NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5792 POSTS 0 COMMENTS

1

ئامێدیێ، مەحمود نهێلی:

پشتی چەندین سالان رێك ب هەژمارەكا گوندێن دەڤەرا بەرێ گارەی هاتەدان، جارەكا دی بچنە سەر گوندێن خوە بۆ مەرەما چاندنێ، لێ ڤێجارێ رێنمایی و مەرج هاتینە دانان.
حازم ردێنی، خەلكێ دەڤەرا بەرێ گارەی و ئاكنجیێ سەنتەرێ ناوچەدارییا دێرەلۆكێ‌ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، پشتی وان دوهی 8/4/2026 كۆمبوونەك ل گەل بەهرام عریف یاسین، بەرپرسێ لقێ 18 یێ‌ پارتی ل ئامێدیێ‌ ئەنجام دای و دان وستاندن ل سەر ڤەكرنا رێكا گوندێن دەڤەرا بەرێ گارەی هاتیەكرن و گۆت: «مە وەكو خەلكێ وان گوندان داخوازییا خوە گەهاندیە وانا، رێك ب مە هاتەدان بۆ مەرەما كارێن چاندنێ قەستا سەر گوندێن خوە بكەین».
گۆت ژی: «ڤێ جارێ رێنامیی و مەرج بۆ مە هاتینە دانان و پێدڤیە ل دووڤ وان مەرج و رێنمایان كار بكەین، دیسا ئەڤ رێك دانە بۆ هەیاما ئێك هەیڤە و پشتی هەیڤەك تمام دبیت، جارەكا دی رێك دێ هێتە گرتن، دیسا دڤێت ب شەڤێ كەس ل وێ دەڤەرێ نەمینیت و ڤەگەرنە ناڤ جهێن ئاكنجی بوونێ».
ناڤهاتی دیار ژی كر، ڤەكرنا رێكا گوندێن وان كارەكێ باشە، بەلێ هەكە ئاڤ رێنمایێن نەمانا شەڤێ تێدا نەبان، دا گەلەك باشتر بیت، چونكی رێیەكا دوورە و ناگەهن بچن و ڤەگەرنەڤە و گۆت: «دڤێت رێكێن گوندان، ب تایبەت یا سەرەكی بهێتە پاقژكرن و كەڤرۆ بارێن مەزن ئەنجامێ بارانێ هاتینە د رێكێ دا بهێنە راكرن، ئەو جهێن خراب بووی بهێنە نووژەنكرن، دا هاتنوچوون تێدا ئاسایی ببیتە ڤە».

8

چاڤدێرێن سیاسی دیار دکەن ئاگربەستا نها هاتیە کرن رامانا ڤێ یەکێ نادەت دێ رێککەفتن هێتە کرن، چونکی هێشتا ژی ناکۆکیێن گەلەک مەزن د ناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریکا دا هەنە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی مەترسیا دوبارەبوونا شەڕی یا هەی.

د. مەجید حەقی بسپۆرێ کاروبارێن سیاسی یێ کورد ل وەلاتێ فنلەندا دیار کر، راگرتنا شەڕی بۆ دەمێ دو حەفتیان ل سەر داخوازا ئیرانێ بوویە و ب رێیا پاکستانێ بۆ بەرپرسێن ئەمریکا هاتیە دیار کرن، بێگون درێژبوونا شەڕی د بەرژەوەندیا ئەمریکا دا نەبوو و فشارێن ئابووری یێن گەلەک مەزن ل سەر ئەمریکا هەبوون و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی بریارا راگرتنا شەڕی ژ ئالیێ ترامپی ڤە هاتە پەسەند کرن، ب تایبەتی ژی بابەتێ هنارتنا وزێ بۆ بازارێن جیهانێ گەلەک گرنگ و ستراتیژیە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ئەمریکا رازی بوویە شەڕ بۆ دەمێ دو حەفتیان بهێتە راگرتن و گۆت: (راستە بەرپرسێن ئیرانێ راگرتنا شەڕی بۆ خوە وەکو سەرکەفتن دبینن و ئەو یەک ژی تشتەک ئاسایی یە، چونکی بەرپرسێن ئیرانێ نەشێن هەموو تشتان ب رەنگەکێ ئاشکرا بۆ خەلکێ خوە بێژن و ل ئالیێ دی مەترسیا خوەنیشادانان ژی هەیە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی هەتا ژ دەستێ بەرپرسێن ئیرانێ بهێت دێ راگرتنا شەڕی وەکو شکەستا ئەمریکا دەنە دیار کرن).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، گەلەک باش بوو کو کوردێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ نەبوونە پشکەک ژ شەڕی و د رەوشا نها دا کو رژێما ئیرانێ گەلەک لاواز بوویە دێ گوهۆڕینێن مەزن ل ئیرانێ روو دەن، چونکی زیانێن گەلەک مەزن گەهشتینە ژێرخانا ئابووری و سەربازی یا ئیرانێ و پرانیا فەرماندارێن کاریگەر یێن ئیرانێ ژی هاتینە کوشتن، هەکە رژێما نها دەست ب چاکسازیان نەکەت و ب تایبەتی ژی رەوشا ئابووری یا ئیرانێ باش نەکەت دێ خەلک ل دژی رژێمێ دەست ب خوەنیشادانان کەن، نها رژێم لاوازە و هەکە چاکسازیان بکەت رەنگە بشێت بۆ دەمەکێ دی ژیێ خوە درێژ بکەت.
ل ئالیێ دی مەنسور عەزیزی چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، مەترسیا دوبارەبوونا شەڕی یا هەی، چونکی تشتێ ئەمریکا و ئسرائیلێ دخواستن هەتا نها بدەستڤە نەئیناینە و ل ئالیێ دی دەستهەلاتا نها یا ئیرانێ ژی وەسا هزر دکەت کو یا سەرکەفتی یە، چونکی بەرپرسێن ئیرانێ ب هەموو رەنگەکێ کار بۆ مانا رژێما خوە دکرن و نها رژێم مایە و ئەو یەک بۆ وان سەرکەفتنە، لێ راستیەک هەیە رژێما ئیرانێ گەلەک لاواز بوویە و گۆت: (هەکە بەرپرسێن ئیرانێ هەموو داخوازیێن ئەمریکا قەبوول بکەن و ب تایبەتی ژی یۆرانیۆما هەی رادەست بکەن دبیت رەوشەکا دی بهێتە پێش، لێ هەکە بەرپرسێن ئیرانێ ل سەر سیاسەتا خوە یا نها ل هەمبەر ئەمریکا و ئسرائیلێ بەردەوام بن و کار بۆ دروستکرنا چەکێ ئەتۆمی بکەن بێگومان دانوستاندنێن ل پاکستانێ ژی دێ بێ ئەنجام بن و دیارە د دەمەکێ وەسا دا دێ جارەکا دی شەڕ دەستپێکەت).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، دەستهەلاتا نها یا ئیرانێ گەلەک لاواز بوویە و هەکە پرسا کوردی و پرسێن دی چارەسەر بکەت بێگومان دێ شانسێ مانا وێ رژێمێ زێدەتر بیت، لێ هەکە بەردەوامیێ بدەتە سیاسەتا خوە یا سەرکوتکرنا کوردان و نەتەوەیێن دی، دبیت خوەنیشادانێن مەزن ژی ل ئیرانێ دەستپێ بکەن، چونکی نها کورد و نەتەوەیێن دی یێن کو ب سالانە دهێنە تەپەسەرکرن هەست دکەن دەستهەلاتا ئیرانێ لاواز بوویە، هەروەسا دڤێت ژبیر نەکەین بەری دو مەهان نێزیکی ٥٠ هزار کەس ل ئیرانێ هاتینە کوشتن ئانکو کینەک مەزن ل دژی دەستهەلاتێ هەیە و ئەو یەک ژی دشێت ببیتە ئەگەرێ ئالۆزیێن گەلەک مەزن بۆ دەستهەلاتێ.
عەبدوللا حیجاب چاڤدێرێ سیاسی ل وەلاتێ نەرویج ژی دیار کر، راگرتنا شەڕی بۆ دەمێ دو حەفتیان رامانا رێککەفتنێ و چارەسەریێ نینە، چونکی هێشتا پرسێن مەزن و سەرەکی د ناڤبەرا ئەمریکا و ئیرانێ دا وەکو خوە ماینە، ئەمریکا دەمێ ئێرشی ئیرانێ کری ژی وی دەمی ترامپی دیار کر ئارمانجا وان گوهۆڕینا رژێما ئیرانێ نینە، ئانکو دڤێت گەلێ ئیرانێ رژێمێ بگوهۆڕن، راستە نها رژێما ئیرانێ گەلەک لاواز بوویە، لێ هەر چاوا بیت دڤێت خەلکێ ئیرانێ بریارا خوە بدەن و گۆت: (هەکە رێککەفتن ژی د ناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریکا دا بهێتە کرن ئەو یەک رامانا ئاشتیێ و ب دووماهی ئینانا هەر پرسەکێ نینە، چونکی دەمێ شەڕ نەمینیت دێ نەرازیبوونێن ناڤخوەیی ل هەمبەر دەستهەلاتێ روو دەن، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی گەلەک ژ بەرپرسێن ئیرانێ ل گەل راگرتنا شەڕی نەبوون).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، ئەمریکا و ئسرائیل باش دزانن هەکە رێگریێ ل ئیرانێ نەکەن ئیران دشێت د پاشەرۆژێ دا چەکێ ئەتۆمی ژی دروست بکەت و ببیتە مەترسیەکا گەلەک مەزن بۆ ئەمریکا و هەڤپەیمانێن وێ، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت ئەم چاڤەرێ بین کا دێ ئەنجامێ دانوستاندنێن ل پاکستانێ چ بیت و هەکە ئیرانێ هەموو مەرجێن ئەمریکا قەبوول کرن وی دەمی ئانکو ئیرانێ خوە راست کریە و هەکە رەت بکەت بێگومان دێ جارەکا دی ئێرشی ئیرانێ هێتە کرن.

2

بەرپرسەکێ رێڤەبەریا خوەسەر دیار کر، پشتی رێککەفتنا وان ل گەل شامێ نها دەست ب کارێن دەستپێکی بۆ دانا ناسنامەیا سووریێ بۆ کوردان هاتیە کرن و هەموو وەلاتیێن کورد یێن سووریێ دێ بنە خوەدان ناسنامە و ئەو کەسێن کو زارۆیێن وان ل دەرڤەیی سووریێ دژین ژی دشێن ناسنامەیان بۆ خوە دروست بکەن، ئانکو ب کورتی هەموو کوردێن سووریێ دێ بنە خوەدان ناسنامە.
ئەو یەک د دەمەکێ دایە کو بەری دو رۆژان وەزارەتا ناڤخوە یا سووریێ دیار کربوو، هەموو وەلاتیێن کورد ل سووریێ کو بەری نها ژ بەر هندەک ئەگەران بێ ناسنامە بوون ئێدی دێ بنە خوەدان ناسنامە و زۆرداریا ب سالان یا ل هەمبەر گەلێ کورد ل سووریێ ب دووماهی هاتیە و کورد وەکو وەلاتیێن رەسەن یێن سووریێ دێ ل سەر ئاخا خوە ژین و ئێدی چو هێزەک نەشێت زۆرداریێ ل کوردان بکەت.

2

هیڤی کەریم:

دانەر سەگڤان سەدیق، کورێ باژێڕێ دهۆکێ یە هەمی ژیانا خوە د ناڤ جیهانا ڕەنگ و فۆرمان دا دەرباز کریە، دبێژیت؛ هونەر ل دەف من نە بتنێ خولیایەک یان کارەکێ ڕۆژانەیە، بەلکو بەشەکێ بنەڕەتی یێ هەست و دەروونێ هەر مرۆڤەکی یە. پشتی کو من باوەرناما دبلۆمێ ل پەیمانگەها هونەرێن جوان ب دەست ڤە ئینای، من بڕیار دا کو پتر د ناڤ ڤێ دەریایێ دا بچمە خار، لەوما من ل کۆلیژا زانستێن مرۆڤایەتی پشکا هونەرێ شێوەکاری ب دەستڤەئینانا باوەرناما بەکالۆریۆس ب دوماهی ئینا. نوکە ژی وەک مامۆستایێ هونەرێ ل قوتابخانا «ئایندە ٢»، بزاڤێ دکەم ڤێ پەیام و فەلسەفەیێ بگەهینمە نەوەیێن پاشەڕۆژێ.
​دانەری زێدەتر بۆ رۆژناما ئەڤرو گۆت؛ هەکە ئەم بەحسێ فەلسەفەیا هونەرێ نوی بکەین، پرسیار ئەوە: ئەم ژ کیڤە هاتین و بەر ب کیڤە دچین؟ هونەرێ کلاسیک هەردەم هەول ددا جیهانێ وەک خۆ نیشان بدەت، وەک ئاوێنەیەکێ. بەلێ هونەرێ نوی ب دروستی دبێژیت: «گرنگ نینە من چ وێنە کریە، گرنگ ئەوە من چەوا هەست پێ کریە». ئەز د کارێن خوە دا کار ل سەر سێ ڕەهەندێن سەرەکی دکەم:
​١. شکاندنا ڕەهەندێ بینینێ:
ئەز وەک هونەرمەند، ئێدی کۆپیەکا ڕاستیێ پێشکێش ناکەم. وەک چەوا «سێزان» هەول ددا جیهانێ د ناڤ فۆرمێن ئەندازیاری دا ببینیت، ئەز ژی باوەر دکەم کو ڕاستی تشتەکێ جێگیر نینە، بەلکو هەر بینەرەک ب شێوازەکێ جودا دبینیت.
​٢. سەربەخۆیا ئامرازی:
پێشتر کەڤال تنێ وەک «پەنجەرەیەکێ» بوو بۆ دیتنا جیهانەکا دی، بەلێ فەلسەفەیا من ئەوە کو تابلو ب خۆ ڕووبەرەکێ تەختە کو ڕەنگ ل سەر دهێنە دانان. ل ڤێرێ تەکنیکا فرچەی و دەربڕینا ڕەنگی ب خۆ دبنە ئامانج، نە تنێ گێڕانا چیرۆکەکێ.
​٣. تاقیکرنا بەردەوام:
هونەرێ نوی ل سەر نویخوازیا بەردەوام ئاڤا بوویە. ئەز وەک شێوەکارەک، خۆ ب یاسایێن ئەکادیمی یێن کۆڤن گرێ نادەم. بۆ نموونە، دەما مرۆڤ تەماشەی زنجیرە تابلوێن «چیایێ سانت ڤیکتوار» یێن سێزانی دکەت، چیا وەک خۆ نابینیت، بەلکو کۆمەکا پەڵە ڕەنگان دەردکەڤن. ئەڤە ب دروستی فەلسەفەیا منە؛ من دڤێت پێکئینانا ناڤخۆیا سروشتی نیشان بدەم، نەکو تنێ ڕووکارێ دەرڤە. ئەز هەول ددەم «هەستا چیای» ب ڕێیا ڕەنگێن توند و فۆرمێن بهێز بگەهینمە بینەری.
​هونەر ل دەڤ من ژیانا هەست و نەستێن مرۆڤی یە کو ل سەر ڕووبەرێ تابلۆیێ دهێنە نه‌خشاندن.

3

عابد دهۆكی

دبیت ل ده‌مێ كه‌سه‌كێ تایبه‌تمه‌ند ب مۆزیكێ و لایه‌نگرێن وێ ب چاڤه‌كێ كێم سه‌یر بكه‌ن و بێژن (سترانێن كوردی ل كیڤه‌ و راپ ل كیڤه‌!!)، و چ په‌یوه‌ندی ب ئێك ڤه‌ نینه‌. ئه‌ڤه‌ مافێ وانه‌ كو وه‌سان هزر بكه‌ن، هه‌ر وه‌ك چه‌وا مۆزیك و سترانێن راپ دهێنه‌ هه‌ژمارتن كو ب نكارێ وێ یا ئه‌فریقی-ئه‌مریكی یه‌، لێ پشتی ئه‌م به‌رسڤێ ل سه‌ر ڤێ پرسیارێ بده‌ین دێ بینین:
نه‌بوونا وڵاته‌كێ سه‌ربه‌خۆ ب ناڤێ كوردستان بوویه‌ ئه‌گه‌رێ هندێ كو مۆزیك و ستران و داب و نه‌ریتێن فلكلۆرێ كوردی د به‌رزه‌بن، و هه‌تا نوكه‌ ب هزاران ئاواز و سترانێن ره‌سه‌ن یێن كوردی د ئه‌رشیفێ وه‌لاتێن دی دا (تورك و فارس و عه‌ره‌ب) دهێنه‌ دزین. دبیت ئه‌گه‌ر لژنه‌كا تایبه‌تمه‌ند ب مۆزیك و فلكلۆرێ كوردی پێكبهێت ب هزاران ئاواز و ستران و داستانێن كوردی یێن كو بووینه‌ مڵكێ وه‌لاتێن دی ببینن، بابه‌تێ مه‌ ل سه‌ر هندێ یه‌ كو هنده‌ك جۆرێن مۆزیك و سترانێن كوردی ل ئه‌مریكا و ئه‌وروپا سه‌رهلدایه‌ و گه‌هشتیه‌ رۆژهه‌لاتا ناڤین، و گه‌له‌ك ژ مۆزیكژه‌نێن مه‌ یێن ئه‌ڤرۆ ل سه‌ر وێ ستایلێ دچن، كو ئه‌و ژی ستایلێ (راپ-هیپ هۆپ)ه‌. هه‌رچه‌نده‌ دهێته‌ گۆتن كو ئه‌و ستایله‌ داهێنانه‌كا ئه‌فریقی-ئه‌مریكی یه‌، به‌لێ د راستی دا ئه‌و هونه‌ره‌كێ دزیتی یه‌ و دێ د ڤی بابه‌تی دا بزاڤێ كه‌ین ره‌گ و ریشالێن وێ ئاشكرا كه‌ین و دیرۆكا وێ به‌راورد كه‌ین.
راپ هونه‌رێ گۆتنا شێوازه‌كێ ستران گۆتنێ یه‌ كو پتریا جاران ب مۆزیكا هیپ هۆپ ڤه‌ دهێته‌ گرێدان. تایبه‌تمه‌ندیا راپێ (ئیقاع، په‌یڤێن ب له‌ز، ده‌نگێ ب هێز)ه‌. ئه‌گه‌ر پێداچوونه‌كێ ب دیرۆكا په‌یدابوونا مۆزیك و سترانا راپێ بكه‌ین، دێ دیار بیت كو ئه‌و جۆره‌ ب ناڤێ هیپ هۆپ ل دوماهیا سالێن شێستان و ده‌ستپێكا سالێن حه‌فتیان ل چه‌رخێ ده‌ربازبووی ل جاده‌ و گه‌ڕه‌كێن هه‌ژار یێن ئه‌مریكا سه‌رهلدایه‌. ئێكه‌مین راپه‌ر د «ئۆلد سكوول» دا ئه‌ندامێن تیپا (فیوریوس فایڤ – مێڵی مێڵ) بوون. ڤێ ئارێشه‌ و چه‌وساندنا ره‌شپێستان ل ئه‌مریكا بوویه‌ ئه‌گه‌رێ به‌لاڤبوونا راپێ و ره‌وشه‌نبیریا هیپ هۆپێ د سالێن حه‌فتیان دا.
ده‌مێ هزر د داهێنه‌رێن مۆزیكا راپێ دا دكه‌ین، ناڤێ (دی جی كوول هێرك) دهێته‌ پێش كو ئێكه‌مین كه‌س بوو ب ناڤێ مۆزیكا هیپ هۆپ دهێته‌ ناسین، كو ل سالا 1973ێ ل ئه‌مریكا سه‌رهلدانا ڤی جۆرێ مۆزیكێ ب فه‌رمی هاتیه‌ تۆماركرن.
به‌لێ ئه‌گه‌ر پێداچوونه‌كێ ب سترانێن فلكلۆری یێن كوردی بكه‌ین، دێ بینین ئه‌و جۆرێ ستران و مۆزیكێ گه‌له‌ك كه‌ڤنتر ل ناڤ كوردا هه‌بوویه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌م ئاماژێ ب هنده‌ك ستایلێن (به‌یتی و داستانان) بده‌ین، دێ بینین هه‌مان ستایل و ریتم د ناڤ به‌یتا (دمدم) دا هه‌یه‌ كو ب شێوازه‌كێ گه‌له‌ك ب له‌ز دهێته‌ گۆتن، و مێژوویا ڤێ به‌یتێ ڤه‌دگه‌ڕیه‌ت بۆ شه‌ڕێ قه‌لاتا دمدم ل سالا 1609ێ د ناڤبه‌را میر خانێ برادۆستی و شاهـ عه‌باسێ سه‌فه‌وی دا. ئانكو ئه‌و شێوازێ به‌یتی و خێرا گۆتنا په‌یڤان ل ناڤ كوردا پتر ژ 400 سالان به‌ری ئه‌مریكا هه‌بوویه‌.
دیسان ل دێریستانێن كوردی (كۆچك و دیوانان) دا گه‌له‌ك سترانێن داستانی و به‌یتی یێن ره‌وشه‌نبیری یێن ره‌سه‌ن دهێنه‌ دیتن. بۆ نموونه‌ سترانا (بۆزێ كه‌ماڵا) كو ل سالا 1840-1845ێ هاتیه‌ گۆتن و ب ده‌نگێ سترانبێژ (ئیبراهیمێ حه‌جێ) هاتیه‌ تۆماركرن. هه‌روه‌سا سترانێن (ره‌مه‌زانێ ئیسكان) و (ره‌جه‌بێ ره‌وشه‌ن) كو ل ده‌وروبه‌رێ سالا 1820ێ دهێنه‌ هه‌ژمارتن، و سترانێن دی یێن فلكلۆری كو گه‌له‌ك به‌ری سه‌رهلدانا راپێ ل ئه‌مریكا د ناڤ كولتوورێ مه‌ دا هه‌بوون.
ئانكو تۆماركرنا ستایلێ كوردی بۆ سالێن 1960-1961ێ دزڤریت، و ستایلێ راپێ ل ئه‌مریكا ل سالا 1973ێ ده‌ستپێكریه‌. ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌م ته‌كنۆلۆژیا تۆماركرنێ ل به‌ر چاڤ وه‌رگرین، دێ بینین كو كوردان سه‌دان سالان به‌ری ئه‌مریكیان ئه‌ڤ شێوازێ ستران گۆتنێ هه‌بوویه‌.
بناغه‌یێن مۆزیكا راپێ:
ئیقاعا ب له‌ز و دووباره‌بوونا په‌یڤان.
ده‌نگێ دلسۆزی و ب هێز.
گۆتنا ب له‌ز و ب جۆش.
هه‌لگرتنا په‌یامه‌كا جڤاكی یان كه‌سی.
لێهاتی ل سه‌ر كێش و سه‌روا و یاری ب په‌یڤان.
ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌یتی و داستانێن كوردی به‌رامبه‌ر ڤان خالان دانێین، دێ بینین هه‌موو د ناڤ ستران و مۆزیكا مه‌ دا هه‌بوون و هه‌نه‌. ژبه‌ر هندێ دبێژم كو ئه‌ڤ ستایله‌ د بنه‌ره‌ت دا یێ مه‌ یه‌، لێ مه‌ نه‌زانیبوو ناڤه‌كێ جیهانی لێ بكه‌ین یان ب دروستی تۆمار بكه‌ین.
ژبه‌ر ڤێ چه‌ندێ، فه‌ره‌ ل سه‌ر كۆلێژ و په‌یمانگه‌هێن مۆزیكێ و ئه‌كادیمیێن هونه‌ری كو ل سه‌ر ڤان بابه‌تان ڤه‌كۆلینێن زانستی بكه‌ن و ره‌گ و ریشالێن ڤان هونه‌ران دیار بكه‌ن و بكه‌نه‌ مڵكێ نه‌ته‌وا مه‌، دا كو چیتر نه‌هێنه‌ دزین و ب ناڤێ خه‌لكێ دی نه‌هێنه‌ ناساندن.
قۆناغێن ئامیرێن تۆماركرنا ده‌نگی:
ل سالا 1877ێ ئێكه‌م ئامیرێ تۆماركرنا ده‌نگی ب ناڤێ (فۆنۆگراف – ئه‌دیسۆن) هاته‌ به‌رهه‌مئینان.
ل سالێن 1900-1910ێ ئامیرێ (گرامافۆن) یێ شێست خۆله‌كی هاته‌ تۆماركرن.
ل سالا 1955ێ و پاشتر ئامیرێ (گرۆندیگ) یێ ب كاسێت به‌لاڤ بوو، كو ل سالا 1958ێ گه‌هشته‌ ده‌ڤه‌را مه‌ و پتریا سترانێن مه‌ یێن ره‌سه‌ن ل سه‌ر هاتنه‌ تۆماركرن.

6

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

سترانبێژ و مۆزیکژەنێ گەنج عەبدوللا هەژار، د دیدارەکێ دا بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیارکر کو هەر ل قوناغا سەرەتایی ئەز بوومە هەڤالێ ستران و مۆزیکێ، ئەز دەرچوویێ پەیمانگەها هونەرێن جوانم و نوکە ژی مامۆستایێ وانا مۆزیکێ مە ل قوتابخانێ، و ئێکەم بەرهەمێ من بەلاڤکری پێکهاتیبوو ژ چەندین سترانێن فۆلکلۆری.
ناڤهاتی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی کر کو ئەز گۆهداریا هەموو شێوازێن سترانان دکەم چونکی هەر شێوازەکێ تاما خوە یا تایبەت هەیە، گۆهداریا وان هونەرمەندان دکەم یێن کو ژ دل کار دکەن و هونەرەکێ دورست پێشکێش دکەن، لێ ئەز بخوە حەز ژ شێوازێ عەرەبێسك دکەم چونکی ئەو پتر لگەل شێواز و دەنگێ من د گۆنجیت.
گۆت ژی:»ستران و مۆزیکا کوردی ژ یا گەلەك مللەتێن دی زەنگین ترە، چونکی هەر باژێر و دەڤەرەکا کوردستانێ د بیاڤێ هونەری دا شێواز و زاراڤێ خوە یێ تایبەت هەیە، و زۆربەیا مللەتێن ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست مفا ژ ستران و مۆزیکا کوردی وەرگرتیە، ئەڤ چەندە ژی زەنگینیا هونەرێ کوردی د سەلمینیت».
زێدەتر ژی گۆت:»تەکنەلۆژیا سەردەم مفایەکێ باش گەهاندیە ستران و مۆزیکا کوردی، چونکی د نوکە دا باشترین جۆرێن ئامیرێن مۆزیکێ ل بەردەست هەنە، و مۆزیکژەن مفایی ژێ دبینن، و هەر دیسان ستۆدیو و سیستەمێن دەنگی یێن پێشکەفتی ژی بۆ تۆمارکرنا سترانان هەنە».

پەروین سەلاح :

نوكه (ئایپاد) نەما بتنێ ئامرازەک بۆ گەڕیانێ د ئینتەرنێتێ دا یان سەحکرنێ ل ناڤەرۆکێ، بەلکی گۆهۆڕی بۆ پلاتفۆرمەکا تەمام بۆ کار و خواندنێ، ب پشتەڤانیا کۆمەکا بەرفرەهـ یا ئەپلیکەیشنان کو هاریکارن بۆ رێکخستنا ئەرکان و زێدەکرنا بەرهەمداریێ.
ل خوارێ گرنگترین ئەڤ ئەپلیکەیشنە نە
رێکخستنا بینینێ یا بیر و هزرا
“Milanote” بژاردەیەکا گونجایە بۆ وان کەسێن کارکرنێ ب شێوازەکێ بینینێ ب دلێ وان بیت، چونکی شیانێددەت بیر و هزرا و کاران بکەتە تابلۆیێن بینینێ کو تێکەلەکێ
ژنڤیسین و وێنە و ڤیدیۆیان ب خوڤە دگریت
هەروەسا پشتەڤانیا کارێ ب کۆم دکەت ب رێکا پشکداریکرنا پرۆژەیان و دانانا تێبینییان لسەر.
ئەزموونەکا نڤیسینێ یا پێشکەفتی
“GoodNotes” د ناڤا ناڤدارترین ئەپلیکەیشنێن ئایپادێ دا دهێتە هەژمارتن، ب تایبەت بۆ بکارئینەرێن قەلەمێ Apple Pencil.
شیانێ ددەت تێبینییان ب خەتێ دەستی یان ب چاپکرنێ بنڤیسی، دگەل پشتەڤانیا زیرەکیا دەستکرد بۆ کورتکرن و رێکخستنا ناڤەرۆکێ، زێدەباری تۆمارکرنا دەنگی و گرێدانا وێ ب تێبینییان ڤە.
رێڤەبرنا کاران ب پرۆفیشناڵی
“TickTick” ئەزموونەکا تەمام دابین دکەت بۆ رێکخستنا کارێن رۆژانە، دگەل شیانا دروستکرنا لیستا دیارکرنا پێشبینیا
هەروەسا کاتژمێرا “Pomodoro” ب خوڤە دگرت بۆ هاریکاریکرنێ لسەر دابەشکرنا کاران بۆ دەمێن کاریگەر.
بەرهەمداری ب شێوازێ یارییان
“Forest” ئەزموونەکا جودا پێشکێش دکەت، کو بکارئینەری هانددەت لسەر سەرنجراکێشانێ ب رێکا چاندنا دارێن خەیاڵی کو د دەمێ کارکرنێ دا مەزن دبن، و دمرن دەمێ سەرنج بەلاڤ دبیت، دگەل شیانا پشکداریکرنێ د چاندنا دارێن راستەقینە ل دەوروبەرێ جیهانێ.
هەر تشتەک ل جهەکێ
“Notion” ژ هەمەجۆرترین ئامیرانە، چونکی تێبینی گرتن، رێڤەبرنا پرۆژەیان، و رێکخستنا داتایان
هەروەسا هاریکارەکێ زیرەک دابین دکەت بۆ نڤیسین و کورتکرنا ناڤەرۆکێ، دگەل شیانا تێکەلکرنێ دگەل ئامیرێن وەک “سلاک” و “Dropbox”.
پلانکرنا خارنێ ب ساناهی
“Crouton” هاریکارە د رێکخستنا و پلانێن خارنێن هەفتیانە، دگەل دروستکرنا لیستێن بازارکرنێ ب کو دەمی پاشکەفت دکەت و رێڤەبرنا ژیانا رۆژانە سادەتر دکەت.
گرتنا بەلاڤکەرێن دیجیتاڵی
“Freedom” کار دکەت لسەر رێگریکرنێ ل گەهشتنێ ب ئەپلیکەیشن و مالپەرێن بەلاڤکەر ل سەر هەمی ئامیران، کو هاریکاریا بکارئینەری دکەت لسەر سەرنجدانێ د دەمێن کارکرنێ دا.
رێکخستنا پرۆژەیان ب شێوەیەکێ بینایی
“Trello” سیستەمەکێ پێشکێش دکەت کو پشتێ ب کارتان دگرت بۆ رێکخستنا کاران، کو وێ گونجای دکەت بۆ چاڤدێریا پێشکەفتنا پرۆژەیان ب رێیەکا بینایی و ساناهی.
ب ڤی هەمەجۆرییا ڤان ئەپلیکەیشنان، بکارئینەرێن ئایپادێ شیان هەیە ئامیرێن خو بکەنە ناڤەندێن بەرهەمداریێ یێن تەمام، چ بۆ رێڤەبرنا کار، خواندن، یان ژی ژیانا رۆژانە، د ناڤا پێشبڕکێیەکا بەردەوام دا د ناڤبەرا گەشەپێدەران دا بۆ پێشکێشکرنا ئامیرێن زیرەکتر و کاریگەرتری.

سندس سالح:

کۆمپانیا “میشێلین” یا فەرەنسی، کو ناڤەکێ دیار و مەزنە د چێکرنا تایرێن ترۆمبێلان دا ل سەرانسەری جیهانێ، پێنگاڤەکا تەکنەلۆژی یا ئێکجار گرنگ هاڤێتیە. ئەڤێ کۆمپانیایێ دەست ب بکارئینانا “چیپێن زیرەک” یێن ب ناڤێ (RFID) د ناڤ دلێ تایرێن خۆ دا کریە. ئەڤ کارە نە تنێ بۆ نیشاندانا هێزا تەکنەلۆژیایێ یە، بەلکو ئارمانج ژێ ئەوە کو شێوازێ چاودێریکردن و پاراستنا تایرێن ترۆمبێلێ ب ئێکجاری بهێتە گوهۆڕین و بەرەڤ ئاستەکێ بلندتر ببەت.
١. پاراستن و چاودێریکرنا تەمام ل سەر ژیانا تایری
ب ڕێکا ئەڤان چیپێن بچویک یێن کو د ناڤ دیوارێن تایرێن میشێلین دا دهێنە چاندن، کۆمپانیا دشێت چاودێریکرنا هەمی قۆناغێن ژیانا تایری بکەت. ژ وێ چرکەیا تایر د کارگەهێ دا دهێتە چێکرن، هەتا ئەو ڕۆژا کو تایر تەمەنێ خۆ تمام دکەت و ژ کار دکەڤیت، هەمی پێزانین د ناڤ ڤی چیپی دا یێن پاراستی نە. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەر کو کۆمپانیا ب وردی بزانیت کا تایرێن وێ د بن چ فشار و بارودۆخان دانە، و چەوان دشێت جۆرایەتی و هێزا وان بۆ پاشەڕۆژێ پتر پێش بێخیت دا کو خزمەتا شۆفێران بکەت.
٢. ئاسانکاریێن مەزن بۆ کۆمپانیا و خودانێن بارهەڵگران
بۆ وان کۆمپانیایێن کو خودانێن هەژمارەکا زۆر یا ترۆمبێلان یان بارهەڵگرێن مەزنن، ئەڤ تەکنەلۆژیایە وەک وەرچەرخانەکێ یە د کارێ وان دا. ئێدی پێدویستی ب تۆمارکرنا دەستی و کاغەزی نامینیت، چونکی کارگێڕیا کۆمپانیایێ دشێت ب ساناهی ئەڤان زانیاریان بزانیت:
• هەر تایرەک ل سەر کێشک ترۆمبێلێ هاتیە بەستن و چەند ڕێ ب وێ تایرێ هاتیە بڕین.
• کینگێ دەمێ گوهۆڕینا تایرێن تایبەت ب وەرزێ زستانێ و هاڤینێ دهێت.
• ئاستێ سۆتن و داخورانا تایرێ گەهشتیە کیرێ و ئەرێ یا ب سلامەتە بۆ لێخوڕینێ یان نە.
ئەڤ هەمی زانیاریە ب شێوەیەکێ دیجیتالی دهێنە تۆمارکرن، ئەڤ چەندە ژی دبیتە ئەگەر کو چو خەلەتیێن مرۆڤی د تۆمارکرنێ دا چێ نەبن و کار ب ڕێکوپێکی بڕێڤە بچیت.
٣. بلندکرنا ئاستێ سلامەتیێ و پاراستنا گیانێ شۆفێران
ئێک ژ خالێن هەرە گرنگ و ل پێش، گرێدانا ئەڤان چیپانە ب سیستەمێن ناڤ ترۆمبێلێ ڤە. ئەڤ چیپێن زیرەک دشێن زانیاریێن دەستبەجێ ل سەر پلەیا گەرمیا تایرێ و پەستانا هەوایێ بدەنە شۆفێری. ئەگەر هەوا کێم ببیت یان تایر ب ڕەنگەکێ نە ئاسایی گەرم ببیت، سیستەم دێ ب زوترین دەم ئاگەهداریێ ددەتە شۆفێری دا کو خۆ ژ مەترسیێ بپارێزیت. ئەڤە ژی دبیتە ئەگەر کو تەمەنێ تایرێ درێژتر ببیت و ژ هەمیێ گرنگتر، ڕێگریێ ل ڕوودانێن دلتەزێن یێن هاتنوچوونێ دگریت کو ئەگەرێ وان یێ سەرەکی پەقینا تایرێ یە ل سەر ڕێکا.
٤. بەرهنگاربوونا دزی و تایرێن ساختە د بازاری دا
ژبەر کو هەر تایرەک خودان ناسنامەکا دیجیتالی یا تایبەت ب خۆ یە، ئێدی فرۆشتنا تایرێن ساختە یان دزینا تایرێن گرانبەها دێ بیتە کارەکێ گەلەک ب زەحمەت. هەر کەسەکێ ئامیرێ خواندنێ هەبیت، دشێت ب زوترین دەم بزانیت کا ئەڤ تایرە یێ ڕەسەنە یان نە، و هەمی مێژوویا وێ بۆ دیار دبیت. ئەڤە پشتڕاستیەکا مەزن ددەتە کڕیاری کو پارێ خۆ د جهەکێ درست و بۆ تایرەکێ ب کێر و ڕەسەن خەرج دکەت.
ئەنجام و دوماهی
ب کورتی، ئەڤ پێنگاڤا کۆمپانیا میشێلین نیشا مە ددەت کو تەکنەلۆژیا ئێدی چوویە د ناڤ کویراتیا ژیانا مە دا، هەتا د ناڤ تایرێن ترۆمبێلێ ژی دا. بکارئینانا (RFID) د تایرێن ترۆمبێلێ دا، نە تنێ ئاسانکاریە، بەلکو پێدویستیەکا سەردەمیانە یە بۆ زێدەکرنا سلامەتیێ ل سەر ڕێکێن هاتنوچوونێ و کێمکرنا مەزاختیێن زێدە یێن خودانێن ترۆمبێلان.

4

د داخویانیەكێ‌ دا سەرۆكێ‌ فدراسیۆنا ئیراقێ‌ دیار كر ب فەرمی بڕیار هاتیە دان قارەمانییا ئاسیا بۆ یارییا پایسكلان یێن چیایی 2028ێ‌ ل هەولێرێ‌ دێ‌ هێتە كرن دیسان ماراسۆنەكا عەرەبی باژێرێ‌ بەغدا دێ‌ هێتە ئەنجامدان.
زێدەتر عەلی حەمید گۆت: ب دلخوەشیڤە ئەم شیایین ڕازەمەندییا فدراسیۆنا پایسكلان ل ئاسیا وەربگرین ژبۆ مێڤانداریكرنا قارەمانییا ئاسیا ل سەر ئاستێ كوڕان و كچان بۆ بەریكانەیا چیایی ل سالا 2028ێ‌ كو دێ‌ باژێرێ‌ هەولێرێ‌ هێتە كرن، ئەڤچەندە هات پشتی بادەكا ئیراقێ‌ بۆ مێڤانداریێ هنارتی تێدا هەموو خالێن پێدڤی یێن مێڤانداریكرنێ‌ هاتبوونە پەسەندكرن ژ وانا ڕێكا بەریكانێ‌ كو چیایێ‌ گۆنجایی، ژێرخانەیا وەرزشی، ئەڤە ژی بیتە ئێكەمین جار د دیرۆكا وەرزشا پایسكلڤانێن ئیراقێ‌ كو دێ‌ مێڤاندارییا ڤێ‌ قارەمانیێ‌ كەت.
ژلایەكێ‌ دووڤە ناڤهاتی گۆت: دڤێت ئەم سۆپاسییا بەرپرسێن وەرزشی و حوكمی یێن هەرێما كوردستانێ‌ بكەین ژبەركو ب رۆلەكێ‌ كاریگەر و ئەگەرێن سەركەڤتنا ڤێ‌ بادەكا مێڤانداریێ بوون، پێنەڤێت دێ‌ كارەكێ‌ مەزن هێتە كرن كو ب سەركەڤتیانە ژی بڕێڤەچیت، مە یاریزانێن خودان شیان ل سەر هەردو ژییان هەنە تایبەت یاریزانێن مە یێن كوردستانی و د ماوەیێ‌ بهێت دا بەرهەڤیێن لۆجستی و تەكنیكی و هۆنەری هێنە كرن، پێخەمەت بشێن ناڤێ‌ ئیراقێ‌ ل سەر ئاستێ‌ ئاسیا بلند بكەین.
عەلی حەمید ئەوچەندە ژی دیاركر ل دەمێ‌ بهێت دێ‌ ژڤانێ‌ مارەسۆنا عەرەبی هێتە دیاركرن ئەوا بڕیارە ل بەغدا بهێتە كرن كو ئەڤەژی دبیتە ئێكەم ماراسۆنا بڤی شێوەیی ل دەڤەرێ‌ بهێتە ئەنجامدان.

4

قەیس وەیس:

فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ بڕیار دا یاریێن گەڕا 16ێ‌ ژ خولا پلا نایابا كوردستانێ‌ بۆ سوبەهی بهێنە پاشئێخستن دەرئەنجامێ‌ سەقایێ‌ نە ئارامی د دەڤەرێن جودا دا، ئەوا د هاتە چاڤەڕێ‌ كرن ئەڤرۆ هاتبا كرن كو تێدا پێنچ یانەیێن پارێزگەهێ‌ پشكدارن دناڤبەرا هەڤڕكیێ بۆ پلێتا دەربازبوونێ‌ و مانا خوە د خولێ‌ دا.
دهۆك پلێتا دەربازبوونێ‌ دڤێت
بڕیارە سوبەهی تیما یانەیا دهۆك ل یاریگەها خوە یانەیا زانكۆیا جیهان مێڤان بكەت، ئەلهۆیێن چیا ب هیڤیێن مەزن چاڤ ل سێ‌ خالایە ژبۆ دەستڤە ئینانا پلێتا دەربازبوونێ‌ ئەوا د نوكە دا ل ڕێزا سێیێ‌ ب كۆمكرنا 23 خالان دهێت ژ شەش سەركەڤتن و پێنچ وەكهەڤی و سێ‌ خوسارەتیان، ئەڤ ڕێزبەندییە بۆ دهۆكییان نموونەیە و دێ‌ بزاڤێ‌ كەت پارێزیت پێخەمەت ڤەگەڕاندنا هیڤیێن خوە پشتی دووركەڤتنا سێ‌ وەرزە ل دووڤ ئێك، یارییا دووماهیێ‌ یا دهۆكێ‌ دێ‌ ل حەفتییا بهێت بیتە مێڤانا یانەیا شەقلاوە ل هەولێرا پایتەخت.
سێمێلێ‌ ژی دەربازبوون دڤێت
ژلایێ‌ خوە تیما یانەیا سێمێل دێ‌ ل یاریگەها یانەیا زاخۆ مێڤاندارییا یانەیا كۆیە كەت د گرنگترین یاری دا و دێ‌ هێتە هژمارتن یا دیرۆكی، هەرچەندە كوڕێن دەشتا دوبانێ‌ ل رێزا پێنجێ‌ دهێن ب كۆمكرنا 21 خالان ژ پێنچ سەركەڤتن، شەش وەكهەڤی و دو خوسارەتییان لێ‌ هێشتا دەلیڤەیا دەربازبوونێ‌ ل بەر دەست هەیە و هیڤیێن وێ‌ ماینە، ژبەركو سێ‌ خالێن هەلاویستی دگەل ڕانیە هەنە، ئەوا یارییا وان نیڤا ئێكێ‌ ب دووماهی هاتی ب گۆلەكێ‌ بۆ سێمێلێ‌ نیڤا دویێ‌ نەهاتە كرن ژبەركو راهێنەرێ‌ رانیە هێرشی دادڤانی كربوو و یاری هاتبوو ڕاوەستاند، دووڤدا فدراسیۆنێ‌ ئەو ڕاهێنەر سزادیە و بڕیاردایە نیڤا مایی بهێتە كرن.
بەردەڕەش مانا خوە پاراستیە
یانەیا سێیێ‌ یا پارێزگەهێ‌ بەردەڕەش ئەوا دێ‌ ل یاریگەها خوە یانەیا سۆران مێڤان كەت، هەرچەندە یانەیا پارێزگەهێ‌ جهێ‌ خوە د ناڤ خولێ‌ دا پاراستیە ئەوا ل ڕێزا نەهێ‌ دهێت ب كۆمكرنا 18 خالان ژ چار سەركەڤتن، شەش وەكهەڤی و چار خوسارەتی هەنە، بۆ وە ئەڤ یارییە گرنگە ژبۆ فەرمیكرنا مانا خوە د خولێ‌ دا، یارییا گەڕا 17ێ‌ و دووماهیێ‌ ژ خولێ‌ دێ‌ بیتە مێڤانا چەمچەمال، ژ هەردو یارییان پێدڤی ب سەركەڤتنەكێ‌ یە ژبۆ مسۆگەركرنا مانا خوە بێ‌ چاڤەڕێ‌ ئەنجامێن یاریێن دی بیت.
شێخان و تەناهی ل بن گەڤێن داكەڤتنێ‌ دانە
یانەیا تەناهی ئەوا ل بن كەڤێن داكەڤتنێ‌ دێ‌ ل یاریگەها زانكۆیا دهۆكێ‌ مێڤاندارییا یانەیا چەمچەمال مێڤان كەت، تەناهی ئەوا ل ڕێزا 16ێ‌ و بەری دووماهیێ دهێت ب كۆمكرنا 13 خالان ژ سێ‌ سەركەڤتن، چار وەكهەڤی و حەفت خوسارەتیان، هیچ بژاردەیەك نینە ژبلی سەركەڤتنێ‌ ژبۆ گەشكرنا هیڤیێن مانێ‌، یارییا دووماهیێ‌ و گەڕا 17ێ‌ دێ‌ ل كەركووكێ‌ بیتە مێڤانا شۆرجە د یارییەكا ڤەبر دا.
ژلایەكێ‌ دووڤە یانەیا شێخان دێ‌ ل باژێرێ‌ سلێمانیێ‌ بتە مێڤانا یانەیا بابان د یارییەكا گرنگ دا، شێخان ل ڕێزبەندییا 17ێ‌ و دووماهیێ‌ دهێت ب كۆمكرنا 12 خالان ژ دو سەركەڤتن، شەش وەكهەڤی و شەش خوسارەتی هەنە، ئانكو ترسا داكەڤتنێ‌ زوورە ل سەر، لێ‌ سەركەڤتن دبیت دەلیڤەكا دی بدەتێ‌، یارییا دووماهییا خولێ‌ دێ‌ ل یاریگەها خوە یانەیا بازیان مێڤان كەت.
ژ یاریێن دی یێن ڤێ‌ گەڕێ‌، ئارارات- شەقلاوە، یاریگەها ئارارات، خاك- هەولێر، یاریگەها خاك، بازیان- شۆرجە، یاریگەها شۆرجە.
هەلوەستێ‌ گشتی یێ‌ خولێ‌
1- شەقلاوە 33 خال.
2- بابان 28 خال.
3- دهۆك 23 خال.
4- زانكۆیا جیهان 22 خال.
5- سێمێل 21 خال.
6- هەولێر 19 خال.
7- چەمچەمال 18 خال.
8- بازیان 18 خال.
9- بەردەرەش 18 خال.
10- كفری 18 خال.
11- كۆیە 16 خال.
12- ئارارات 16 خال.
13- شۆرجە 15 خال.
14- خاك 15 خال.
15- سۆران 14 خال.
16- تەناهی 13 خال.
17- شێخان 12 خال.
هەژی گۆتنێ‌ یە هەمو یاری دێ‌ ل دەمژمێر سێیێ ئێڤاری هێنە كرن، ئەوا 17 یانە پشكدارن ، چار یانەیێن رێزێن پێشیێ‌ دێ‌ پلێتا دەربازبوونێ‌ بۆ نایاب وەرگرن، چار یانەیێن دووماهیێ‌ دێ‌ پاشڤەچنە پلا دو، بۆ زانین فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ بڕیار دایە هەموو یاریێن مایی ژ خولێن پلا نایاب و ئێك بێ‌ ئامادەبوونا پشتەڤانان بیت ئەڤچەندە ژی ژبەر بەرژوەندییا پاراستنا گیانێ‌ پشتەڤانان، ژبەر كاودانێن نوكە دەڤەر تێدا دەرباز دكەت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com