لازیما شێخ یوسف
دەڤەر د ناڤا ڤەگوهاستن و گوهۆینێن سیاسی و ئەمنی یێن لەزگین دایە، د هەمان دەم دا دۆسەیا چەكی و ڕۆلێ گرۆپ و هێزێن چەكدار بوویە بەشەكێ سەرەكی ژ دانوستاندنان ل دۆر پاشەڕۆژا سەقامگیریێ ل ئیراق، سووریا و توركیا.
د ڤی چارچووڤەی دا، هه‌لوەست و داخۆیانیێن گرێدایی پرسێن چەكدانانێ و ڕێكخستنا پەیوەندیێن ناڤبەرا هێزێن چەكدار و دەولەتێ دا دیار بووینە، ب ڤێ چەندێ ژی ئەوا گرێدایی(پەكەكێ)، و تێگەهشتنێن د ناڤبەرا هێزێن سووریا دیموكراتی (هەسەدە) و حوكمەتا سووریێ دا، زێدەباری دانوستاندنان ل ئیراقێ دهێتەكرن ل دۆر مەرەما چەكی كو د دەستێ دەولەتێ دا و ڕێكخستنا ڕەوشا هێزێن ل شنگالێ، ژ وان ژی یەكەیێن بەرهنگاربوونا شنگالێ (یەبەشە).
لێ هەر دانوستاندنەك ل دۆر پاشەڕۆژا شنگالێ پێدڤییە بەرییا هەموو تشتان ژ بەرژەوەندیا خەلكێ شنگالێ و مافێن ئێزدیان و پاشەڕۆژا وان دەست پێ بكەت، د چارچووڤەیێ دەستووری و قانوونی یێ دەولەتا ئیراقێ دا.
ئەو داخۆیانی و هەلوەستێن گرێدایی پاشەڕۆژا یەبەشێ، ئانكو سروشتێ پەیوەندیا وێ ب دامودەزگەهێن ئەمنی و سەربازی یێن ئیراقێ ڤە، بابەتەكێ راستەوخۆ گرێدایی شنگالێ و خەلكێ وێ یە، لەوڕا پێدڤییە ب ئاوایەکی بێتە بەحسكرن كو بەرژەوەندیا ئاكنجیێن قەزایێ و ئاسایش و مافێن وان بهێنە دانان ل سەرێ هەموو ئەولەویاتان، دویر ژ حیسابات و ململانا هه‌رێماتیكی.
ئێزدی ل شنگالێ خۆدانیێن بەرژەوەندیا راستەوخۆنە دەربارەی هەر تشتەكێ گرێدایی پاشەڕۆژا دەڤەرا وان، و مافێ وانە دەنگەكێ سەرەكی هەبیت بۆ دیاركرنا ئەوا بۆ ئێمناهیێ، سەقامگیری و پاراستنا مافێن وان ب باشی دەستنیشان دکەن، د چارچووڤەیێ دەستووری و قانوونا ئیراقێ دا.
خەلكێ شنگالێ بۆ ساڵێن دویر و درێژ نەئارامی، ئاوارەبوون، وێرانكاری، دەست ب داڕشتنا ئەولەهیێ و كێمبوونا خزمەتگوزاریان دیتینە.
لەورا، ئه‌ڤڕۆ دڤێت ل دەسپیێكێ گرنگی ب بداویئینانا ڤێ ئازارێ و چارەسەركرنا ئەگەرێن وێ بێتە دان، نەكو ڤەكرنا دۆسەیێن نوو كو ئالۆزی و جوداكاریێ زێدەبکەن.
شنگال ئەڤڕۆ پێدڤی ب چییە؟
شنگال پێدڤی ب گاڤێن كریاری یە كو ژیانا ئاكنجیێن وێ و پاشەڕۆژا وان بێختە ل پێشیا هەموو تشتان، ل سەرێ وان ژی:
• سەپاندنا سەروەرییا دەولەتێ و یاسایێ و فرەرەنگیا ناڤەندێن بڕیارا ئەمنی دڤێت بداوی بهێت.
• دابینكرنا ژینگەهەكا ئێمن و سەقامگیر كو زڤڕینا ئاوارەیان بۆ دەڤەرێن وان مسۆگەر بکەت.
• ئاڤاكرنا مال، ژێرخانە و دامودەزگەهێن گشتی ئەوێن د ساڵێن بۆری دا وێران بووین.
• دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری و باشتركرنا ڕەوشا ئابووری یا ئاكنجیێن قەزایێ.
• بلندكرنا ئاستێ خزمەتگوزاریێن سەرەكی ب شێوەیەكێ كو ل گەل شایسته‌ییێن خەلكێ شنگالێ بگونجیت.
• دەستەبەركرن و پاراستنا مافێن ئێزدیان ب شێوەیەكێ دەستووری و قانوونی.
• جێبەجێكرنا ڕێككەفتنێن گرێدایی شنگالێ ب ئاوایەکی كو ئەولەهی و سەقامگیریێ مسۆگەر بکەت و مافێن خەلكێ وێ بپارێزیت.
پێدڤییە پاشەڕۆژا شنگالێ نەبیتە كارتەك د ناڤا هەڤكریێن سیاسی یێن هه‌رێماتیك دا، و ئەڤ دەڤەرە بۆ دەستڤەئینانا بەرژەوەندیێن حزبی یان ب كێمی نەهێتە بكارئینان.
شنگال ل پێشیێ، و خەلكێ شنگالێ ل پێشیێ.
یا هەژی و پێدڤا راست ئه‌ڤڕۆ… ئاڤاكرنا شنگالێ یە، نەكو هێلانا وێ وەكی گۆڕەپانا ململانێ؛ و چێكرنا مەرجانە بۆ زڤڕینا ئاوارەیان، نەكو بەردەوامبوونا ئازارێن وان؛ و ڤەكرنا دەرگەهێن كاری، ئاڤاكرن و خزمەتگوزاریانە، نەكو دروستكرنا قەیرانێن نوو.
ئەو بابه‌تێن گرێدایی مافێن كوردان ل توركیا یان ل جهێن دی، قەزیێن گرێدایی گەل و لایەنێن وانن، و دشێن د چارچووڤەیێن وان یێن سیاسی و یاسایی یێن تایبەت دا باس لێ بكەن. لێ شنگال و ئێزدی، قەزیەكا تایبەت، تایبەتمەندی و مافێن خۆ هەنە و مافێ وانە ڕۆلەكێ سەرەكی د دەستنیشانکرنا پاشەڕۆژا دەڤەرا خۆ دا هەبیت، ب ئاوایەکی كو ل گەل ئیرادە و بەرژەوەندیێن وان بگونجیت، د چارچووڤێ دەستووری و یاسایێن ئیراقێ دا.
شنگال پێدڤی ب هەڤركیێن زێدەتر نینە، بەلكو پێدڤی ب هێزەکێ یە ببیتە پارێزەرا وێ، دامودەزگەهێن خزمەتا وێ بكەن، ئابووریەكێ وێ بڵند بکەت، و ژینگەهەكا ئامەن كو خەلكێ وێ بۆ بزڤڕینیت.
ئەڤە ژی ئەو مافەكێ راستەقینەیە كو پێدڤی بزاڤ ئەڤڕۆ بۆ بهێنەكرن: كو شنگال ژ دەڤەرەكێ كو ب ململانێ و ئاوارەبوونێ ماندی بووی، ببیتە دەڤەرەكا ئامەن و سەقامگیر، خەلكێ وێ ب كەرامەت تێدا بژین، مافێن خۆ وەربگرن، و پشكداریێ د ئاڤاكرنا پاشەڕۆژا خۆ دا بكەن.