكرن و گفتوگۆ دگەل دهێتەكرن بۆ چارەسەركرنا گرفتان د چارچووڤێ دەولەتێ دا.
گوهۆرینا شێوازێن خەباتێ و گونجاندن دگەل پیدڤیێن سەردەمیانە پێناڤی مافێن رەوایێن مللەتی سروشتی یە، هەكە نە ل سەر كیستێ مافێن مللەتی و بەرژەوەندیێن گشتی و خوینا شەهیدان بیت.
د ڤێ هەڤكێشەیێ دا پێگە و سەنگا كوردان ل ئاستێ خەبات و قوربانیدانا وان ناهێتە نیشادان، دیارە گوهۆرینا دیمەنێن رژێمان ئەقلیەتا جاران نەگوهۆری یە!، و ئەڤە مەترسیەكا پێشچاڤە خۆ چەند بارە دكەت.
دیارە بەرژەوەندیێن دەولەتان ب بهاترن ب بەهایێن مرۆڤی و پرانسیبێن مافێن مرۆڤی و بریارێن چارنڤیسیێن گەلان!.
هندەك جاران ئالۆزی و ئاستەنگ رێگرن هەمبەری پێشڤەچوونێ، خرابە و خرابترە ژ بێ رێیێ، خراب دبیتە بژاردەكا نەچاریا تەحل و هندی زیان كێمتر بن باشترە!. لێ هەر دی مینیت كورد و كوردستان دۆزەكا نەتەوەیا زیندی و تا مافین وێ یێن رەوا دابین نەبن، ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیری جێگیر نابن و هەمی لایەنێن دێ د زەرەرمەند و زیان ڤیكەفتی بن.
دڤێت هەمی جیهان بزانیت چ ئاشتیەك و ئاسایشەك و سەقامگیریەك ل رۆژهەلاتا ناڤین چێنابیت بێی چارەسەریەكا دادپەروەرانە یا دۆزا نەتەوەیا كوردستانێ.
كورد د خواستینە خۆ بهێز بێخن، دا رۆلێ خۆ د گوهۆرینان دا ببینن و بەرژەوەندیێن كوردستانێ بجهبینن.
ب هیڤینە كوردستان خۆ رابگریت و خۆ ڤەگریت و ل سەرخۆ بیت و خۆ رێكبێخیت و رێیێن خۆ ڤەوژێریت و راستڤەكەت و بەرەف سەنتا دروست بچیت و ئاشتیێ و ئازادیێ و سەقامگیریێ ب دەستڤەبینیت و د ڤی دەستوداری دا ئەوا باشە بۆ كوردستانێ ب دەستڤە بهێت. هەر چ نەبیت ب ئاشتیانە كێشە بهێنە چارەسەركرن و ببنە هەڤپشكێن راستەقینە د وان دەولەتان دا و ب مافێن خۆیێن رەوا شاد ببن.

ئيحسان ئامێدی

ژیان ل سە ئاستێ تاكان و كۆمان و كیانان كاركرن و هەڤركی و ململانەكا بەردەوامە بۆ دەستكەفتیان، ژ دابینكرنا پاریێ نانی بۆ جلوبەرگان، خانوبەران، كۆمكرنا سەرمایێ، گۆتن و دەربرینان، كار و چالاكیان، كۆمبەست و كیانان، خۆ پاراستن و ئیمناهیێ وهتد.
پێكهاتی مرۆڤی رێكخستنەكا تەواوا ئەندامێن وێ یە ب كار و هەڤكاران ئەركێن وان دهێنە بجهئینان، دا ئەو هەبوون پێكڤە بشێت ب وان ئەركان رابیت كو مەرەم ژی یە و هەر خەمساریەك یان لاوازیك ژ ئەندامەكی دێ كارتێكرنێ ل سەر ئەركێ گشتی كەت و ئەو مەبەست ب رەنگێ بۆ دانای بجهناهێت، و پێدڤیێن هەبوون و مان و بەردەوامبوونا خۆ ب دروستاهی دابینناكەت.
مرۆڤی ئەركێن خۆ هەنە و بەرپسیاری بۆ چێكریە ب كار و هەڤكاران بجهدهێن و هەر ئێك ژ خۆ و كۆمبەست ژ خۆ بەرپسیارە و ئەگەر ئەو ب خۆ ب بەرپرسیاریا (ئەندامێن لەشی د تاكی دا و هەر تاكەك د كۆمێ دا ) خۆ نەرابیت دێ شكێت و كەڤیت، هەروەكو گۆتیە ژی هەر ئەندامەكێ ب شۆلێ خۆ رانەبیت دێ لاواز بیت و ژ كاركەڤیت!.
مرۆڤ كو ژیندارەكی جڤاكی یە بێی هەبوونا ب كۆم نابیتە مرۆڤ و گەشەیێ ناكەت و ئەڤ هەبوونا جڤاكی هاریكاریێ دابیندكەت كو باشتر و ب ساناهیتر كارێن خۆ ئەنجام بدەت و گەشەیێ بكەت، بەلێ هەبوون پاشی هاریكاری، ئانكو كار پاشی هەڤكار، مەبەست رۆلێ كاركەری پاشی هەڤكاری نەمازە هندەك جاران ئارمانج مەزنە و لێمشت و بارۆڤە ژ شیانێن مرۆڤی مەزنترن و دخوازیتە هاریكاریەكا دیتر، ئەڤە ژی شیان و بەرپرسیاریا مرۆڤی نیشا ددەت و د هەمان دەمدا پێدڤیا هاریكاریا یێن دی ژی بەرچاڤ دكەت.
ل بەراهیێ هەبوون و پلانا مان و بەردەوامیێ و لدویڤ دا هاریكاری و ئامراز و پێدڤیێن دەربازبوونێ و گەشەكرنێ!.
گەلەك مرۆڤ ب مرادا خۆ نەگەهشتینە، هەروەكو گەلەك مللەت ژی ب ئارمانجا خۆ نە گەهشتین!، هۆكار ژی گەلەكن، خۆیێ نە و بابەتی نە، ئەگەر هەردو هۆكار پێكڤە دباشبن، ئەڤە سەركەفتن ب دەستڤەهات و گەهشتە مراد و ئارمانجان، ژ خۆ ئەگەر هەردو د خراببن، ئەڤە سەركوتكرن و مت كرنە، خۆ ئەگەر ئێك ژێ یێ باش بیت و یێ دی نە، ئەڤە بۆ ململانەكا دومدرێژ و بێ ئەنجام!.
هەر بیرۆكەكا ل دەف ئێكی پەیدا ببیت، ئەگەر هندەكێن دی پێ داخبار نەبن و خۆ لێ نەكەن خۆدان، دێ دگەل مرنا خۆدانێ خۆ مریت، ژخۆ ئەگەر داخبار و مریدێن خۆ هەبن دێ مینیت. مان بۆ یێن باش و كێرهاتی نە..
د سیاسەتێ دا، تا هێز و دەستهەلات بۆ چێدبیت، دڤێت بیروكە یا باش بیت و هەڤكار و مرید و پشتەڤان بۆ هەبن ژبلی ڤێ دێ یا مری بیت!.
هەمی كیان هۆسا چێبووینە، بیرۆكە و ئیرادە و بریار و هێز و پشتەڤان، كو چێبوون ژی هەر پێدڤی كار و هەڤكارانە.
ئسرائیل ب زانست و تەكنولوژیا و ئابۆری و هەوالگیریێ هەبوونەكا ب هێز نیشاددەت، لێ هەڤكارێن وێ بزاڤا زایونزمی و لۆبیێ جوهیا و پشتەڤانیا ئەمریكا و روژئاڤایێ یە، ئەوان ئەو خورت كریە، كو دشێت یاریكەرەكێ باش بیت و كارتێكرنێ بكەت و سیاسەتێ پاژوت، ئیرانێ ژی هێزا جوگرافی و مرۆڤی و بیروباوەری و زانستی و ئابوری، و هندەك هەڤكارێن دەرەكی هەنە لەو دشێت یاریێ بكەت!
ئەمریكا ب هەر توخمەكی بهێزە لێ هەر پێدڤی ب هەڤكاریێ و پشتەڤانیا دەرەكی یە بۆ هاژۆتنا گەلەك سیاسەتان و بجهئینانا بەرژەوەندێن خۆ.
ئانكو ب هیڤیا رەشۆیی بتنێ ڤە ناقەتیێت، دڤێت رەشۆ هەبوونەكا بهێز نیشا بدەت، و هندەك كاران بكەت دا هەڤكار و پشتەڤان بۆ چێبن، و شۆلێن وی ب رێڤەبچن!.
ل بەراهیا دەستپێكرنا هەر بزاڤەكێ و ژبۆ دابینكرنا بنگەهێ وێ هەبوونێ داخبار و مرید پێدڤینە دا هەڤكاریێ بكەن، پاشی تەكتیكا پەیداكرنا دۆست و پشتەڤانا دگەل نەیاران حەتا بهێز دكەڤیت، و ئەڤ سیاسەتە پەیامبەران و باوەرداران ژی بكارئینایە تا ب هێزكەفتین، پاشی لدیف بیروباوەرێن خۆ بزاڤ كرینە، و دەستبەرداری وان بووینە یێن سەردەمەكی ئارامی دگەلدا كری و ب دوست نیشاداین!.
دبێژن كەس هەڤالێ هەژاری نینە!، ژ بەر هندێ كار دهێتەكرن كو هەژاری نەمینیت، كورد ژی هندی دهەژاربن نە هەڤكار د هەبن و نە ب هێز دكەڤن و نە پشتەڤان د هەبن، لەوان ژی دژمنان كورد د سێ كوژكا كوژەك دا هیلاینە هەژاری و نەزانین و نەخۆشی، دا نەبنە كیانەكێ نەتەوەیێ بهێز.
مللەتێن هەژار دنەزانن و یێن د نەزان ژی د نەخوشن، و نەزانین ئاستەنگە ل هەمبەر دەربازبوونێ ژ هەژاریێ و نەخوشیێ.
وەكو ئەندامێن لەشی ب ئەركی خۆ رانەبوون، ئەڤە كارێ لەشی لەنگ بوو و ژ كاركەفت، و وەكو تاكێن كۆمێ ژی ب ئەركێن خۆ رانەبوون ئەڤە كۆم نەشیا بگەهیتە ئارمانجێن خۆ، و ژ كەڤندا ئەڤە دەردێ كوردان بوویە، چ جارا د هەڤگرتی نەبووینە و پێكڤە ب ئەرك و كارێن خۆ رانەبووینە، لەوان هەڤكارێن وان ژی د كێم بووینە، و ب ئارمانجێن خۆرا نەگەهشتی نە.
جیهانا ئەڤرۆ جیهانا دەولەمەندانە، دۆستینی دگەل دەولەمەن دا دهێتەكرن، دەولەمەندی یا زانستی، تەكنەلۆژی، ئابۆری، و وزێ و شیانێن لەشكری و هەڤگونجاندنا جڤاكی، كو كار ب ڤان دهێنەكرن و هەڤكاران دابین دكەن.
كوردان ئەڤ توخمێن دەولەمەندیێ و هێزێ تێدا هەنە، هەكە هەڤبگرین و باشتر ریكبێخین و دەستەبەركەن و ل سەر بنگەهەكێ دروست د بەرژەوەندیا گشتی دا بكاربینن، دێ بنە ئەو هێزا هەڤكاریا دەولەتینیێ دگەلدا بهێتەكرن، و دێ بەرەڤ پێشڤە چن، و ئەڤە دهێتە چاڤەرێكرن.

ئحسان ئـامێدی

خودێ مرۆڤ بەخشی یە و باشترین ئافراندەیە، لەوان لێ دهێتە خواستن ل ئاستێ وێ بەخشینێ و ئافراندەیێ مرۆڤایەتیێ بكەت.
مرۆڤ هەر مرۆڤە ل كیڤە بیت و یێ چاوا بیت و چ پلە و پۆست و مال و مولكەت هەبن، خودان هەستە و هەستدارە و مافدارە وەكو هەر یەكی دی ب سەرفرازی بژیت.
مرۆڤ وەكو هەر ژیندارێن دی، هۆكارێن پیكهاتێن لەشێ و ئەركێن وان و هەبوونا وی وەكو ژیندارەكێ جڤاكی و كاركەر، وەكریە كو سەرێ ئافرەندا بیت و شیانێن ئاڤاكرن و گەشەكرنێ و پێشكەفتنێ هەبن.
جوداهیێن عەقلی و ماسولكی وەكریە كو مرۆڤان رێزبەندی هەبیت د ئەرك و بەرپرسیان دا، بەلێ ئەڤ جوداهیە، نە بۆ هندێ یە ئێك یێ دی بچەوسینیت و تەپەسەركەت و بی بەهركەت ژ مافێن وی.
هەر ل گەل هەبوونی ژیندار ل جهەكێ ژیانێ گەریایە كو ئەمانەت و خوارن لێ هەبیت، و ل وێرێ هێلین و لیس و خان و مانێن خۆ لێ چێكرن، ئانكو ژینداری نان و خان و ئێمناهی دڤێن، ژ بەر هندێ ژی خوداوەندی گۆتیە (دا ڤی خوداوەندی ب پەرێسین یێ ژ برسێ خارن دایێ و ژ ترسێ ئیمناهی)، هەروەكو لاڤا ئیبراهیم پێغەمبەری ژخوداوەندی هەر ئەو بوویە دەمێ گوت (خودا ڤی وەلاتی هێمن كە و بەروبومی بدە خەلكێ وێ)، لەوان نابیت ب چ رەنگا مرۆڤ بهێتە بێ بەهركرن ژ خارنێ و ئێمناهیێ.، و هەر دەمێ ژینداری هەست ب مەترسیێ لسەر هەبوونا ڤان پێدڤیا كر دێ وی جهی هێلیت و قەستا وی جهی كەت یێ خوارن و ئێمناهی لێ هەی.
ب دابینكرنا خوارنێ و ئیمناهیێ خەلك پشتراست دبیت و ئاسایش و سەقامگیری چێدبیت، لێ هەر ئەڤە بووینە سەرۆكانیا كێشە و گرفتان.
خۆیایە هەردەمێ ئارمانجا سیاسەتێ خزمەتكرنا مرۆڤی بیت، وی دەمی شەڕ نامینن و پێكڤەژیان و مافێن مرۆڤی دێ جیگیر بن و گەشەبوونا سەتاسەری دی چێبیت.
چێكرنا كیانێن سیاسی و دەولەتان ژی ژبۆ خزمەتا مرۆڤان بوویە، دا كو خوارن و ئێمناهیا وێ كۆما مرۆڤێن د وێ جوگرافیێ دا دژین بهێتە دابینكرن و خزمەتێن پێدڤی بۆ بهێنەكرن و گەشەیێ ب وەلاتی بكەن و پێشڤەببەن.
بەلێ د مێژوویێ دا و نهو ژی ئەڤە نەبوویە، هەردەم سیاسەت د خزمەتا دەستهەلاتداری و بیرۆكەیێن وی بوویە!.
بالا دەستا سیاسەت یا كریە مولكێ خۆ و وان ژی ل دویڤ بیرۆكە و دید و بەرژەوەندیێن خۆ یا هاژۆتی و قەوارەیێن جڤاكی و سیاسی یێن ژێ چێكرین و شەڕێن پێ كرین و كارەساتێن لێ كەفتین.
سیاسەتێن دەستهەلاتدارێن دەولەتان یێن فراوانخوازیێ و خۆسەپاندنێ و پشتقراندنا یێ دیتر، مافێن خەلكێ خۆ و یێن دیتر شێلیكرینە و ئاسایش و ئازادیا وان تێكدایە و ب ڤێ سیاسەتێ ب ملیۆنان مرۆڤ كرینە قوربانی، و ئەڤە بووینە هویێن شەڕ و پێكدادان و نەسەقامگیریێ.
نەبوویە دەستهەلاتدارەكا نەتەوەیەكی یان یا ئاینەكی ب سیاسەتا خۆ یا توندرەویا نەتەوەپی و ئایینی شیابیت خەلكێ خۆ سەرفراز و بەختەوەركەت، بەلكو هەر لبەراهیێ ئەو یێن كرینە سوتەمەنیا سیاسەتا خۆ و هەكە هندەك ژی، ژێ د سوودمەند بن لێ پتری د زربەهرن و زیانڤێكەفتی نە، ئەڤجا ژی كارەسات بوونە بۆ یێن دی!.
هندی من ل بیرە هەر شەڕ و لێكدان و كوشتن و دەربەدەركرن و ئابلۆقا ئابۆری یە!، و چەندی من مێژوویا مرۆڤایەتیێ خاندیە ژ كەڤندا و تا نوكە هەمی شەڕ و داگیركرن و كوشتن و تالانكرنە!، باشە ئەڤ شەڕ و كوشتنە حەتا كەنگی؟، و چ گونەها وانە یێن بووینە قوربان و سۆتەمەنیا شەڕی!؟، ئەرێ ئەوان ژی نەدڤیا ب سروشتی بژین؟، بۆ هندەك بهێنە كوشتن و هندەك ل سەر خوین و كەلەخێن وان فراوانخوازیێ و خۆسەپاندنێ و دەولەمەندیێ و خوشگوزەرانیێ بكەن!؟. راستە هەنە قوربانیێن خشیمیا خۆ و سەردابرنێ و نەچاركرنێ و بی رێیێ، بەلێ ئەڤە وی ناگەهینیت كو سەرانێن وان سەردەریا شڤانی و پەزی دگەلدا بكەت، بەلكو پێدڤییە ڤێ ب دلسۆزی بزانیت و سەردەریەكا باشتر دگەل دا بكەت و بۆ سەنتەكا باشتر ئاراستەكەت، كو ببنە توخمێن باشیێ و ئاڤاكرنێ و داهێنانێ.
باوەركەن ئەڤا ل ڤێ جیهانێ دا هەی تێرا هەمیان هەیە كو ب ئێمناهی و خوشگوزەرانی بژین ئەگەر ئاراستەكرنا دروست بیت و بەرپرسیاریا ڤێ ژی یا دەستهەلاتداران و خۆدان بریارانە!.
مرۆڤایەتی و بتایبەتی سەركردە و رێبەر و بیرمەند د خواستینە بخۆدا بچنەڤە و دەستنیشانا توخمێن شاش و كێماسیێن د هزر و رەفتارا مرۆڤی دا بكەن و رەخنەیێن ئاڤاكەر لێ بكەن و ریێن راست و دروست دەستنیشان كەن و سیاسەتەكا ئارمانجبەر كو خزمەتا مرۆڤی بكەت پاژون ژ بۆ جیهانەكا ئارام و سەقامگیر كو د خزمەتا مرۆڤی و مرۆڤایەتیێ دا بیت.
ڤێجا گەلی دەستهەلاتدارێن جیهانێ وێ بكەن گەلێن وە و هەر مرۆڤەك نانەكی ب تەنایی و ئارامی بخۆت.
بلا ئارمانج مرۆڤ و بەختەوەری بیت، پیكڤەژیان و مافێن مرۆڤی و مافێن چارەنڤیسا گەلان و دادپەروەری جێگیربیت دا شارستانیەتا مرۆڤی چیبیت.
راستیەك هەیە دڤێت بزانین چ شارستانیەت د شەڕان دا ئاڤا نابن، بەلێ دشێت دەولەتەك و ئمباتوریەتەكا شەڕی یا سەركوتكەر چێكەت خەلكێ خو و یێن دی ژی ب كوژتن بدەت، شارستانیەت ب عەقلی و زانستی و تەكنولوژیا یێ چێدبیت ئەو د شێت خزمەتا مرۆڤی و مرۆڤایەتیێ بكەت و ئارامیێ و خوشگوزەرانیێ دابینكەت.
ئەم ڤێ دبێژین چونكی عەقلیەت و سیاسەتا شەڕخوازیێ و شەڕكرنێ ل دەف دەستهەلاتدارێن ڤان دەولەتێن سەركوتكەر ب مەترسی یا دهێتە هاژوتن و هەمی شیانێن خۆ یێن ئابوری و زانستی كرینە د عمبارا شەڕی دا و خەلكێ خۆ هەژار و پەریشان كریە، بەس داكو سیاسەتا خۆ یا شاش پارژون!، ئەڤە یێ جیهانێ و مرۆڤایەتیێ دكەنە د مەترسیا شەڕەكی جیهانیێ وێرانكەر دا. بلا ئەو سەرێ خۆ بخۆن!، بەلێ ترسا مە ئەوە سەرپەشكێن بەردەوامی و گەرمبوونا شەڕێ وێرانكەر یێ ب سەر هەمی مللەتێن بێ دەستهەلات و بتایبەتی مللەتێ مە یێ هەژار و پەریشان دا بهێن و گۆڕیا وێ تەر و هشكا ڤێكرا بسۆژیت و جارەكا دی مە تووشی چارەنڤیسەكێ شێلی و مژۆكی بكەت!.
ل ڤی سەردەمێ پێشكەفتنا زانستی و تەكنولۆجی دڤێت ب لۆژیكێ عەقلی سیاسەت بهێتەكرن و ئارمانج ژی خزمەتا مرۆڤی و مرۆڤایەتیێ بیت داكو ئاشتی و ئارامی و سەقامگیری جێگیربیت و بەرژەوەندیێن هەمیان بجهبهێن، و بشێین پێكڤە ریبری كێشەیێن ژینگەهێ و سەقای و ئێشێن ڤەگر و كارەساتێن سروشتی ببین و مرۆڤی بپارێزین.

ئحسان ئامێدی

ژمێژوەرە پێیشبینیا شەڕەکی مەزن ل رۆژهەلاتا ناڤین دهێتەکرن، هەر دگوتن دەڤەر ل سەر لێڤا ڤولکانەکێ یە و هەر دەمی ب پەقیت دروستە و ئاگرێ وێ دێ هەمی دەڤەرێ ڤەگریت.
دیارە هێشتا عەقلیەتا نەقەبیلکرنا یێ دی و ژ ناڤبرنا یێ دیتر یا زالە د مەژیێ دەستهەلاتدارێن دەڤەرێ دا، و فراوانخوازی و خۆ سەپاندن بوویە رەفتارەکا وان لایەنێن شەڕخواز.
ژ کەڤندا فارس و عەرەب و تورک ژ مللەتێن شەڕانگیر دهاتنە نیاسین و هەردەم ب شەڕ و کوشتن و تالانکرنێ ڤەبوون و ل سەر کەلەخێن کۆمەکا مللەتێن دی و یێن خۆ بۆ خۆ دەولەت و ئمبراتۆریەت چێکرن، و هێشتا د وان خەوناندا دژین و وان سیاسەتا دهاژۆن، لەوان ئاگرێ شەڕێ وان ژ کەڤندا و حەتا نوکە ب دەڤەرێ ڤەیە و ئەو ب خۆ ژی یێ تێدا سوژن!.
کورد هەر ژ هەبوونا خۆ مللەتەکی ئاشتیخواز بوویە و چو جاران فراونخوازی و خۆ سەپاندن ل سەر کیستێ یێ دیتر نەکریە، و هندەک جاران پشکداربووینە د ئاڤاکرن و بەرەڤانیکرنێ د وان کیاناتێن سیاسی دا، لێ دەستهەلاتداران دگەل خۆ هەڤپشک نەکرن، بەلکی وەکو چەتە بۆ ئارمانج و مەبەستێن خۆ ب کاردئینان.
ل گزیرتا عەرەبی بۆ کەنداڤی و عیراقێ و شامێ، تا ئەنادۆل و خوراسانێ پری نەتەوە و ئاینێن جۆراوجۆر بوونە، تنێ سێ نەتەوەیان فارس و عەرەب و تورکان خۆ ب سەردادا و یێن دی تەپەسەرکرن هەروەکو ئەو ب خۆ ژی هەر ب هەڤچوون وپێکدادانان بوون، و ژ ئەنجامێن وان سیاسەتان قودبڕیا کۆمەکا مللەتان کریە، و هندەکان ژ بەرمایێن جوهیان، بۆ خۆ دەولەتەک ل ئسرائیلێ چێکریە، ئەڤجا ژی ئەڤ کەڤنە بەرمایێن ئمبراتۆریەتان تەحەملا وێ ناکەن و دڤێن و هەولدەن پاڤێژنە ددەریایێ دا و ئەو کەتا مایی ژی ب خەندقینن!.
هەر ب هەمان عەقلیەت بەرمایێن وان کەڤنە ئمبراتۆریەتا ل کوردان دنێڕن و ب ئسرائیلا دویێ دەنە ناسکرن و هەول ددەن ژناڤ ببەن!.
باشە ما نابیت ئەو عەقلیەتا نەقەبویلکرنا هەڤدو نەمینیت و مرۆڤایەتی خۆ ب سەپینیت و ئەم هەمی پێکڤە ب وەکهەڤی بژین!.
ئەڤ دونیایە تێرا هەمیان هەیە، و جهێ هەمیان تێدا هەیە، ئەڤجا پێکوەرن و پێکڤە بژین.
دوهی شەڕەکێ چاڤەڕێکری پەقی، ئسرائیلێ دربەکێ گران ل ئیرانێ دا، مەبەستا ژناڤبرنا ویستگەهێن ئەتۆمیێن ئیرانێ، و کارڤەدانا وێ ئیرانێ ژی دربێ خۆ لێدا و شەڕ بەرەف مەزن بوونێ و گەرمبوونێ یە، و نەدویرە رێزبەندیێن هەرێمایەتی و نێڤدەولەتی چێببن بۆ پشتەڤانیا لایەنێن شەڕکەر و شەڕ مەزنتر لێبهێت و چەقێن وێ هەمی دەڤەرێ ڤەگریت.
دیارە ئەڤ عەقلیەتا فراوانخوازیێ و خۆ سەپاندنێ و تەپەسەرکرن و ژناڤبرنا یێ دیتر هێشتا یا زالە لەوان هەمیشە شەڕ و پێکدادان هەنە.
ما دێ سەرێ خۆ خۆن!، ئەڤجا بلا شەرخواز سەرێن خۆ ل کەڤران بدەن و خۆ بکوژن.
ب هیڤیا هندێ کوردستان یا پاراستی و ئارام بیت.

ئحسان ئامێدی

هەرێما كوردستانێ هەرێمەكا فیدرالیا ئیراقا هەڤگرتی یە، و د دیباجەیا دەستوورێ ئیراقێ دا هاتیە، پێگیریكرن ب دەستووری هەڤگرتنا ئیراقێ دابیندكەت، و حوكمەتێن ئیراقا هەڤگرتی پێگیری ب دەستووری نەكریە، ب واتا مافێ هەرێمین فیدرالیە وێ هەڤگرتنێ بهەلوەشینن!. ئەرێ هەرێما كوردستانێ ل بەرامبەر سەرپێچی و پێشیلكرنا دەستووری و گڤاشتنێن لایەنێن دژ ل بەغدا چ ل بەرە بكەت؟ و چ كارتێ گوشارێ هەنە بكاربینیت دژی حوكمەتا ئیراقا هەڤگرتی!؟.
هەلبژاردەیێن ل بەردەستێ هەرێما كوردستانێ و ژ مافێن وێ یێن یاسایی و رەوا، گفتوگۆ دانوستاندن، گەف، بایكۆت، ڤەكێشان، دابڕین و سەرخوبوون.
كورد نەتەوەیە و مافێ دەولەتبوونێ هەیە، وەكو مافەكێ سروشتی و رەوایێ هەر نەتەوەیەكی، هەروەكو بۆ هەر گەلەكی هەیە بریارا چارەنڤیسێ خۆ بدەت، و ئەڤە د یاسایێن ئاسمانی دا ژی هەیە هەروەكو ئەڤە ژ سۆزێن وودر و ولسۆنی سەرەكێ بەری یێ وەلاتێن ئێكگرتیێن ئەمریكی و ژ پرانسیبێن رێكەفتنا فرسای پشتی جەنگا جیهانیا ئێكێ دا هاتینە و ئەڤ تێگەهە ل سالا ١٩٥١، چوویە د میساقێ نەتەوەیێن ئێكگرتی دا و نەتەوەیێن ئێكگرتی سالا ١٩٦٩ كرە سالا سەرخۆبوونێ و بریارا ١٥١٤ دبێژیت پێدانا سەرخۆبوونێ بۆ مللەتێن داگیركری، هەروەسا بریارێن جڤاتا گشتی یا نەتەوەیێن ئیكگرتی دانێ ب مافێ چارەنڤێسیا گەلان ددەت.
هەروەكو دادگەها دادپەروەریا نیڤدەولەتی دانپێدانێ ب مافێن یاسایی یی گەلان ددەت بۆ بریاردانێ ب چارەنڤیسێ خۆ ل ژێر سیبەرا سیستەمێ نیڤدەولەتی و وەكو پرانسیبەكا بنەكیا پرانسیبێن یاسایا نیڤدەولەتی دبینیت، زێدەباری عەهدێ نیڤدەولەتیێ تایبەت ژی دانێ ب مافێن مەدەنی و یاسایی و چارەنڤیسیا گەلان ددەت.
بەلێ ژ وارێ كریاری ڤە و میكانزما بجهئینانێ ئالۆز و مژۆكی یە، تنێ هێزا مللەتی و پشتەڤانیا نیڤدەولەتی ئێكلاكەرا ڤێ پرسێ دكەت!.
سەربۆڕا سیاسی یا مرۆڤێ وێ خۆیا دكەت چ دەولەت ب ئارامی و حەزكرنێ و داخواز و پشنیاران چێنەبووینە، بەلێ ب ئیرادە و بڕیار و هێز و شیانێن ناڤخۆ و پشتەڤانیا دەرەكی هۆكارێ سەرەكی یێن چێكرنا دەولەتانە.
كوردان بۆ سەربەخۆیێ خەباتەكا دویر و درێژكریە و گەلەك قوربانی بۆ داینە، و هۆكارێ داگیركەر و دەرەكی نەهێلایە ئەڤ ئارمانجە بجهبهێت، سەرەرای بێ دەولەتبوونێ، د ناڤ دەولەتێن داگیركەر دا هەر بەردەوام دهاتنە سەركوتكرن و بەهژاندن و بێ بەهركرن ژ ئاساییترین مافێن وانێن نەتەوەیی و مرۆڤی!.
پشتی سیه و چار سالان ژ دامەزراندنا هەرێما كوردستانێ، دوازدە سالان هەرێما كوردستانێ فیدرالیەتا خۆ راگەهاندبوو و وەكو كیانەك كاروبارێن خۆ ب سەركەفتیانە برێڤە دبرن، بێی دانپێدانێن ئیراقی و هەرێمایەتی، تنێ گەف و گڤاشتن و دۆرپێچكرنا ئابۆری و گەفێن لەشكری و ئاسایشێ هەبوون!، و بیست دوو سالان ژ رۆخاندنا رژێما دكتاتۆری و ئاڤاكرنا ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری كو رۆلی كوردان د وان گوهۆرینا یێ سەرەكی بوو، هێشتا دەستهەلاتدار ل بەغدا ب ئەقلیەتا تاكرەوی و سەرەدەیەكا نەدادپەرەری ل گەل كوردان دكەن و كارپێكرنێ ب دەستووری ناكەن و هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ و سازانێ بجهنائینن و ستەم و زۆریێ بكاردئینن و هندەك گرۆپ هەنە وەكو خەزعەلی و نموونەیێن وەكو وی كو ب تیرۆرست و تالانچیێن نەفتێ و بازرگانیا ماددەیێن هشبەر بناڤ و دەنگن ب ئاشكەرا دژاتیا هەرێما كوردستانێ و مافێن وێ یێن دەستووری دكەن!.
ئانكو حوكمەتا فیدرالی ب هاندانا گرۆپێن دژی هەرێمێ یا بەردەوامە د پێشیلكرنا مافێن دەستوورێن هەرێما كوردستانێ دا، و بنەمایێن رێككەفتنا پێكئینانا حكومەتا فیدرال بجه نەئیناینە، حەتا بودجە و مووچە و قویتێ خەلكی ژی سیاسی كرینە و هەمی رەفتارێن حوكمەتا ناڤەندیا شۆفینییا تاكرەو دكەت و مافێن دەستووری یێن خەلكێ كوردستانێ پێشیل دكەن!. ئەڤە ناهێتە قەبوولكرن!، و ب ڤی دەستوداری بۆ هەرێما كوردستانێ برێڤەناچیت و كورد دخواستینە هەلوەستەكێ زەلال و وێرەك وەرگرن، داكو دەستهەلاتداران ل بەغدا نەچاركەن پێگیریێ ب دەستووری بكەن و شایسیەیێن هەرێما كوردستانێ پێ بدەن.
لێ چ هەلوەست!؟ هەلوەست دڤێت بەرژەوەندیێن هەرێمێ بجهبینیت!، ماف و حەزكرن دیار و زەلالن،(دەولەتا سەربەخۆیە)، كو تا نوكە یا رێپێدای نینە!، و سەربۆڕا پێكڤەژیانێ ل گەل نەتەوەیێن بالا دەست شكەستی بوویە، و هەڤپشكی د حوكمرانیێ دا هەڤسەنگی و سازان نەبوویە!، ل ڤێرە سیاسەت وەكو هونەرێ شیانا و سەرەدەریكرنێ ل گەل ژیواری خۆ دبینیت، بەلێ ئەوا د شیانان دا و رێ پێ دهێتەدان گرنگە و جهێ خۆ دكەت!.
هاژۆتن د ڤی دەستودارێ هەیی دا ب زەحمەتە نەمازە كورد د ناڤخۆ دا ژی د هەڤگرتی نینن!.. د حوكمرانیێ دا كورد هەڤپشكن و بەردەوام د گفتوگو و دانوستاندنێ دانە و چ كێشەك ئێكلانەكریە و ژ بەركو د هەڤپشكیێ دا كورد د كێمن و دلاوازن نەشێن یێن بەرامبەر رازی كەن یان نەچاركەن پێگیریی ب دەستووری بكەن! و ئامرازێن گەف و هەڕەشە و گڤاشتنێ د لاوازن، تنێ ئارامكرنەكا پەنچ كریە، لێ باشترە بگەهیتە پێكدادانێ!.
بایكۆتكرن، ئانكو پشكداری نەكرن دكومبونێن پەرلەمانی و حكومەتێ دا، و رێ گرتن ل دەرئینانا یاسا و بریارێن گرنگ دا، ئەو ژی ب ڤێ كەمینا پەرلەمانی و حوكمەتێ ناهێتەكرن و دێ دەلیڤە پتر بۆ ڤەبیت وەكو خۆ بكەن!.
خۆ ڤەكێشان و دەست ژ كاری كێشان ب رەنگەكێ فەرمی ژ پەرلەمانی و حوكمەتێ پێناڤی دوبارە هەلبژارتن و پێكئینانا كابینەكا نوی یا حوكمەتێ، ل ڤێ ژی ناهێتە چاڤەرێكرن ئەنجامێن هەلبژارتنان گوهۆڕینەكا باش لێ دەربچیت، چونكی بنەكۆكا كێشێ عەقلیەتا شۆفینزم و تایفەگەریا پتریا ئیراقیان ب بزاڤێن واییێن سیاسی ڤەیە، هەر دوبارەكرنا ستەم و زۆریێ یە!.
چارە.. د دو رێیێن دی دانە، یا ئێكێ خۆ دابرین ژ ئیراقێ بێی ناڤ لێ ئینان و دەستهەلاتدارێن هەرێمێ ب ئیدارەكرنا كاروبارێن هەرێمێ رابن پشتبەست ب شیان و پێچێبوونێن ناڤخۆیی و پشتەڤانیا دەرەكی، وەكو سەربوڕا هەرێما كوردستانێ ژ سالا ١٩٩١ تا ٢٠٠٣ كو هەتا رادەكێ باش یا سەركەفتی بوو و دانپێدان پێ هەبوو و سەرەدەری دگەلدا دهاتەكرن!، یا دووێ بجهئینانا ئەنجامێن رێفراندۆما سەربەخۆیا كوردستانێ ئەوا ل ٢٥ ئیلۆنا ٢٠١٧ هاتیە كرن، كو مللەتی یا خۆ گۆتیە بەلێ بۆ سەربەخۆیا هەرێما كوردستانێ و ژلایێ دەستووری ڤە رێ پێدایە و ل سەر بزاڤا سیاسیا كوردی یە كاری بۆ بكەت، ئەڤە ژی پێدڤی ب هەڤگرتن و ئێكخستنا ناڤمالا كوردستانێ یە، بۆ دروستكرنا ئێك هەلوەست و گۆتار و رەفتارێن كوردستانێ و دابینكرنا پشتەڤانیا وەلاتێن زلهێز و بتایبەتی وەلاتێن ئێگرتیێن ئەمریكایە!.
ب باوەریا من چارەیا دروست د ئێك ژ هەردو رێیێن چارەیێ دانە، ئەو ژی ئەگەر ئەمریكا پشتەڤانیێ لێ بكەت، هەروەسا گەلەكا گرنگە ب كێمی دەولەتەكا هەرێمایەتی رێگر نەبیت، و نهۆ دەلیڤە كا باش هەیە بۆ رازیكرنا وان دەولەتان نەمازە كو ئەڤە مافەكێ یاسایێ رەوایێ هەرێما كوردستانێ یە، و تا رادەكی هەرێم هێز و دەستهەلات و رەوایی هەیە و دشێت بەرژەوەندیێن ووزێ و ئاسایشێ و سەقامگیریێ و دژایەتیا تیرۆرێ یێن جڤاكێ نیڤدەولەتی دەستەبەر بكەت.
د سیاسەتێ دا هەر كێشەكێ چارەسەریەك بۆ هەیە، لێ ئیرادە و بڕیار و كار بۆ دڤێن، و ئەڤرۆكە سەركردایەتیا سیاسیا كوردستانێ بەرامبەر بەرپسیارەك مەزنە و یێ هەست پێ دكەن و چاڤەرێ دكەین بریارەكا گونجای بدەن.
هیزا هەرێمێ د هەڤگرتنێ و پشتەڤانیا دەرەكی و شیانێن ئابۆری و لەشكری دایە، و پێدڤیە باشتر بهێتە رێكخستن بۆ ئارامكرنا مللەتی و پاراستنا هەرێمێ و ریبریبوونا هەر پێشهاتەكی.

ئيحسان ئامێدی

سیاسەت ئەو بزاڤ و چالاكیێن مرۆڤینە؛ یێن كو دهێنە هاژۆتن بۆ بجهئینانا بەرژەوەندیێن گشتی، و هەتاكو سیاسەت دشێت وان بەرژەوەندیان بجهبێت دخوازیتە هێزێ و دەستهەلاتێ و هۆكارێن كارتێكرنێ و هاژۆتنێ و هونەرێ سەرەدەریكرنێ د گەل لایەنێن پەیوەندیدار و مەرج نینە ئەوا بۆ لایەنەكی د كاودانەكی دا دەست دابیت بۆ یێ دیتر ژی دەست بدەت.
هێزێن سیاسی باشترین توخمی بجهئینانا سیاسەتێ نە ئەوان ژی هەر ئێكی تایبەتمەندیێن خۆ هەنە.
رێكخستنێن سیاسی دەولەت ب دامەزراوەیێن خۆیێن دەستهەلاتێ و كارگێری ڤە و پارت و كۆمەڵێن سیاسی، یان هەر هێزەكا جڤاكی یا ئارمانجدار بیت باشتر دشێن سیاسەتێ بكەن و ئامرازێن وێ بكاربینن و ئارمانجا بجهبینن و خزمەیا گشتی بكەن و ژ بەر ڤێ ژی مرۆڤ بەرەف رێكخستنێن سیاسی و یاسایی ڤە چوویە و ئەو پیكهاتە دامەزراندی نە بۆ خزمەتا خۆ و بەرژەوەندیێن گشتی.
خۆیایە هێزێن سیاسی بەرنامەیێن خۆیێن تایبەت یێن هەیین دەڕبرینێ ژ هەبوون و ناسنامە و ئارمانج و ماف و داخوازێن خۆ و مللەتی و ئەو چین و تویژا جڤاكیا مەبەست دكەن، و وەكو كۆمەكا پرانسیبا نیشا ددەن داكو خەلكی پێ رازی كەن و بۆ لایێ خۆ بكێشین و هێزا خۆ زێدەكەن و رەوایا خۆ ژێ وەرگرن، هەروەسا پەیرەوەێن ناڤخۆ ژی هەنە دا لدویڤ وێ كار و چالاكین خۆ بكەن و بگەهنە ئارمانجێن خۆ یێن دەستنیشانكری و هونەر د چالاكیا سیاسیا دەربر و ئارمانجبەر دایە.
هێزێن سیاسی دهێنە چێكرن دا دەستهەلاتێ وەرگرن و سەركردایەتیێ بكەن، و ل قۆناغێ شۆرش و خەباتا چەكداری و رزگارخوازی دا، بارودۆخێ بەرهنگاریێ و ركەبەریێ یێ توند و تیژە كێم هێزێن سیاسی هەنە خۆ بێخنە بن وی باری، لەوا ئەو هێزێن ب وی ئەركی رادبن رەوایا شۆرشگێریێ وەردگرن و نوونەراتیا مللەتی دكەن و بناڤێ وی دئاخڤن و ب باوەری و ژ خۆڕایی خەلكێ ئازادیخواز خۆ دەنە دگەل و بهێزدئێخن، لێ ل كاودانێن سروشتی دا، بتایبەتی ئەگەر بیاڤەكێ دیموكراتی هەبییت هندەك رێكخستنێن دی ل سەرهندەك پرانسیب و بەرژەوەندیان پەیدادبن و سەرهلددەن و دچنە د پرۆسەیا سیاسی دا و كار دكەن هەبوونا خۆ نیشابدەن و پشكداریێ بكەن بەرەف وەرگرتنا دەستهەلاتێ ڤە بچن، ئەڤان رێكخستیان ژی هەر ئێكی سیاسەتا خۆ هەیە پێناڤی ئارمانجێن راگەهاندی.
هندەك جاران هندەك رێكخستنێن سیاسی ب ئارمانج و درووشمێن گەشەدار ب هاندانێن دەرەكی و هەوالگیریێن بیانی دهێنە چێكرن و سیاسەتێن وان دهاژۆن و دمینن هندی لایەنێن ل پشت بەرژەوەند ب مانا وان هەبیت.
هونەر ژ چێكرنا رێكخستنا سیاسی نە بەرنامە و كارنامە و درووشمن، چونكی هەمی دشێن تشتێ باش و گەشەدار بنڤیسن و راگەهینن، بەلێ هونەر راستگویا وێ یە دگەل خۆ و دگەل مللەتی، و وەكو رێخكستن و بەرنامەبێن راگەهاندی و سیاسەتكرن كا چەند شیایە، پێگیریێ پێ بكەن و بەرژەوندیێن گشتی بجهبینینن.
ئەگەر رێكخستنێن سیاسی وەكو حەزەك یان پێدڤیەكا كەسۆكی بۆ مەبەستێن تایبەت دامەزرا بیت ئەو دێ وەكو پەقیشكەكێ بیت، دێ دیاربیت و پاشی بەرزەبیت، لێ ئەوێن دەربرینێ ژ ئیرادەیا مللەتان دكەن و مەبەستا وان بەرژەوندیێن گشتی بیت و وەكو پێدڤیێن مێژوویی بۆ خەبات و خزمەتا مللەتی دامەزرا بن و خەبات و قوربانی دابن و ب ئەزموون سیاسەت كربن و راستگۆیا نیشادابن و خۆیا كربن خزمەتكارێن مللەتینە، ئەو هێز دێ مینن و گەشەیێ كەن هندی ئەو پێدڤی و راستگۆیی مابن.
یا سروشتی و باش و پێدڤییە هێزێن سیاسی پشتی هەر سەربۆرەكێ بخۆدا بچنەڤە و هەلسەنگاندنا كار و چالاكیێن خۆ بكەن و بزانن چ ژ كارنامەیا خۆ بجهئینایە و چ مایە و هۆكار چنە و رەخنەیا خەمساریێ و شاشیان بكەن و پاداشتا باشیا بكەن و بهێزبێخن.
ئەڤ ب خۆداچوونەڤە و هەلسەنگاندن بۆ هەمی قۆناغێن خەباتێ پێدڤییە، چ ل قۆناغا خەباتا چەكداری و قوربانیدانێ بیت یان قۆناغا ئاشتیێ و مەدەنیەتێ و پشكداریێ د پرۆسەیا سیاسی دا بیت، بۆ هندێ بیت بشێن ب راستگۆیانە دەستنیشانا خالێن ب هێز و یێن لاواز بكەن و راستیا و شاشیان ژێكجودا كەن، دەستكەفتیا و ژدەستدانا بەرچاڤ كەن، و بریارێن وێرەكانە د بەرژەوەندیا گشتی دا بدەن.
ئەو هێزێن سیاسی یێن ل خەباتا چەكداری دا قوربانیێ ددەن و شكەستنێ دئینن، دڤێت پێداچوونێ د وێ سیاسەتا خۆدا بكەن چ دی قوربانیان نەدەن و رێبازەكا دی بگرنەبەر، هەر وەكو بۆ وان هێزێن سیاسی ژی یە دەمێ ل پرۆسیەكا هەلبژارتنان دا شكەستنێ دئینن ب خۆدا بچنەڤە و هەلسەنگاندنا خۆ بكەن و بزانن هۆكار چ نە و چارەسەركەن.
ل جڤاكێن مەدەنی سیستەمێ حوكمرانیێ دیموكراتی یە و روشەنبیریا دیموكراتی ژی هەیە و یاسا سەروەرە و مافێن هەمی پێكهاتەیان ب گۆرەی یاسایێ د دابینكرینە و كار پێ دهێتەكرن، ل بەر هندێ دەمێ د پرۆسەیەكا هەلبژارتنان دا هێزەكا سیاسی پتریا دەنگان دئینیت ئەو دێ دەستهەلاتێ وەرگریت یاسایێ بجهئینیت و كاروباران برێڤەبەت و مافێن یێن دی ژی دێ پارێزیت دا پرۆسەیا كارێ خۆ بكەن، و هێزێن دی ژی دێ سەرەدەریەكا مەدەنیانە دگەل ئەنجاما كەن یان دێ لدویڤ قەبارەیێ خۆ پشكداریێ د حوكمەتێ دا كەن یان دێ مینن ئوپوزسیۆنێن ئاشتیانە و كار و چالاكیێن خۆ كەن.
سیاسەت ب سەرەدەریێ و دیالۆگێ و دانوستاندنێ دهێتە هاژۆتن نە ب ركاتیێ و قەپخوازیێ، لێ هندەك جاران گڤاشتن و گەف بێی كو بگەهیتە رادێ پێكدادانێ دكەڤنە د خانا دیبلۆماسیەتا دژوار دا.
ئەڤرۆ هێزێن كوردستانێ د ئەزمۆنەكێ دانە، پەكەكێ پشتی ٤٧ سالان ژ دامەزراندنێ و ٤١ سالا ژ خەباتا چەكداری كۆنگرەیێ خۆیێ دوازدێ یێ چارەنڤیسی بەست و بریارێن خۆ دان، ب دوماهی ئینانا خەباتا چەكداری و هەلوەشاندنا پارتیا خۆ و چەكدانان و قەدغەكرنا هەر جۆرە چالاكیەكا لەشكری ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ، ب هیڤینە ئەڤ بریارە یا خومالی و ژیرانەبیت و پرۆسەیا ئاشتیێ سەربگریت و مافێن گەلێ كوردستانێ دابینببن.
ل رۆژئاڤا سەربوڕا كوردی گەهشتیە قوناغەكا دیتر پشتی هێزێن سیاسیێن كوردستانی ل وێرێ ل هەڤهاتین ل سەر بەرژەوەندیێن مللەتی و پشكداریێ د پرۆسەیا سیاسی دا، هیڤینە ژیوارەك چێببیت ئەو پارچە ب كیانەكێ سیاسی و دەستهەلاتەكا دیموكراتی شاد ببیت.
و ل هەرێما كوردستانێ ب سەربورا خۆ یا خەبات و حوكمرانی ڤە پشتی نێزیكی شەش هەیڤان ژ ئەنجامدانا هەلبژارتنان هێشا چاڤەرێی پێكهاتنا لایەنێن سیاسیێن سەركەفتی نە بۆ پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانی، ب هیڤینە لەز لێ بهێتەكرن و ل گۆرەی قەبارێ دەنگێن هەر لایەنەكی ب هەڤپشكی پێكهاتێن دەستهەلاتداریێ بهێنە پێكئینان نەمازە بارودۆخێ رۆژهەلاتا ناڤەراست و یێ جیهانێ ب گشتی یێ مەترسیدارا و رەوشا ژیانا خەلكی د خرابیێ دایە دخوازتە لەز لێكرنێ.
و ل رۆژهەلاتێ رەوشا كوردان خرابە و بزاڤا سیاسیا كوردستانێ د لاوازیێ دایە، سەرەرای كو دەولەتا ئیرانێ ژی د رەوشەكا خراب و مەترسیدار دایە، ب هیڤینە هیزێن كوردستانیێن رۆژهەلاتێ هەڤبگرن و چالاك ببن و ئەڤ بارودۆخە د بەرژەوەندیا كوردستانێ دا ئێكلاببیت.
سیاسەت نەبەس زانست و هونەرە، بەلێ هێز و دەستهەلات و ئامرازێن كارپێكرنێنە ژی، و ئەڤە بۆ هەمی لایەنی هەڤكێشێ نە، و وەكو بەرژەوەند هەڤدژ بن و هەڤسەنگیا هێزا هەبیت ناكۆكی دێ درك بن و ركمانە هێتەكرن و لهەڤهاتن بەرێكڤە ناهێت و كێشە چارەسەر نابن.
ناڤەندێن نیڤدەولەتی گەلەك باسێ گوهۆرینا رۆژهەلاتا ناڤین دكەن و داكو ئەڤ گوهۆرینە د بەرژەوەندیا كوردستانێ دا بن پێدڤیە هێزێن سیاسیێن كوردستانێ هەڤبگرن و بهێز خۆ نیشابدەن و ببنە یاریكەر د هەڤكێشەیێن دەڤەرێ دا. ب هیڤینە ڤێجارێ ئەڤ گوهۆرینە د بەرژەوەندیا كوردستانێ دا چێببن.
ل دوماهیێ سیاسەتێن هەمی دەولەت و هێزێن سیاسی د كەڤنە د ترازیا هەلسەنگاندنێ دا كا د وارێ كریارێ دا چەندا سەركەفتی نە، ب هیڤینە ڤێ جارێ كوردستان سەركەفتی بیت.

ئيحسان ئـامێدی

ئافرندەی مرۆڤ ب ژیری بەخشی یە، و ب وی ژیری مرۆڤ ناساندی یە و ژ هەمی ژیندارێن دی جوداكریە و كریە پاشایێ هەمی ژینداران.
پاشایێ ژینداران ژیرە و كارە و زانینە و داهێنانە و بەرهەمئینانە و گەشەدانە، ئەڤە باشترین خەسلەتێن هەبوونا ژینداریێ نە و شیانێن باشن كو باشتر و چالاكتر لێ بهێن.
پێدڤی و حەزكرن و بەرهەڤی و ئیرادە و بریار و كاركرن پێدڤیێن گەشەبوونێ نە.
مرۆڤ بەری هزر ل چێكرنەكێ بكەت، دڤێت ل بەراهیێ هزر ل خۆ بكەت و شیانێن خۆ بزانیت و خۆ ئاڤا كەت و پێبگەهینیت دا بشێت تشتەكی چێكەت سوودەكێ باشتر تێدا هەبیت.
مرۆڤ گەلەك باسێ داهێنانێ و ئافراندنێ و ژیرێ دەستكرد دكەت و ژبیرا خۆ دبەت كو وی ژیرەكێ مەزنتر و ب مفاتر و بەرهەمدارتر هەیە، كو چێكەر و كارپێكەرێ ژیرێ دەستكرد و هەمی زانست و تەكنولوژیایێ یە، پێدڤی دكەت هەر ب وی گرنگیدانێ شیانێن خۆ ئاڤدەت و سەخبێركەت و ئاڤاكەت دا بشێت باشتر سوودی ژ هەر تشتەكێ دیتر ببینیت.
چەندین مرۆڤ مژویلی ژیرێ دەستكرد و هەر بیاڤەكێ زانستی و تەكنولۆژی بیت كو پێدڤیێن ژایانا سەردەمیا نەنە، دڤێت د گەلدا مژویلی ژیرێ خۆیێ خۆرست بیت و بگونجینیت دا پتر ل سەر كارئینانا هەر نیاتیەكێ زال بیت، د بیاڤێن زانستیدا و كارتێكرنا خۆ یا ئەرێنی ل سەر پەیوەندی و هەبوونا خۆ یا جڤاكی بكەت.
دڤێت مرۆڤ وەسا سەرەدەریێ دگەل ژیرێ دەستكرد بكەت وەكو ئامرازەكێ پشتەڤانیێ بۆ ساناهیكرن و بلەزكرن و وەبەرهێنانێ، نەمازە كو ئەو نەشێت ببیتە جهگیرێ سنجی و هەستان و كارلێكیا جڤاكی.
ل سەر مرۆڤی یە یێ زمانزانبیت و ئاستێ خۆ یێ زانستی و زانیاریا بلند بكەت و هەلسوكەوت و رەفتارێن خۆ باشتر لیكەت، ئەڤجا تێگەهێن بنەكی یێن ژیرێ دەستكرد بزانیت و بچیتە د جیهانا وێ دا و فێری بكارئینانا ئامیرە و بیاڤ و بەرنامە و دیزایین و نڤیسین و تۆرێن وێ بیت و بەردەوام خۆ پێشبێخیت و بگونجینیت دا كاڕاتر لێ بهێت.
زانست و تەكنولۆژیایێ ژیان ب ساناهیتر و خۆشتر لێكریە، لێ بهایێن مرۆڤی ل هەمبەری تەماعیا مرۆڤی و سیاسەتێن خۆسەپاندنێ و فراوانخوازیێ و سەركوتكرنا یێ دیتر دهێنە لێدان.
جیهانا زانست و تەكنولۆژیایێ یا مرۆڤی و مرۆڤایەتیێ یە، ناسنامەیا وێ یا مرۆڤایەتیێ یە، و گەلەك خزمەتا مرۆڤان كریە و یا بەردەوامە، بەلێ یێ ب شیان و پێچێبووی بپتر و باشیر بكاردئینیت.
هەلبەت هەمی زانست و تەكنولوژی و ژیرێ دەستكرد ژی، بەرهەمێ ژیر و كارێ مرۆڤی نە، بۆ خزمەتا مرۆڤینە، و ڤی پێشكەفتنێ و داهێنانێ مرۆڤ بۆ چەندین قۆناغان بریە پێش و شۆل بساناهیتر، سڤكتر، بلەزتر، كێم دەمتر، كێم خەرجیتر، كاڕاتر، بەرهەمدارتر، باشتر و جوانتر لێكرینە.
هۆسا دیاربیت مرۆڤ ب ژیرێ خۆ چەندێ مەزنە و دشێت چەند شۆلێن مەزن بكەت. خۆزی ڤی مەزناهیێ و داهێنانێ و كار و بەرهەمئینانا مرۆڤی رەنگڤەدانا خۆ باشتر كربا ل سەر پەیوەندیێن مرۆڤی دگەل هەڤ و مرۆڤ ب دلۆڤانتر و دادپەروەرتر و باشتر كربا و هەمی مرۆڤ ب جوداهیێن خۆ یێن رەگەزی و ئەتنی و بیروباوری و رەنگی و چینایەتی، وەكو ئێك توخمێ جڤاكی سەردەری دگەلدا هاتبانەكرن، و تەپەسەركرن و سەركوتكرن سەرا ڤان جوداهیان نەمابا، ئێدی مرۆڤ ب ئارامی و خوشگوزەرانی ژیابا.

ئيحسان ئـامێدی

ل هەمی مللەتان رۆژ و هەلكەفتێن پیرۆز هەنە، هەروەسا كەسان هەبووینە ب پەیام و كار و خزمەتێن خۆ بووینە زانا و فەیلەسۆف و پەیامبەر و سەرۆك و رێبەر و جهێ خۆ د ناڤ جڤاكا خۆدا كریە و هندەكا سنوور بەزاندنە و ناسناڤێن جیهانی وەرگرتی نە و بووینە هێما و سیمبۆلێن پیرۆزێن نەتەوایەتی و ئایینی و مرۆڤایەتی و د رۆژ و هەلكەفتن و بیرەوەریێن واندا دهێنە زیندیكرن و رێورەسم و چالاكیێن جۆراوجۆر بۆ دهێنە گێران.
ئەو جڤاكێن رێزێ ل پیرۆزیێن خۆ دگرن د رەسەن و دزیندی نە و هەڤگرتنا جڤاكی هەیە و د خۆڕاگرن.
سەرەدانا مەزارگەهێ نەمران ئێك ژ گرنگترین شێوازێن پێگیركرنێ و رێزگرتنێ و وەفاداریێ یە، بۆ وان نەمریێن مێژوو چیكری و ژیان دایێ و بەردەوام بوونە ل گەل خودانێ مەزاری و هەڤسۆزیەكا گیانی و بیروباوەری یە دگەلدا و بۆ وەرگرتنا پتر پێزانینایە ل سەر هزروبیر و كار و چالاكی و خزمەت و خەبات و دەستكەفتیێن وان، و دەرفەتەكە بۆ بیركرنەڤێ و ب خۆداچوونەڤێ ژبوونا گرتنا بەرا رێبازا وان رێبەر و رێنیشادەرێن كو بوویە هیمایێ هەبوون و بەرخودانا مرۆڤی و جڤاكی و مللەتی.
ئەڤە پێگیریەكا سنجی و جڤاكی و نەتەوەیی و مرۆڤی و ئایینی یە، هەروەكو ئەركەكێ مرۆڤی و نەتەوەیی و ئایینی یە مرۆڤ شانازی و سەرفرازیێ ب هێما و سیمبۆلێن مللەتێ خۆ ببەت و شاكارێن وان پێشچاڤ كەت و پەند وانەیان ژێ بگریت و نیشا بدەت و پێگیریێ ب رێبازا وان بكەت.
خواندنا گۆتاران و هەلبەستان و بەرچاڤكرنا ویستگەهێن خەبات و شلۆڤەكرنا هزروبیر و رۆهنكرنا بیاڤێن رێبازێ و نیشادانا تۆمارا قوربانیدان و دەستكەفتیێن وان دبیتە هۆیێ هشیاریێ و پیگیریكرنێ ب رێبازا وان یا پیرۆز.
بارزان بۆ كوردان رووگەها كوردستانا ئازادە.
بارزان ئەو ناڤەندا خومالی یە یاكو پشتی ژناڤبرنا هەمی میرگەهێن كوردستانێ مای و بەرسیینگا هەمی هێرش و لێمشتێن داگیركرنێ و تەپەسەركرنێ كری و ناڤێ كورد و كوردستانێ بلند راگرتی و سەرچەماندن قەبیل نەكری.
بارزان پەرستگەها خودێ نیاسیێ و باوەریێ و دادپەروەریێ و وەكهەڤیێ و مرۆڤ دۆستیێ و كوردپەروەریێ و پێكڤەژیانێ و ژینگەپارێزیێ و چاكسازیێ و ئەخلاقی و خەبات و بەرخۆدانێ و دەستكەفتیان دوهی و ئەڤرۆ و سوبەهیا مللەتی یە.
بارزان لەندا شۆرش و خەبات و كوردایەتیێ و خۆ نەچەماندنێ و رژدبوونێ و داكۆكیكرنێ ژ ماف و داخازێن نەتەوەیێن كوردستانێ.
بارزان ناڤەندا هەڤگرتنا كوردان و دانانا رێبازا رزگاریخواز و خزمەتكرنا گەل و وەلاتی و مان و بەردەوامیێ
بارزان وارێ شێخێ شەهید عەبدولسەلامێ بارزانی و بابێ روحیی نەتەوا كورد بارزانیێ نەمر و ئەندازیاری ئاشبوونا نیشتیمانی ئدریسێ جانەمەرگ و سەرۆك و رێبەرێ دلسۆز و خەمخۆر مسعود بارزانی، و ب دەهان شەهید و قەهرمان و سەركردەیان.
ل بارزان ڤان نەمران بنگەهـێ رێبازا رزگایخوازیێ و چاكسازیێ دانان و دەستپێكرن و درێژاهی دایێ و بوونە سەروەر و سەمیان و ریبەر و جهێ شانازیا مللەتی.
ل بارزانا پیرۆز وانەیێن باوەریێ و خودێ نیاسینیێ و كوردپەروەریێ و مرۆڤ دوستیێ و پێكڤەژیانێ و وەكهەڤیێ و خەبات و بەرخودان و خۆراگریێ هاتینە نیشادان و كار پێ هاتیەكرن و مللەت ب جیهانێ دایە نیاسین و دەستكەفتی ئینان.
رێبازا بارزانی شۆرەشا بەردەوامە و هەمی بیاڤێن ژیانێ بخۆڤە گرتینە، و مەزنترین بەرهەمی سیاسی و لەشكری و جڤاكی و ئابۆری و دیبلوماسی و رەوشەنبیری و میدیایی بەرهەمئینایە.
هەر دلسۆزەك و نیشتیمانپەروەرەك خۆ ب قەردارێ بارزانیێ نەمر و رێبازا وی یا پیرۆز دزانیت لەو ب ئەركەك نەتەوەیی و ئایینی و مرۆڤی دزانیت سەرەدانا مەزارێ نەمران بكەن و پێگیریا خۆ بۆ وێ رێبازێ دوپات بكەن.
ئەڤ بڕێن مرۆڤان ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ و ل جیهانێ ب ئەركەكێ پیرۆز دزانن بەرێ خودەنە ڤێ وارێ پیرۆز و سەرەدانا گۆڕێن ڤان نەمران بكەن و لاڤا بۆ بكەن.
ل بارزان، بارزانیێ نەمر و مێژوویا وی یا پڕ خەبات و سەروەری ل بیردئینین، پەندێن خەبات و خۆراگریێ و بەرخودانێ وەردگرین، مێژوویا چەرخێ نوییا مللەتی دزانین، گەشبین و وورە بلند دبین، و ئایندەی تێرا دبینین.
سەرەدانا مەزارگەهێ نەمران ل بارزان ئەركەكێ پیرۆزێ نەتەوەیی و نیشتیمانی و مرۆڤی و ئاینیێ.
سلاڤ ل گیانێ بابێ روحیێ نەتەوەیا كورد بارزانیێ نەمر و ئدریسێ جانەمەرگ.
سلاڤ ل گیانێن شەهیدێن كوردستانێ.
بژی كورد و كوردستان

ئیحسان ئامێدی

ماوەیەكە چەكدارێنپەكەكە ێ ل قولاچەكا زنجیرەیا چیایی مەتینی و ب تایبەتی چیایێن گوندێن رەشاڤە، گوهەرز، بەلاڤە، سەرگەلێ و سگێرێ و گوندێن بەرێ گارەی كرینە بەرۆكەكێ شەڕی ل گەل لەشكرێ توركیا، رۆژانە تەقەكا لاواز ل دویردكەن و لەشكری توركیا ژی ب هەمی هێزا خۆ دەڤەرێ تۆپباران دكەت، گوند وگوندی دبنە قوربان!، نزانم چ قازانج د ڤێ تەقێ دایە و كێ ئاگەه ژێ هەیە و چ كارتێكرنێ دكەت و چ بەرژەوەندی د ڤی بەرۆكێ شەڕی بۆپەكەكێ‌ و دۆزا كوردستانێ هەیە و كەنگی ئەڤە دهێتە هژمارتن چالاكیەكا لەشكری!؟ ژبلی وێرانكرنا ئەو گوندێن ئارام و ئاڤەدانكری، كو ب درێژیا شۆرەشین كوردستانی ئەڤ گوندە هێلین و سەنگەرین پێشمەرگەی بوون و خەلكێ وان ژی ب سەر و مالێ خۆڤە د خزمەتا شۆرەشێ دا بوون، و ب گۆری و قوڕبانیێن خۆ دەڤەرا خۆ ژ داگیركەران رزگار كریە و ئاڤەدانكریە. ئەڤرۆكە چەكدارین پەكەكێ یێن بووینە بەلا سەرێ وێ دەڤەرێ و هەرێما كوردستانێ، یێن بووینە هۆیێن بەردانا وان گوندان و بێبەهركرنا خەلكێ ژ سامان و داهاتیێ زەڤی و ئاقارێن وان، و قەدەغەكرنێ ژ سەیرانێن بهاران و گیایێن چیایان و چەراندنا گیانەوەران!، وان چەكداران ب وان رەفتاران یا وە ل خۆ كری ئێدی كەس نا بێژیت یلا خێر بۆ وان!.
ل سەردەمێ شۆرەشێن چەكداریێن كوردستانێ، پێشمەرگە خۆشتڤیێن خەلكی بوون، هەردەمێ پێشمەرگەی تەقە ل سەنگەرێن دوژمنی كربا دا خەلك پێ كەیفخۆشی ڤە پێشوازیێ لێ كەت و لێ نێریت و تلیلیا بۆ ڤەدەت و دویڤچوونا ئەنجامان كەت، ئانكو خەلكی سیناهیا ئازادیێ د تەقەیا چەكی پێشمەرگەی دا د دید و هەڤڕا بوون دگەلدا.
ل بیرا منە ل سەردەمێ شۆرەشا ئەیلۆلێ دەمێ پێشمەرگەی سەنگەرێن دوژمنی كو ل دەوروبەرێن گوند و باژێران سەپاندبوون گولەباراندكرن خەلكی لاڤا بۆ پێشمەرگەی دخوازستن كو د سەركەفتی و سلامەت بن و دوژمن وێرانكر بیت و ل سەردەمێ شۆرەشا گولانێ كو ئەز ب خۆ پێشمەرگەبووم دەمێ ئەم دچووینە چالاكیەكا لەشكری خەلكی هەمیێ خۆ دا دگەل مە و دگەل مە دپشكداردبوو، و حەتا ئەو كوردێن ل ناڤ دژمنی ژی دا هاریكاری دگەل مەدا دكر و دلێ وان دگەل مە بوو و پیزانین د دانە مە و سەركەفتنا پێشمەرگەی ب یا خۆ دزانی و هەمیشە پێزانینێن چالاكیێن پێشمەرگەی ژ لایێ خەلكی و رێكخستنێن نهێنی بلەز بەلاڤ دبوون و هەر بوی رەنگی پێزانێن و بزاڤێن دژمنی دگەهاندنە پێشمەرگەی، هوسا شۆرەش یا مللەتی بوو و ژ مللەتی بوو و بۆ مللەتی بوو و ل ناف مللەتی بوو.
یا سەیرە ل كوردستانا باكۆر كو پەكەكێ ژ سالا ١٩٨٤ ێ وەرە شەڕێ چەكداری راگەهاندی و ئەڤە پتر ژ چل سالانە ب دەهان هزار گەنجێن كوردستانێ كرینە قوربان و پتریا گوندان دانە وێرانكرن و نە شیاینە ئێك بهۆست ژ خاكا كوردستانێ رزگاركەن. بەلكو یێن پاشڤەڤەگەریاین و خۆ ل چیایێن هەرێما كوردستانێ ئاسێ كرین، و مایێ خۆ د كاروبارێن هەرێمێ دكەن و وەكو دەستهەلات خۆ ل دەڤەرێن هەبوونا وان لی هەی دسەپینن، و رێ خوش دكەن لەشكەرێ توركیا دیڤدا بهێت!.
پەكەكە وەكو هێزەكا سیاسی و چەكداری یا كوردستانا باكۆر پێدڤی پێداچوونەڤێ یە د سیاسەت و كارێ خۆ دا، هەلسەنگاندنا كار و چالاكیێن خۆ بكەت و قازانج و زیانێن خۆ ل بەرچاڤ دابنیت، و دەستكەفت و ژ دەستدانێن خۆ هەڤبەر بكەت و ب وێرەكانە بریارا خۆ بدەت، نەمازە نهو دەرفەتەكا دی بۆ پرۆسەیا ئاشتیێ هاتیە پێش، سەرانێن دەولەتا توركیا یێ بەرهەڤیا خۆ بۆ ئاشتیێ و چارەسەریا دۆزا كوردستانێ نیشا ددەن.
ژمیژە وەرە سەرۆك بارزانی بانگەوازا ئاشتیێ راگەهاندی و هەمی لایەن ئاگەهداركرین دۆزا كوردی ب چەكی چارەسەر نابیت و شیایە كارتێكرنێ ل سەرانێ دەولەتا توركیا بكەت كو نەرمیێ بكاربینن و پرۆسەیا ئاشتیێ بهاژۆن.
یا فەرە د ڤێ قووناغێ دا سەرانێن پەكەكێ بانگەوازا كاربدەستێن توركیا بۆ پرۆسەیا ئاشتیێ ب دەرفەت ببینن و بریارێن وێرەك بدەن و پێنگاڤێن باش پاڤێژن و خۆ ژ ڤێ قەیرانێ قورتالكەن، نەمازە سەرۆك و كاربدەستێن هەرێما كوردستانێ ل سەر هێلێنە و پشتەڤانن بۆ لێكنێزیكرنێ و لێكتێگەهشتنێ و چارەسەركرنێ، ئێدی لسەر بریاردەێن پەكەكێ یە ڤێ دەرفەتێ بكاربینن و ب رویەكێ سپی خۆ ژ ڤێ قەیرانێ دەربازكەن و وەكو هێزەكا سیاسییان بچنە د ناڤ خەلكێ خۆدا و رۆلێ خۆ بگێرن و دەستكەفتیان ب دەستڤەبینت.
ئێدی بلا بەس بیت، وە باكۆر بەردا، خۆ ل سنوورین نیڤدەولەتی ژی رانەگرت، هاتینە د كویراتیا هەرێما كوردستانێ دا، د قۆلاچا چیایەكێ هەرێمێ تەقەكێ ل سەنگەرێن توركیا دكەن و شەڕەكی دئێخیتە دەڤەرەكا ئارام و وێران دكەن، كێ ئاگەه ژ ڤێ تەقێ هەیە ژبلی وان گوندێن هەژار و پەریشان و چ باندۆرا خۆ ل سەر خەلكێ باكۆر هەیە!؟، ئەو نە ل چەلێ نە و نە ل جولەمێرگێ، نە ل وانی نە و نە ل مووشێ و نە ل ئامەدێ و نە ل دێرسمێ هتد، ئەو یێن ل هەرێما كوردستانا رزگاركری و ئالا كوردستانێ لێ بلندكری و ئاڤەدانیێ‌ لێ گەشەكری!، ئەڤە نەچالاكیین لەشكری یێن رزگاركرنێ نە، ئەڤە مایتیكرنەكا نەرەوا و خراپكرنێ یە، خەلكێ باكۆر ئاگەه ژ ڤێ تەقێ نینە و كەیف پێ ناهێت!؟ كەس بۆ وێ تەقێ تلیلیا لێنادەت و هەڤكاریێ د گەل دا ناكەن و باكۆر ل (گەلیێ سەرگەلێ) رزگار نابیت!.
ب ڤان كریاران ئەو یێن چەكدارێن خۆ ب هەروە ب كوشتن ددەن و زیانێ ب خەلكێ هەرێمێ ددەن، باوەر بكەن ئێدی ئەو دلینیا خەلكی بۆ هەی ژی نەمایە!.
چەكدارێن پەكەكێ ل باكۆر نەماینە و باشۆر ژی خراپكر، تنێ وەكو قەچاخچی و رێگر د شكەفت و نەعۆسكان دا دڤەشارتینە بووینە ژێدەرێ سەرگێژیێ و نە ئارامیێ بۆ هەرێمێ، و چ مفاینە ل خۆ دكەن و نە ل مللەتی، لەو پێدڤی یە پێداچوونی د خۆدا بكەن و سیاسەتەكا نوی داریژن.
سەردەمی پێكهاتنان و لێكتێگەهشتنانە، ئەڤە جارا دویێ یە دەرگەهێ پرۆسەیا ئاشتیێ لێ ڤەدبیت، فەرە بچن بۆ خۆ دگەل توركا پێكبهێن، و بەلا خۆ ژ هەرێما كوردستانێ ڤەكەن، ئێدی شەڕێ خۆ ڤەگەهێزنە گۆرەپانا خۆ ل باكۆری، روبەرێ وێ بەرفرەهترە، باژێرێن وێ مەزنترن، مرۆڤێن وی پترن، چیایێن وی بلندترن، گەلیێن وێ درێژترن، نهالێن وێ كویرترن!.
دێ هەڕن برانۆ هەڕن، خەلكێ وە چاڤەڕێی وە یە ل دیاربەكر و مێردین و مۆش و دێرسیمێ، ل هەمی باكۆری، ئەون دهێنە تەپەسەركرن و كرێتكرن!، گازیا وان بۆ وەیە د هەوارێ بچن، ئێدی وە حیجەت و بهانەیا مانەڤەیا چەكداری ل هەرێما كوردستانی نەمایە!.ئێدی بەسە ئەجندەیێن دەولەتێ هەرێمایەتی بجهبینن و مەترسیێ ل سەر هەرێما كوردستانێ و دەستكەفتیێن نەتەویی چێكەن.
هەرێما كوردستانێ بەرهەمێ خەبات و قوربانیدانا خەلكێ وێ یە، ئەو خەلكێ گەلەك نەخۆشی و دەردەسەری دیتین، ئێدی پێدڤی یە هەمی لایەن دلۆڤانیێ پێ بەن، دا ئارام و سەقامگیر بیت و گەشە بكەت.

ئيحسان ئـامێدی

وەكو بڕیار كو ل رۆژێن ١٣ و ١٤ نیسانێ ل ژێر چاڤدێریا سەرۆك بارزانی كۆنفرانسەكێ تایبەت بۆ ئافرەتان ل ژێر درووشمێ (ب شیانێن خۆ دێ پاشەرۆژێ ئاڤا كەین)، ل هۆلا شەهید سەعد ل هەولێرێ بهێتە گرێدان. ئەڤ كۆنفرانسە سەكۆیەك و دەرفەتەكە بۆ گفتوگۆكرنێ د وارێ ڕەوشا ئافرەتان ل ناڤ ڕێكخستنێن پارتی دا، د پێنج پانێلین جودادا، ب ناڤونیشانێن (ستراتیژییەتا پارتی بۆ ب هێزتركرنا پشكداریا ئافرەتان ل دامەزراوێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ، ئافرەت ل ناڤ ئۆرگان و ڕێكخستنێن پارتی دا، ئافرەت و هەلبژاردن، ڕۆڵ و پێگەیێ یەكێتیا ئافرەتان، ڕۆڵ و پێگەیێ ئافرەتێ د ناڤ میدیا و سۆشیاڵ میدیا یا پارتیدا).
د ڤی كۆنفرانسی دا دێ پرسێن تایبەت ب ڕەوشا ئافرەتان ڤە هێنە گەنگەشەكرن. ب هیڤینە كۆنفراس بشێت ب زەلالی و ب وێرەكی هەمی بابەتێن پەیوەندیدار ب مافێن ئافرەتێ ڤە گەنگەشە بكەت و بریارێن گونجای و پێدڤی بدەت.
بۆ مێژوویێ دێ بێژین، خالەكا چاكسازیێن شێخێ شەهید عەبدولسەلامێ بارزانی، پاراستن و رێزگرتن بوو ل مافێن ئافرەتێ، ئەڤە بوویە ئێك ژ پرانسیبێن رێبازا بارزانی.
بارزانیێ نەمر و سەرۆك بارزانی و هەڤرێبازێن وان رێزەكا مەزن ل ئافرەتێ گرتیە و ئافرەت ئیناینە پێش و دەلیڤە داینێ و مافێن وان دابینكرینە و پشتەڤانی لیكریە. هەر لبەر رۆناهیا ڤێ رێبازێ و گرنگیدان و رێنماییێن سەرۆك بارزانی ئەڤ كۆنفرانسە دهێتە بەستن.
یا زانایە هەر ل هەبوونێ جڤاكێ هەمی ژینداران ژ دو رەگەزان نێر و مێ پێكهاتینە، ئەو جوداهییە و جۆتبوونا وان زاینێ پەیدادكەت و دمینن و بەردەوام دبن…ئانكو نێر و مێ بێی هەڤدو هەم كێمن هەم نامینن، پێكڤە هەڤژینیێ پێك دئینن و خێزانێ چێدكەن و جڤاك ژێ پێكدهێن.
د جڤاكێ مرۆڤی دا، نێر و مێ هەنە، ئێك زەلامە یێ دی ژن، ئێك بابە و یێ دی دایك، تەمامكەرێن هەڤن، وەكهەڤن، مان و بەردەوامیێ ددەنە هەبوونێ. ئەڤە ژی ئەركەكێ پیرۆز و گەردۆنییە بۆ نفشێ مرۆڤی.
جوداهیێن كارێن ئەندامێن لەشی جوداهیێن جڤاكی و ئابۆری ژێ دروستكرینە و بووینە هۆكارێن بالا دەستیا رەگەزەكی ل سەر یێ دی.
فاكتەرێ دوگیانبوونا ژنێ و زارۆك بوونێ و شیردانێ ژن د مالێدا هێلایە، داكو ب بەرپسیاریا ب خودانكرن و پەروەردەكرنا زارۆكان رابیت، و زەلام ژی ب ئەركێ دابینكرنا خوارنێ رابیت و ڤی كەرستەیێ مادی كو پێدڤیەكا زەلامی بوویە وەكی ژنێ د دەمەكی دا ژن نەشیایە پەیداكەت، زەلامی ب منەت زانیە و ئێدی خۆ بالا دەست دیتی یە و ژن تەپەسەركریە.
بۆ قۆناغین ژیانا بەرێ كو دابینكرنا خوارنێ یا ب زەحمەت بوو و گرنگیا دوگیانبوونێ و ژدایكبوونێ و بخودانكرنیێ نەدهاتە دیتن، جوداهیەكا ئابۆری و جڤاكی چێكر و حەتا نوكە جڤاكێ مرۆڤی ژێ دنالیت.
و داكو ئافرەت وەكهەڤ بیت هەمبەری زەلامی دڤێت ل بەراهیێ مرۆڤ ب هەردو رەگەزان ڤە ل سەر بنگەهێ وكهەڤیێ بهێنە پەروەردكرن و تێبگەهن كو مرۆڤ، مرۆڤە چ رەگەز بیت ئێك ئاستێ ژیری و هەست و شیانان هەنە، تنێ ژ لایێ ئەركێن ئەندامێن لەشی جوداهیەكا تەمامكەری ب هەمان بەرپسیاری هەیە بۆ بەردەوامیا مانا ژیانێ، هەروەكو پێدڤی یە مرۆڤ تێبگەهیت رەگەزداریا وی چیە و بۆچی یە و رێز لێ بهێتەگرتن، و دایك و باب د ناڤ مالێدا ب وەكهەڤی و ب رێزگرتن ل هەڤ بنێرن و سەرەدەریێ دگەل هەڤدو و زارۆكان بكەن و دایك كو خودانكەر و پەروەردەكارا ئێكێ یە جوداهیێ نەكەت د سەرەدەریكرن و پەروەردەكرن و ئاڤاكرنا زارۆكان دا.
د كوردەواریێ دا ب دو جۆران سەرەدەری دگەل ژنێ هاتیەكرن، گۆتیە مال ژنە و بنیات خانی، هەوەسا گۆتیە شێر شێرە چ ژنە چ مێرە، و هەمی باوەری ب ژنێ هاتیەدان كو بەرپسیاریا خۆ یا برێڤەبرنا كاروبارێن مالێ و مێهڤانا رابیت و هەمی هەیی و نەیێن زەلامی ل دەف بن، دهەمان دەمدا دەف گرتی كریە ل رادەربرینێ و هەلبژارتنا هەڤژینیێ!.
پێدڤیە ل ڤی سەردەمی هندەك تێگەهێن جڤاكی بگوهۆرین و تێگەهشتنا گونجای بدەینێ، وەكو ژنئینانێ، بكەینە جۆتبوون یان هەڤژینی، جونكی ژنئینان مافی ددەتە زەلامی بۆ خۆ ژنەكێ بینیت، دبیتە مولكێ وی، هەروەكو هەر تشتەك بۆ خۆ ژ دەرڤە ئینای! و ژنك دێ شوی كەت، دێ (مێر) كەت، دێ شوی ب ئێكی كەت دێ بیت مولكێ وی!.
لێ جۆتبوون، و هەڤژینیێ پرانسیپێ هەڤپشكیا بریارێ و وەكهەڤیێ تێدایە، و بۆ هەردو رەگەزان وەكهەڤە!
یا دی ئەوا دبێژنە كچێ، روینە تو ژنی، بۆ تە شەرمە، ئەو زەلامە یێ سەرتراشی یە چ بكەت بۆ وی لێ یە!، ئەو بخۆ دڤێت یا بۆ زەلامی لێ بیت بۆ ژنێ ژی لێ بیت، ئەگەر شەرم بیت بۆ ژنێ ئەو شەرم بیت بۆ زەلامی ژی، لەوا دڤێت ئەڤ گۆتنە نەمینیت، و ل سەر بنگەهێ وەكهەڤیێ راكەن و پەروەردەكەن!
یا دی وەكو تشتەك خراب بیت دێ بێژن ئەو ژنا تشتانە، دڤێت ئەڤ گۆتنە ژی نەمینیت، چونكی ژن دایكە و وەكهەڤە دگەل زەلامی!
یان ئەوا دبێژن و كریە سترانا سەمایێ، كچ مالێ خەلكی نە، دەیباب پالێن پویشی نە!. ئەو بخۆ ژن و مێر پێكڤە دێ هێلینەكا نوی چێكەن و خێزانەكێ پیكئینن، یان د بەرێ دا ل خوازگینیێن كچەكێ دا بێژنێ مە كرە شەكال و كرە پێ وە!
خالەكا دی، دێ بینی زەلامەك د مالدا شۆل دكەت دێ بێژن یێ هاری ژنا خۆ دكەت، دڤێت كاركرنا ناڤمالێ وەكو ئەرك بیت بۆ زەلامی هەروەكو بۆ ژنێ، نە هاریكاری و منەت بیت، د خێزانداریێ دا هەر تشتەك ب هەڤپشكی یە. یان دەمێ ئێك دی ژنەكێ دئینیت مرۆڤێن وی دێ بێژنێ هشیاربی هەر رۆژا ئێكێ خۆ نیشا نەدەی، بترسینە!
یا دی زۆرا پێدڤیە ب رێزگرتن گازی ئافرەتێ بهێتەكرن وەكو بێژین خانم .. خاتوون، ستی و سەرەدەری ب باشی و ب نەرمی دگەلدا بهێتەكرن، نە وەكو بەرێ .. كچێ ها!.. و گەلەك گۆتنێن دی یێن كێمكرنا پێگەهێ ژنێ د جڤاكیدا هەنە كۆ پێتڤیە بنبڕ ببن.
هەلبەت رۆلێ ئافرەتا كوردستانێ د هەمی بزاڤێن جڤاكی و ئابۆری و كلتۆری هەمبەری یێ زەلامان بوویە، و د شۆرەش و سەرهەلدانان دا پشكدار و پشتەڤانەكا كارا بوویە، و گەلەك جاران پتر ژ زەلامی زەحمەت و نەخۆشی دیتینە و شەهید و قوربانی داینە، و بەرپسیاریا خێزانێ وەرگرتینە، لێ ژ بەركو د كەڤندا یا بێ بەهركری بوو ژ خواندنێ و یا تەپەسەركری بوو د جڤاكیدا، دەلیڤە نەدایێ پێگەهێ خۆ د بەرپسیاریێن گشتیدا ببینیت. لێ نهو ئافرەت د هەمی بیاڤاندا حەتا یێن سیاسی و لەشكەری و ئاسایشی و ئابۆری و كارگێریێن گشتی مل ب ملێ زەلامی و ب سەركەفتیانە ب ئەركێن خۆ رادبیت و رۆلێ خۆ دگێریت.
هەژی یە بێژین پرسا مافێن ئافرەتێ ل كوردستانێ بیرۆكە و دەستپێشخەریا ئافرەتێن پێشەنگ و زەلامێن رەوشەنبیر و سیاسەتمەدار بوویە، و هەر ئەوان دەستێ ئافرەتێ گرتیە و رێ بۆ خۆشكریە و كێشاینە د ناڤ بزاڤا جڤاكی و سیاسی و ئابۆری دا، و رێكخراو بۆ دامەزراندی نە و پشتەڤانی لێ كرینە، دا هشیاربیت و ئەركێ خۆ بزانیت و رۆلێ خۆ بگێریت.
مافێن ئافرەتێ و رێزگرتن ل وێ و وەكهەڤ كرن دگەل زەلامی مافەكێ سروشتیێ وێ یە و رەوشەنبیری و رەفتارە بەری بریار و یاسا بن،
ل دوماهیێ دێ بێژین بەستنا كۆنفرانسەكا تایبەت ب ئافرەتێ ڤە پێدڤیەكا جڤاكی یە و گەلەك گرنگە، ب هیڤینە یاسا و بریارێن باش ژێ دەركەڤن و كار پێ بهێتەكرن و ببنە رەوشەنبیری و رەفتار و پێڕابوون.