NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by ئيحسان ئامێدي

ئيحسان ئامێدي

ئيحسان ئامێدي
131 POSTS 0 COMMENTS

11

ئیحسان ئامێدی

ماوەیەكە چەكدارێنپەكەكە ێ ل قولاچەكا زنجیرەیا چیایی مەتینی و ب تایبەتی چیایێن گوندێن رەشاڤە، گوهەرز، بەلاڤە، سەرگەلێ و سگێرێ و گوندێن بەرێ گارەی كرینە بەرۆكەكێ شەڕی ل گەل لەشكرێ توركیا، رۆژانە تەقەكا لاواز ل دویردكەن و لەشكری توركیا ژی ب هەمی هێزا خۆ دەڤەرێ تۆپباران دكەت، گوند وگوندی دبنە قوربان!، نزانم چ قازانج د ڤێ تەقێ دایە و كێ ئاگەه ژێ هەیە و چ كارتێكرنێ دكەت و چ بەرژەوەندی د ڤی بەرۆكێ شەڕی بۆپەكەكێ‌ و دۆزا كوردستانێ هەیە و كەنگی ئەڤە دهێتە هژمارتن چالاكیەكا لەشكری!؟ ژبلی وێرانكرنا ئەو گوندێن ئارام و ئاڤەدانكری، كو ب درێژیا شۆرەشین كوردستانی ئەڤ گوندە هێلین و سەنگەرین پێشمەرگەی بوون و خەلكێ وان ژی ب سەر و مالێ خۆڤە د خزمەتا شۆرەشێ دا بوون، و ب گۆری و قوڕبانیێن خۆ دەڤەرا خۆ ژ داگیركەران رزگار كریە و ئاڤەدانكریە. ئەڤرۆكە چەكدارین پەكەكێ یێن بووینە بەلا سەرێ وێ دەڤەرێ و هەرێما كوردستانێ، یێن بووینە هۆیێن بەردانا وان گوندان و بێبەهركرنا خەلكێ ژ سامان و داهاتیێ زەڤی و ئاقارێن وان، و قەدەغەكرنێ ژ سەیرانێن بهاران و گیایێن چیایان و چەراندنا گیانەوەران!، وان چەكداران ب وان رەفتاران یا وە ل خۆ كری ئێدی كەس نا بێژیت یلا خێر بۆ وان!.
ل سەردەمێ شۆرەشێن چەكداریێن كوردستانێ، پێشمەرگە خۆشتڤیێن خەلكی بوون، هەردەمێ پێشمەرگەی تەقە ل سەنگەرێن دوژمنی كربا دا خەلك پێ كەیفخۆشی ڤە پێشوازیێ لێ كەت و لێ نێریت و تلیلیا بۆ ڤەدەت و دویڤچوونا ئەنجامان كەت، ئانكو خەلكی سیناهیا ئازادیێ د تەقەیا چەكی پێشمەرگەی دا د دید و هەڤڕا بوون دگەلدا.
ل بیرا منە ل سەردەمێ شۆرەشا ئەیلۆلێ دەمێ پێشمەرگەی سەنگەرێن دوژمنی كو ل دەوروبەرێن گوند و باژێران سەپاندبوون گولەباراندكرن خەلكی لاڤا بۆ پێشمەرگەی دخوازستن كو د سەركەفتی و سلامەت بن و دوژمن وێرانكر بیت و ل سەردەمێ شۆرەشا گولانێ كو ئەز ب خۆ پێشمەرگەبووم دەمێ ئەم دچووینە چالاكیەكا لەشكری خەلكی هەمیێ خۆ دا دگەل مە و دگەل مە دپشكداردبوو، و حەتا ئەو كوردێن ل ناڤ دژمنی ژی دا هاریكاری دگەل مەدا دكر و دلێ وان دگەل مە بوو و پیزانین د دانە مە و سەركەفتنا پێشمەرگەی ب یا خۆ دزانی و هەمیشە پێزانینێن چالاكیێن پێشمەرگەی ژ لایێ خەلكی و رێكخستنێن نهێنی بلەز بەلاڤ دبوون و هەر بوی رەنگی پێزانێن و بزاڤێن دژمنی دگەهاندنە پێشمەرگەی، هوسا شۆرەش یا مللەتی بوو و ژ مللەتی بوو و بۆ مللەتی بوو و ل ناف مللەتی بوو.
یا سەیرە ل كوردستانا باكۆر كو پەكەكێ ژ سالا ١٩٨٤ ێ وەرە شەڕێ چەكداری راگەهاندی و ئەڤە پتر ژ چل سالانە ب دەهان هزار گەنجێن كوردستانێ كرینە قوربان و پتریا گوندان دانە وێرانكرن و نە شیاینە ئێك بهۆست ژ خاكا كوردستانێ رزگاركەن. بەلكو یێن پاشڤەڤەگەریاین و خۆ ل چیایێن هەرێما كوردستانێ ئاسێ كرین، و مایێ خۆ د كاروبارێن هەرێمێ دكەن و وەكو دەستهەلات خۆ ل دەڤەرێن هەبوونا وان لی هەی دسەپینن، و رێ خوش دكەن لەشكەرێ توركیا دیڤدا بهێت!.
پەكەكە وەكو هێزەكا سیاسی و چەكداری یا كوردستانا باكۆر پێدڤی پێداچوونەڤێ یە د سیاسەت و كارێ خۆ دا، هەلسەنگاندنا كار و چالاكیێن خۆ بكەت و قازانج و زیانێن خۆ ل بەرچاڤ دابنیت، و دەستكەفت و ژ دەستدانێن خۆ هەڤبەر بكەت و ب وێرەكانە بریارا خۆ بدەت، نەمازە نهو دەرفەتەكا دی بۆ پرۆسەیا ئاشتیێ هاتیە پێش، سەرانێن دەولەتا توركیا یێ بەرهەڤیا خۆ بۆ ئاشتیێ و چارەسەریا دۆزا كوردستانێ نیشا ددەن.
ژمیژە وەرە سەرۆك بارزانی بانگەوازا ئاشتیێ راگەهاندی و هەمی لایەن ئاگەهداركرین دۆزا كوردی ب چەكی چارەسەر نابیت و شیایە كارتێكرنێ ل سەرانێ دەولەتا توركیا بكەت كو نەرمیێ بكاربینن و پرۆسەیا ئاشتیێ بهاژۆن.
یا فەرە د ڤێ قووناغێ دا سەرانێن پەكەكێ بانگەوازا كاربدەستێن توركیا بۆ پرۆسەیا ئاشتیێ ب دەرفەت ببینن و بریارێن وێرەك بدەن و پێنگاڤێن باش پاڤێژن و خۆ ژ ڤێ قەیرانێ قورتالكەن، نەمازە سەرۆك و كاربدەستێن هەرێما كوردستانێ ل سەر هێلێنە و پشتەڤانن بۆ لێكنێزیكرنێ و لێكتێگەهشتنێ و چارەسەركرنێ، ئێدی لسەر بریاردەێن پەكەكێ یە ڤێ دەرفەتێ بكاربینن و ب رویەكێ سپی خۆ ژ ڤێ قەیرانێ دەربازكەن و وەكو هێزەكا سیاسییان بچنە د ناڤ خەلكێ خۆدا و رۆلێ خۆ بگێرن و دەستكەفتیان ب دەستڤەبینت.
ئێدی بلا بەس بیت، وە باكۆر بەردا، خۆ ل سنوورین نیڤدەولەتی ژی رانەگرت، هاتینە د كویراتیا هەرێما كوردستانێ دا، د قۆلاچا چیایەكێ هەرێمێ تەقەكێ ل سەنگەرێن توركیا دكەن و شەڕەكی دئێخیتە دەڤەرەكا ئارام و وێران دكەن، كێ ئاگەه ژ ڤێ تەقێ هەیە ژبلی وان گوندێن هەژار و پەریشان و چ باندۆرا خۆ ل سەر خەلكێ باكۆر هەیە!؟، ئەو نە ل چەلێ نە و نە ل جولەمێرگێ، نە ل وانی نە و نە ل مووشێ و نە ل ئامەدێ و نە ل دێرسمێ هتد، ئەو یێن ل هەرێما كوردستانا رزگاركری و ئالا كوردستانێ لێ بلندكری و ئاڤەدانیێ‌ لێ گەشەكری!، ئەڤە نەچالاكیین لەشكری یێن رزگاركرنێ نە، ئەڤە مایتیكرنەكا نەرەوا و خراپكرنێ یە، خەلكێ باكۆر ئاگەه ژ ڤێ تەقێ نینە و كەیف پێ ناهێت!؟ كەس بۆ وێ تەقێ تلیلیا لێنادەت و هەڤكاریێ د گەل دا ناكەن و باكۆر ل (گەلیێ سەرگەلێ) رزگار نابیت!.
ب ڤان كریاران ئەو یێن چەكدارێن خۆ ب هەروە ب كوشتن ددەن و زیانێ ب خەلكێ هەرێمێ ددەن، باوەر بكەن ئێدی ئەو دلینیا خەلكی بۆ هەی ژی نەمایە!.
چەكدارێن پەكەكێ ل باكۆر نەماینە و باشۆر ژی خراپكر، تنێ وەكو قەچاخچی و رێگر د شكەفت و نەعۆسكان دا دڤەشارتینە بووینە ژێدەرێ سەرگێژیێ و نە ئارامیێ بۆ هەرێمێ، و چ مفاینە ل خۆ دكەن و نە ل مللەتی، لەو پێدڤی یە پێداچوونی د خۆدا بكەن و سیاسەتەكا نوی داریژن.
سەردەمی پێكهاتنان و لێكتێگەهشتنانە، ئەڤە جارا دویێ یە دەرگەهێ پرۆسەیا ئاشتیێ لێ ڤەدبیت، فەرە بچن بۆ خۆ دگەل توركا پێكبهێن، و بەلا خۆ ژ هەرێما كوردستانێ ڤەكەن، ئێدی شەڕێ خۆ ڤەگەهێزنە گۆرەپانا خۆ ل باكۆری، روبەرێ وێ بەرفرەهترە، باژێرێن وێ مەزنترن، مرۆڤێن وی پترن، چیایێن وی بلندترن، گەلیێن وێ درێژترن، نهالێن وێ كویرترن!.
دێ هەڕن برانۆ هەڕن، خەلكێ وە چاڤەڕێی وە یە ل دیاربەكر و مێردین و مۆش و دێرسیمێ، ل هەمی باكۆری، ئەون دهێنە تەپەسەركرن و كرێتكرن!، گازیا وان بۆ وەیە د هەوارێ بچن، ئێدی وە حیجەت و بهانەیا مانەڤەیا چەكداری ل هەرێما كوردستانی نەمایە!.ئێدی بەسە ئەجندەیێن دەولەتێ هەرێمایەتی بجهبینن و مەترسیێ ل سەر هەرێما كوردستانێ و دەستكەفتیێن نەتەویی چێكەن.
هەرێما كوردستانێ بەرهەمێ خەبات و قوربانیدانا خەلكێ وێ یە، ئەو خەلكێ گەلەك نەخۆشی و دەردەسەری دیتین، ئێدی پێدڤی یە هەمی لایەن دلۆڤانیێ پێ بەن، دا ئارام و سەقامگیر بیت و گەشە بكەت.

5

ئيحسان ئـامێدی

وەكو بڕیار كو ل رۆژێن ١٣ و ١٤ نیسانێ ل ژێر چاڤدێریا سەرۆك بارزانی كۆنفرانسەكێ تایبەت بۆ ئافرەتان ل ژێر درووشمێ (ب شیانێن خۆ دێ پاشەرۆژێ ئاڤا كەین)، ل هۆلا شەهید سەعد ل هەولێرێ بهێتە گرێدان. ئەڤ كۆنفرانسە سەكۆیەك و دەرفەتەكە بۆ گفتوگۆكرنێ د وارێ ڕەوشا ئافرەتان ل ناڤ ڕێكخستنێن پارتی دا، د پێنج پانێلین جودادا، ب ناڤونیشانێن (ستراتیژییەتا پارتی بۆ ب هێزتركرنا پشكداریا ئافرەتان ل دامەزراوێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ، ئافرەت ل ناڤ ئۆرگان و ڕێكخستنێن پارتی دا، ئافرەت و هەلبژاردن، ڕۆڵ و پێگەیێ یەكێتیا ئافرەتان، ڕۆڵ و پێگەیێ ئافرەتێ د ناڤ میدیا و سۆشیاڵ میدیا یا پارتیدا).
د ڤی كۆنفرانسی دا دێ پرسێن تایبەت ب ڕەوشا ئافرەتان ڤە هێنە گەنگەشەكرن. ب هیڤینە كۆنفراس بشێت ب زەلالی و ب وێرەكی هەمی بابەتێن پەیوەندیدار ب مافێن ئافرەتێ ڤە گەنگەشە بكەت و بریارێن گونجای و پێدڤی بدەت.
بۆ مێژوویێ دێ بێژین، خالەكا چاكسازیێن شێخێ شەهید عەبدولسەلامێ بارزانی، پاراستن و رێزگرتن بوو ل مافێن ئافرەتێ، ئەڤە بوویە ئێك ژ پرانسیبێن رێبازا بارزانی.
بارزانیێ نەمر و سەرۆك بارزانی و هەڤرێبازێن وان رێزەكا مەزن ل ئافرەتێ گرتیە و ئافرەت ئیناینە پێش و دەلیڤە داینێ و مافێن وان دابینكرینە و پشتەڤانی لیكریە. هەر لبەر رۆناهیا ڤێ رێبازێ و گرنگیدان و رێنماییێن سەرۆك بارزانی ئەڤ كۆنفرانسە دهێتە بەستن.
یا زانایە هەر ل هەبوونێ جڤاكێ هەمی ژینداران ژ دو رەگەزان نێر و مێ پێكهاتینە، ئەو جوداهییە و جۆتبوونا وان زاینێ پەیدادكەت و دمینن و بەردەوام دبن…ئانكو نێر و مێ بێی هەڤدو هەم كێمن هەم نامینن، پێكڤە هەڤژینیێ پێك دئینن و خێزانێ چێدكەن و جڤاك ژێ پێكدهێن.
د جڤاكێ مرۆڤی دا، نێر و مێ هەنە، ئێك زەلامە یێ دی ژن، ئێك بابە و یێ دی دایك، تەمامكەرێن هەڤن، وەكهەڤن، مان و بەردەوامیێ ددەنە هەبوونێ. ئەڤە ژی ئەركەكێ پیرۆز و گەردۆنییە بۆ نفشێ مرۆڤی.
جوداهیێن كارێن ئەندامێن لەشی جوداهیێن جڤاكی و ئابۆری ژێ دروستكرینە و بووینە هۆكارێن بالا دەستیا رەگەزەكی ل سەر یێ دی.
فاكتەرێ دوگیانبوونا ژنێ و زارۆك بوونێ و شیردانێ ژن د مالێدا هێلایە، داكو ب بەرپسیاریا ب خودانكرن و پەروەردەكرنا زارۆكان رابیت، و زەلام ژی ب ئەركێ دابینكرنا خوارنێ رابیت و ڤی كەرستەیێ مادی كو پێدڤیەكا زەلامی بوویە وەكی ژنێ د دەمەكی دا ژن نەشیایە پەیداكەت، زەلامی ب منەت زانیە و ئێدی خۆ بالا دەست دیتی یە و ژن تەپەسەركریە.
بۆ قۆناغین ژیانا بەرێ كو دابینكرنا خوارنێ یا ب زەحمەت بوو و گرنگیا دوگیانبوونێ و ژدایكبوونێ و بخودانكرنیێ نەدهاتە دیتن، جوداهیەكا ئابۆری و جڤاكی چێكر و حەتا نوكە جڤاكێ مرۆڤی ژێ دنالیت.
و داكو ئافرەت وەكهەڤ بیت هەمبەری زەلامی دڤێت ل بەراهیێ مرۆڤ ب هەردو رەگەزان ڤە ل سەر بنگەهێ وكهەڤیێ بهێنە پەروەردكرن و تێبگەهن كو مرۆڤ، مرۆڤە چ رەگەز بیت ئێك ئاستێ ژیری و هەست و شیانان هەنە، تنێ ژ لایێ ئەركێن ئەندامێن لەشی جوداهیەكا تەمامكەری ب هەمان بەرپسیاری هەیە بۆ بەردەوامیا مانا ژیانێ، هەروەكو پێدڤی یە مرۆڤ تێبگەهیت رەگەزداریا وی چیە و بۆچی یە و رێز لێ بهێتەگرتن، و دایك و باب د ناڤ مالێدا ب وەكهەڤی و ب رێزگرتن ل هەڤ بنێرن و سەرەدەریێ دگەل هەڤدو و زارۆكان بكەن و دایك كو خودانكەر و پەروەردەكارا ئێكێ یە جوداهیێ نەكەت د سەرەدەریكرن و پەروەردەكرن و ئاڤاكرنا زارۆكان دا.
د كوردەواریێ دا ب دو جۆران سەرەدەری دگەل ژنێ هاتیەكرن، گۆتیە مال ژنە و بنیات خانی، هەوەسا گۆتیە شێر شێرە چ ژنە چ مێرە، و هەمی باوەری ب ژنێ هاتیەدان كو بەرپسیاریا خۆ یا برێڤەبرنا كاروبارێن مالێ و مێهڤانا رابیت و هەمی هەیی و نەیێن زەلامی ل دەف بن، دهەمان دەمدا دەف گرتی كریە ل رادەربرینێ و هەلبژارتنا هەڤژینیێ!.
پێدڤیە ل ڤی سەردەمی هندەك تێگەهێن جڤاكی بگوهۆرین و تێگەهشتنا گونجای بدەینێ، وەكو ژنئینانێ، بكەینە جۆتبوون یان هەڤژینی، جونكی ژنئینان مافی ددەتە زەلامی بۆ خۆ ژنەكێ بینیت، دبیتە مولكێ وی، هەروەكو هەر تشتەك بۆ خۆ ژ دەرڤە ئینای! و ژنك دێ شوی كەت، دێ (مێر) كەت، دێ شوی ب ئێكی كەت دێ بیت مولكێ وی!.
لێ جۆتبوون، و هەڤژینیێ پرانسیپێ هەڤپشكیا بریارێ و وەكهەڤیێ تێدایە، و بۆ هەردو رەگەزان وەكهەڤە!
یا دی ئەوا دبێژنە كچێ، روینە تو ژنی، بۆ تە شەرمە، ئەو زەلامە یێ سەرتراشی یە چ بكەت بۆ وی لێ یە!، ئەو بخۆ دڤێت یا بۆ زەلامی لێ بیت بۆ ژنێ ژی لێ بیت، ئەگەر شەرم بیت بۆ ژنێ ئەو شەرم بیت بۆ زەلامی ژی، لەوا دڤێت ئەڤ گۆتنە نەمینیت، و ل سەر بنگەهێ وەكهەڤیێ راكەن و پەروەردەكەن!
یا دی وەكو تشتەك خراب بیت دێ بێژن ئەو ژنا تشتانە، دڤێت ئەڤ گۆتنە ژی نەمینیت، چونكی ژن دایكە و وەكهەڤە دگەل زەلامی!
یان ئەوا دبێژن و كریە سترانا سەمایێ، كچ مالێ خەلكی نە، دەیباب پالێن پویشی نە!. ئەو بخۆ ژن و مێر پێكڤە دێ هێلینەكا نوی چێكەن و خێزانەكێ پیكئینن، یان د بەرێ دا ل خوازگینیێن كچەكێ دا بێژنێ مە كرە شەكال و كرە پێ وە!
خالەكا دی، دێ بینی زەلامەك د مالدا شۆل دكەت دێ بێژن یێ هاری ژنا خۆ دكەت، دڤێت كاركرنا ناڤمالێ وەكو ئەرك بیت بۆ زەلامی هەروەكو بۆ ژنێ، نە هاریكاری و منەت بیت، د خێزانداریێ دا هەر تشتەك ب هەڤپشكی یە. یان دەمێ ئێك دی ژنەكێ دئینیت مرۆڤێن وی دێ بێژنێ هشیاربی هەر رۆژا ئێكێ خۆ نیشا نەدەی، بترسینە!
یا دی زۆرا پێدڤیە ب رێزگرتن گازی ئافرەتێ بهێتەكرن وەكو بێژین خانم .. خاتوون، ستی و سەرەدەری ب باشی و ب نەرمی دگەلدا بهێتەكرن، نە وەكو بەرێ .. كچێ ها!.. و گەلەك گۆتنێن دی یێن كێمكرنا پێگەهێ ژنێ د جڤاكیدا هەنە كۆ پێتڤیە بنبڕ ببن.
هەلبەت رۆلێ ئافرەتا كوردستانێ د هەمی بزاڤێن جڤاكی و ئابۆری و كلتۆری هەمبەری یێ زەلامان بوویە، و د شۆرەش و سەرهەلدانان دا پشكدار و پشتەڤانەكا كارا بوویە، و گەلەك جاران پتر ژ زەلامی زەحمەت و نەخۆشی دیتینە و شەهید و قوربانی داینە، و بەرپسیاریا خێزانێ وەرگرتینە، لێ ژ بەركو د كەڤندا یا بێ بەهركری بوو ژ خواندنێ و یا تەپەسەركری بوو د جڤاكیدا، دەلیڤە نەدایێ پێگەهێ خۆ د بەرپسیاریێن گشتیدا ببینیت. لێ نهو ئافرەت د هەمی بیاڤاندا حەتا یێن سیاسی و لەشكەری و ئاسایشی و ئابۆری و كارگێریێن گشتی مل ب ملێ زەلامی و ب سەركەفتیانە ب ئەركێن خۆ رادبیت و رۆلێ خۆ دگێریت.
هەژی یە بێژین پرسا مافێن ئافرەتێ ل كوردستانێ بیرۆكە و دەستپێشخەریا ئافرەتێن پێشەنگ و زەلامێن رەوشەنبیر و سیاسەتمەدار بوویە، و هەر ئەوان دەستێ ئافرەتێ گرتیە و رێ بۆ خۆشكریە و كێشاینە د ناڤ بزاڤا جڤاكی و سیاسی و ئابۆری دا، و رێكخراو بۆ دامەزراندی نە و پشتەڤانی لێ كرینە، دا هشیاربیت و ئەركێ خۆ بزانیت و رۆلێ خۆ بگێریت.
مافێن ئافرەتێ و رێزگرتن ل وێ و وەكهەڤ كرن دگەل زەلامی مافەكێ سروشتیێ وێ یە و رەوشەنبیری و رەفتارە بەری بریار و یاسا بن،
ل دوماهیێ دێ بێژین بەستنا كۆنفرانسەكا تایبەت ب ئافرەتێ ڤە پێدڤیەكا جڤاكی یە و گەلەك گرنگە، ب هیڤینە یاسا و بریارێن باش ژێ دەركەڤن و كار پێ بهێتەكرن و ببنە رەوشەنبیری و رەفتار و پێڕابوون.

12

ئحسان ئامێدی

گۆتن دەڕبرینێ ژ هزران دكەت و هزرێن باش نیازێن باش چێ دكەت و دبنە كریارێن باش، و ل دیماهیێ هەلسەنگاندن ل سەر كریار و ئەنجامان دهێتەكرن، گەلەك گۆتنێن باش دهێنە گۆتن دهێتە خواستن ببنە كریار.
جیهانا دەولەتان و یاسایێن نێڤدەولەتی رێ ددەنە مللەتان بڕیارێن خۆ یێن چارەنڤیس بدەن و دەولەتێن خۆ دابمەزرینن، لێ ئەڤ چێكرنە بهێزێ چێدبیت بەری رەوایا خۆ یا یاسایی وەرگریت.
هێز ژ مللەتی یە و رەوایی ژ مللەتی یە و ئارمانج یا مللەتی یە، بیركرن و ئارمانج دەستنیشانكرن و پلان دانان و سەركردایەتیكرن و كار و خەبات و قوربانیدان ژ مللەتی یە. ئەڤە ژی ئەركەكێ نەتەوەیی و نیشتیمانی و مرۆڤیێ مەزنە، و بەرپسیاریا وێ ژی ل سەر مللێن سەرۆك و رێبەرێن مللەتییە.
كورد ژ كەڤنترین مللەتێن دەڤەرێنە خۆراگرتی و ناسنامەیا خۆپاراستی و هێشتا نەبووینە دەولەت، داگیركەرێن كوردستانێ ژبەر سیاسەتێن خۆیێن فراوانخوازی و سەركوتكەری رێ ب كوردان نەدایە ب مافێن خۆ شاد ببن، ل هەمبەری وێ سیاسەتێ تووشی زیانێن مەزن بووینە، دا بۆ وان باشتر و ب قازانجتر بیت وان دەستێ خۆ ژ كوردستانێ هەلگرتبا و مژویلی خزمەتكرنا مللەت و وەلاتێن خۆ ببان.
كوردستان یا مللەتێن كوردستانێ یە و بەرپسیاریاوانە ل وێ جوگرافیێ دەولەتا خۆ چێكەن و برێڤەببەن.
لێ ئەقلیەتا داگیركرنێ و فراوانخوازیێ و درووشم و دەربرینێن نیشتیمانیی و سەروەریێ ئەو سەرخۆش كرینە كو خۆ دل ب مللەتێن خۆڤە ژی نەبیت!، كوردستان وێرانكر و وەلاتێن خۆ ژی ل سەردانان، ئاگر بەردایە كوردستانێ و هەر ئەو ژی ب وی ژی ئاگری دسوژن.شەر وێرانكرنە، زیانێن هەمیانە، هەكە قازانجن و هەكە بەرژەوەندن ب ئاشتیێ بدەستڤەدهێن، دەمێ هەڤقەبیلكرن و لێكتێگەهشتن و رێزگرتن هەبیت.
كی ژ دەولەتا داگیركەران كوردستانی ئارام و سەقامگیرە و بەرژەوەندەكا خۆ یا نەتەوەیی و نیشتیمانی ب دژاتی و داگیركرنا كوردستانێ بدەستڤەئینایە!؟
هەلبەت نە بەس چ بەرژەوەند بدەستڤەنەئیناینە، بەلێ زیانڤێكەفتێن ئێكێ بوونە و ریرەش و شەرمزار ژی بووینە.
لبەر هندێ ئێدی دەم هاتیە هەمی داگیركەر ب سیاسەتێن خۆدا بچنە ڤە و شاشیێن خۆ راستڤەكە، و دەستێ ئاشتیێ و ئاسایشێ بو گەلێ كوردستانێ درێژكەن و چارەسەریێن دادپەروەرانە بۆ دۆزا رەوایا كوردستانێ ببینن.
بۆ هەمیان باشە هەرێما كوردستانێ یا ئارام و سەقامگیربیت، چونكی سەركردایەتیا هەرێمێ دشێت كاروبارێن هەرێمێ برێڤەببەت و كێشەیێن هەرێمێ دگەل حوكمەتا بەغدا و دەولەتین هەرێمایەتی چارەسەركەت، هەروەكو دشێت ببیتە هۆكارەكێ هاژۆتنا پرۆسەیا ئاشتیێ ل پارچەیێن دی یێن كوردستانێ و ب ڤێ چەندێ دێ ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیری دەڤەری ڤەگریت.
هەرێما كوردستانێ ب هێزە ب خۆراگریا مللەتی و هشیاری و زیرەكیا سەرۆك و رێبەرێن وێ، و ب بزاڤ و چالاكیێن وان ل ئاستێ كوردستانێ و ئیراقێ و دەولەتێن هەرێمایەتی و جیهانی.
لێ دەڤەرا رۆژهەلانا ناڤین یا د هەژاندنەكێ دا و بەرەف گورانكاریەكا نەدیاركری ڤەیە!؟، جەمسەرێن جیهانی و جەمسەرێن هەرێمایەتی د ململانەكا دژوار و د هەڤدژدانە، گەف و هەرەشە د مەترسیدارن، شەر ل مەیدانێ یە، دیبلۆماسیا توند دهێتە هاژۆتن، گفتوگویێن ئاشكەرا و ب نهێنی دهێنە برێڤەبرن، یاریكەرێن كاڕا ل مەیدانێ، ئەمریكا، ئسرائیل، توركیا و ئیرانن، ل دەردۆرێن وان ژی كۆمەكا دەولەتان و بزاڤان و گرۆپانە، هەر ئیكی ژی ئەجیندا خۆ هەیە، ل سەرڤە تشتەكە و لبن ڤە تشتەكێ دی یە!، و هندەك ژ ڤان گرۆپان چێكریین ب مەبەستن، د ناڤ ڤێ گێلەشۆكێ دا تنێ كوردستان دۆزەكا رەوا و دیار و ئاشكەرا و بێ مەبەستە، دخوازیت سەربەخۆییا خۆ وەگریت و ببیتە خۆدانا سەروەرییا خۆ، ئەڤەژی یا ب زەحمەتە، لێ پێگەیێ هەرێما كوردستانێ و هێز و كارایا سەرۆك بارزانی و هەڤرێبازێن وی یێ وە دكەن هێدی هێدی رێ خۆشببیت و دوزا كوردستانێ بەرەف پێشڤە بچیت و ئێدی ئەو قەناعەت و باوەریی چێببن كوردستانەكا سەربەخۆ هۆكارێ ئارامیێ و سەقامگیریا دەڤەرێ یە و د قازانج و بەرژەوەندیا هەمیان دایە.
د ڤی دەستوداری دا پاراستنا هەرێما كوردستانێ و بهێزكرنا وێ و ڤەدانا ناكۆكیێن ناڤخۆیی و چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی دگەل بەغدا و خۆشكرنا پەیوەندیێن وێ دگەل دەولەتێن هەرێمایەتی و جیهانێ پێدڤیێن هەڤكێشەیێن سیاسینە د بەرژەوەندیا كوردستانێ دا و د ڤی بیاڤی دا پێنگاڤێن باش دهێنە هاڤێتن.
دیدار و پەیام و پەیوەندیێن سەرۆك بارزانی و پشكداری و دیدار و پەیوەندیێن سەرۆكێ هەرێمێ و سەرۆكێ حوكمەتا كوردستانێ ل گەل مەزنە كاربدەستین عیراقی و هەرێمایەتی و جیهانی گەشبینیەكێ چێدكەن كو هەرێم پاراستیە و دۆزا كوردستانێ د پێشڤەچوونێ دایە، ب هیڤینە ل دەمەكێ نێزیك كوردستان ب مافێن خۆ شاد ببیت.

17

ئيحسان ئامێدی

هێشتا ئەقلیەتا بەداوەتێ و داگیركرنێ و تالانكرنێ و رەڤاندنێ و پیڕەبرنێ ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین زالە، و ب ڤێ عەقلیەتێ دەولەت و رێكخستنێن سیاسی و تیرۆری دهێنە چێكرن، دا كو دریژیێ بدەنە سیاسەت و رەفتارێن شەرمزاریێن جاران كو هشتا شانازیێ پێ دبەن!.
كیێم مللەتان هندی كوردان ئەڤ دەردەسەری یە ژ دەستێن هەڤسویێن كوردستانێ یێن هۆڤ و درندە و تالانكەر دیتی نە، ئەڤجا ژی هێشتا دویڤەلانكێن وان و عەقلیەتا وان د ناڤ مللەتی دا ماینە و وێ سیاسەتێ بۆ رتووش دكەن و جوان نیشا ددەن و بهانەیان بۆ دبینن، و بیر ل خۆ ناكەن كا ئە چ نە و چ ماف هەنە، هەروەكو خۆ ب رێزا مللەتێن دی نابینن!؟، كوردستان ئێك وەلاتە و مافێ وێ یە ئێك دەولەتا سەربخۆ هەبیت، بەلێ هاتیە داگیركرن و دابەشكرن و لێكڤەكرن ل سەر چار دەولەتان، هەر چار دەولەتێن داگیركەر كو هەڤڕك و هەڤدژن، د هەمان دمدا هەڤگرتی نە بۆ دژاتیا كوردستانێ.
ڤی ژیوارێ دابەشكرنێ وەكریە كو هەر پارچەكێ تایبەتمەندیا خۆ هەبیت و ب وێ تایبەتمەندیێ بزاڤا رزگارخوازیا كوردستانێ ژی ل هەر پارچەكێ تایبەتمەندیا خۆ هەبیت.
شۆرش و سەرهلدن و خەباتا سیاسی و چەكداریا كوردستانێ وەكو بزاڤەكا رزگاریخواز ل هەر پارچەكێ ب شێوازەكی هەبوونە و جاران گەشە كرینە و جاران ژی كز بووینە.
ل ڤی دەستودارێ دا و پشتی خەبات و قوربانیدانەكا مەزن نوكە ل هەمی كوردستانێ، تنێ ل پارچەیا بەر دەولەتا ئیراقێ كەفتی، هەرێما كوردستانێ یا فیدرال دروستكریە، و ناڤێ كوردستانێ ل سەر هاتیە دانان و هاتیە دەستوریكرن و بلندكرن و دانپێدانكرن، ئەو ژی دكەڤیتە ژێر گڤاشتن و هەرەشەیێن عیراقێ و دەولتێن هەرێمایەتی.
ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ قەوارەكێ سیاسیێ مژۆكیێ بێناڤ چێكریە و هشتا ژی دەستهەلاتدارێن شامێ دانپێدانێ وەكو گەلەك پێنادەن!، و ل باكورێ كوردستانێ تنێ باسێ هەلوەشاندن و چەكدانانا هێزا كو بناڤ شورەشگێر ل باكوری و پروسەكا ئاشتیێ هەیە بێی گرەنتیكرنا مافێن كوردان، و ل رۆژهەلاتێ كوردستانێ كەڕیە و بزاڤا سیاسی و چەكداری پاشگەز بووینە و دەولەت ژی هەر بەردەوامە لسەر سیاسەتا بێ بەهركرنا كوردان!.
دەردێ كوردان گرانە پتر ژ چل ملیۆنان خەونا ب دەولەتێ ڤە دبینن، و هێشتا ل سێ پارچەیان د بێ بەهركرینە ژخواندن و نڤیسینا زمانێ دایكێ!. و د یاریا سیاسی دا ژی نە شیاینە هەبوونا خۆ بسەپینن، و لایەنێن پەیوەندیدار راكێشنە دیالۆك و دانوستاندنێ بۆ دانپێدانێ ب مافێن وانێن سروشتی و رەوا!.
دێ بێژین پێناسەكا سیاسەتێ هونەرێ شیانایە وسەرەدەری كرنە دگەل دەستودارێ هەی داكو بشێین ئارمانجین مللەتی و بەرژەوەندێن تەڤایی بجهبینن.
كورد ژی یێن سیاسەتێ ب هەمی شێوازان دكەن ژ رادەربڕینێ بۆ گفتوگۆیان و پەیام گەهاندنێ تا خەباتا چەكداری پێناڤی ماف و ئارمانجێن مللەتی، لێ عەقلیەتا زال رێ ڤەناكەت بۆ لێكتێگەهشتنێ و چارەسەركرنێ، چونك توخمێ هێزێ دەستێن واندایە، لەوان دڤێت كارەكێ پتر بهێتەكرن بۆ پەیداكرنا توخمێن هێزێ دا بشێن گڤاشتنێ بكەن و هەمبەری نەچاركەن بهێتە دانوستاندنی.
سەر وێ هەمی خەبات و قوربانیدانێ دا، هەرێما كوردستانێ قەوارەك نەتەوەیی د چارچووڤەیێ دەولەتەك فیدرالی دا هاتیە سەپاندن سەرەرای كوما كێشەیێن هەلاویستی و مەترسیا ڤەگەراندنا ناڤەندیێ.
ل رۆژئاڤا ل گورەی رێكەفتنەكێ ب كوتەكی وەكو جڤاكەك هاتە قەبوولكرن، نە وەكو گەلەك خۆدان جوگرافیەك، و ل راگەهاندنا دەستووری دا هار ناڤێ كورد و كوردستان و زمانێ كوردی نەئینایە!.
و ل باكور تنێ باسێ شەر راگرتن و چەكدانان و هەلووەشاندنێ و ئاشتیێ یە بێی ماف، و ل رۆژ هەلاتێ باس ل چ تشتا نینە.
وەكو دیار حوكمەتێن ڤان دەولەتان دڤێن كوردان پەنچ كەن و ئارامكەن دا بشین سەقامگیریێ بۆ دەولەتێن خۆ چێكەن و پرۆژەیێن خۆ ب رێڤە ببەن!.
هێشا بارودۆخ ئالۆز و مژۆكی یە و نیشانێن ڤەبۆنەكێ ناهێن دیتن، ب هیڤینە بەرەڤ گەشبوونێ ڤە بچیت.
وەكو هەر جار راستیا دەستهەلاتدارێن نوویێن دەولەتێن داگیركەر دیار بووڤە كو گوهۆرینا ناڤی و وێنەی عەقلیەتیا دەستهەلاتداران ناگوهۆریت و چارەسەریان ل گەل خۆ نائینیت بەلكو هەر زی لەزێ دكەن خۆ ب هێزبێخن و درێژاهیێ ب سیاستا جاران بدەن.
یێ ل ناڤ رویدان و دەستوداری دا دزانیت بارودۆخ ب هەمی لایان ڤە چەندێ ئالۆز و ب زەحمەتە، یێ ل دویر ژی وەكو حەزا خۆ دێ سیناریۆیا دانیت و دەردهێنیت!.
كوردێ هیژا ژی ب سادەیا خۆ كۆمێنت و گۆتنێن خۆ دبێژین بێی دیتنا جهگرەكێ گونجای!.
ئەڤە ئەم یێن ل چەرخێ ژیرێ دەستكرد هێشتا هەبوونا مە وەكو نەتەوەیەك ناهێتە قەبوولكرن و گڤاشتن گەلەكن و هەرەشە دهێنە كرن.
پسیار ل ڤێرە ئەوە، چ بكەین و چاڤەرێی چ بین!؟..
بەلێ ئەم یێن هەیین و هەبوونا خۆ وەكو نەتەوەیەك مە سەپاندی یە و دڤێت ب رژدی كار بۆ ب دەستڤەئینانا ماف و ئارمانجێن خۆ بكەین، دڤێت پلانێ دانین و پرۆژەی بەرهەڤكەین و خۆ بهێزبێخین و هەڤگرتنێ چێكەین و بزاڤا سیاسی و دیبلوماسی و روشەنبیری و میدیایی كاڕا بكەین دا ببینە هێزەك بشێین پشتەڤانیەكا پتر یا جیهانا دیموكراتی بدەستڤەبینین، ئەو ژی ببنە پالپشت كو گڤاشتنان ل داگیركەران بكەن و بكێشنە دیالۆكێ و دانوستاندنێ و قەبوولكرنا هەبوونا كوردان وەكو نەتەوەیەك و ب نیازپاكی بەرەف چارەسەركرنا بنەرەتیا دۆزا كوردستانێ بهێن و سەقامگیریەكا بنەجهـ جیگیربیت.

11

ئيحسان ئامێدی

شەهیدبوون پێناڤێ ئارمانجین مللەتی و بەرژەوەندیێن گشتی بلندترین پلەیا گوری و قوربانی دانێ یە.
پێشمەرگەیاتی باشترین و پیرۆزترین ئەرك و كارێ مرۆڤی یە، پێشمەرگە پێ رادبیت دا گەل ئازاد و سەرفراز بژیت.
پێشمەرگە بەری ئارمانجێن مللەتی بجهبینیت، شەهیدبوون، یان برینداربوون و پەكەفتی بوون ل پێشوازیا وی یە، ل بەر هندێ پێشمەرگەیاتی پیرۆزترین و باشترین ئەركێ نەتەوەیی و نیشتیمانی و مرۆڤییە.
پێشمەرگەیە كار و خەباتێ ژبۆنا رزگاریا وەلاتی و ئازادیا مللەتی دكەت، لەوان د تۆمارا مرۆڤاتیێ دا زیندی دمینیت و نامریت.
یێ بشێت وێ بریارێ بدەت و ببیتە پێشمەرگە ئەو د پرۆژەیێ نەمریێ دایە، ئەو دشێت شانازیێ ب خۆ ببەت و یێ سەرفراز بیت، هەروەكو مللەت ژی شانازیێ و سەرفرازیێ پێ دبەت، چونكو پێشمەرگە و مللەت هەبوونەكا هەڤپشك و هەڤبەرژەوەندە.
د ناڤ مللەتی دا هندەكێن دی ژی هەنە شەرەفا خەباتكەریێ و شەهیدبوونێ بدەستڤەدئینن، ئەو ژی ئەو هەڤوەلاتیێن دلسۆزن یێن ب ئەركێن نیشتیمانی و نەتەوەیی رادبن، و بەرەڤانیێ دكەن و رویبروی دوژمنان دبن پێناڤی ماف و ئارمانجێن مللەتی چ رێكخستیێن سیاسی بن یان نیشتیمانپەروەر و كوردپەروەربن، ئەوژی جهێ شانازیێ نە و د زیندی نە و نامرن.
هەمی مرۆڤ حەژ نەمرێ و ناڤداریێ دكەن بەلێ هەمی نەشێن وێ بكەن و بگەهنە وێ پلەیێ و پاشخانەكا ب سەروەری ل دیف خۆ بهێلن.
مرۆڤ ئازادبوویە و دڤێت ئازاد بژیت، مرۆڤ كو هەیە دڤێت ب ئازادی و سەربەخۆیی بژیت، لەوان هەردەم مرۆڤی شەر و ململانا خۆ دژی هەمی ئاستەنگ و ركەبەری و قەپخوازیا و ستەم و زۆری و سەركوتكرن كریە. داكو ئازاد و سەرفراز بیت.
د مێژوویا خەباتا رزگاریخواز و بەرەڤانیا نیشتیمانی دا ناڤێن وان خەباتكەر و قەهرەمانێن رولێ خۆ گێرای د رزگاركرنێ و بەرەڤایكرنێ و بەرگریكرنێ دا زیندی مایە و چووینە د تۆمارا نەمریێ دا، هەروەكو ل ژیانێ ژی ڤان كەسان ب خەبات و بەرخودانا خۆ ناڤداریەك بۆ خۆ چێكری و ل جهێ سەرفرازیێ.
ئازادیێ خویكا خۆ هەیە و خویكا وێ ژی گەلەك ب بهایە، ئەو ژی گیان و ژیانا مرۆڤی یە كو د رێیا ئازادیێ دا پێشكێشی مللەتی دكەت.
مێژوویا خەباتا مرۆڤی یا پری سەروەریە، ئەڤ سەروەریە ب خوین خوها خۆگوریكەران ب دەستڤە هاتیە، لەوان هەمیشە ل ساخكرنا ڤان یاد و بیرەوەریان، بیرێ ل وان شەهید و قەهرەمانان دئینەڤە یین ژیانا خۆ بەختكری بۆ سەرفرازیا مللەتی.
ل خەباتا رزگاریخوازا كوردستانێ دا گەلەك داستان و سەروەری ب خوینا شەهیدان هاتینە ئەنجامدان، و سەرهەلدان ئێك ژ شاكارێن خەباتا رزگایخوازا كوردستانێ یە، و ب قوربانیێن وێ ژی هەرێما كوردستانێ هاتە رزگاركرن و كرە قەوارەكێ نەتەوەیێ كوردستانێ، ئەڤجا كوردستانی چەند شانازیێ ب هەرێما كوردستانا فیدرال دبەن هند شانازیێ ب شەهید و گۆریێن ڤێ دەستكەفتیا نەتەوەیی دبەن.
هەیڤا ئادارێ گەلەك بیرەوەریێن نەتەوەیی و نیشتیمانی و میژوویی یێن باش و خراپ تێدانە، هەروەكو گەلەك شەهید و قوربانی ژی ل ڤێ هەیڤێ هاتینەدان و مێژوویا گەلێ كوردستانێ پێ هاتیە خەملاندن.
ژ بیرەوەریێن ئادارێ، ل ئێكی ئادارا سالا ١٨٨٠ یەكەم كۆمەلا رامیاریا كوردی بناڤێ یەكێتیا كوردان ب سەركردایەتیا شێخ عبیدولا نەهری هاتە پێكئینان، و ل ئێكێ ئادارا ١٩٧٩ بابێ روحیێ نەتەوەیا كورد و سەركاروانێ شەهیدان بارزانیێ نەمر مالئاڤاهی كر، و ل ٣ ی ئادارا ١٩٣٧ ێ بەرپابوونا شورەشا دێرسیم ب سەركردایەتیا سەید رەزا، و ل ٥ ئادارا ١٩٩١ ێ دەستپێكرنا سەرهەلدانا گەلێ كوردستانی دژی رژێما دكتاتوری و رزگاركرنا رانییا، و ل ٧ ئادارا ١٩٢٥ راگەهاندنا شۆرەشا شێخ سەعیدێ پیرانی، ل ٧ ئادارا ١٩٨٦ رێكەفتنامەیا ئاشبوونا نیشتیمانی دناڤبەرا پارتی و یەكێتی ژ لایێن ئدریسێ جانەمەرگ و جەلال تالەبانی هاتە ئیمزاكرن، و ٧ ئادارا ١٩٩١ ئاگرێ سەرهلدانێ گەهشتە سلیمانیێ و رزگاركر، ل ١١ ی ئادارا ١٩٧٠ راگەهاندنا رێكەفتناما ١١ ئادارێ ل ناڤبەرا شۆرەشا ئەیلۆلا نیشتیمانی ب سەرۆكاتیا بارزانیێ نەمر و حوكمەتا ئیراقێ، و بۆ جارا ئێكێ‌ حوكمەتا ئیراقێ ب فەرمی دان ب مافێن گەلێ كورد و كوردستانێ دا.
و ل ١١ ئادارا ١٩٩١ سەرهەلدان و ئازادكرنا باژێری هەولێرێ، و ل ١٤ ئادارا ١٩٠٤ ژ دایكبوونا بارزانیێ نەمر، و ل ١٤ ئادارا ١٩٩١ سەرهەلدان و ئازادكرنا باژێرێ دهۆكێ و ل ١٦ئادارا ١٩٨٨ كیمیابارانكرنا حەلەبجەیا شەهید و ل ٢٠ ئادارا ١٩٩١ سەرهەلدان گەهشتە كەركووكا دلێ كوردستانێ و رزگاركر، ٢١ئاداری جەژنا نەورۆزێ و سەرسالا كوردی، ل ٢١ ئادارا ١٩٢٥ سەرهەلدانا مەزنا شێخ سەعید پیران داخوازا سەربەخۆیا كوردستانی كر و ئامەد كرە پایتەخت، ل ٢٥ ێ ئادارا ١٩٧٦ مالئاڤاهیا سەركردە ئحسان نوری پاشا، ل ٣١ ئادارا ١٩٤٧ سێدارەدانا پێشەوا قازی محەمەد و هەڤالێن وی، ل ٣١ ئادارا ١٩٩١ كۆچا ملیۆنی بەرەف سنوورین توركیا و ئیرانێ. ئەڤە و گەلەك بیرەوەریێن دی یێن هەیڤا ئادارێ بەرهەمێ خەبات و بەرخودانا گەلێ كوردستانێ یە و شانازیی پێ دبەین و گیانێ شەهیدان شاد و مللەت سەرفراز.

11

ئيحسان ئـامێدی

دیارە ژ كەڤن دا هێز هۆكارێ خۆراگرتن و سەركەفتنێ بوویە و مان بۆ یێ ب هێزتر بوویە، لەوان هەر ئێكی دڤیا بهێز بكەڤیت دا خۆڕاگریت و سەر بكەڤیت.
ئسرائیل دەولەتەكا بچویكە بەلێ شیانێن مەزن هەنە، ب هەڤگرتنا جوهیێن جیهانی و ژیرێ زانستی و تەكنولوژی و هێزا لەشكری و جەنگی و هەوالگیری و ئابۆری و بزاڤا دیبلۆماسی و ڤان هۆكارێن هێزێ هەبوونا خۆ سەپاندیە و هەمی جەمسەرێن جیهانێ پشتەڤانیێ لێ دكەن، تنێ دەولەتێن عەرەبی و ئیسلامی دژاتیا وێ دكەن، ئەو ژی ل هەمبەری شیانین ئسرائیلێ ل پاشكەزێ دانە!.
سیاسەتا ئاسایشا نەتەوەیا ئسرائیلی ئەوە كو د هەمی بیاڤان دا پێشداتر بیت، دا ل سەر هەمی دوژمن و هەڤركێن خۆ یا زالبیت، ل دویڤ پەندا كوردی (قوەت علەتی دبڕیت)!، و حەتا نوكە ئسرائیل د ڤێ سیاسەتێ دا سەركەفتی یە. هەلبەت ل دەڤەرا مە جوهی د ناسیاربوونە كو د ژیرمەندن، لەوان دگۆتنە مرۆڤێن بسپۆر و شارەزا ئەڤە یێ ئەقل جوهی یە!، د هەمان دەمدا جوهی جڤاكەكا خۆراگربوونە، لەوان شیان ل بەرامبەر وان هەمی هێرشێن عەرەبا و مسلمانان خۆراگرن و بمینن و دەولەتەكێ بۆ خۆ چێكەن و بهێز بێخن و هەمبەری هەمی دژمن و نەیار و هەڤركێن خۆ راوەستن و نەچاربكەت قەبیلكەن و سەرەدەریێ دگەلدا بكەن.
گەلەك دەولەتێن دی یێن بچویك ب روبەری و مرۆڤان هەنە، بەلێ ب هەڤگرتنا جڤاكی و شیانان و ب هوكارێن هێزێ د مەزنن و ب دەولەتێن مەزن دهێنە هژمارتن.
دەولەت ب هێزێ چێدبیت.
كوردان ژ كەڤندا گۆتییە چیڤێ ستویرە ئارێ هویرە)، ئانكو هێزێ نیشا بدە دا شۆلێن تە باش برێڤەبچن، هەروەكو وی كاروانچی یێ ب هێز، گەنمێ خۆ بریە ئاشی، هەر زوی ئاشڤان پێشڤە ڕابووی و خزمەتا وی كری و گەنمێ وی دو جاران بۆ ل ئاشی كری و باش هێرای و هویركری!.
ئەڤ پەندە گرنگیا هێزێ نیشاددەت، هێز ب ب زانینێ و ئیرادەیێ و هەڤگرتنێ و كاركرنێ بۆ دابینكرنا توخمێن هێزێ چێدبیت و بنەمایێن وێ هێزێ ل كوردستانێ هەنە، لێ پلان و بەرنامە و كاركرن بو رێكخستنا وان دخوازستە پتر بسپۆریێ و داكۆكیكرنێ و بەرپسیارانە سەرەدەریكرنێ.
كوردستان ب رۆبەر و مرۆڤێن خۆڤە چەند بەرابەر ئسرائیلی و گەلەك دەولەتێن دی یە، و ئەگەر خۆ رێكبێخیت و ب سەروبەربكەت و هەڤگرتنا جڤاكی و سیاسی پێكبینن دێ شێن گەلەك باشتر بیت نەمازە كو شیانێن مرۆڤی و ئابۆری و زانستی هەنە.
ژ گرفتێن هەرێن مەزنێن كوردستانێ جوگرافیا وێ یە كو كەفتیە دەڤەرەكا ئاسێ، و جڤاكێن دەردورێن وێ هەمی دژاتیێ لێ دكەن و ناهێلن كوردستان ب مافێن خۆ شادببیت و ئەو ب خۆ سەرگێریا خۆ بكەت و د ناڤ جڤاكێن پاشكەفتی دا دەلیڤەیا پێشكەفتنێ ب حەزژێكەرێن ئازادیێ و پێشكەفتنێ نادەن، لەوان هەمیشە شەڕ و ئالۆزی و نەسەقامگیری یە، لێ وەكو ئیرادە هەبیت هەمی ئاستەنگ دهێنە ڤەدان.
كوردستان ب وەلات و مللەت ڤە هەیە، و ل بەرامبەر وان هەمی هێرش و لێمشتێن درندانەیێن دوژمنان خۆ راگرتیە و هەبوونا خۆ پاراستیە و سەپاندی یە و نهۆ ژی لێ دهێتە خواستین ڤان بارودۆخان بۆ بدەستڤەئینانا مافێن خۆ یێن ڕەوا بكاربینیت.
ل ئیراقێ؛ هەرێما كوردستانێ یا فیدرالیا دەستووری هەیە، ل سووریایێ دەڤەرەكا كارگێریا خۆ یی هەیە، ل توركیا دەرگەهین دیالۆگی و دانوستاندنێ و چارەسەریا ئاشتیانە هەنە، ل ئیرانێ رەوشا دەولەتێ ب خۆ ل ژێر گڤاشتن و هەڕەشەیێن ئەمریكا و رۆژئاڤایە و بارودۆخێ ناڤخۆ نەیێ سەقامگیرە و بەرەڤ پەقینێ یە، ئەڤە وێ نیشاددەت هەمی داگیركەر و جڤاكێن دەردورێن كوردستانێ دشەپلینە و د گێژەڤانكەكێ دانە و مایە ل سەر كوردستانێ خۆ ب هێزبێخیت و ب پرۆژە كاربكەت.
یا جهی گەشبینیێ هەرێما كوردستانێ بوویە ناڤەندا دۆزا كوردستانێ و ب وی رەنگی سەرەدەری دگەلدا دهێتەكرن و ئەوا دهێتە دیتن سەرۆكاتیا هەرێما كوردستانێ ل ئاستێ هەر سێ سەرۆكاتیان، كوردستان، هەرێم و حوكمەت ل ئاستێن بلند و ب هێز یێ بزاڤەكا سیاسی و دیبلۆماسیا مەزن دكەن و سەرنجا جڤاكێ نێڤدەولەتی رادكێشن بۆ پرسا نەتەوەیا كوردستانێ.
سەرەدان و دیدارێن كاربدەستێن زلهێزێن جیهانی و یێن پەیوەندیدار و پشكداریكرنا سەرۆك و كاربدەستێن هەرێمێ د كۆڕبەندین جیهانیێن ئابۆری و ئاسایشێ و حوكمەتان وزەیێ و سەقای پێگەیێ ب سەنگ و ب هێز یێن هەرێمێ نیشاددەت.
دیارە كورد یێ چیڤێ خۆ ستویردكەن و خۆ ب هێز دئێخن دا هەبوونا خۆ بسەپینن و مافێن خۆ ب دەستڤەبینن. هەكو دبێژن (چیڤێ ستویرە، توخیب زێڕە). یێ ب هێز دێ سنوورێ خۆ دەستنیشان كەت!.
ب هیڤینە ئەڤ پیگەه و سەنگە كوردستانێ بەرەف ئاقارەكێ ئاڕام و سەقامگیر ڤە ببەت.

13

ئيحسان ئـامێدی

دوبارە سەركەفتنا ترەمپی و ڤەگەریانا وی بۆ سەرۆكاتیا ئەمریكا پرسەك ئەمریكی و نیڤدەولەتی و جیهانی یە، ئەڤە بابەتەكی مەزنە و گرنگە و ل جهێ دویڤچوونا هەمیانە، چونكی ترەمب سەرۆكێ ٤٧ یێ وەلاتیێن هەڤگرتیێن ئەمریكی یە كو جەمسەرێ ئێكێ یێ جیهانێ یە، نە تاكە جەمسەرە!،د دەمەكی دا هات شەڕ و پێكدادن و هەڤڕكی و مەترسیێن سەقای و ژینگەهێ و نەخۆشیین ڤەگر جیهان ترساندییە و جاڤێ هەمیان ل قورتال كەرەكی یە.
دەولەتێن زلهێزێن جیهانێ چەندین رێكخراوێن نێڤدەولەتی بۆ هەمی پرسێن مرۆڤی و دەولەتان دامەزراندی نە و میساق و پەیمان و بەرنامە بۆ داناینە، دا كاركەن ژبوونا ئاشتیێ و سەقامگیریێ و بجهئینانا مافێن مرۆڤی و پاراستنا ژینگەهێ و ریبریبوونا نەخۆشیا و كارەساتان، لێ دەولەتێن مەزن لدویڤ بەرژەوەندیێن خۆ سەرەدەریێ دگەلدا دكەن و ئەو میساق و پەیمان هەر دهەلنگڤتن ب وان ئاستەنگێن وان دانایین، لەوان حەتا نوكە ئەڤ رێكخراوە ژلایێ زلهێزان ڤە و ل دویڤ بەرژەوەندیێن وان دهێنە هاژۆتن و برێڤەبرن!.
وەلاتێن ئێكگرتیێن ئەمریكا دەولەتەكا سەرمایەدارا زلهێزە، سیاسەتا وێ ل دویڤ تیۆرێن جیۆپۆلیتیكی و ئاسایشا نەتەوەیی و لسەر بنگەهێن بەرژەوەندیێن وێ یێن ستراتیژی وژینداری و لاوەكی دهێتە دانان و هاژۆتن. و هەمیشە پێكدادانێ دگەل هەڤدژ و هەڤڕكان ل سەرتاسەری جیهانێ دكەت و هەر بەرژەوەندیەك وەكو نەخشە بۆ كێشای بجهناهێنیت!.
لێ ڤێ جارێ ئەڤ سەرۆك دەولەتە هات ب گەف و هەرەشەڤە هەر ل ناڤ وەلاتێ خۆ بۆ دەوروبەرێن خۆ ژ ئەمریكیا بۆ مەكسیك و كەنەدا و پەنەما، بۆ گزیرتا گرینلاند، ئوقیانۆسێ ئەتلەنتیك بۆ ئورۆپا و قۆلپا ناتۆ، بۆ رۆسیا و ئۆكرانیا، بۆ چینێ، تایلەند و كوریا باكۆر، بۆ رۆژهەلاتا ناڤەراست، ئسرائیل، عەرەب و ئیرانی.
هەروەكو ئەڤ سەرۆكە چ بۆ كەسێ نادانیت و رێیا وی ژی یا پاقژ و بێ ئاستەنگ و ركەبەرە، یان هزر دكەت هندێ ب هێزە چ دڤێت دێ كەت و دارێ سحرێ د دەستان دا یە چاوا حەز دكەت دێ وەسا هاژۆت و جڤاكی مرۆڤی ملكەچی فەرمانێن وی یە،و دی ئەو بیت یا وی گۆتی!، ئەو ب خۆ د ژیواری دا وەسا نینە، بۆ هەمی وان بەرنامەیان دێ ئاستەنگ و ڕكەبەری و دژایەتی هەبن!
د كەڤندا هەمی دەولەتان ژ هێزەكا بچویك دەست پێ كریە و مەزن بووینە و ل هەمی قۆناغێن چێبوون و مەزنبوونێ دا بەرهنگاری و قەپخوازی رویبری هەبووینە و ل گوپیتكا مەزنبوون و بهێزبوونێ ژی هەر ركەبەرێن هەبین و نەشیاینە و هەر تشتێ ڤیا بیت بكەن، ئەرێ یا ل بەر ئاقلە ل ڤی سەردەمێ فرەیا هێز و جەمسەران ئەو بشێت یا راگەهاندی بكەت!.
یا زانایە وەلاتێن ئێكگرتیێن ئەمریكا ل بەراهیا سەدێ بیستی و ل سەردەمێ جەنگێ جیهانیێ ئێكێ وەكو جەمسەرەكێ جیهانی هاتە د ناڤ جەنگی دا و رۆلی خۆ گێرا، كو ل وی دەمی تنی ل ئورۆپا د ناڤ جەنگی دا چەند جەمسەر هەبوونە، وەكو بەریتانیا، فەرەنسا، ئەلمانیا، رۆسیا ، ئمبراتوریەتا ئوسمانلی، ژبلی هێزێن دیتر وەك ئسپانیا و پورتوگال و هۆلەندا.
ب سەركەفتنا شۆرەشا كۆمەنیستا ل رۆسیایێ و بدوماهی هاتنا جەنگێ جیهانیێ ئێكێ و شكەستنا ئەلمانیا و ئوسمانلیا و وەستیانا بەریتانیا و فەرەنسا رێ خۆشبوو ئەمریكا بهێتە د ناڤ گۆرەپانا جیهانی دا و سیاسەتێن خۆ یێن فراوانخوازی بجهبینیت.
یا زانایە رۆلێ ئەمریكا یێ سەرەكی بوو ب دوماهی ئینانا جەنگێ جیهانیێ ئێكێ ئێدی رۆژ بۆ رۆژێ هێز و دەستچوونا وێ ل جیهانی پتر لێ هات و ركەبەریا هەمی هەڤركان كر، لێ رۆلێ ئەمریكا ل جەنگێ جیهانیێ دووێ و ژناڤبرنا ئەلمانیا یێ ئێكلاكەر بوو بۆ بدوماهی هاتنا جەنگی و دیاربوونا ئەمریكا وەكو هێزەكا مەزن و خودان چەكی ئەتۆمی، ل هەمان دەم دا ئێكەتیا سۆڤێتی ژی وەكو هێزەكا دی یا مەزن ل هەمبەری وێ دیار بوو و ئێدی هەڤریكی د ناڤبەرا ڤان هەروو هێزان دا جیهان بەرەف مەترسیا جەنگەكێ دی بر، لێ ڤێ جارێ مەترسیێن چەكێ ئەتۆمی و وێرانكرنا تەڤایی، جەنگ و هەڤدژی ب رەنگەكێ دی هاژۆت، جەنگێ سار بوو، ئەڤە ژی ب رێكێن شەڕێ پێشڤە (الحرب بالنیابە)، و شەڕێ ئابووری، شەڕی میدیایی، شەڕێ
دیبلۆماسی، گەف و هەرەشەیان!.
و هەڤسەنگیا هێزا وەكر چ كێشە ل چ قولاچێن جیهانێ ب دروستاهی ئێكلانەبن و بدوماهی نەهێن!.
كێشەیا فەلەستینیان و ئسرائیلی، دۆزا كوردی دگەل دەولەتێن داگیركەر، كێشەیێن دەولەت و بزاڤێن ئەمریكا لاتینی و یێن باشۆرێ روژهەلاتا ئاسیایێ و یێن كێشوەرێ ئەفریكا، حەتا كێشەیێن دەولەتێن كۆمبەستا سۆشیالزمێ و قلپا وارشۆ ل هەمبەری كۆمبەستا سەرمایەداری و قلپا ناتۆ، ئێدی ل هەر جهەكی ئێكی گۆتبا ئحم، یێ دی دابێژیتێ قورەسم، بزاڤێن رزگارخواز و شۆرەشێن نیشتیمانی و كۆدەتایێن لەشكری و سەهەلدانێن جەماوەری ب مایتێكرنێن ڤان جەمسەران دهاتنە هاژۆتن!.
بانگەشەیێ هەلبژارتنێن سەرۆكێن دەولەتێن مەزن ب بەرنامە و پرۆژە و دەستپێشخەریێن سەرتاسەرینە، لێ چ جاران چ ژ ڤان جەمسەران نەشیاینە هەمی تشتێ راگەهاندی بجهبینن، گەلەك ژێ بۆ مەزاختنێن ناڤخۆیینە بۆ ب دەستڤەئینانا دەنگانە!.
مرۆڤاتی و شارستانیەت د هەڤڕكی و پێكدادانێن هەروهەر دانە، ژبەر جوداهیێن ئیدولوژی و بیروباوەران و هەڤڕكیا سەرمایەداران بخۆ، ئەڤ بەرژەوەندی و پێكهاتێن ژێكجودا ململانێ و هەڤركیێ دگەل هەڤ دكەن و هندی توخمی جوداهیێ هەبیت هەر دێ مینن!.
ئەمریكا دەولەتەكا زلهێزە و جەمسەرەكێ جیهانی یە و خودان بەرنامەیەكێ تایبەتە، بەلێ نە تاكە زلهێز و جەمسەرە، بەلكو رۆسیا و چین و ئورۆپا ژی زلهێز و جەمسەر و خودان بەرنامەنە، ژبلی وان ژی دەولەت و هێزێن بچویك و رێكخراوێن توندرەو ژی هەنە بەرگریێ دكەن و زمانێ ئیملایێ و فەرمانان رەد دكەن، ئەڤ هەمی جەمسەر و دەولەت و هێزە پێكدادسنێ دكەن، ژبەر هندێ نابیت مرۆڤ یێ خۆش باوەر بییت كو ئەڤە خیڤزانكە و دارێ چارەسەریێ د دەستادایە و سۆپەرمانێ دەربازبوونێ یە، و چیا حەز دكەی دێ كەت.
پرسا سیستەمێ جیهانیێ نوی ژ بەراهیا سەدێ بیستی وەرە دهێتە گۆتن، لێ پشتی هەلوەشیانا ئێكەتیا سۆڤێیەتی، ل سالا ١٩٩١ جۆرج بۆشێ سەرۆكێ ئەمریكا سیستەمێ جیهانیێ نوی راگەهاند، لێ هەر هینگی ریبری كۆمەكا ئاستەنگان بوو و نەشیا پرۆژەیێ خۆ بجهبینیت، ئێدی هەڤڕكیا جەمسەرێن سەمایەداران و شارستانیەتان و ئیدولۆژیەتان درێژی كێشا و یا بەردەوامە و ناهێتە چاڤەرێكرن ئەڤ جیهانە تەنا و ئارام بیت و كێشە و گرفت چارەسەر بن و بنبر بن.
ترەمب كو سەرۆكێ گەرا ٤٥ یا سەرۆكاتیا ئەمریكا بوو، گەلەك كێشە و گرفت ل پاش خۆ هێلان، كێشەیێن عەربان و ئسرائیلی و ئیرانێ و جڤاكا نێڤدەولەتی، چینێ وتایوانێ، ناتۆ و ئۆرۆپا، ۆوسیا و ئۆكرانیا … و كوردستانێ و داگیركەران هەبوون هەر مان، خۆ ل ناڤ ئەمریكا كو بناڤودەنگە ب دیموكراتیەتێ ب ئارامی كورسیكا دەستهەلاتێ رادەست نەكر.
نهو ژی كو ترەمپ بۆ گەرا ٤٧ بوڤە سەرۆكێ ئەمریكا هەر كێشە و گرفت و ململانێ و هەڤركی ل جیهانێ هەنە، ب ساناهی نینە ب راگەهاندنا گۆتاران چارەسەربن، هەر ئەمریكا ب خۆ ژی دەولەتەكە مایتێكرنێ و دەستێوەردانێ دكەت و قەیرانان چێدكەت و سەرگێریا وان دكەت و چارەسەر و بنبڕ ناكەت، و حەتا ئێكێ چارەدكەت چەندێن دی دئافرینیت!.
بەلی بۆ هەر ب دەستڤەئینانەكێ و بەرگریكرنەكێ هێز پێدڤیە، هێزا جڤاكی، سیاسی، ئابووری، لەشكری، دبلۆماسی، زانستی، تەكنولۆژی.. بشێت ڤان هێزان دابینكەت دێ شێت دەستكەفتا ب دەستڤە ئینیت و بەرگریێ كەت، یێ وان هێزا دابین نەكەت دێ یا هەی ژی ژ دەست دەت.
ئەم كورد ل ڤی سەردەمی دخواستینە هۆكارێن هێزێ پەیدا كەین و دابینكەین و كاری پێ بكەین، دا بمینین و دەستكەفتیان بدەستڤە بینین.

16

ئيحسان ئـامێدی

ژ خودێ بچیتە دەر، چ نینە ل سەر رویێ عەردی نڤیسەر و بەرهەڤكار و دەرهینەرێ ڤێ هەبوونێ بیت، و ل دیڤ حەزا خۆ چاوا حەزبكەت وەلی بكەت، ئانكو كەسەك نینە سیناریۆیا ڤێ هەبوونێ د دەستی دا بیت و كلیلا هەمی پرس و كێشەیان ڤێبیت و لدویڤ دی دا خۆ نەخشەڕێیا دانیت و بجهبینیت.
ل هەمی دەم و زەمانان هۆكارێن خۆیی و بابەتی پێدڤیێن هەر چیبوونەكێ بوونە و هۆسا هێزێن پەیدابووین و بەرفرەهبووین و دەولەت و ئمبراتۆریەتێن چێكرین، و كارڤەدان ل سەر دروستبووین و پاشڤە برین و نەهێلاینە وەكو ڤیایی بكەن!.
سەربۆڕا سیاسیا مرۆڤان خۆیاكریە كو هەمی ڕژێمێن ستەمكار و دكتاتۆر و شۆفێنی و توخمپەرست و ئیدولۆژیست، هەلوەشیانە و ژناڤچووینە و د تۆمارا مێژوویێ دا ریرەش و شەرمزار بووینە.
ژیرێ مرۆڤی تێرا هندێ هەیە وانە و پەندا ژ سەربۆڕێن خراب و شكەستی وەرگریت و دوبارەنەكەتەڤە.
دڤێت ژیرمەند بیر ل هندێ بكەت، ئەڤ ژیر و شیانێن مرۆڤی چەند مەزن و كاڕانە، و شیاینە چەند داهێنان و ئافراندنان بكەن و دكەن د خزمەتا مرۆڤی و ژیانێ دا، زانست و تەكنولۆژیا بەردەستكرن، چوونە ئاسمانا، و دل و مێشك و ژیرێ دەستكرد چێكرنهتد. و بزانن مرۆڤ یێ خواستیە پێكڤە كاركەن دا ل هەمبەری گەڤ و هەرەشەیێن سروشتی و دەستكرد یێن مەترسیدار ل سەر ژینگەهێ و تەڤایا مرۆڤان و زیندوەران راوەستیت و پێدڤیێن مان و بەردەوامبوون و گەشەبوونا ژیانێ دابینكەت.
ل جیهانا مرۆڤاندا جڤاكێن ژێكجودا هەنە، هەنە هشتا د قۆناغین بەراهیێ دا و د ئاشۆپێ دا دژین، و سەرا جوداهیەكێ كوشتنێ و سەركوتكرنێ دكەن، و هەنە ژی گەهشتینە گوپیتكێن پێشكەفتنێ و د زانست و تەكنولۆژیایێ دا دژین و مرۆڤایەتیێ دكەن.
مخابن دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین هێشتا ل قۆناغێن كەڤن دانە و د ئاشۆپێ دا دژین و بزاڤێ دكەن جڤاكێ بۆ وان قۆناغان ڤەگەرینن یێن هەمی كوشتن و سەربرین و تالانكرن!.
ل ڤێ دەڤەرێ هێشتا یێن سەرا ئاخفتنێ، زمانی، نەتەوەی ، ئایینی، ئۆلی، بیروباوەران و ژێیاتیا سیاسی هەڤدو دكوژن!.
هەروەكو مرۆڤێن ڤێ دەڤەرێ نزانن و نابینن و ل بەر چاڤ نادانن كا ڤان سالێن چوویی چەند سەرۆكێن دكتاتۆر ژبەر سیاسەتێن وان یێن شاش و ستەمكار ژناڤچووینە و مللەتێن بن دەستێن وان چەند قوربانی داینە و چ میژویەكا خویناویا رویرەش و شەرمزار ل پاش خۆ هێلایە!.
یێ دیڤچوونا رەوشا كوردستانێ بكەت دێ زی زانیت ژبەر سیاسەتێن دەولەتێن هەرێمایەتی یێن داگیركەر، رەوشەكا ئالۆزە و ب زەحمەتە و دەستهەلاتدارێن ڤان دەولەتان نیازپاكیەكا چارەسەریێ و دوماهیئینانێ ب ستەم و زۆریێ و سەركوتكرنێ نینە و چ هێزێن دادپەروەر ژی نینن ڤی تەڤنی ژێك ڤەكەن و راستڤەكەن.
ل ڤێ دەڤەرێ ململانا هەڤڕك و هەڤدژا نە و یێن ب هێز ل سەر كەلەخێن یێن لاواز یێن خۆ بەرفرەهـ دكەن و خۆ دسەپینن.
بەری زاینێ، بەرۆكێن شەڕێن رۆمیان و ئیرانیان ل سەر كوردستانێ بوون و قوربانیێن مەزن لێ دكەفتن، پشتی سەرهەلدانا عەرەبیا ئیسلامی شەڕێن داگیركرنا عەرەبی هاتن و دەولەت و میرنشینێن كوردستانێ و یێن دی سەركوتكرن و ژناڤبرن و تالانكرن و خۆ سەپاندن، پشتی هینگی هێرش و داگیركرنێن نەتەوەیێن تورك هاتن و دەڤەر داگیركرن و وێرانكرن، ل دویڤ دا ئوسمانلی هاتن و ب چیڤێ زۆریێ ل سەر كەلەخێن ڤان هەمیان ئمبراتۆریەتا خۆ چێكر و خۆ بەرفرەهكر و سەركوتكرنا هەمیێن دی كر، هەتا جەنگێ جیهانیێ ئێكێ ئەڤ دەڤەرە ژلایێ ئنگلیز و فەرەنسا ڤە هاتنە داگیركرن و دوماهی ب ئمبراتۆریەتا توركا ئینا و د چارچووڤی چەندین رێكەفتن و پەیمانان دا دەڤەر دابەشكر و چەندین دەولەتێن نوی ژێ چێكرن.
ئەوا سەیر هەمی ئەڤ دەولەتێن هاتینە چێكرن ئیران و توركیا و دەولەتێن عەرەبی ب جوگرافیا خۆ رازی نەبوون و دگۆتن ئەڤە سیاسەتا ئمپریالزمێ یە و دژ راوەستان د هەمان دەمدا ئەو سنوورێن جوگرافیین بۆ داناین پیرۆز پاراستن، كورد و نەتەوەیێن دی ژ مافێن وان یێن سروشتی د ناڤ وان سنووران دا بێ بەهركرین و هەمی بزاڤێن ئازادیخوزیێ سەركوتكرن. ئێدی ل هەمی وێ مێژوەیێ هەتا نوكە هێشتا ڤان مللەتان ئاسایشەك و ئارامیەك و سەقامگیریەكا جێگیر نە دیتیە و ب هەمان ئەقلیەتا جاران سیاسەتا پشتقڕاندنێ و ژناڤبرنا یێ دیتر بكاردئینن!.
ل ناڤ دەست و پیێن وان داگیركەر و ستەمكاران دا، كورد و كوردستانیان خۆ ڕاگرتن و دبێژن ئەم ژی یێن هەیین و مە مافێن خۆ دڤێن.
ب هزاران سالێن شەڕ و داگیركرن و وێرانكرن و ئەنفالكرن و جینۆسایدكرنا كوردستانێ، كوردان خۆ ڕاگرت و خۆ سەپاند كو وەكو گەل و وەلات یێن هەین و دێ مین و دێ گەشەیێ كەن، ئەڤ مێژوویا بەرخودانێ مرۆڤی گەشبین دكەت كو ئێدی قۆناغا ژناڤبرنا مللەتی و ژێبرنا ناسنامەیا وی و گوهۆرینا جوگرافیا وی نەما، ئێدی دەمێ ڤەگەراندنا مافانان بۆ خودانێن وانێن رەسەن هاتیە.
دەهبە و دڕندە هۆڤن و زیانان دگەهینن گیانەوەرێن دی، لێ دەمێ گیانەوەران شڤان و گاڤانێن باش هەبن و لێ د هشیاربن و پویتەی پێ بكەن دێ هێنە پاراستن.
رژێمێن حوكمدار ل دەولەتێن داگیركەرێن كوردستانێ دەهبەنە وەكو هۆڤا سەرەدەریێ دگەل كوردستانێ دكەن، لێ كوردستانێ ژی هەر دەمەكی شڤان و گاڤانێن خۆ هەبووینە خۆدانی ل وەلاتێ خۆ كریە و بەرخودان كریە.
سەربۆرا دڕندایەتیا رژێما دكتاتۆریا سەدامی تێرا هندی هەیە، ئێدی چ رژێمێن دی یێن حوكمدار ل پارچەكا كوردستانێ ستەمێ بكارنەئینیت و كوردان ژ مافێن وان یێن رەوا زڕبەهر نەكەن و ل سەر وێ رێبازێ نەچیت، ئەگەر ئەوا ب سەرێ ئیراقێ و سەدامی و رژێما وی هاتی دێ ب سەرێ وی ژی هێت. هەروەكو ئەوا ب سەرێ رژێما سووریێ و سەرانێن وێ هاتی.
كوردان ل ئیراقێ و سووریایێ رۆلەكی كاڕا هەبوویە ل روخاندنا رژێمێن دكتاتۆریێن بەعسیان، لێ مخابن هەردەمێ رژێمێن نوی هاتین و ب هێز كەفتین هەما سیاسەتێن شاشێن جاران دژی كوردان بكارئینان؛ دەرئەنجام جارەكا سەربۆرا بەرهنگاریێ و بەرخودانێ نوی دبیتەڤە، تا ئەو ژی دهەلوەشیێن.
رۆلێ كوردان بۆ بەرسینگرتنا سیاسەتێن شۆفینزم و تایفەگەری ل توركیا و ئیرانێ ژی دیارە و ئەگەر رژێمێن حوكمدار خۆ چێنەكەن و رێزێ ل مافێن مرۆڤی و هەمی پێكهاتەیێن جڤاكی نەگرن، ئەو ژی دێ بەرە ب ئالۆزیێن مەزنتر ڤە چن و هەلوەشیێن، ئەڤجا زۆر گرنگە هەمی دەستهەلاتدار بۆ خۆ پەند و وانەیان ژ دەسهەلاتدارێن هەلوەشیایین ببینن و د سیاسەتێن خۆدا بچنە ڤە و سەربۆڕێن وان دوبارەنەكەنەڤە و وێ سیاسەتێ بكەن یا رازیبوونا تەڤایی چێدكەت و مافێن هەمی تاك و پێكهاتەیان دابین كەت، دا ئاسایش و سەقامگیری و گەشەدان چێببیت.
گەلۆ مادەم نەهاتیە نەعلەت ل وێ مێژوویا خویناوی بهێتەكرن و رێزگرتن بۆ مرۆڤی ب جوداهیێن خۆڤە ڤەگەریت؟!. ئەرێ هوین دبێژن پشتی ڤان سەربۆڕێن شكەستی ل رۆژهەلاتا ناڤین، ئەوێن دگەهیتە دەستهەلاتێ خۆ ژ وان شاشیان دویربێخن و دادیێ و وەكهەڤیێ پەیرەو بكەن!؟.

21

ئيحسان ئامێدی

سیستەمێ دەستهەلاتداریا دیموكراتی
ل دەولەتێ بنگەهێ سەقامگیریێ و گەشەدانێ یە
پتریا دەولەتێن جیهانێ فرەیەكا ئەتنی و ئایینی و رەوشنبیری هەنە و ل دەمێ پێكڤەژیان و لێبۆردەیی و مسۆگەریا مافان هەبیت، ئەڤ فرەرەنگی دبیتە هاندەرێ كارلیكیەكا ئەرێنی و ئارامیێ و سەقامگیریێ بجهدئینیت و گەشەبوونێ چێدكەت، و جوانیەكێ و باشیەكێ ددەنە وەلاتی و دەولەتێ.
دەولەتێن مەدەنی كو یاسا سەروەرە و سیستەمێ حوكمرانیێ دیموكراتیەتە، ئەڤ جۆراوجۆریە و فرەیە ب دەستوور و یاسایان رێكخستییە و نەكرنە كێشە، كو گرفت و ئالۆزی ژێ چێبن، بەلكی دەستووری و یاسایێ هەمی هەڤوەلاتی ب پێكهاتەیێن ژێكجوداڤە وەكهەڤكرینە بەرامبەر یاسایێ و مافێن هەمیان دابینكرینە و د وارێ كریاری دا هەمی پشتراستكرینە كو ماف و ئازادیێن خۆ بكاربینن و دەڕبرینێ ژ هەبوونا خۆ یا تایبەتمەند بكەن.
مخابن هەمی ئەڤ دەولەتێن رۆژهەلاتا ناڤین و یێن ئیسلامی نەشیاینە سەرەدەریەكا وەكهەڤ دگەل پێكهاتێن جڤاكیێن ژێكجودا بكەن، بەلێ هەر نەتەوەكا بالا دەست كاری دكەت نەتەوەیا خۆ ل سەر یێن دی بسەپینیت، و هەروەكو دەستهەلاتدار ژ كاری دكەن بیروباوەرێن خۆ بسەپینن و سەركوتكرنێ بكەن، د ئەنجامێ وان سیاسەتێن شاش و سەركوتكەر دا ل دژی هەمەجۆریێ، كارڤەدانێن توندوتیژیی لێ چێدبن و قوربانی لێ دكەڤن و ئارامی و سەقامگیری تێكدچیت.
ل ڤان هەمی دەولەتان دا پێكڤەژیانەكا ئارام و سەقامگیر لێ نینە، لەوان هەردەم ئاسایشێ و سەقامگیریێ لێ نینە، و نەرازیبوون و بەرهنگاری و یاخیبوون لێ سەرهلدەن و ژێكڤەبوون و هەلوەشاندن لێدكەڤن و زیان ب هەمیان دكەڤیت.
ژبەر نەبوونا دادپەروەریێ و وەكهەڤیێ و نەقەبوولكرنا هەمەجۆراوجۆریا جڤاكی، شۆرەش و سەرهلدان و خۆنیشادان و كۆدەتا و كوشتنا وەلاتیان و دەستهەلاتداران بوویە سروشتەكێ ڤان دەولەتان.
هێزێن نەرازی ل ڤان دەولەتان دا تنێ ل لاوازیێ و ل بەرهنگاریێ سەرەدەریێ ب هەڤرا دكەن و هەردەمێ بهێزكەفتن و گەهشتنە دەستهەلاتێ دێ رەفتارێن دەستهەلاتدارین بەرێ بكارئینن و خۆسەپاندنێ و سەركوتكرنێ كەن!.
و نە یا دیارە د ڤان دەولەتاندا كەنگی دێ لۆژیكێ ژیری بكارئینن و دەولەتێن مەدەنی چێكەن.!؟، بەلێ دڤێت هەمی ئەڤ نەتەوە و ئایینە و پێكهاتێن جڤاكی تێبگەهن كو دەولەت هۆسا برێڤەناچن، دەولەت دڤێت مللەتی ب هەمی پێكهاتێن خۆڤە رازی بكەت و ئاسایشێ بۆ هەمیان دابین بكەن و خزمەتا هەمیان وەكو ئێك بكەن، ژبۆ ڤێ دڤێت دەستوورەكێ مەدەنی كارپێكەر هەبیت دابینكەرا مافێن هەمیان بیت، چونكی دەولەت هەمبەری دەستهەلاتا یاسایێ یە و یاسا دڤێت دەڕبرین بیت ژ ئیرادەیا هەمی پیكهاتێن جڤاكێ دەولەتێ.
مافێ چارەنڤیسیێ گەلان هەرەەكو مافێن مروڤی مافەكێ سروشتی و مرۆڤی و ئایینی یە و ژ پرانسیبێن رێكخراو و كۆمەلا گشتی یێن نەتەوێن هەڤگرتی یە، لێ مخابن د وارێ كریارێ دا ڤان دەولەتان دا پێكهاتێن نە دەستهەلاتێ دا زربەهركرینە ژ مافێن وانێن سروشتی و رێ لێ دهێتەگرتن دەربرینێ ژ هەبوونا خۆ بكەن!،.
دەستهەلاتدار كو توخمپەرست و شۆفینست و ئایینی و تائیفی بیت تاكرەویێ دكەت و یی دیتر دچەوسینیت و تەپەسەر دكەت و دەلیڤا پێكڤەژیانا ئارام دكوژیت، ل دوماهیێ كارڤەدان چێدبیت و دەولەت ژبەرئێك دچیت و دهەلوەشیێت.
لەوان یا باشە سەربۆرا مێژوویا سیاسی و سەربۆرێن سەركەفتیێن دەولەتان ببنە پەند و وانە بۆ سەرەدەریكرنا گونجای و سەقامگیر و بزانن خۆ ل سەردەمێ هندەك دەولەت و ئمبراتۆریەتێن مێژوویی سیستەمێن هەڤ قەبوولكرنا جۆراوجۆریێ و میرنشینیان هەبوو و پێكڤەدژیان.
ڤی سەردەمێ زانست و پێشكەفتنێ دڤێت دیموكراتیەت و هەلبژارتنا ئارەزومەندانە رێبازا ئیدارەكرنا دەولەتێ بیت و هەكە زەمینە بۆ پێكهاتێن ژێكجودا د دەولەتەكێ دا نەبیت ژێ جودابن و سەربەخۆیا خۆ وەرگرن، دڤێت رێ پێ بهێتە دان دناڤ دەولەتێ دا پرۆسەیا مافێن خۆ بكەن، ئەڤە ژی ب رێكا سیستەمێ دیموكراتیێ فیدرالی بجهدهێت.
هەلبەت ئەو دەستهەلاتدارێن دگەل جۆراوجۆریا جڤاكی پێكنەكەن یا بزەحمەتە سیستەمەێ مەدەنی پەیرەوكەن، لێ رێبازا سەقامگیریا دەولەتێ هەر هەڤقەبیلكرن و هەلبژارتنا ئارەزومەندانەیا پیكهاتێن جڤاكی یە.
دڤێت دەستهەلاتدار دابەشكرنا دەستهەلاتێ، ژ نەناڤەندی، ئوتونۆمی یان فیدرالزمێ حەتا سەربەخۆیێ، و لێڤەكرنا دادپەروەرانەیا سامانێ وەلاتی قەبوولكەن و ب یاسایێ رێكبێخن، و كار پی پێبكەن، ئەڤە ژی پێدڤی ب باوەری پێ هەبوون و نیازپاكی و رەوشنبیری یە. دا خۆ پێ پێگیركەن و كار پێ بكەن و بجهبینن.
پتر سەد سالیا دەولەتا ئیراقێ خۆیا كریە دەولەتا ناڤەندی شكەستی بوویە و دەولەت بەرف وێرانكرنێ بریە، ئەڤە رەوشا هەمی دەولەتێن داگیركەرێن كوردستانێ یە ئەوێن جۆراوجۆریا پێكهاتان قەبوول نەكەن!.
ل ئیراقا نوی دا پشتی رۆخاندنا دكتاتۆریەتێ و ئاڤاكرنا ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری، هشتا هێزێن دەستهەلاتدار ل بەغدا باوەری ب دەستووری و دیموكراتیەتێ و فیدرالزمێ نینە، وەكو حوكمەتا ناڤەندی دەستهەلاتێن خۆ بكاردئینن لەوان هێشتا ئیراق د كێشەیان دا هێلایە و بارودۆخ سەقامگیر نینە و گەشەبوون چێ نەبوویە!.
دەستوورێ مەدەنی و باوەری پێ هەبوون و كارپێكرن ئاسایشا گشتی و سەقامگیریێ و گەشەبوونێ مسۆگەردكەت.
سووریا ژی وەكو ئیراقێ جڤاكەكا فرەئەتنی و ئایینی و ئۆلی هەیە، بۆ وێ ژی باشترین سیستەمێ حوكمرانیێ دیموكراتیا فیدرالی یە، ئەگە نە هەر شێوازەكێ سەپاندنێ و سەركوتكرنێ دێ كارڤەدانێن خۆ هەبن و دی دەولەتێ بەرەف ئالۆزیێن ناڤخۆیی ڤە بەت و قوربانی لێ كەڤن، هەروەكو ئەڤ سیستەمێ حوكمرانیێ بۆ ئیرانێ و توركیایێ ژی پێدڤی ژبوونا ئاشتیێ و ئاسایشێ و سەقامگیێ و گەشەدانێ!.
بارودۆخ ل سووریایێ مەترسیدارە و نیشانێن تاكرەویێ و خۆسەپاندنێ و زڕبەهركرنا یێ دیتر دیارن، ئەڤە لڤی سەردەمێ سەرهەلدانا جۆراوجۆریێ و پێكدادانا شارستانیەتان و ململانا هەڤدژا و هەڤڕكیا هێزان و پێشكەفتا زانستی و رێزگرتنێ ل مافێن مرۆڤی ناهێتە قەبیلكرن، نەمازە هشتا دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین ب گشتی یا د شەڕ و ئالۆزیێن فرەوانخوازیا دەولەتێن هەرێمی و مایتێكرنێن دەولەتێن بیانی و ئازادیخوازیا مللەتێن بندەست دا.
هیڤینە پشتی ڤان سەربۆرێن خویناوی و د ڤی بارودۆخێ سەختدا هەمی دەستهەلاتدارێن دەولەتێن داگیركەر ب خۆدا بچنەڤە و لۆژیكێ ئەقلی بكاربینن و خۆ ژ شاشیێن وێرانكەر دووربێخن و جوداهیان و مافێن پێكهاتان قەبوول بكەن، و كوردستان ژی هۆكارێن هێزێ پەیداكەت و خۆ رزگاركەت و بەرەف سەربەخۆیێ ڤە بچیت یان ل هەر دەولەتەكا پارچەكا كوردستانێ هەبیت فیدرالیزما راستەقینە لێ بهێتە بجهئینان كو ئەو ژی هەلبژارتنەكا گونجایە.

77

مـرۆڤ مـرۆڤە چ ژنە چ مێرە، و چ ئەتنە و چ ئـاینە و چ رەنـگە..
د هەبوون و بەردەوامیا هەبوونێدا هەردو رەگەز و هەمی پێكهاتێن جڤاكی وەكهەڤ مل ب ملێ هەڤن و ب هەڤڕا ب بەرپرسیاریا مان و بەردەوامیێ رادبن و گەشەیی پێ دكەن، ژ بەر هندێ دڤێت وەكهەڤ بن د ئەرك و ماف و بەرپرسیاریان دا و ب رێزگرتن سەرەدەری دگەل وێ جوداهیێ بهێتەكرن.
د جڤاكێن مرۆڤان دا جوداهیێن رەگەزی و ئەتنی و ئاینی و رەنگی هەنە و د سروشتی نە، لێ مخابن بووینە هۆیێن ناكۆكی و پێكدادان و شەڕان، هەروەكو حەزا دەستهەلاتداریێ و بەرفرەهبوونێ ژی ئەو جوداهی بكارئیناین بۆ ئارمانجێن دەستهەلاتداران، د دەمەكی دا كو هەڤپشكیێن مرۆڤان گەلەك پترن ژ جوداهیان!.
و داكو سەرەدەریەكا ساخلەم دگەل هەڤ بهێتەكرن و جڤاك یێ ساخلەم و ئارام و تەنا بیت، پێدڤیە مرۆڤ یێ ب رێز بیت و ب رێزگرتن سەرەدەریێ دگەل یێن دیتر بكەت و زێدەگاڤیێ ل سەر ماف و ئازادیێن یێن دیتر نەكەت و یا خۆ ل سەر یێ دی نە سەپینیت.
رێزگرتن ژ پێدڤیێن هەبوون و بەردەوامی و گەشەبوونا جڤاكێ مرۆڤی یە، ژ بەهایێن چاكێن مرۆڤی یە، و دەربرین و سەرەدەریكرنا مرۆڤی یە ژ هەر تشتەكێ ل دەوربەرێن وی. رێزگرتن و گرنگیدان ل هەر تشتی و كەسەكی و رەوشەكێ هەستكرنە ب بەهایێن مرۆڤی ب یێن دیتر، ئەڤە سنج و رەوشتێ مرۆڤییە و ئاستێ بەرزێ وی یە.
رێزگرتن ل ماف و تایبەتمەندی و خواست و پێدڤی و هەستێن یێن دیتر و سەرەدەریكرنا وەكهەڤ ل گەل هەمیان، ب وی رەنگی كا چاوا بۆ مرۆڤی باشە هەمان رێز بۆ یێ دیتر ژی هەبیت، پێدڤیا مرۆڤییە بۆ ئارامیێ و بەردەوامیێ و گەشەدانێ.
رێزگرتن ل مافێن مرۆڤی و مافێن هەمی رەگەز و پێكهاتێن جڤاكێ مرۆڤی ئەركەكێ مرۆڤی و ئایینی و سیاسی یە.
هەروەكو دلۆڤانی برن ب زیندەوەر و گیانەوەر و ژینگەهێ ژی ئەركەكێ پیرۆزێ مرۆڤی یە.
بەلێ یا گرنگ ئەوە مرۆڤ هەست ب بەرپرسیاریا خۆ بكەت بەرامبەر رێزگرتنێ و ڤان ئەركان و بەرپسیارانە پێ راببیت دا ببیتە توخمەكێ چاك د ئاڤاكرنا جڤاكەكا ساخلەم و ئارام دا..
هەمی ئایین و یاسایێن مرۆڤی گرنگی ب رێزگرتنێ ل مرۆڤی و دلۆڤانی ب زیندەوەرا و ژینگەهێ دایە، ژبەر هندێ دگەل وڕاڕا مرۆڤی بەهایێن مرۆڤی ب یاسا و رێسا و شەریعەتی ئایینی هاتینەدانان و رێكخستن د بەرژەوەندیا مرۆڤی دا، داكو پیرۆزیا مرۆڤی وەكو هەیە بمینیت و بهێتە پاراستن.
جوداهیێن رەگەزی و ئەتنی و نڤشی و رەنگی و چینایەتی و بیروباوەران و بارێ ئابۆری و جڤاكی و رەوشەنبیری و سیاسی د سروشتینە و دڤێت ب رێزگرتن سەرەدەری دگەلدا ب كەن، نابیت ب چ رەنگان ئەڤ جوداهیە ببنە هۆكارێن بێرێزكرنێ، یان رەفتارێن دەرەكی بینن و ل سەر بسەپینن. پێكهاتێن جودا داب و نەریتێن جودا بەلێ ئەڤە رەنگاورەنگیا جڤاكییە دڤێت وەكو خۆ بمینن و د پاراستی بن پیرۆزی، بیروباوەر، پەرستن، جهێن پەرستنێ زانا و بسپۆر و زەلامێن ئایینی و هەژار و پەریشانان رێزا خۆ هەیە دڤێت د رێزگرتی بن.
دڤێت ئەوا سروشتی یە بمینیت و نەهێتە تێكدان و دەستكاری تێدا نەهێتەكرن ل بەرامبەر مرۆڤێ هشیار و روشەنبیر و دادپەروەر گەلەك تشتێن هەیین، دڤێت رێزێ لێ بگریت ل بەری هەمیان بەرامبەر مرۆڤی چ رەگەز بیت نێر یان مێ، و چ تەمەن بیت بچویك یان مەزن، چ رەنگ بیت رەش یان سپی، چ چین بیت زەنگین یان هەژار، چ نەتەوە بیت كورد یان عەرەب، چ ئایین بیت مسلمان یان كریستان، ل چ وەلات بیت كوردستان یان عەرەبستان، ل چ باوەرنامە بیت نەزان یان پرۆفیسۆر، گرنگ مرۆڤە ب تایبەتمەندیێن خۆ ڤە، دڤێت رێز لێ بهێتە گرتن، و بریاردانا چارەنڤیسی بۆ خودانی بیت كا وی دڤێت چاوا بژیت، و رێز ل وێ بریارێ بهێتەگرتن، هەروەكو دڤێت دلۆڤانی ب گیانەوەران و ژینگەها سروشتی دا ژی بهێتە برن و یاسایێن تایبەت بۆ پاراستن و چاڤدانا وان هەبن.
مرۆڤ ب جوداهیێن خۆڤە باشترین ئافراندەیێ خۆدایە و ب ژیری و هشیاریێ بەخشیە و كریە سەمیانێ ئافراندەیان و خودێ مەزن گۆتییە، (خەلكینۆ مە هوین ب نێر و مێ ئافراندینە و كرینە مللەت و هۆز دا هەڤنیاسینیێ بكەن). مرۆڤ ب هەردو رەگەزێن خۆڤە بێی جوداهی هەمان بەخشینا خۆزایی هەیە، لەو دڤێت هەر ئێك خۆش حال بیت ب وێ هەبوونا خۆ و ب وێ تایبەتمەندیێ ب رێزگرتن ڤە سەرەدەریێ دگەلدا بكەت.
كوردان ژ كەڤن دا گۆتییە، یێ رێزێ ل مە دگریت ئەوی رێز ل خۆ گرت، و یێ مرۆڤی بشكێنیت ئەو خۆ دشكێنیت، مرۆڤ یێ خواستیە كەساتیا خۆ بپارێزیت و راگریت و رێزێ لێ بگریت دا رێز لێ بهێتە گرتن، ئەو ژی ب رێزگرتنێ یە ل یێ دیتر.
مخابن هندەك دیاردەیێن كرێت و هەڤدژی سروشتی و دابونەریت و ئایینی و مللەتی د هندەك جڤاكان دا پەیدابوونە و هەولەك هەیە بینە د ناڤ جڤاكێ دا وەكو هەڤرەگەزی و گوهۆرینا رەگەزی و چاڤلێكرنا رەگەزێ دی، ئەڤجا ژی رسواكرنا هەڤدو ب شێوازێن جۆراوجۆر بكارئینانا زانستی و تەكنولۆژیا سەردەمانە ئەڤە هەمی رەفتارێن دژی سروشتی و یاسایا و شریعەتی و دابونەریت و رێزگرتنێنە.
سەرۆك بارزانی د گۆتارەكا خۆدا دبێژیت:
هەر مللەتەكی و نەتەوەیەكی و ناڤچەیەكێ دابونەریتێن خۆ هەنە، هندەكا پەیوەندی ب ئایینی ڤە هەیە و هندەكا ب مەزهەبی ڤە هەیە، نابیت ئەوا ژ دەرڤە ژلایی وانڤە رەوا بیت بینن ل سەر خەلكێ دیتر فەرز بكەن، ڤێرە ل كوردستانێ و ل هەمی ئیراقێ و ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین، خەلكێ دیندار هەیە، چ مسلمان چ مەسیحی چ ئایینەكێ دیتر، نابیت ب شێوەكی سەرەدەری بهێتەكرن كو ئەوا ل لایێ خەلكێ دیتر رەوا بیت ئیللا ل ڤێرە هەر ب وی شێوەی قەبوول بكەین!. دڤێت رێزێ ل هەستێن یەكتر بگرین و ئەم بەش ب حالێ خۆ ب چ شێوەكی د ئامادە نینین دەستی ژ ئایین و مەزهەب و دابونەریتێن خۆ هەلگرین بۆ هندێ كەسەكی دی ژ مە رازی بیت. ئەڤە رێبازا پارتی و بارزانی یە و د پێ دپێگیر و د سەرفرازین.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com