ئحسان ئامێدی

سەرۆك بارزانی دبێژیتە نەیار و دوژمنین پارتی: گەلەكێن ژ هەوە مەزنتر و بهێزتر یا خۆ جەڕباندی، بەلێ سەرێ خۆ ژی ل سەردانا و ئەو تێچووین و پارتی هەر یا مای، پارتی داربەڕوویە نە ب سۆتنێ نە ببرینێ پارتی ژناڤناچیت.
(ینك و نەوەی نوێ) پشت ل هەڤدو قڕاندیە، چ دهەڤدو نەهێلایە، هەتكا هەڤدو یا بری، هەڤدویا رسواو شەرمزاركری!، نهۆ ریككفتنەك كریە بۆ پشتقراندنا پارتی، بەلێ نەشێن!. چونكی ئەڤە پارتیا بارزانیێ نەمر و سەرۆك مسعود بارزانی یە، پارتیا گەلێ كوردستانێ و شەهیدێن نەمرە، یا بەر ب هەشتێ سالییا دامەزراندنا خۆ ڤە دچیت، خۆ نوی دكەت و دگونجینیت و هەر یا گەنجە، و ئەوێن خەونا ب نەمان یان لاوازبوونا پارتی ڤە دبینن، ئەو دێ چن و پارتی هەر دێ مینیت.
مللەتێن جیهانێ و هێزێن سیاسیێن مللەتان هەڤدگرن داكو ب هێز بكەڤن و روی ب روی بەرهنگاری و قەپخوازیان ببن و گەل و وەلاتێن خۆ ژ گەف و مەترسیێن ناڤخۆ و دەرڤە یێن نوكە و یین ئاییندە بپاریزن، ژبەر هندی گۆتیە هەڤگرتن مەرجێ سەركەفتنێ یە.
كوردستان پتر ژ هەر مللەتەكی دیترێ جیهانێ پێدڤی ب هەڤگرتنێ یە دا بهێز بكەڤیت و بشێت وەلاتێ خۆ رزگاربكەت و بپارێزیت و گەشەیێ پێ بكەت. ئەو هەڤگرتنا ژ خۆڕایی چێنەبیت، دڤێت ل دویڤ بنەمایێن دیموكراتیەتێ ملكەچی ئیرادەیا مللەتی ببین و ب هەلبژارتنان چێكەین.
بارزانیێ نەمر ل ١٦ تەباخا ١٩٤٦ پارتی ژ هەڤگرتنا سیاسی و جڤاكییا خەلكێ كوردستانێ ل ئیراقێ چێكر دا كو سەركێشیا بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانێ بكەت و ئارمانجێن نەتەوەیین گەلێ كوردستانێ بجهبینیت و د هەمی قووناغێن خەباتا خۆ دا دەرگەهێ لێبۆرینێ بۆ سەرداچوویان ڤەكریە كو ڤەگەرنەڤە سەنگەرێ كوردپەروەریێ و مل ب ملێ شۆرشگێرین كوردستانێ ڤە خەباتێ بكەن. لێ هەر ژ كەڤن دا هندەك كەسان و گرۆپ هەبووینە، پێئالینك داینە ڤێ رێبازا هەڤگرتنێ و خەباتێ و ناكۆكی و دوبەرەكی چێكرینە و كەفتینە د خەندەكا دوژمن و نەیارێن كوردستانێ دا و ب خۆفرۆش هاتینە نیاسین.
ب دویركەفتنا بارزانی ژ كوردستانێ و پەنابرنا وی بۆ یەكێتیا سۆڤیەتی پارتی ب سەركردایەتیا بەرپرسێن خۆ ل كوردستانێ نەشیا بوو ببیتە رێكخستنەكا هەڤگرتی و كاریگەر، هەتا بارزانیێ نەمر ڤەگەریایە ڤە و هەر زوی هەمی لایەنێن ژێكبژیایی لێك كۆمڤەكرنە ڤە و جەماوەرەكێ مەزن ل ژێر چادرا پارتی و بارزانی كۆم كرن، ئێدی پارتی بوو پێشەنگا بزاڤا رزگاریخواز و نوونەرا گەلێ كوردستانێ و دەست ب خەباتا سیاسی و دبلوماسی و جەماوەری كر. و ل ١١ ئیلۆنا ١٩٦١ ئاگرێ شۆرشا ئیلۆنا نیشتیمانی هەلكر و كوردستان رزگاركر.
مخابن ژیرێ ناڤچەگەریێ و ئەزئەزۆكیێ و حەزێن نەرەوا پیلان ل دژی شۆرشێ گێران.
بالێ ناكۆكیێ و دوبەرەكیێ خۆ هاڤێتە د سەنگەرێن دوژمنان دا و چەكێ خۆ ئاراستەی سەنگەرێن پێشمەرگەی و شۆرشێ كرن.
كۆنفرانسێ ماوەت یێ بالێ دوبەرەكیێ ب رەڤا خۆڕا نەگەهشت، رێككەفتنا وی بالی ل گەل ئیرانێ ل ١٩٦٤ رویرەشكرن و رێكەفتنا وان ل گەل حوكمەتا ئیراقێ ل ١٩٦٦ پێكئینانا جاشێن شیست و شەشێ شەرمزاركرن!. ئەڤ رەوتە د بزاڤا سیاسیا كوردستانێ دا ب پرۆژەیێ ناكۆكیێ و دوبەركیێ هاتیە نیاسین و یێ شكەستی بوویە و هەر دێ یێ شكەستی بیت.
هەر ئەڤ پرۆژە بوو ل سالا ١٩٧٥ خۆ نویكریەڤە و چێكر و ئاڤاكر ل بن ناڤێ (ینك) و ژ شەرێن ناڤخۆیی دەستپێكر، لەوان هەرا شكەستی و شەرمزار بوویە!.
ب دریژاهیا قووناغا شۆرشا گولانێ (ینك) ب بەرەیێن دروستكری ڤە د خەندەكا دژی شۆرشا رزگایخوازا نیشتیمانی بوو، حەتا ئاشبوونا نیشتیمانی و دامەزراندنا بەرەیا كوردستانی ژی (ینك) هینگی پەسەندكر دەمێ كەفتیە د بارودۆخەكێ سەخت و تەنگاڤ دا و مەترسی ل سەر مانا وێ چێبووین، ئێدی ژ نوی هاتە د ناڤ رێزا هیزێن نیشتیمانیێن كوردستانی بەلێ ب نیازێ خۆیێن جێگیر و ڤەشارتی ڤە!.
(ینك) ژ دوبەرەكیێ چێبوویە و هەردەم رەوت و باڵ لێ دەركەفتینە، و ب درێژاهیا مێژوویا خۆ نەشیایە نوونەراتیا تەڤگەرا رزگاریخوازیا كوردستانێ بكەت، هەروەكو نەشیای ب نیازپاكی هەڤپەیمانیا و بەرەیان پێكبینیت، خۆ ئەو ب خۆ ژی كو وەكو سێ رێكخستنێن ژێكجودا د هەڤگرتنا خۆ دا پیلانگیرێن هەڤبوون و پشت ل هەڤدو دقراند، و دگەل هەمی لایەنێن سیاسیێن كوردستانێ شەڕ و پێكدادان كرینە!.
ل بەرەیا كوردستانی دا و ل رۆژانێن سەرهلدانێ كو دەرفەتەكا زیرین بوو، بۆ مەدەنیكرن و دیموكراتیكرنا دەستهەلاتداریێ ل هەرێما كوردستانێ، لێ (ینك) بێهنا فرەیا سیاسی نەبوو، هەر زوی سیاسەتا خۆسەپاندنێ هاژۆت و شەڕێن خویناوی ل گەل لایەنێن سیاسی كرن و پارتی ل بەر سینگێ خۆ دیت و پشتی چەندین شەڕێن شكەستی رێكەفتنناما واشنتون ل سالا ١٩٩٨ موهركر.
هەر ئەو (ینك) چەندین رەوت و گرۆپ ژێ دەركەفتن و هەر ئێكێ ژێ دەركەفتی گەلەك ب خرابی باسێ سەرانێن (ینك) دكر. راگەهاندنا ئالا شۆرش و بزاڤا گۆران سەرانێن ینك رسوا و كرێت و شەرمزاركرن، هەر چەندە ئەو ب خۆ ژی د دەمەكی دا ژ وان سەران بوون!.و ئەوا نەوەی نوێ دژی (ینك) راگەهاندی ل ئاستێ دوژمنكاریێ بوو لەوان دامەزرێنەرێ وێ گرت و پاش ب رێكەفتنا زیندانێ هاتە ئازادكرن دا ئاراستەیا دژاتیا خۆ لێ ڤەگوهێزیت بۆ دژایەتیكرنا پرۆژەیێ نەتەوەیی یێ خۆ د پارتی دا دبینیتە ڤە.
هەر پێكهاتنەك و هەڤگرتنەكا هێزین كوردستانی ل سەر بنگەهێ نیشتیمانی و نەتەوەیی و دیموكراتی كو بشێت هەمی هێزێن كوردستانی ب خۆڤە بگریت ژبوونا بهێزكرنا
كورد و كوردستانێ و پاراستنا دەستكەفتیێن نەتەوەیی كارەك پیرۆزە و هەژی پشتەڤانی لیكرنێ یە.
هەڤركیا ئاشتیانە ل سەر دەستهەلاتێ و هەر هەڤگرتنەك ژبوونا بهێزبوونێ و سەركەفتنێ د هەلبژارتنان دا لدویڤ كارنامەكا خزمەتەكا باشتر كارەك رەوایە، ئەگەر مەبەستێن پیلانگێری ل پشت نەبن و نەكەڤیتە د خانەیا لێدانا پرۆژەیێ نەتەوەیی و پیرۆزی و هێمایێن مللەتی و پرانسیبێن دیموكراتی و بەهایین نیشتیمانی و ژێكڤركرنا ناڤمالیا كوردستانێ دا.
بەلێ ئەڤا (ینك) دكەت یاریەكا مەترسیدارە هەر ئەو بوون پشتا نەوەی نوێ قراندی و رسواكرین وكرێتكرین و گرتین، ئەڤجا ژی هێشتا دزیندانێ ڤە ریكەفتن دگەل كرین!.
گۆتارێن سەرانێن هەردو لایەنان یێن بەری ژ زیندانێ دەربێخن بێخنە بەرئێك، دێ بینن چەند ب كەرب و كینن و چەند ژێكدویرن و ئەگەر نە بۆ مەبەستێن تێكدانێ بیت ئەڤانە چ جاران هەڤناگرن!.
ب راستی ئەڤە پێترانكییە د سیاسەتێ دا و گەفە ل سەر كیانی نەتەوەیی، بێی پرۆژەكێ نەتەوەیی و نیشتیمانی لایەنێن شكەستی خۆ بدەنە ئێك دا لایەنێ نوونەراتیا پتریا مللەتی دكەت و خۆدانێ پرۆژەیێ نەتەوەیی تەنگاف كەت و پاشڤە ببەت! ئەڤە دێ كوردستانێ بەر ب كیڤە بەن!؟.
یا باشترە هەمی لایەنێن پرۆسەیا سیاسی د بیهنفرەهبن و ب رێز سەرەدەریێ ل گەل هەڤدو بكەن پێناڤی پاراستن و گەشەكرنا هەرێما كوردستانی.
هەرێما كوردستانێ دیموكراتیەت كریە سیستەم، هەر پرۆژەیێ كوردستانێ بوویە سیستەمێ ئیراقێ كریە دیموكراتی، ئەڤجا پێدڤیە بنەمایێن دیموكراتیەتێ و ئەنجامێن هەلبژارتنێن گشتی ل دویڤ دەمێن قانوونی بهێنە پەسەندكرن و كار پێ بهێتەكرن.
ڕكاتی ل سەر داخوازێن نەرەوا و هەڤپەیمانیێن پشتقراندنا هەڤڕكان خزمەتا پرۆسەیا سیاسی ناكەت و ل دژی پرانسیبێن دیموكراتی و نیشتیمانی یە.
سەردەمێ شەڕێ ناڤخۆیی سەرانێن (ینك) دگۆتن؛ ئەڤە گەز و ئەڤە ئەرز!، دێ كەرەمكەن ئەڤە مللەت ئەرزە و دەنگێن مللەتی گەزە، یا كێشای و پیڤای و هەر ئێكی ل دویڤ سەنگا خۆ، بەهرا خۆ وەرگرتییە، ئێدی فەرە پێگیریێ پێ بكەن و رێزێ ل ئیرادەیا مللەتی بگرن و هەر لایەنەك ب گۆرەی شایستەیێن خۆ پلە و پایەیێن خۆ وەرگریت و حوكمەتەكا نوی پێكبینن و درێژیێ بدەنە خزمەتكرنا هەرێما كوردستانێ و گەلێ وێ یێ هێژا.

ئيحسان ئــامێدی

دبێژن ئاخفتنا خۆش و یا نەخۆش ژ دەڤی دەردكەڤیت، و هەنە دەڤخۆشیا وان پتر و ب مرۆڤێن ئەزمان شرین دهێنە نیاسین و هەنە دەڤنەخۆشیا وان پتر و دهێنە نیاسین ب ئەزمان رەش، ل دوماهیێ مرۆڤ وەكو ژیندارەكێ جڤاكی و خۆدان بەرژەوەندیێن هەڤپشك پێدڤی ب پێكڤەیێ و هەڤرایێ یە، ئەڤە ژی ب نیازپاكیێ و دەڤخۆشیێ ل سەر بنگەهێن ساخلەم و دروست چێدبیت.
مرۆڤ دهێتە پەروەردەكرن و دخوینیت دا كو رێبازێن باش و ساخلەم ژێبگریت و ببیتە توخمەكێ باش و چاك و بەرهەمهێنەر و زمانێ دیالۆگێ و دانوستاندنان باشتر بزانیت و بكاربینیت بۆ گەهشتنێ ب مەبەستێن خۆ.
گفتوگو و دانوستاندن ئامرازێن لێكتێگەهشتن و لێكخرڤەبوون و پێكڤە كاركرنا مرۆڤانە، یا باش ئەوە زمانەكێ نەرم و شرین و كارتیكەر و بالكێش بكاربینیت.
مرۆڤ كو هەستدارە ب گۆتنێن نەرم و نازك و خۆش داخباردبیت و ب ئەرێنی سەرەدەریێ دگەلدا دكەت و ب ئاخڤتنێن رەق و هشك پاشڤە دچیت و كارڤەدانێن نەرێنی ژێ چێدبن.
دبلوماسیەت هونەر و زانستێ برێڤەبرنا پەیوەندیێن نێڤدەولەتی و هێزێن سیاسی و رێكخراوانە، گفتوگو و دانوستاندنە بۆ چارەسەركرنا ناكۆكیان و كێشەیان.
دانوستاندن رێبازەكا دبلوماسییە و ستوونەكا بنەكییا سیاسەتێ یە، ئارمانج ژێ پیكهاتنە و رازیكرنا یێ بەرانبەرە، هەروەكو ژێكڤەكرنا ناكۆكیان و ئالۆزیانە ب لیكتێگەهشتن و رێكەفتنان و گەهشتنە ب ئەنجامێن بەرژەوەندیێن ژیكجودا بجهبینیت.
دبلوماسیەت كو دشێت دەرگەهێن گفتوگویان ژبۆ چارەسەریا قەیرانان و بهەڤچووونان ڤەكەت دشێت لێكتیگەهشتنێ پێكبینیت و برێكێن ئاشتیانە كێشەیان چارەسەركەت و هندەك جاران دەمێ ركاتی ل سەر هەلوەستان هەبیت و ئالۆزی ئاسێ دبیت گڤاشتنێن جۆراوجۆر و گەفێن بكارئینانا هێزێ و شەڕكرن ژی دبنە توخمێن دبلوماسیەتێ و گفتوگۆیەكا دیتر.
گەلەك جۆرێن دبلوماسیەتا بەرهەمهێن یێن هەین وەكو یا نێڤدەولەتی و سیاسی و ئابووری و زانستی و تەكنولۆژی وهتد، بەلێ سێ ئاستێن سەرەدەریێ ل گەل خۆ هەلدگریت دبلۆماسیەتا نەرم (الدبلوماسیە المرنە) و دبلۆماسیەتا توند (الدبلوماسیە القاسیە)، و دیبلوماسیەتا ب زۆری (الدبلوماسیە القسریە)، ئەڤان ژی پلەیێن خۆ یێن هەین، و ل دیف بارودوخی و هەلوەستان ئەڤ ئاست و پلەیە دهێنە دەستنیشانكرن و بكارئینان بۆ چێكرن و خوشكرنا پەیوەندیان و چارەسەركرنا كێشەیان.
د بارودۆخێ سروشتیدا دبلۆماسیەت یا نەرمە و ب ئارامی دهێتە برێڤەبرن و ئەڤە د ناڤبەرا دەولەت و رێكخراوێن دۆست ب باشی دهێتە بكائینان و پتریا دەولەتێن جیهانێ یێن سەقامگیر د ڤی ئاستێ دبلۆماسیەتێ دانە، لێ دەمێ كێشە و ناكۆكی هەبن و ركاتی ل سەر هەلوەستا هەبیت وی دەمی دبلوماسیەتا توند دهێتە بكارئینان كو كارتێن ئابلۆقەیا ئابووری و گڤاشتنێن سیاسی و دبلۆماسی و گەفێن لێدانێ دهێنە بكارئینان و ئەڤ ئاستێ دبلوماسیەتێ د ناڤبەرا دەولەتێن عەرەبی ل هەنبەری ئیسرائیلی هەیە و هەكو ب ڤێ ژی پێكنەهاتن و رژدی ل سەر هەلوەستێن هەڤدژ هەبن دێ ئاستێ دبلوماسیەتا ب زۆڕی هێتە بكارئینان ئەو ژی لێدانا چەكداری ژبۆ نەچاركرنا یێ بەرانبەر ل بەر مەرج و داخوازیێن پێكهاتنێ بهێت و دبیت ئەڤ ئاستێ دبلۆماسیەتی ڤێ پێكدادانێ بەر ب شەرەكێ وێرانكەر ببەت یان هەڤسەنگیا هێزێ بگوهۆریت و بەر ب چارەسەریەكێ ڤە ببەت و شەڕێ ئەمریكا ل دژی ئیرانێ و یێ رۆسیا دژی ئۆكرانیا د ڤی ئاستی دایە.
هەلبەت د سیاسەتێ دا بزاڤا دیبلۆماسیەتێ ب نەرمی دەست پێ دكەت تا دگهیتە ئاستێن توند و ب زۆری.
سیاسەتا ئەمریكا ل دژی رژێمێن دكتاتۆریێن عەرەبی و كۆمارا ئیرانێ و حوكمەتا ڤەنزوێللا ل هەر سێ ئاسان دا دەربازبووینە و گەهاندیە ئاستێ شەڕێن وێرانكەر و ژناڤبرنا سەرانێن رژێمێن حوكمدار.
ژ بەر هەڤدژیا بەرژەوەندی و بیروباوەران دبلۆماسیەتا نەرما ئەمریكا هەنبەر ئیرانێ سەر نەگرت، لەوا ماوەكێ درێژ ئەمریكا دبلۆماسیەتا توند ل دژی ئیرانێ بكارئینا كو خۆ د ئابلۆقەیا ئابووری و گڤاشتنێن سیاسی و دبلۆماسی و هەوالگەری و هاندانا خەلكێ ئیرانێ ل دژی رژێمێ ڤە دیت، وەكو وێ ژی سەرنەگرتی پەنا برە بەر دبلۆماسیەتا ب زۆری و بكائینانا هێزا چەكداری، هەلبەت هۆكارین هیزێ ئێكلاكەرن بۆ ڤان ئاستێن دبلۆماسیەتێ.
مێژوویا هەڤدژیا ئەمریكا و ئیرانێ ڤەدگەریت بۆ سەردەەمێ سەركەفتنا كۆمارا ئیسلامی ل ئیرانێ ل سالا ١٩٧٩ و ژ هینگی وەرە هەڤڕكی و ململانێ د ناڤبەرا وان دا هەمی ئاستێن دبلۆماسیەتێ ب خۆڤە گرتینە و بێ ئەنجام بووینە و پشتی ڤی پێكدادانێ گەلەك هۆكارێن بارودۆخی هاتنە گوهۆرین و چەندین گەڕێن دانوساندنان هاتنەكرن و هێشتا گەفێن پیكدادانێ و شەڕی هەنە.
ئەوا سەیر هەمی سیاسەتا ئەمریكا ل دژی ئیران پێناڤی گوهۆرینا رەفتارێن رژێما ئیرانی بوو و حەتا د ڤی شەڕێ چل رۆژی دا كو هندەك گۆتن ل سەر گوهۆرینا رژێما ئیرانێ هاتنە گۆتن، لێ نەبوو درووشمەكێ كارپێكەر و هەر زوی ئەمریكا نیازێن خۆ دیاركرن كو بەرژەوەندیێن وێنە و مەبەستا وێ گوهۆرینا رەفتارێن رژێما ئیرانێ یە و ئیدی ئیران گەف و مەترسیێ ل سەر بەرژەوەندیێن وێ ل كەنداڤی و ل رۆژهەلاتا ناڤەراست چێنەكەت!.
ل ڤی دەستوداری دا و د ناڤ ڤێ گێلەشۆكا شەڕوپێكدادانا دا ئەم كوردستانی ل كیڤەینە!؟، ئەگەر بۆ ئەمریكا و ئیرانێ و ئسرائیلی و دەولەتێن عەرەبی بەرژەوندیێن وان گرنگ بن، پشتی ڤان شەڕ و پێكدادانان گفتوگو و دانوستاندنان بكەن، ئەم چەند دشێن بەرژەوەندیێن هەڤپشك چێكەین و خۆ بگونجینین ل گەل ڤی دەستودارێ پێترانكیا سیاسەتێ!؟
هەلبەت وەكو بەرژەوەندی هەڤدژان كۆمڤەكەت و لێكتێگەهشتن و رێكەفتنان بكەن، پێدڤییە دهشیاربین و نەبینە گوری بەرژەوەندیێن یێ بهێزتر.
پێدڤییە هەر زوی برایێن هەڤڕك رێبازا دبلۆماسیەتا نەرم بگرنە بەر و گفتوگویا دبلۆماسی بكەن و لێك كۆمببن و لهەڤهاتنێ بكەن و كێشەیێن خۆ چارەسەر بكەن و بەرژەوەندیێن گشتی بجهبینن و كوردستانێ ئارام كەن و مللەتەكێ سەرفراز كەن.

ئيحسان ئــامێدی

یێ خۆ ب كوردستانی بزانیت دڤێت هەست ب ژێیاتیا خۆ یا كوردستانێ بكەت، و بزانیت كوردستان وەلاتەكێ داگیركریە و پارچەپارچەكریە و دابەشكریە و ستەم و زۆریەكا مەزن لێ دهێتەكرن، و دڤێت كار و خەباتێ ژبۆ رزگاركرنا گەل و وەلاتی بكەت.
هشیاریا نەتەوەییە وە دكەت كو مرۆڤێ كوردپەروەر هەست ب بەرپسیاریا خۆ بكەت بەرامبەر گەل و وەلاتێ خۆ و ب ئەرك بزانیت خەباتێ بكەت ژبۆنا رزگاركرنا وەلاتی و ئازادكرنا مللەتی و پێكڤەژیانا ئاشییانە و بجهئینانا دادپەروەریێ.
هەلبەت خەباتكرن ژبۆنا رزگاریێ رێكخستنێن سیاسی و سیاسەت و شۆرش و سەرهلدان پێدڤێن، ئەڤە ئەركەكێ نەتەوەیی و نیشتیمانی و مرۆڤییە و گەلەك یێ ب زەحمەتە، چونكی ژیوارێ كوردستانێ و جوگرافیا وێ و سیاسەتا دژمنكاریا داگیركەرا بارودۆخ ئالۆز و ب زەحمەت ئێخستیە، لێ هەردەم ئیرادەیا بەرخۆدانێ و خەباتێ هەبوویە، شۆرش و سەرهلدان بەردەوام كرینە، لەوا كورد و كوردستان ماینە و دی مینن و هەرێما كوردستانێ وەكو كیانەكێ نەتەوەیێ كوردستانی دەستوورێ دانپێدای وەكو بنگەهەك بۆ هەبوونەكا مەزنتر یا كوردستانێ خۆ جێگیركریە و بەربەرەكانیێ دكەت.
مرۆڤێ كوردستانێ ناسنامەیا خۆ پاراستیە، هندەك هەبوونە خۆ كرینە گۆری و قوربانا ئارمانجێن نەتەوەیی و هندەك بۆ خۆ ژیاینە و هندەك ژی كەفتینە د سەنگەرێن دوژمنان دا، بەلێ هەردەم ئیرادەیا خەبات و بەرخۆدانێ لدەف كوردپەروەران بهێزتر بوویە و ب ئەركێن خۆ یێن نەتەوەیی رابووینە و بپێشەنگ و نوونەرێن مللەتی.
ئەوا ژ هەمیان بزەحمەتتر بەرانبەر گەلێ كوردستانێ رزگاركرن و پاراستنا كوردستانێ یە، ئەو ل هەرێما كوردستانێ بجه هاتیە و گەشەیی پێ دهێتەكرن، ئەوا دی ئیدارەكرنا هەرێمێ یە ب رەنگەكێ باشتر، كو ئەو سیستەم ژی دانایە كو دیموكراسیەتە و كار پێ دهێتەكرن، بەلێ مخابن هندەك جاران پێگیریێ ب ئەنجامێن هەلبژارتنان ناهێتەكرن و هەڤڕكیا شارستانی بەر ب هەڤركیەكا نەرەوا ڤە دبەن.
سیستەمێ سیاسی ل هەرێما كوردستانێ هەمەجۆریا سیاسی پەژراندیە و رێ ل بەر لایەنێن سیاسی ڤەكریە كو ب شێوازێن ئاشتیانە هەڤڕكیێ ل سەر دەستهەلاتێ و وەرگرتنا پۆستەیان بكەن و ئەڤە بنەمایەكێ دیموكراسیەتێ یە و رێبازەكا ساخلەمە، بەلێ مخابن هشتا هەنە د ئەقلیەتا فوبەرەكیێ و دژایەتیێ دا دژین و ململانێ دگەل هەڤپشكێن خۆ یێن پرۆسەیا سیاسی دكەن و هەولدەن ب لۆژیكێ هێزێ خۆ بسەپینن و زیانێ بگەهینن، كو ئەڤە پێچەوانەیا سیستەمێ سیاسیێ هەرێما كوردستانێ و بنەمایێن دیموكراسیەتێ یە.
دڤێت هەمی لایەن ب دروستاهی تێبگەهن كو هەڤڕكی ل سەر دەستهەلاتێ د چارچووڤەیێ قانوونێ دا دهێتەكرن و ئەڤە بزاڤەكا رەوایە بۆ گەهشتنێ ب ئارمانجان، بەلێ ململانێ ل سەر دەستهەلاتێ و خۆ زالكرن و سەپاندن رەفتارەكا رەوا نینە و زیانێ دگەهینیتە هەرێمێ و سیستەمێ وێ یێ سیاسی.
ماوەكێ درێژە هەرێما كوردستانێ ژ ڤی دەردی دنالیت، هەر ژ ئێكەم هەلبژارتنێن گشتی یێن جڤاتا نیشتیمانییا كوردستانێ ل ١٩٩٢/٥/١٩ (ینك) كو ب پلەیا دووێ دەنگ ب دەستخۆڤە ئینان، ب ئەنجامان رازی نەبوو و هندەك رەفتارێن مەترسیداركرن و سیستەمێ (فیفتی فیفتی) سەپاند و ل وێ ژی نەراوەستا شەڕی ناڤخۆیی ژی ژ بۆ خۆسەپاندنێ ل سەر هەرێمێ بەرپاكر و ل وێ ژی ژشكەستن ئینا!.
ل هەر شەش گەرین هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ (ینك) ب پلەیا دووێ یان یا سیێ هاتییە، لێ خۆ ب هەڤپشكێ ب هێزا نیڤەكێ دانایە و وەسا سەرەدەری كریە! و ئەڤە ژی ل دژی هەمی پرانسیبێن دیمۆكراسیەتێ و قانوونێن هەلبژارتنایە.
ل ڤێرە ئەركەك پێدڤییە پشتی چەندین سالێن خەبات و شۆرشێ و سەربۆڕا ٣٤ سالییا حوكمرانیا هەرێما كوردستانێ رێز ل خەبات و قوربانیدان و خۆراگری و ئیرادەیا مللەتی بهێتەگرتن، ئەو مللەتێ خۆ بۆ هێزێن شۆرش و سەرهلدان و لایەنێن سیاسی كریە سۆتەمەنی و بوویە ژێدەرێ هێزێ و رەوایا هەر لایەنەكی، ئیدی ملكەچبوون بۆ ئیرادەیا مللەتی هەبیت و ل گۆرەی قانوونێ و ل دویڤ ئەو دەنگێن مللەت پێ ددەت قەبارێ خۆ بزانیت و ب وی ئەندازەی سەرەدەریێ ل گەل بكەت و ماف و دەستكەفتیێن خۆ وەرگریت و بەرەڤانیێ ژێ بكەت.
مللەتێ كوردستانێ و هێزێن وێ یێن سیاسی گەلەك قووناغێن ب زەحمەت و ئالۆز و مەترسیدار دەربازكرینە، ئەڤ ئاستەنگێن هەیین ب ساناهینە، تنێ ئیرادە و ملكەچبوون بۆ قانوونێ دڤێت.
ب هیڤینە ئەڤ بارودۆخێ دەڤەرێ و مەترسیێن ل سەر هەرێمێ و بێزاریا خەلكی ل بەرچاڤ بهێتە وەرگرتن و هەمی لایەن ل سەر دەستپێشخەریا سەرۆك بارزانی كو نەخشەرێكا چارەسەریێ یە كۆم ببن و كێشەیان چارەسەركەن و پرسا گەڕا شەشێ یا هەلبژارتنان ئێكلاكەن و پێكبهێن و خەلكێ كوردستانێ پشتراستكەن و هەرێما كوردستانێ ژ گەف و مەترسیان دویربێخن و بەردەوامیێ بدەنە گەشەدانێ و ئارامیێ.

ئيحسان ئــامێدی

دیموكراتیەت دەستهەلاتا گەلی یە و ڤەگەریانە بۆ گەلی كو بریارا خۆ بدەت و دەستهەلاتدارین خۆ هەلبژێریت، هەروەكو دیموكراسیەتێ چەندین بنەما هەنە، ژ وان هەلبژارتنێن گشتی یێن خولی و دەست ب دەستكرنا ئاشتیانە یا دەستهەلاتێ و فرەیی و ئازادیا سیاسی و ئازادیا رادەربرینێ و مسۆگەركرنا مافێن تەڤایا پیكهاتێن جڤاكی و ئەڤە ژی د جڤاكێن مەدەنی و قانوونی ب دروستاهی بجهدهێت.
ل هەر جهەكی مرۆڤ لێ مرۆڤ هەڤپشكێ وەلاتی و دامەزراوین وێ یە، دڤێت لهەڤبهێن هەمی ماف و ئەركان گۆرەی قانوونێ رێكبێخنن، دا هەڤسەنگی هەبیت و سەقامگیری بجهبهێت.
هەمی مرۆڤ د گۆكا ئەردی دا هەڤپشكن و هەر كۆمەكێ ژی بۆ خۆ پارچەك دەستەسەر كریە و سەرەدەریێ دگەلدا دكەت و داكو كونترۆلەكا سەپینەر بكەن مرۆڤ هەڤدو دچەوسینن ل بن ناڤێن جودا.. نەتەوەیی، نیشتیمانی، ئایینی، بیروباوەر، سەروەری بەرژەوەندی.. هتد. ل دوماهیێ یێ بهێز یێ خۆ سەپاندی و پێ یێ دانایە سەر هەمی بەهایێن مرۆڤی!.
د هەمی رەوشان دا مرۆڤ هەڤپشكە ل وی جهی یێ لێ دژیت، لێ ل وێ هەڤپشكیێ چەند ماف هەنە و چەند بەردكەفیت و چەندێ وەردگریت و چەند دشێت ب دادپەروەرانە سەرەدەریێ ل گەل ئەوا مافێ وی بكەت، جهێ پسیارێ و سەر راوەستانێ یە!؟ چونكی بنگەهێ ململانێ و پێكدادانێ زێدەڕویە و ڕەتكرنا هەڤپشكیێ و بێشیلكرنا مافانە.
هەڤپشكیا سیاسی و لێكڤەكرنا دادپەروەرانە یا مافان و دەستهەلاتان و بەرپسیاریان د ناڤبەرا هیزێن سیاسی و جڤاكی نیشانا دیاردەیێن دیموكراسیێ و مەدەنیەتێنە و بنەمایێ ئارامیێ و سەقامگیریێ یە.
گرنگیا هەڤپشكیێ ژبۆ سەقامگیری و ئاشتیا ناڤخۆیی و بەرفرەهكرنا بنگەهێ پشكداریا جەماوەری ژبۆ خورتكرنا ژێیاتیێ بۆ وەلاتی و جیگیركرنا دیموكراتیەتا لهەڤكرنێ و دویركەفتن ل پەراوێزخستنێ، ئەڤی ژی هۆكارین گەشەبوونا بەردەوامە.
د هەڤپشكیێ دا دڤێت دانپێدان و باوەری ب هەڤ هەبهیت كو هەڤپشكن د رێڤەبرن و ئاڤاكرنا وەلاتی دا، د چارچووڤەیێ دەستوورەكێ كارپیكری و سەروەریا قانوونێ كو مافێن هەمیان دابینبكەت و دەلیڤەیا چاڤدێریكرنێ و هەلسەنگاندنێ و سزادانێ هەبیت.
دبیت قەبارێن پێكهاتێن جڤاكی و هێزێن سیاسی وەكهەڤ نەبن، لێ یاسا مافێن هەمیان ب وەكهەڤی دەستەبەردكەت و گۆرەی قەبارێن وان شایستەیێن وان دابین دكەت و هەڤسەنگیێ پێك دئینیت.
هەڤسەنگی د سیاسەتێ دا پرانسیبەكە ئامانج ژێ دابینكرنا مافێن تەڤ پیكهاتێن جڤاكی و لایەنێن سیاسی ژبوونا بجهئینانا سەقامگیریێ و نەهیلانا سەپاندنا بیرۆكە و بەرژەوەندیا لایەنەكی یان پیكهاتەكێ ل سەر كیستێ یێن دیتر و ئەڤە ژی دبیت ب رێكا سیستەمەكێ دیموكراسیێ دەستوورەیێ گشتگیر و پیگیر و ژێكجوداكرنا دەستهەلاتێن یاسادانانێ و جێبەجیكرنێ و دادوەریێ.
بكارئینانا هەفسەنگی ریگریكرنە ل هەر هێزەكێ كو خۆ ب سەپینیت و بتنێ بریاران دەربینیت و ئەڤە ئاسایش و ئاشتی جێگیردكەت و دەلیڤەیێن توندوتیژیێ و پێكدادانێ كێم دكەت و رێخوشكەرە بۆ فرەیا سیاسی كو هەڤڕكیا ئاشتیانە بكەن ژبۆ وەرگرتن یان لێكڤەكرنا دەستهەلاتێ د ناڤبەرا لایەنێن سەركەفتی گورەی قەبارە و دەنگێن بدەستڤەئیناین.
ل چ بارودۆخان دا؛ نابیت ل بن ناڤێ هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ بنەمایێن دیموكراسیەتێ بهێنە تێكدان و مادێن قانوونی بهێنە لێدان كو ئەون دابینكەرێن هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ. بەلكی پێدڤییە دیالۆگ و دانوستاندن بهێنەكرن و هەمی نەرماتی بهێتە بكارئینان ژبوونا پاراستنا سیستەمێ سیاسی و سەقامگیریا وەلاتی.
هێزێن سیاسی یێن باوەری ب پرۆسەیا سیاسی هەی و چووینە د ناڤدا دڤێت دەستووری و یاسایان و بنەمایێن دیموكراتیەتێ بجهبینن دا راستگۆیا خۆ بپارێزن و ژ دەستنەدەن، دا ببنە جهێ پشتراستیا مللەتی و ببنە هۆكارێن ئارامیێ و سەقامگیریێ و گەشەدانێ.
داخوازكرنا پتر ژ مافێن خۆ و داكۆكیكرن ل سەر پتر ژ قەبارێ خۆ لێدانا بەهایێن مرۆڤی و بنەمایێن دیموكراسیەتێ یە و تێكدانێ و نەسەقامگیریی چێدكەت و ئەنجامێن خراپ لێ دكەڤن.
هەڤڕكی ل سەردەستهەلاتێ ل جڤاكێن پاشكەفتی بەر ب ململانێ و پیكدادانێن مەترسیدار دچیت و چارە د هەلبژارتنێن گشتی و ملكەچبوون بۆ ئیرادەیا مللەتی دا یە.
هەلبژارتنێن گشتی باشترین رێكە بۆ ئێكلاكرنا هەڤڕكیێ ل سەر دەستهەلاتێ برێكێن ئاشتیانە، و بۆ چیكرنا ناڤەندێن دەستهەلاتداریێ.
هەرێما كوردستانێ سیستەمێ دیموكراتی پەیرەو كریە و خۆلێن هەلبژارتنێن گشتی دكەت داكو ناڤەندێن دەستهەلاتێ ب ئیرادەیا مللەتی هەلبژێرن.
دڤێت بزانین كو هەلبژارتنێن گشتی بۆ دامەزراندنا ناڤەندێن دەستهەلاتداریێ نە ب رێكا دەنگێن مللەتی، و پتری دەربرینێ ژ پتریا ئیرادەیا مللەتی دكەت، لەوا پێدڤییە رێز ل ئیرادەیا مللەتی بهێتەگرتن و ئەنجام د هەر چاوا بن بهێنە پەژراندن و سەردەری دگەل دا بهێتەكرن.
یا كرێت و نەدروستە و دژی هەمی بنەمایێن دیموكراتیەتێ یە هیزەك بێژیت ئەم چەند دەنگان ببەین و چەند كورسیكا بدەستڤە بینین ئەم هەر ئەو هێز و دەستهەلاتدارین!، ئەگەر وەسایە پا هەلبژارتن ژبۆ چ؟!.
هەرێما كوردستانی پێدڤی ب هەڤگرتنێ یە، لەوا یا باشە پشتی هەر هەلبژارتنەكێ لایەنێن سیاسی یێن سەركەفتی ب هەڤڕا حوكمەتەكا بنكەفراوان پێكبینن ب پشكداریا هەمیان گۆرەی قەبارەیێ ب هەلبژارتنان دا و ب دەنگدانا مللەتی بۆ دیاركری.
ڤان بارودوخێن سەخت و دژوار ل رۆژهەلاتا ناڤین هەمی دەولەت و لایەنێن هەڤدژ یێ شەڕ و پیكدادنێن خۆ رادوەستینن و گفتوگویان دكەن بۆ چارەسەركرنا ناكۆیێن خۆ و یێ ریكەفتنێن نهێنی و ئاشكرا دكەت و هێزین لاواز دكەنە قوربانی بەرژەوەندیێن خۆ!، لەو دڤێت كوردستانی باش دهشیاربن و لەزێ ل پێكهاتن و لهەڤهاتنان بكەن و ناڤمالیا كوردستانێ رێكبیخن و هەرێما كوردستانێ بپارێزن و گەشەیێ پێبكەن و مللەتی پشتراست و سەرفراز بكەن.

ئيحسان ئــامێدی

چ دەولەت چێنەبووینە بێی هەبوونا لەشكرەكێ رزگارخواز، هێزا هەر مللەتەك، دەولەتەك، كیانەكێ سیاسی و سەركردەیەكی ب هێزا وی یا لەشكری دهێتە پیڤان و هێزا لەشكری توخمێ ئێكلاكەرە د شەڕ و پێكدادانان دا.
پێشمەرگە ب هەمی پێكهاتە و ناڤێن خۆڤە لەشكرێ كوردستانێ یە، ئەو هێزا رزگاركەرا كوردستانێ. پێشمەرگە پێدڤیەكا نەتەوەیییا كورد و كوردستانێ یە، ئەوە ل بەر سینگا دوژمن و داگیركەران رادوەستیت و سەنگەرێن وان ب سەر سەرێن وان دا دئینیت و رادهێلیتێ و وەلاتی ژێ پاقژدكەت.
هەر كوردستانیەكێ ئازادی و سەرفرازی بڤێت دێ پێشمەرگاتیێ ب شاكارێ نەتەوەی و نیشتیمانی و جڤاكیێ كوردستانێ زانیت و دێ ئەركێ وی پیرۆز دانیت.
پێشمەرگە ئەو خەباتكەر و شۆرشگێرێ كوردە یێ ژ خۆڕایی خۆ بەخشیە گەل و وەلاتێ خۆ. پێشمەرگە ئەو كوردێ دلسۆزە یێ خەبات و تێكۆشینێ دكەت ژبوونا رزگاریا كوردستانێ. پێشمەرگە ئەو قەهرەمانە یێ بەرهەڤ رەنجێ بكێشیت و خوینا خۆ برێژیت و گیانێ خۆ پێشكێشی ئازادیا كوردستانێ بكەت.
پێشمەرگە ئەو كەسە یێ ل پێش مرنێ ڤە دچیت ژبوونا ئارمانجێن گەلێ كوردستانێ. ناڤێ پیرۆزێ پێشمەرگەی ل كۆمارا كوردستان ل مهابادێ هاتە دانان ل سەر وان شۆرەشگێرێن كوردستان رزگاردكر و دپاراست. پێشمەرگەیە ل دویڤ سیستەمەكێ لەشكری هاتیە رێكخستن و ئەرك و كارێن وی هاتینە دەستنیشانكرن. پێشمەرگە گرنگترین و كاریگەرترین هۆكارێ دابینكرنا ئەولەهییا نەتەوەیا كوردستانێ یە، ئەوە كوردستانێ رزگاردكەت و دپارێزیت. ژ بەر گرنگیا رۆلێ پێشمەرگەی ل هەرێما كوردستانێ وەزارەتەك بناڤێ وەزارەتا پێشمەرگەی دامەزراندی یە و ل دویڤ قانوونێ كاروبارێن وەزارەتێ و پێشمەرگەی هاتینە رێكخستن. پشتی رۆخاندنا رژێما دكتاتۆری و ئاڤاكرنا ئیراقا دیمۆكراتیا فیدرالیا دەستووری، هێزێن پێشمەرگەی د چارچووڤەیێ پیكهاتێن وەزارەتا بەرگریا ئیراقێ هاتنە جێگیركرن.
هەر ئێكێ دژاتیا هێزێێن پێشمەرگەی بكەت، دكەڤیتە د خانەیا دوژمن و داگیركەرێن كوردستانێ دا، ئەو دوژمنێن هەولددەن هۆكارێ سەرەكیێ رزگاركرن و پاراستنا كوردستانێ كو پێشمەرگەیە ژناڤببەن، دا كوردستانێ داگیركەنەڤە و گەلێ وێ ژی تەپەسەركەنەڤە!.
هەژیە بێژین خەباتا چەكداری یا شۆرش و بزاڤا رزگاریخوازا كوردستانێ ب هێزا پێشمەرگەی هاتیەكرن و هەر ئەو پێشمەرگە بوو كوردستان رزگاركری و پاراستی و دوژمن بزداندی و نەچاركری بهێتە گفتوگۆیان و چارەسەریێن ئاشتیانە و ل بەر رۆلێ قەهرەمانانە یێ پێشمەرگەی ل هەمی دانوستاندنان دا، دوژمنان ژ سەركردایەتیا كوردستانێ دخواست پێشمەرگە چەكێ خۆ دابنیت!، دا هۆكارێ هێزا شۆرشێ ژ دەستێن سەركردایەتیا كوردستانێ بینیتە دەرێ!.
ژبەر گرنگی و پیرۆزیا ئەركێ پێشمەرگەی؛ بارزانیێ نەمر د فەرمووت: (هندی چەكێ پێشمەرگەیاتیێ د دەستێن من دا بیت، ئەز خۆدانێ بریارا خۆ مە). و (من بریار دایە هەتا كوردستان رزگار نەبیت، تاخم و تفەنگا من لحێف و دۆشەكا من بن). و (هەتا دەستێن من تفەنگێ دگرن دێ بۆ ئازادیا كوردان تێكۆشم). و (حەتا ئەڤ تفەنگە د دەستێن من دا بیت، ئەز خۆدانێ خۆمە و زەلامێ كەسێ نینم). سەرۆك و رابەرێ كوردستانێ مسعود بارزانی دبێژیت: (ب سەرفرازی ڤە دبێژین بۆ من پیرۆزترین و بلندترین پلە و پایە پێشمەرگەیاتیە). هەروەسا دبێژیت (پێشمەرگە ژ دایكبوویێ خوین و خەبات و رۆندكێن گەلێ كوردستانێ یە، چەكێ پێشمەرگەی پارچە ئاسن و كۆگەهـ و ئامرازێ شەڕكرنێ نینە، چەكێ پێشمەرگەی دیرۆك و فیداكاری و كەرامەت بیروباوەرا وی یە، چەكێ پێشمەرگەی ئەو سۆز و پێگیربوونەیە كو هەردەم بۆ گەل و ئاخ و نیشتیمانێ وی یێ هەی).
هەروەسا د فەرموود: (دەمێ پۆل بریمەری حاكمێ ئەمریكی ل ئیراقێ هەولدا پێشمەرگەی ب رێزا میلیشیا دابنیت و حەل كەت، من گوتێ:
پێشمەرگە میلیشیات نینە، پێشمەرگە ب بریارەكێ دروست نەبوویە، حەتا ب بریارەكێ حەل ببیت، نە ب بریارا من و نە ب بریارا تە و نە ب بریارا هیچ كەسەكی، پێشمەرگە ب خوین و رۆندكێن مللەتەكی دروست بوویە، خەلكێ دی ب بریارەكێ دروست بووینە و دشێن ب بریارەكێ حەل ببن، كو بریمەری گۆتی ئەڤە بۆ من خەتا سۆرە، من بەرسڤ لێدا و گۆتێ ئەڤە بۆ من دەه جاران خەتا سۆرە و پێشمەرگە حەل نابیت. ئەڤە ئەز چوومە كوردستانێ زەلام بە وەرە پێشمەرگەی حەلكە باشە)!.
پێشمەرگە ژ سالا ٢٠٠٥ وەرە بوویە دامەزراوەكا دەستووری یا كارپێكری و ل ئاستێ دەولەتێ بودجە بۆ دهێتە تەرخانكرن.
ئەگەر مە بڤێت د مافێن خۆ یێن جێگیركری د دەستورێ ئیراقێ دا بزانی؛ن دی بینین د بڕگەیا (١) ژ بەندێ ١١٧ دا هاتیە: ئەڤ دەستزورە دانپێدانێ ب هەرێما كوردستانێ و دەستهەلاتداریێن وێ وەكو هەرێمەكا فیدرالی دكەت و د بەندێ ١٢٠ دا هاتیە هەرێم دێ ڕابیت ب دانانانا دەستوورەكی بۆ خۆ، و تێدا دەستنیشانكرنا هەیكەلیەت و دەستهەلات و ئەرك و میكانیزما كاركرنێ كەت.
و ل بڕگەیا ١ ژ بەندێ ١٢١ ێ دا هاتیە:
دەستهەلاتدارێن هەرێمێ ماف هەیە ب ئەركێن یاسادانانێ و جێبەجێكرنێ و دادوەریێ رابن.
و ل بڕگەیا ٥ ژ بەندێ ١٢١ ێ دا هاتیە:
ژ تایبەتمەندیێن حوكمەتا هەرێمێ یە ب هەر پێدڤیەكا كارگێریەكا هەرێمێ رابیت و ب تایبەتی ئاڤاكرن و رێكخستنا هێزێن ئاسایشا ناڤخۆیا هەرێمێ، وەكو پۆلیسان و ئاسایشێ و زێرەڤانێن هەرێمێ (پێشمەرگە).
و ل بەندێ ١٤١ دا هاتیە: ل هەرێما كوردستانێ كاری دێ ب وان یاسایان كەت یێن ژ سالا ١٩٩٢ وەرە دەرئیناین و هەمی بریار و گرێبەست دێ د كارپیكری بن.
ئەڤ خالێن دەستنیشانكری تێرا هندێ هەنە هەرێم وەكو كیانەكێ سەربەخۆ هەمی كاروبارین خۆ بریڤە ببەت و دامەزراوێن خۆ یێن تایبەت هەبن ژ وانا هێزا پێشمەرگەیە.
مللەتێ كوردستانی ب هێزا پیشمەرگەی و بزاڤا وێ یا سیاسی و ب خەبات و قوربانیدانا خۆ هەرێما كوردستانێ دامەزراندیە و فیدرالیەت راگەهاندیە و دەولەتا دیمۆكراتیا فیدرالیا دەستووری ئاڤاكریە و ماف و داخوازیێن خۆ د دەستوورێ دەولەتێ دا جێگیركرینە، ئێدی ئەركەكێ ئەخلاقی، جڤاك، نەتەوەیی و نیشتیمانی یە ڤان دەستكەفتیان بپارێزین و گەشەیێ پێ بكەین، و ب چ رەنگان و ل بن چ ناڤان نەهێلین ل پیرۆزیێن مللەتی و بتایبەتی ل پێشمەرگەی بهێتەدان. باش بزانین نەهیلانا پێشمەرگەی ژناڤبرنا كورد و كوردستانێ یە و ئەڤە وەكو سەرۆك بارزانی گۆتی بۆ مە دەه جاران هێلا سۆرە و ب چ رەنگان ناهیتە پەرژاندن!.
گەلێ كوردستانێ ب پێشمەرگەی سەرفرازە.. بژی پێشمەرگە.

ئيحسان ئــامێدی

دیارە رەوشا هەرێما کوردستانێ ژ ئەنجامێ هەڤڕکیا لایەنێن سیاسی و نەپیگیرکرنا هندەک لایەنان ب قانوون و ئەنجامین هەلبژارتنێن گشتی یێن ٢٠ ئوکتؤبەرا ٢٠٢٤ تووشی ئالۆزیان بوویە و ئەڤە ماوەکێ درێژ بۆری؛ هێشتا نەشیاینە سەرۆکاتیێن دامەزراوةيێن دەستهەلاتداریێ و کابینەیا نوی یا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ پێکبینن، ئێدی بێزاریەک چێبوویە و خەلک چاڤەرێی ئەنجامێن دەنگێن خۆنە!.
هەڤتەریب هەلبژارتنێن گشتی یێن ئیراقێ ل ١١ چریا دووی ٢٠٢٥ هاتنەکرن و ل دویڤ دەمێن قانوونی هەلبژارتنا سه‌رۆکاتیا پەرلەمانی و سەرۆکاتیا کؤمارێ و کابینةيا نویا حوكمەتێ هاتنەکرن و کەفتنە سەر رێیا کارکرنێ، ئەڤە د دەمەکی دایە کو کورد خۆدانێن دیموکراسیکرنا ئیراقێنە، و سەربؤڕا دیموکراتی ل هەرێما کوردستانێ دەستپێکریە و بۆ ئیراقی هاتیە ڤەگوهاستن و ئیراقا فرەنەتەوە و ئایين و ئؤل و هیزێن سیاسیێن هەڤڕک شیيا پێگیریێن خۆ یین قانوونی بجهبینیت و پیکهاتێن خۆ یێن دەستهەلاتێ پیکبینیت و هێشتا هەرێما کوردستانێ د هەڤڕکیێ و رکاتیێ دا دنالیت!.
رێکەفتن و پێکهاتن و بەرئێکڤەئینان بوویە داخوازەکا مللی و پێدڤیەکا سیاسی و قانوونی و جڤاکی و نەتەوەیی لەو یا پێدڤییە هەر زوی هەمی لایەنین پەیوەندیدار ل بەر بهێن و گؤرەی شایستەیێن خۆیێن هەلبژارتنان جهین خۆ د پێکهاتةیێن دەستهەلاتداریێ دا وەرگرن و کاری پێبکەن.
ڕکاتی و داخوازکرنا پتر ژ مافێن قانوونی یا رەوا و دروست نینە و ناگەهیتە ئەنجامین باش!، لەوا یا فەرە ملکەچی ئیرادةيا مللەتی ببن و بەرژەوەنديا گشتی ل سەر هەر بەرژەوەنديەکا دیتر دابیت.
وەکو هەرێما کوردستانێ سیستەمێ دیموکراتی راگەهاندی و پەیڕەو کری، ئیرادةيا مللەتی یا قەبوولکری دا کو ژ ململانێ و پیکدادانێ و هەڤڕکیا نەشارستانی دەربازبیتە قووناغا مەدەنی و سەرەدەری ل گەل بنەمایێن دیموکراسیێ بهێتەکرن، ئەڤە وەرگوهاستنەکا سیاسیيا ئەرێنی بوو، و مللەتی و هێزێن سیاسی شانازیێ پێ دبەن، ئەڤجا یا فەرە مەدەنیانە سەرەدەریێ بکەن و رێزێ ل ئیرادةيا مللەتی بگرن، ئەگەر پا دیموکراسیەت و هەلبژارتن بۆ چنە!؟.
هەستکرن ب بەرپرسیاریا وژدانی و نەتەوەیی و نیشتیمانی و ژ بۆ دەربازبوون ژ ڤێ قەیرانێ سەرؤک بارزانی د پەیاما خۆ دا ب هەلکەفتنا جەژنا قوربانێ پێشنیارا دەستپێشخەریەکێ دکەت و دفەرمؤت:
(د ڤی دەمێ هەستیار و چارەنڤیسساز دا، پەیاما من بۆ لایەن و هێزێن سیاسی یێن کوردستانێ ئەوە کو هەموو لایەک هزر ل بەرژەوەندیێن خەلکێ کوردستانێ بکەنەڤە و بەرژەوەندیێن بلند يێن گەلێ مە د سەر ئارمانج و بەرژەوەندیێن بەرتەنگ ڕا دابنن، دەست ژ ڤان هةظركيێن بێ ئەنجام و وێ خۆخۆریێ یاکو دەمەكە پرۆسا سیاسی یا هەرێمێ پێ دنالینیت بەردەن، داخواز دکەم پشتی جەژنا قوربانی یا پیرۆز، لایەنێن سیاسی یێن هەرێمێ ب دلسۆزی و هەستێ نشتیمانپەروەریێ ڤە پێکڤە کۆمببن و ڤێ چەقبەستییا سیاسی چارەسەر بکەن و دووماهییێ ب ڤێ رەوشا نەهێژا یا سیاسی بینن، ئەڤە ئەرکەکێ وژدانی، نەتەوەیی و نیشتیمانی یە و پێدڤییە هەموو لایەک ب هەستێ بەرپرسیاریەتیێ ڤە سەرەدەریێ د گەل دا بکەن و بزڤڕنەڤە سەر ڕێکا ڕاست، هیڤیدارم ئەڤ جەژنە ببیتە دەستپێکەک بۆ باشتربوونا رەوشا هەرێما کوردستانێ و دەربازبوونا ئاریشێن سیاسی، هەروەسا بەرقراربوونا ئاشتی، تەناهی و سەقامگیریێ ل دەڤەرا مە و سەرانسەری جیهانێ).
ئەڤ پەیامە د ڤی بارودوخێ ئالؤز دا مزگینیەکا دلخؤشە بۆ گەلێ کوردستانێ و نەخشەرێکا چارەسەریێ یە، هیڤيیە هەمی لایەن هەست ب بەرپرسیاریا خۆ بکەن و ل بانگا پەیامێ بهێن و ب نیازپاکی کارەکی ذدل بۆ ڤەکرنا گرێیان بکەن و چارەسەرکرنا کێشەیان و بنبرکرنا ناکؤکیان و ل سەر بنگەهەکێ دروست ل هەڤ بهێن، و هەر زوی ئەنجامین هەلبژارتنان ڤەگوهێزنە ژیوارێ کریاری و جارەکا دی دامودەزگەهێن هەرێمێ لدویظ بنەمایێن قانووی پێکبینن و خۆ سەرفراز بکەن و دلێ مللەتی خۆش کەن.
دیارە هەرێما کوردستانێ ب کەساتیا سەرؤک بارزانی و هەردو جێگرێن وی پێگەهەکێ بهێز و گرنگ هەیە ل ئاستێ کوردستانێ و ئیراقێ و دەولەتێن هەرێمایەتی و جڤاكا نێڤدەولەتی و دیدارێن سەرؤک بارزانی و گەریان و دیدارێن بەرێز نێچیرڤان بارزانی سەرؤکێ هەرێما کوردستانێ و بەرێز مەسرؤر بارزانی سەرؤکێ حوكمەتا هەرێما کوردستانێ ل سەر ئاستێ کوردستانێ و ئیراقێ و وەلاتێن هەرێمی و ئورؤپا و ئەو پێشوازیێن گەرم يێن لێ هاتینەکرن و کؤمبوونێن ل گەل لایەنێن سیاسی و کاربدەستێن دەولةتان کرین د بالکێش و کاریگەرن و نیشانا سەنگ و پێگەهێ ڤان بەرێزانە و سەرکەفتنا بزاڤا سیاسی و دیبلؤماسیەتا سەرؤکاتیا کوردستانێ یە ب کەساتیا ڤان بەرێزان و ئەڤە وێ باوەریێ چێدکەت یێ ئەڤ پێگەهە و سەنگە هەبن دێ شێن بەردەوام پێنگاڤێن باش د بەرژەوەنديا هەرێما کوردستانێ دا هاڤێژن، و ئارامیێ و سەقامگیریێ د وەلاتی دا جێگیرکەن و خوشگوزارى و بەختەوەريێ بۆ مللەتی دابینکەن.

ئيحسان ئــامێدی

بەری پینجی سالان، ل ٢٦ گولانا ١٩٧٦ ێ جارەكا دی پارتییا دیموكراتیا كوردستانێ ب سەركردایەتیا دەمكی و ب سەرۆكاتیا سەرۆك مسعود بارزانی دەست ب خەباتا چەكداری كرەڤە و ئێكەمین چالاكیا لەشكری ل دژی سەنگەرێن رژێما دكتاتۆری دەستێپیكر و شۆرشا گولانێ یا رزگاریخواز وەكو دریژەدان ب شۆرشا ئیلۆنا نیشتیمانی ل ژێر درووشمێ دیموكراتی بۆ ئیراقی و ئۆتونۆمیێ راستەقینە بۆ كوردستانێ راگەهاند و مزگینی دا خەلكێ كوردستانێ كو رێككەفتنا خیانەتكاریا جەزائیرێ و ژیوارێ نسكۆیێ رەت دكەین و شۆرش یا بەردەوامە و هیڤی و ئۆمێد زیندیكرن، و ترس و لەرز ئێخستە د ناڤ دوژمنی دا و خەونێن وان بن ئاخكرن.
ل شەشی ئادارا ١٩٧٥ رژێما دكتاتۆریا سەدامی خۆ بۆ شاهێ ئیرانێ چەماندن كر و دەستبەرداری ئاڤ و ئاخا ئیراقی بوو و رێككەفتنا جەزائیرێ ل دژی كوردستانێ و شۆرشا وێ یا نیشتیمانی مۆهركر و رویرەشی و شەرمزاری بۆ خۆ تۆماركر و ئیراق ئێخستە د قەیرانەكێ دا و شۆرش تووشی شكەستنەكێ كر و كارەساتەكا مەزن ب سەر مللەتێ كوردستانێ دا ئینا.
بەری دەستپیكرنا شۆرشا گولانێ و ژبەر بارودۆخی سەخت و مەترسیدار و بێزاربوونا مللەتی، سەرۆك مسعود بارزانی هەست بەرپرسیاریا خۆ كر و ب ئەرك رابوو كو كارەكێ وەسا بكەت مللەتی قورتال بكەت و بێزاری و بێ ئومێدیێ‌ نەهێلیت و هەر زوی ل گەل ئیدریس بارزانی چوونە دەف بارزانیێ باب و بۆچوونێن خۆ پێشكێشكرن و بارزانیێ نەمر ب كارەك باش زانی و پیرۆزباهی لێ كر و دەستویری دایێ دەست ب خەباتێ بكەنەڤە و دامەزراوێن پارتی و لەشكری ل سەر بنگەهەكێ نوی ئاڤاكەنە ڤە. كو بارزانیێ باب كەیفخۆشیا خۆ نیشادای و پشتەڤانی ل بۆچوونێن وی كری، هەمی ئەرك و بەرپرسیاریێن خۆ ب سەرۆك مسعود بارزانی دان و هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواست.
سەرۆك بارزانی كەفتە بزاڤێ و پەیوەندیكرنێ ب سەركردە و كادرێن چالاكێن پارتی، لێ هندەكا باوەری نەما بوو و هندەك بێ هیڤی ببوون و هندەكا خۆ رادەستی دوژمنان كر و هندەكا د خۆڕا نە دیت، لێ كەتەكا خۆڕاگر و دلسۆز خۆ د بەڕ ڕا بر و مل ب ملێ سەرۆكی ڤە ب ئەرك ڕابوون و بڕیارا بەردەوامیدانێ ب خەباتێ دا.
وێ كۆما دلسۆزێن خۆڕاگر ئێكەمین كۆمبوونا خۆ ل ١٥ نیسانا ١٩٧٥ ل سەر كانیا (حوت كانی) ل نێزیكی باژێرێ نەغەدە ئەنجامدا و شلۆڤەكرنا بارودۆخی كر و دەست ب چالاكیێن خۆ یێن رێكخستنێ كر و ئەرك و كار دابەشكرن.
ل كۆمبوونا ١٢-١٤ چریا دویێ ١٩٧٥ یا دەستەیا بەرهەڤكار چەندین بریارێن گرنگ دەرئینان، ژ وان: ١- پێكئینانا سەركردایەتیا كاتی ژ هەڤالان، مسعود بارزانی، ئدریس بارزانی، عەلی عەبدولا، نووری شاویس، سامی عەبدولرەحمان، جەوهەر نامق، ئازاد بەرواری، عارف تەیفۆر، محەمەد ڕزا، كەریم شنگاری و ئەركێن وان دەستنیشانكرن و كوردستان كرە دو هەرێم، رۆژهەلاتا جادا هامیلتۆن و رۆژئاڤایێ وێ و سەركردایەتیێن وان بۆ دانان و ئەڤ بەرنامێ كارپێكرنی دانا:
١- پرۆگرام و پەیرەوێ پارتی.
٢- پێگیریكرن ب رێبازا بارزانی.
٣- هەڤال مسعود بارزانی هاتە راسپاردن ب ئەركێ رێكخستنا كارێن پارتی و كاروبارێن سەركردایەتیا كاتی رابیت.
٤-هەڤكاریێ دگەل هەمی پارتیێن كوردستانێ بكەن.
٥-درێژیدان ب خەباتێ ژبوونا ب دەستڤەئینانا مافێن گەلێ كورد ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ.
٦- خەباتكرن ژبوونا روخاندنا رژێما بەعسی و جێگیركرنا رژێمەكا دیموكراتیا دادپەروەر ل ئیراقێ و ئۆتونۆمیێ راستەقینە ل كوردستانا ئیراقێ بجهبینیت.
٧-مەحكۆمكرن و رەدكرنا سیاسەتا دەستهەلاتدارین بەغدا یا بەهژاندنا گەلێ كورد.
٨- كاركرن بۆ بهێزكرنا برایەتیا كورد و عەرەبان.
٩- كاركرن ل سەر هەڤگرتنا هەمی هێزێن دلسۆز یێن كورد.
١٠ـ هەماهەنگیكرن ل گەل هەمی پارتیێن كوردستانیێن برا ل توركیا و ئیران و سووریا و لوبنان.
١١- پشتەڤانیكرنا بزاڤێن پێشكەفتنخواز و رزگاریخواز ل جیهانێ.
١٢- هەڤكاریكرن ل گەل هەمی هێزێن پێشكەفتنخواز یێن ناڤخۆ و دەرڤە ئەوێن پشتەڤانیا خەباتا گەلێ كورد دكەن.
١٣- دژایەتیكرنا خۆفرۆش و كرێگرتیان ب هەمی شێوازان.
١٤- رەتكرنا رێكەفتنا شەرمزار و خیانەتكاریا جەزائیر و گرتنا بەرا هەمی رێكێن خەباتێ ژبۆ تۆلڤەكرنێ ژ ئیمزاكەرێن وێ رێكەفتنێ.
١٥- راگەهاندنا بەیاننامەكێ ب ناڤێ سەركردایەتیا كاتی.
١٦- پێدانا هەمی دەستهەلاتێن سەركردایەتیێ ب هەڤالێن دچنە كوردستانێ و بۆ ئەنجامدانا ئەركێن خۆ، و پەیوەندی دروستكرنێ، هەروەسا پێدانا دەستهەلاتێن سەركردایەتیێ ب وان هەڤالێن دمینن بۆ برێڤەبرنا كاروبارێن رێكخستنێ و پەیوەندیپێكرنێ ب دەرڤە و ریكخستنێن ئورۆپا د چارچووڤەیێ بەرژەوەندیا گشتیدا و ل سەر بنەمایێن بریار پێدای.
١٧- دەستنیشانكرنا بودجەكێ بۆ ئەنجامدانا ئەرك و كاران.
ل ١٠ كانوونا ئێكێ ١٩٧٥ بەیاننامەیا سەركردایەتیا كاتیا پارتی دیموكراتی كوردستان دەرئینا و بەلاڤكر و تێدا هات بوو:
(كوردستان مەیدانا دروستا خەباتێ یە. جەماوەرێ گەلێ مە، خەباتێ بكەن و ژیوارێ نسكۆیێ رەت بكەن).
(ئەم د تێكۆشین خەباتا خۆ یا دویر و درێژ دا، بۆ چەندین جاران رویبروی پیلان و تێكڤەدانێن هۆڤانەی یێن هێزێن شۆفینی و دوژمنان ب پشتەڤانیا سەمیانێن وان بووینە و ل گەل وان هەمی پیلانان گەلێ مەیێ قەهرەمان هەنبەری وان راوەستایە ب پتر باوەری و رژدی بۆ خەباتێ و داكۆكیكرنێ ل سەر بدەستڤەئینانا مافێن خۆ یێن نەتەوەیێن رەوا، بێی كو گوهدەنە قوربانیدانێن مەزن د رێیا بلندكرنا شێوازێن خەباتا شۆڕشگێری دا لدویڤ كاودان و پێدڤیێن قووناغێ. پارتی دیموكراتی كوردستان – سەركردایەتییا كاتی، دۆپات دكەتەڤە كو دێ ل سەر خەبات و هێلا خۆ یا شۆرشگێری یا بەردەوام بیت ل پێناڤی چەسپاندنا ئۆتۆنومییا راست و دروست بۆ كوردستانا ئیراقێ داكو گەلێ مە یێ كورد د چارچووڤەیێ كۆمارا ئیراقێ دا ب هەمی مافێن خۆ یێن نەتەوەیی و رەوا شاد ببیت هتد).
ب ڤێ دەستپێكێ بزاڤ و چالاكیێن ریكخستنێن پارتی دەستپێكرن و گەشەكرن و ئدریسێ جانەمەرگ كو سەرپەرشتیا پەنابەران دكر، قولە قولە پەنابەر كۆمكرن و رێكخستن و پێدڤیێن وان بەرهەڤكرن و هنارتنە كوردستانێ و پێگەیێ شۆرشێ بهێز ئێخست و ل ٢٦ گولانا ١٩٧٦ ب چالاكیەكا لەشكری و چەندین چالاكیێن سیاسی ل كوردستانێ و ل ئورۆپا شۆرشا گولانا نیشتیمانیا پیشكەفتنخواز راگەهاند. ئێدی هیڤی و ئومێد گەش بوونە ڤە و رێكخستنێن پارتی بەرفرەه بوون و هێزێن پێشمەرگەی پتر لێهاتن و چالاكیێن لەشكری كاریگەرتر بوون و پەیوەندیێن پارتی ل گەل هێزێن سیاسی هاتنە دروستكرن.
شۆرشا گولانێ ب بەرنامەكێ نوی یێ رێكخستنا پارتی و پێشمەرگەی و سیاسی ییێ گونجای بۆ وێ قووناغێ دەستپێكر و هەر زوی شیا رێكخستنێن خۆ ل هەمی كوردستانا بریندار و ل ناڤ ئاوارە و پەنابەران و ل دیاسپۆرا چێكەتە ڤە و دەست ب چالاكیێن خۆ یێن ریكخستنێ و سیاسی و لەشكری و جەماوەری و راگەهاندنێ بكەتەڤە، د هەمان دەم دا پیكهاتەیێن پیشمەرگەی بەرهەڤكرن و ب پارتیزانی ل سەرتاسەری كوردستانێ بەلاڤكرن و چالاكی پێكرن و رۆژ بۆ رۆژێ خەبات و چالاكی بەرفرەهكرن و گەلەك دەڤەرێن كوردستانێ رزگاركرن و پاراستن.
ل ١٠-١٦ تەباخا ١٩٧٦ پارتی كۆنفرانسەك ل بەرلینێ گرێدا تێدا خواندنا بارودۆخی كر و چەندین بریارین گرنگ دان.
ل دوماهیا سالا ١٩٧٦ و ل بەراهییا سالا ١٩٧٧ سەرۆك بارزانی سەرەدانا سووریا دكەت و پەیوەندیێن پارتی ل گەل كۆمارا سووریا گرێددەت و رێیەك بۆ دەربازكرنا هەڤالان و چەك و تەقەمەنی و دەزگەهان بۆ كوردستانێ ڤەكر.
ل شواتا سالا ١٩٧٩ شۆرشا گەلێن ئیرانێ سەركەفت و كۆمارا ئیسلامیا ئیرانێ دامەزراند و پەیوەندیێن پارتی ل گەل كۆمارا ئیسلامی دروستكرن.
ل ئێكی ئادارا ١٩٧٩ بارزانیێ نەمر ل واشنتونێ‌ مالئاڤاهی كر و جەنازەیێ وی ل رۆژا پێنجی ئادارێ گەهاندە شنۆیێ ل رۆژهەلاتا كوردستانێ و ل وێرێ د ناڤ خڕڤەبوونەكا جەماوەریا مەزندا هاتە خاك سپاردن، و دو گۆتارێن گرنگ ژ لایێ بەرێز مسعود بارزانی و بەرێز ئدریس بارزانی ڤە هاتنە پێشكێشكرن و داكۆكیكرن ل سەر درێژەدانا خەباتێ ل سەر رێبازا بارزانیێ نەمر.
ل كۆمبوونا سەركردایەتیا كاتی ل رۆژهەلاتێ كوردستانێ ل ٢٠-٢٤ حوزەیرانا ١٩٧٩ سەرۆك مسعود بارزانی هاتە راسپاردن ب ئەركێن سەرۆكێ پارتی رابیت و كار بكەن بۆ بەستنا كۆنگرەیێ نەهێ.
ل 4-8 چریا دویێ 1979 كۆنگرێ نەهێ یێ پارتی ل گوندێ دەربەندێ رۆژهەلاتا كوردستانێ هاتەكرن و هەلبژارتن هاتنەكرن و ب تەڤایا دەنگان سەرۆك مسعود بارزانی ب سەرۆكێ پارتی هەلبژارت و كۆمیتا ناڤەندی ژی هەلبژارت و پرۆگراو و پەیرەوێ ناڤخۆ و رێبازا بزاڤا رزگاریخوازا كوردی دارشتنەڤە و دوماهی ب قووناغا سەركردایەتیا كاتی هات و سەر ژنوی هەیكەلیەتێن پارتی پێكئینان و ئەرك و كار دابەشكرن ڤە، ئێدی سەقامگیریەك كەفتە د پارتی دا و گەشەبوونەكا دیتر بخۆ ڤە دیت.
چالاكیێن شۆرشا گولانێ د هەمەجۆر بوون، د بیاڤێن لەشكری دا ب سەدان چالاكیێن جۆراوجۆر و ٤٠ داستانێن هەرە مەزن بوونە و د بیاڤێن راگەهاندنێ دا رۆژنامەیا خەبات و ئێزگێ دەنگێ كوردستانا بریندار، و چەندین نامیلكە و بەلاڤۆك بەلاڤكرن، و رێكخراوێن جەماوەری وەكو ئێكەتیێن قوتابیان و لاوان و ئافرەتان و زانایێن ئایینی دامەزراندنە ڤە.
كارێن بەرەیێ هەڤپەیمانێن دوقۆلی و چەند قۆلی پێكئینان و ل ٢٨ ئیلۆنا ١٩٨٠ بەرەیا نیشتیمانیا دیمۆكراتیا ئیراقی (جۆد) ل گەل چەندین حزبێن ئیراقی و كوردستانی پێكئینا و ل دوی گولانێ ١٩٨٨ بەرەی كوردستانی ل گەل هەشت هێزێن كوردستانی و ئیراقی پیكئینان. هۆسا شۆرشا گولانێ د هەمی بیاڤان دا بەرفرەه بوو و گەشەكر و گەلەك دەڤەرێن كوردستانێ رزگاركرن، هەتا كەفتیە بەر لێمشتێن كیمیابارانكرنێ و ئەنفالێن رەشێن رژێما دكتاتۆری و كوردستان سۆتی و وێرانكری.
ل ١٧ تیرمەها ١٩٧٩ سەدامێ دكتاتۆر كۆدەتایەك ل سەر ئەحمەد حەسەن بەكر سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ كر و ژ دەستهەلاتێ ڤەدا و ب دەستەكێ ئاسنی دەستهەلات كرە د دەستێن خۆدا و ل ١٨ تیرمەها ١٩٧٩ سەدامێ دكتاتۆر ژ رێكەفتنا جەزائیر پێشەمان و پاشگەز دبیت و دهەلوەشینیت و پاشێ ل ٢٢ ئیلۆنا ١٩٨٠ دەست ب شەڕەكێ خویناوی یێ هەشت سالی دژی كۆمارا ئیسلامیا ئیرانێ كر و تووشی شكەستن و زیانێن مادی و مرۆڤی یێن مەزن دبیت و دكەڤیتە د قەیرانێن دارایی و سیاسی دا و سەرێن رێیان ل بەر بەرزە دبن و ل دوی تەباخا ١٩٩٠ لەشكرێ رژێما دكتاتۆری دەولەتا كوێتێ داگیر دكەت و خۆ ل بەر هەڤپەیمانیەكا نێڤدەولەتی ب سەركردایەتیا ئەمریكا دبینیت و تووشی شكەستنەكا دی یا مەزن یا لەشكری و سیاسی و ئابووری دبیت و فهێت و شەرمزار دبیتە ڤە.
پشتی ئەنفالان ژی چالاكیێن پارتی و پێشمەرگەی و بەرەیا كوردستانی بەردەوام بوون و خۆ بەرهەڤكرن بۆ قووناغا نوی یا خەباتێ و ل پێنجی ئادارا ١٩٩١ سەركردایەتیا سەرهەلدانا گەلێ كوردستانێ ل دژی دامودەزگەهێن سەركۆتكەرێن رژێما دكتاتۆری كر و د ماوەیێ ١٥ رۆژان دا هەمی كوردستانا ئیراقێ ب كەركووكا دلێ كوردستانێ ڤە رزگاركرن و ژیوارەكێ نوی چێكر كو بریارا جڤاتا تەناهیا نێڤدەولەتی ژمارە ٦٨٨ ل ١٩٩١/٤/٥ دەركەڤیت و هەرێما كوردستانی دهێتە دامەزراندن.
و ل سەر پێشنیارا سەرۆك بارزانی ل ١٩ حوزەیرانا ١٩٩٢ هەلبژارتنێن گشتی بۆ پەرلەمانێ كوردستانێ هاتنەكرن و دامەزراوەیێن دەستهەلاتداریێن دەربر ژ ئیرادەیا مللەتی هاتنە دانان و ژ قووناغا شۆرشگێری بۆ قووناغا قانوونی و مەدەنی هاتە ڤەگوهاستن.
هەژیە بێژین پارتی هەر ژ دامەزراندنا خۆ تا نوكە پرۆگرامەكێ سەردەمیانە دانایە و گونجاندیە و ل دویڤ پێدڤیێن سەردەمیانە و قووناغا خەباتێ كار پێكریە، و هەر ل سەر وێ ریبازێ رۆلەكێ كاڕا دیتیە ل رۆخاندنا رژێما دكتاتۆری و ئاڤاكرنا ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری.
ئەوا راستی بیت رێبازا پارتی و بارزانی رێبازەكا سەردەمیانە و گونجایە خۆ نوی دكەت و گەنج دكەتەڤە، و بۆ هەمی قووناغان دگونجیت و پێدڤییە ل سەر رێبوارێن ڤێ رێبازێ ل ئاستێ فەرمۆدەیا بارزانیێ نەمر بن دەمێ د فەرمۆد: (مرۆڤ دڤێت لایەنگیرێ دادپەروەریێ و وژدانێ و یەكسانیێ بیت د ژیانێ دا)، و خۆ پێ پەروەردە و پێگیركەن دا بشێن بجهبینن و دەستكەفتیان بدەستڤە بینن و سەركەفتنان تۆماركەن و خۆ سەرفرازكەن.
ل پێنجی سالیا شۆرشا گولانێ دا:
سلاڤ و رێز بۆ سەرۆك مسعود بارزانی یێ مێژوو چێكری و پارتی نویكری و شۆرش هەلكری و باوەری چێكری و هیڤی و ئۆمێد زیندیكرین.
خۆ دچەمینین بەرانبەر سەركردایەتیا شۆرشێ یا ب هیڤی و باوەری دەستپێكریە ڤە و پێشمەرگەیێن قەهرەمان یێن سینگێ خۆ كریە چەپەر و مەتال و ئاگرێ شۆرشێ هەلكری و گەشكری و رێكخستنێن نهێنی یێن وێرەك یێن پەیاما شۆرشێ ب مللەتی ڕا گەهاندی و رێكخستن بەرفرەهكرین. و تەڤ كوردپەروەرێن مزگینیا دەستپێكرنا شۆرشێ بەلاڤكری و سینگێ خۆ بۆ ڤەكری.
هەروەسا خۆ دچەمینین بەرانبەر گیانێ شەهیدێن جانگۆری یێن ب خوینا خۆ ئازادی ئاڤداین و یێن گەردەنێن وان خلفێن سێدارێ ماچیكرین و یێن ل ژێر ئەشكەنجێ دا گیانێن وان بەرەف ئاسمانی فرین و یێن د رێیا خەباتێ دا بووینە گۆری و قوربان.
سلاڤ ل گوندیێن كوردپەروەر و هەڤوەلاتیێن دلسۆز و هەر ئێكێ دەستێ هاریكاریێ بۆ خەباتێ و شۆرشێ درێژكری.
سلاڤ ل گیانێ تەڤایا شەهیدێن كوردستانێ و سەروەرێ وان بارزانیێ نەمر و ئدریسێ جانەمەرگ.
هەرێما كوردستانێ بەرهەمێ خەباتا مللەتی و بزاڤا وێ یا سیاسی یە ب سەركردایەتیا پارتی دیموكراتیا كوردستان و سەرۆكاتیا رێزدار سەرۆك بارزانی، دا ب هەمی شیانا بپارێزین.

ئيحسان ئــامێدی

هەر مرۆڤەك چ تاك چ كۆم چ سازیەك، چ قوتابی چ مامۆستا چ فەرمانبەر چ جۆتیار چ كرێكار هتد، بیت خۆدان بەرنامەیە، و دڤێت خۆ ل ئاستێ وی بەرنامە پێ بگەهینیت و لدویڤ وی كاربكەت؛ دا بشێت ب باشترین شێوە بجهبینیت.
جەوهەرێ مرۆڤی ئەقلێ وی یە، دبیت تو ئێكێ لاو و كەشخە و بالكێش ببینی، لێ رەفتارێن كو دەربڕینێ ژ ئەقلێ وی دكەن ب رەنگەكێ دی بن یت، هەروەسا جەوهەرێ دەولەتێ یاسانە، دبیت تو دەولەتەكێ ببینی ناڤەك هەبیت و سەركردەك هەبیت، لێ كۆما ستەمێ و سەركوتكرنێ بیت!، و هۆسا دامەزراوەیێن سیاسی و لیستەیێن هەلبژارتنان و كابینەیێن حوكمەتان ژی ب بەرنامەیێن خۆڤە، خۆ ددەنە نیاسین، لێ یا گرنگ و كارتێكەر چەند ب وی بەرنامەی دپێگیرن.
هەمی دشێن بەرنامەیین باش و درووشمێن گەش و گۆتنێن خۆش بێژن، لێ هونەر د كرنێ دایە و ئەنجام دهێنە پیڤان و هەلسەنگاندن، كا چەند ژ ئەوا راگەهاندی كرینە كریار و بجهئیناینە.
مرۆڤ د ژیانێ دا خۆدان ئارمانجە و مرۆڤێ بێ ئارمانج وەكو ژیندارێن دی یە، تنێ خوارن و زاوزێ!، لێ یا مرۆڤی جودا دكەت ژ ژیندارێن دی، ئەو مەژی یە یێ وەرارێ دكەت و هزركرنێ دكەت و شیانان ددەتە مرۆڤی كو بئاخڤیت و كاربكەت و زانینێ وەرگریت و كۆم كەت و ل بیربینیتە ڤە و داهێنانێ بكەت و ل سەر ئاڤاكەت و زێدەكەت و چارەسەریا بكەت و ئامیرێن باشتركرنا ژیانێ بەرهەڤكەت.
ئارمانج مەبەست و مەرەم و بژاردەیێن مرۆڤینە كو ژ بۆ وێ كار و بزاڤێ دكەت دا بگەهیتێ و ئەوە رەفتارا مرۆڤی ئاراستە دكەت. دەستنیشانكرنا ئارمانجێ بۆ مرۆڤی وەكو تاك یان هەر دامەزراوەكا بیت ژ پێدڤیێن هەبوون و بەردەوامیێ یە، داكو پێناڤی وێ هزر بكەت و پلانێ دانیت و كاربكەت بۆ گەهشتنێ و ل ڤێرێ بەرپسیاری چێدبیت.
هەردەمێ ئارمانج هاتە دەستنیشانكرن پێگیریەك بۆ تاك و كۆم و دامەزراوەیان چێدبیت كو ب ئەرك رابن و كاربكەن بۆ گەهشتن ب ئارمانجێ.
بەرپسیاری ئەو پێگیریا هشیارانەیا تاكی یە بەرانبەر بەرنامەیێن راگەهاندی، بریارێن ددەت و ئەركێن پێ رادبیت و رەفتارێن دكەت و وێ ژی ئاستێن خۆ هەنە و د چارچووڤێ یاسا و پەیرەو و پیگیریێن سنجی و جڤاكی و ل ئاستێ پێگەیا خۆ هەر ئیك وەردگریت و پێ رادبیت و ئەڤە دبیتە شەنگستێ بنگەهی یێ ئاڤاهیێ كەساتیێ گەهشتی و ب هێز.
هەلگرتنا ئارمانج و بەرپسیاریێن گشتی و ب ئەرك رابوون جەوهەرێ مرۆڤێ گەهشتی و باوەری ب خۆبوونێ و پایەبەرزیێ یە و ژ شاكارێن مرۆڤی یە و ژ بەركو ئەڤە سازیەكا د چارچووڤێ بەرنامەكێ ئارمانجبەر دروست دكەت و پلانێ بۆ دادنیت و خەلكی ل خۆ كۆمڤە دكەت دا هێزێ و شیانێ و رەوایێ بدەتێ، پێگیركرنێ چێدكەت و دئێخیتە د بەرپسیاریێ دا و دهێتە چاڤدێریكرن و هەلسەنگاندن و لێپرسین.
بەرنامە و كارنامە و پلاندانان و كاركرن پێدڤیین گەهشتنێ یە ب ئارمانجان و نیشانا هشیاریێ و لیزانینێ و زیرەكیێ یە، رێنیشادەرە بۆ كاركرنا سەركەفتی.
دبیت بجهئینانا بەرنامە و كارنامێ كارەكێ ب ساناهی نەبیت و گەلەك ئاستەنگ ل بەر هەبن، لێ هەر بابەتەكێ ببیتە بەرنامە و دچیتە د كارنامەیێ دڤێت پلان بۆ بهێتەدانان و ببیتە ئەرگ و بهێتە بجهئینان، یان كارەكێ بنەجه بهێتەكرن كو بهێتە بجهئینان، داكو راستگۆیی ب دەستڤەبهێت و بهێتە پاراستن. وەكو كورد دبێژن دڤێت مرۆڤ خۆدانی ئاخفتنا خۆ بیت یا دبیژیت بجهبینیت.
بەرنامە و پەیرەوێ ناڤخۆیێ دامەزراوەكا سیاسی وەكو دەستوور و قانوونا دەولەتێ یە، چاوا قانوون بنەمایێ رێكخستنا جڤاكی و سەقامگیریێ یە و كار بۆ بجهئینانا دادیێ و وەكهەڤیێ و پاراستنا ماف و ئازادیان و دەستنیشانا ماف و ئەركان دكەت. و رەفتارێن مرۆڤان ئاراستە دكەت و گەشەبوونا مرۆڤی چێدكەت. وەسا پێگیریكرن ب پەیرەوێ ناڤخۆ و بجهئینانا بەرنامەی، رێكخستنا دامەزراوێ دروست دكەت و هەڤگرتنێ پێكدئینیت و ئەرك و مافان دەستنیشان دكەت و هەڤالان پێدگەهینیت و ئاراستە دكەت كو باشتر كاربكەن و بەرنامەی بجهبینن.
دبێژن دەولەت وەكهەڤە ل گەل دستهەلاتا دەستووری، چونكی دەولەت ب دەستوور و قانوونان برێڤەدچیت و سەقامگیر دبیت، و ئەڤە بۆ هەمی رێكخستنێن سیاسی ژی دروستە، دامەزراوەیا سیاسی وەكهەڤە ل گەل پرۆگرام و پەیرەوێ ناڤخۆ و چەندین پێگیری پتر پێ هەبیت دی پتر بهێز و هەڤگرتی بیت و باشتر شێت بەرنامەیێ خۆ بجهئینیت و سەركەفتنێ ئینیت.
بەرنامە ئەو رێكا راست و زەلالە ب كۆمەكا پرانسیب و بنەما و رێسایێن رێكوپیك بۆ گەهشتن ب ئارمانجێ و ئەڤە پڕ د بالكێشن بۆ خویندەڤانی كو باوەریێ پێ بینیت و خۆ بدەتە ل گەل و پشتەڤانیێ لێ بكەت و یێن دیتر ژی پێ رازی كەت، ئەڤە بەرپسیاریەكا گرنگە، لەوا دڤێت خۆدانێن بەرنامەی ل ئاستێ بەرنامەی بن و خۆ لێ بكەنە خۆدان و بجهبینن دا سەربكەڤن و نابیت ب چ شێوەیان بەرنامە ببنە شێوازەكێ خاپاندنێ‌ و سەردابرنێ.
د هەمی كۆمبەست و كاران دا مرۆڤ مەبەستە، ئەوە هزرمەند و دارێژەر و پلاندانەر و جێبەجێكەر، لەوا پێگەهاندنا مرۆڤی ئەركێ جڤاكێ و دامەزراوێن وێ یە، كو بكەتە توخمەكێ چاك و پاك و دلسۆز و بەرهەمهێنەر.
كورد دبێژن سەد گۆتن گۆری كریارەكێ بن، هەروەسا دبێژن چ تشت ل هەنبەری مرۆڤی ئاسێ نابن و هەر دەمێ ئیرادە هەبیت دێ گۆتنا خۆ كەتە كریار، ئەڤە ژ مرۆڤی دهێتە خواستن و چاڤەرێكرن.
هەروەسا خۆ بەرنامەكرن ئەركەكێ هەر تاكەكی یە ل كیڤە بیت و دڤێت هەر مرۆڤەك ل گۆرەی ئەركێ خۆ، خۆ پێ بگەهینیت و دلسۆزانە كاربكەت و ئەنجامین باش ب دەستڤەبینیت و بگەهیتە ئارمانجێن خۆ.

ئيحسان ئــامێدی

مرۆڤ چ تاك چ كۆم چ رەگەز چ ئەتن چ ئایین چ ئول چ رەنگ چ چین بیت، پێدڤی ب رێزگرتنێ یە و مرۆڤ ب ریزگرتنێ جوان و ب بها دكەڤیت و لێكتێگەهشتن و رێكەفتن و هەڤگرتنان چێدكەت.
ریزگرتن بەهایەكێ سنجیێ باشێ مرۆڤی یە و رەفتارەكا جڤاكیا شارستانی یە و ڤاژیكرنا بهادانێ یە ل خۆ و ل یێن دی و پرا ئاڤاكرنا پەیوەندیین جڤاكی و پیشەیی و سیاسی یە، هەستكرنە ب بهایێ خۆ و یێ دی، دەربرین لێ دهێتەكرن ب چاڤدان و پویتەدان و سەرەدەریكرنەكا باش و پاراستنا مافان. ئەڤ رەفتارە بەردەوامیێ ددەتە هەمی جۆرە پەیوەندیان.
رێزگرتنێ ل یێ دی بگرە دا رێزگرتن ل تە بهێتەگرتن، ئانكو سەردەریكرنا وەكهەڤ و دەمێ ئیك گەلەك رێزێ ل مرۆڤی دگریت كورد دبێژنێ جامێری گەلەك قەدرێ خۆ گرت.
رێزگرتن ل خۆ و ل یێ دی و ل زارۆكی و ل مەزنی و زمانی و زانستی و دابونەریتان و بیروباوەران و ل سروشتی و ل ژینگەهێ و دانپێدان ب ماف و هەستێن یێ دی، دێ ل هەنبەری وێ رێزگرتنێ وەرگری، وەكو كورد دبێژن تو چ دچینی دێ وێ هەلینی.
مرۆڤ هینگی ب بها دكەڤیت و خۆشتڤی دبیت دەمێ رێزێ ل یێ دی دگریت و هەر رێزگرتنەك، ل هەنبەری وێ رێزگرتنەك دهێت و هەر بێرێزیەك ل یێ دی بێرێزیەكێ ڤاژی دكەت.
نە مافان پێشیلكە و نە یاریان ب هەستان بكە، نە ستەمێ بكە و نە زوریێ بكە، و ژ مافێن خۆ یێن رەوا زێدەتر دلێ خۆ نەبێ و بۆ خۆ نە ئینە و داخواز نەكە، ل دویڤ قانوونێن ئاسمانی و مرۆڤی سەرەدەریێ بكە و ب دەستخۆڤە بینە.
كێشەێن مرۆڤان یێن جڤاكی و سیاسی و بیروباوەران سەرا بێرێزكرنێ یە، ستەم و زۆریا داگیركەر و دەستهەلاتدار و بالادەستا بێرێزكرنە ل مافداران و كارڤەدان ل سەر وێ بێریزكرنێ توندوتیژی لێ دكەڤیت و زیان ب هەمیان دكەڤیت.
و ژ بەركو خۆدێ مرۆڤ ب ژیری بەخشی یە، لەوا لێ دهێتە خواستن باشیێ و خرابیێ ژیكجودا كەت و باشیێ هەلبژێریت و خۆ ژ كەرب و كینێ و زێدەرویێ و ستەمكاریێ و گەندەلیێ دیركەت و یێ ب ویژدان و دادپەروەربیت و رێزێ ل مافێن مرۆڤان و مافێن بریاردانا چارەنڤیسا گەلان بگریت دا رازیبوونێ چێكەت و ئارامی چێگیربیت.
بارزانیێ نەمر د چەندین فەرموودەێن خۆدا یین بنەمایێن رێزگرتنێ تێدا، وەكو رینیشادەر گەلێ كوردستانێ ئاراستە و رێنما و پەروەردە دكەت، كو خۆ پێگیركەت و كەساتیەكا باش و چاك ژخۆ چێكەت و كارتیكرنەكا ئەرینی بكەت و ل جهێ رێزێ بیت.
بارزانی ب رێزڤە باسێ پیكهاتێن كوردستانێ دكەت و د فەرمۆت:
(كوردستان نیشتیمانێ هەموو نەتەوە و ئایینانە)، ل ڤێرە بنگەهێ پێكڤە ژیانێ و هەڤپشكیا تەڤ پێكهاتان د كوردستانێ دا دسەپینیت.
و ل سەر مافین رەوایێن گەلێ كوردستانێ ب رێزڤە دفەرمۆت:
(مە ئاخا كەسێ داگیرنەكریە و ژ مافێن خۆ پتر مە نەخواستیە)، ل ڤێرە خۆ یا دكەت كو مە زێدەگاڤی ل سەر ئاخا كەسێ نەكریە و مە تەماعی ژ د ئاخا كەسێ دا نینە، و ئەوا مە دڤێت مافی مە یێ رەوایە.‌
و سەبارەت گرنگیا هەڤگرتنێ ب رێزڤە ئامۆژگاریان ددەت و دبێژیت:
(یا باش ئەوە ئەم دلێن خۆ ژ كەرب و كینێ پاقژ بكەین و خۆ ژ ئێكودو نێزیك بكەین، ئێكبوونا خۆ موكوم و پایەدار بكەین)، ل ڤێرە داخواز دكەت ب دلەكێ پاقژ و دویر ژ كەرب و كینێ هەڤ بگرین و ئێكەتیا خۆ موكوم كەین و ناڤودەنگیا خۆ بلندكەین دا بشێن خۆ بپارێزین و سەركەفتنان تۆماركەین.
و سەبارەت تەماعیێ و ستەمێ و زۆریێ د فەرمۆت:
(ئەو كەسێ تەماعێ مال و نامووسا خەلكێ بیت، و زولم و زۆرداریێ دكەت، خۆدێ و خەلكێ ژ خۆ نەرازی دكەن، ئەو قەد ب مرۆڤ ناهێتە هژمارتن) د ڤێ رینمایێ دا خەلكی ئاگەهدار دكەت كو خۆ تەماعیا مال و نامووسا خەلكی دویر بكەن و ستەم و زۆریێ نەكەن، ئەوێن وان رەفتاران دكەن ب مرۆڤ ناهێتە هژمارتن و خەلك و خۆدێ ژ خۆ نەرازی دكەن.
هەروەسا خەلكی ئاراستە دكەت بۆ ریبازا دروست دەمێ د فەرمۆت:
(مرۆڤ دڤێت لایەنگیرێ دادپەروەریێ و ویژدانێ و یەكسانیێ بیت د ژیانێ دا)، ب ڤێ ژی كوردستانیان ئاراستەی رێبازا دروستا مرۆڤایەتیێ دكەت ئەژی پێدڤییە مرۆڤ لایەنگیرێ دادپەروەریێ و ویژدانێ و وەكهەڤیێ بیت و بجهبینیت.
و سەبارەت ب گرنگیا رێزگرتنێ و قانوونێ د فەرمۆت:
(مرۆڤ ب رێزگرتن و پێگیریێ ب یاسایێ جوانتر دبیت) ل ڤێرە خۆیا دكەت كو پێدڤییە مرۆڤ د جڤاكی دا یێ ب رێزگرتن بیت و پیگیریێ ب یاسایێ بكەت دا یێ جوان بیت كاروبار ب باشی برێڤە بچن.
د ڤان فەرمۆدەیان دا بارزانیێ نەمر رێزەكا مەزن دایە مرۆڤی و دەستنیشانكرنەكا دلسۆزانە بۆ پرسێن وی یێن بنەكی كرینە، و هەكە ئەم خۆ د ڤان فەرمۆدەیان بگەهینین و كاری پێ بكەین، فەرمۆدەیێن بارزانیێ‌ نەمر تێرا هندێ هەنە كو مرۆڤێن چاك چێبن و كارین باش بكەن و كاروباران ب باشی برێڤە ببەن و كێشەیان چارەسەركەن و دادپەروەری و وەكهەڤی بجهبینن و دلێ خەلكی خۆش كەن.
هەروەسا ئەگەر هەمی دەستهەلاتدارین جیهانێ رێزگرتن هەبیت و ب رێزگرتن سەرەدەریێ بكەن، دێ هەمی شەڕ و ئالۆزی و كیشەرێیێن چارەسەریێ ب خۆڤە بینن و ئەولەهی و سەقامگیری جێگیربیت.
باوەردكەم رێزگرتن كلیلا ڤەكرنا هەمی گرێ و ئالۆزیانە و هەردەمێ رێزگرتن هەبیت چ ستەم و چەوساندنا رەگەزی و ئەتنی و ئایینی و چینایەتی نامینیت، لەوا گۆتیە ب ڤیان و دلۆڤانی سەرەدەریێ بكە.
رێزگرتن بەرێ بنیاتی یە بۆ ئاڤاكرنا خێزانەكا بەختەوەرو ئارام و جڤاكەكا هەڤگرتی و پەیوەندیێن ساخلەم یێن مرۆڤایەتی و سەقامگیریا جیهانی، ژبەر هندێ رێزگرتن ئەركەكێ مرۆڤی و سنجی و ئایینی و یاسایی یە، مافان دپارێزیت و ژینگەهەكا ئارام و باش دئافرینیت و تەنایا تاكی و كۆمێ و تەڤایی جێگیردكەت.

ئيحسان ئــامێدی

گەلەك خۆشە مرۆڤ ب سەرفرازی و ئاڕامی بژیت، هەڤڕكیا ژیانێ ژبۆ ژیانەكا سەرفراز و ئارامە، ئەم خۆدان ئارمانجین و ب هیڤینە و ل سەر دەستڤەئینانا مافین خۆ یێن رەوا درژدین.
ئەم ب ململانا ژیانێ ڤە بۆ پەیداكرنا خوارنێ و ڤەحەویانێ، و دابینكرنا ئەولەهیێ و ئارامیێ، ڤە وەستیاین و هێشتا گەف و مەترسی هەنە، ئەم ب دەنگوباسان ڤە هێڕ بووین هێشتا دەنگوباسەكێ خۆش نینە و ئەم ب ئالۆزی و قەیرانان ڤە شڕبووین و هێشتا ڤەبوونەك نینە، ئەم ب رویدان و كارەساتان ڤە بێچارەبووین و هێشتا چارەبوونەك نینە، ئەم ب دەرد و ژانان ڤە بێزار بووین و هێشتا تەناهیەك نینە.
بەلێ ئەم خەباتكەر و بەرگریكارین و هەر بهیڤینە، ئەم ریبریبوون و قەپخوازیێ ل گەل هەمی دوژمن و نەیاران دكەین و خۆ راگرتینە، داگیركەر ژی هەر ب ئەقلیەتا جاران پێكدادانێ دكەن، هەر وەكو قوچانا ل گەل كەڤری یە، شاخێن وان دشكێن و سەرێ وان بخوینە. و كورد و كوردستان ب دەرد و برینێن خۆ ڤە د ململانا هەبوونێ دا ماینە و بهیڤینە.
ئەڤە ژیانە و ئەم یێن هەین، مە ئارمانج هەنە و ب هیڤینە پێرابگەهین، و دێ ململانا خۆ كەین، ململانا ژیانێ، یا كەساتیێ، یا خێزانیێ، یا جڤاكێ یا مللەتی یا نەتەوەیی یا دەولەتبوونێ، دا سەرفرازیی ب دەستڤە بینین و تەنا بین.
ب راستی مە گەلەك بیاڤ و ئاستێن ململانێ هەنە!؟، هەمیا ژی پیكڤە دهاژۆین و گەلەك ئاستەنگ د رێكا مەدا هەنە و تێرا ئاسێ بووینە و د هەولا دەربازبوونێ داینە، تا ژ ئاستەنگەكێ دەربازدبین چەندێن دی ل بەر سینگێ مە هەنە. لێ هەر بهیڤینە لێ دەربازبین و بەرەف ئاسویێن گەش بچین و ب ئارمانجا را بگەهین و ب دەولەتبوونێ تەنا و ئارام بین.
میژوویا جڤاكێن ڤێ دەڤەرێ ب قەوارەیێن وانێن سیاسی ڤە، ژ دەولەت و ئیمبراتوریەتێن كەڤن بۆ دەولەتێن هەڤچەرخ مێژوویەك خویناوی یە، هەر شەر و كوشتن و وێرانكرنە، هەروكو ئەڤە بوویە سروشت و تیتالێ مرۆڤێ ڤێ دەڤەرێ!. دەولەت پێتڤیەكا سیاسی و جڤاكی و ئابوریا جڤاكێ مرۆڤییە، ژبۆ رێكخستناكاروبارێن جڤاكی و بجهئینانا ئاسایشێ و سەقامگیریێ، و دادپەروەریێ و ماف و ئازادیێن هاولاتیان و خزمەتێن باژێرڤانی و پاراستنا خەلكی و جڤاكێ و دامەزراوێن وان، بەلێ مخابن سەربۆرا دەولەتینیێ ل رۆژهەلاتا ناڤەراست سەربوڕەك شكەستی بوویە، دەولەت كریە ئامرازەك د دەستین دەستهەلاتداراندا بۆ سەركوتكرنا مللەتی و بجهئینانا بەرژەوەندێن دەستهەلاتداران.
ل مێژوویا هەڤچەرخا ڤان دەولەتێن كوردستان داگیركرین و ب خورتی پێڤە گرێداین رۆژەكا بتنێ ژی نینە ئەڤ دەولەتە د تەنا و ئارام بن، و ئەوا دبێژنێ ئاسایشا ناڤخۆیی و سەقامگیریا سیاسی هەر نە بوویە و ب ئەقلیەتا ڤان نەتەوەیێن بالا دەست هەر نابیت!. د هەمان دەمدا ل جیهانا دیموكراتی دەولەتێن ئارام و سەقامگیر هەنە و خزمەتا هڤولاتیێن خۆ و مرۆڤایەتیێ دكەن و د گەشەبوونا بەردەوام دانە.
ئەم ل وێ باوەرێینە كو چارا مە كوردستانێ د دەولەتبوونێ دایە، و ژ بەركو كوردستانی جڤاكەكێ ئارام و ئاشتیخوازە لەوان دشێت ددەولەتا خۆ یا سەربەخۆدا ئارام و تەنا بیت و ئاسایشا نافخویی بجهبینیت و سەقامگیریا هەرێمایەتی جێگیركەت و هاریكاربیت ئاشتیا جیهانی بجهبهێت.
لێ ئەو داگیركەرێن د ناڤخۆدا د شەر و پێكدادانان دا، كوشتن و كۆدەتا دكەن ناهێلن ئەڤ خەونا كوردان بجهبهێت!.
دەولەتێ و كۆنفیدرالیەتێ و فیدرالیەتێ و ئوتونۆمیێ و چ رەنگێن هەڤپشكیێ ناپەژرینن، هەر هەبوونا كوردان وەكو نەتەوەیەك د ناڤ دەولەتێن داگیركەردا قەبوول ناكەن و نا هێلن د وەلاتێ خۆ دا ئارام و تەنا بن!.
ئەڤە ئەقلیەتا كەڤنار هێشتا زالە و سیاسەتا دەولەتێ پێ دهێتە برێڤەبرن، لەوا هەردەم ئەڤ دەولەتە د شكەستینە.
سەیرە ل ڤی سەردەمی هێشتا دەستهەلاتدار هەبن نەهێلن مللەت دەربرینێ ژ ئیرادەیا خۆ بكەت و خەونا خۆ بجهبینیت و وان ژی چ چارەسەریێن دادپەروەرانە نەبن؟.
باشە حەتا كەنگی ئەڤ مللەتە د ڤی دەردی دا بیت، ما نابیت جارەك تەنا بیت؟.