سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل قونسلێ گشتی یێ نوو یێ فرەنسایێ كر و دوپاتی ل بەرهەڤییا دەزگەهێن هەرێما كوردستانێ بۆ سەرئێخستنا كارێن وی كر، قونسلێ فرەنسایێ ژی دبێژیت، وەلاتێ وی پێگیرە ب پێشڤەبرنا پەیوەندیێن خوە ل گەل هەولێرێ.
ب گورەی بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، ل ڕۆژا ئێكشەمبی، 20 ئیلۆنا 2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل بالیۆز ئیمانوێل مینیۆ، قونسلێ گشتی یێ نوو یێ فرەنسایێ ل هەرێما كوردستانێ كر.
د دیدارێ دا، نێچیرڤان بارزانی ل گەل پیرۆزباهییا دەستبكاربوونا وی، هیڤییا سەركەفتنێ ل ئەركێ وی بۆ قونسلێ نوو خواست و گۆتێ «بەرهەڤییا تەمام یا دامودەزگەهێن هەرێما كوردستانێ بۆ سەرئێخستنا كارێن تە دووپات دكەین».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ هەڤدەم «سوپاس و پێزانینا هەرێما كوردستانێ بۆ دیرۆكا پەیوەندیێن دۆستانە و پشتەڤانییا بەردەوام یا فرەنسایێ بۆ گەلێ كوردستانێ» دووپات كر.
ژ ئالیێ خوەڤە ڤە، ئیمانوێل مینیۆ، قونسلێ گشتی یێ نوو یێ فرەنسایێ خوەشحالییا خوە ب دەستبكاربوونێ ل هەرێما كوردستانێ دەربڕی و گۆت»فرەنسا یا پێگیرە ب پێشڤەبرنا پەیوەندیێن وێ یێن ژ مێژە ل گەل هەرێما كوردستانێ و بەرفرەهكرنا ئاستێ هەڤكارییا هەڤپشك د بوارێن جودا جودا دا».
هەر ب گورەی بەیاننامەیا سەرۆكاتییا هەرێمێ «پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ و بارودۆخێ گشتی یێ ئیراقێ و دەڤەرێ تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوون».

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پەیاما وێ چەندێ دا كو زمانێ كوردی ل هەموو جهان بهێتە پێشڤەبرن و بلندكرنا ئاستێ خواندنا زمانێ كوردی ل هەموو ئاستان پێدڤییە.
ل ڕۆژا ئێكشەمبی 20 ئیلۆنا 2026 ل دەمێ لێدانا زەنگا دەستپێكا سالا نوو یا خواندنێ، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل دۆر خواندنا ب زمانێ كوردی، ڕاگەهاند»خواندن ب شێوەیەكێ گشتی گرنگە، بۆ نڤشێ نوو و بۆ هەموو كەسان، لێ بێگومان خواندن ب زمانێ شیرینێ كوردی بۆ مە ژ هەموو تشتان گرنگترە، چونكی زمانێ مە پێناسەیا نەتەوەیی و نیشتمانییا مە یە، ئەم دخوازین وی زمانی پێشڤەببەین، ژ بلی وێ چەندێ كو خواندن ل هەموو ئاستان پێدڤییە، لێ گەلەك حەز دكەم و من پێخوەشە، هەم مامۆستا، وەزارەت، هەموو ئالیییەك خواندنا زمانێ شیرینێ كوردی پێشڤە ببەن. بێگومان بۆ مە كەركووك دلێ كوردستانێیە و كوردستانییەتا كەركووكێ ژی د پێناسەیا وێ دایە، لەوما هیڤیدارم زمانێ كوردی ل هەموو وان جهێن كو كورد لێ هەین، بهێتە پێشڤەبرن».
سەۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ باسی وێ چەندێ ژی كر «خواندن ب خوە فێركرن و پەروەردەكرنە، ئانكو قوتابی دهێتە ڤێرێ وانەیان دخوینیت، لێ د هەمان دەم دا ئەركێ مامۆستایە یە كو قوتابی فێری پەروەردەیەكا جوان بكەت، ئێك ژ وان تشتان ژی بابەتێ نیشتمانپەروەریێیە، ئەم ب وی وەلاتی د جوانین، هەتا ئەم بشێین مە پتر وەلاتێ خوە بڤێت، پتر دشێین سەركەفتی بین. وانەیا ئێكێ ژی بۆ قوتابی، مامۆستایە، مامۆستا ب كریارا خوە دشێت قوتابی وەسا فێر بكەت كو حەز ژ وەلاتێ خوە بكەت».
ل دۆر بێبەهركرنا هەرێما كوردستانێ ژ پتر ژ هزار قوتابخانەیان كو وەلاتێ چینێ ل ئیراقێ دروست كریە، سەرۆكێ حكومەتێ گۆت «گەلەك ب مخابنی ڤە، مە گەلەك داخواز كریە بۆ وێ چەندێ كو حوكمەتا فیدڕالی ل هەموو ئاستان بشێت بەهرا هەرێما كوردستانێ دابین بكەت، لێ ل كەرتێ خواندنێ ژی وەكو پترییا كەرتێن دی، ئەو بەهرا كو بۆ هەرێما كوردستانێ هاتییە دانان، وەكو پێدڤی نەبوو یان بێژم هەر هەڤكارییا مە نەكرییە. لێ ئەڤە نەبوویە ئەگەر كو ئەم بەردەوام نەبین، هەم حوكمەت، هەم كەرتێ تایبەت، هەم بەخشەرێن ب ڕێز هەڤكارییا مە كرینە بۆ وێ چەندێ كو ئەم بشێین هەم قوتابخانەیێن باشتر دروست بكەین، هەم ناڤەڕۆكا خواندنێ سال ب سال بۆ ئاستەكێ بلندتر بەرز بكەین، ئەڤە ژی ب ڕاستی خەلكەك خوە ماندی دكەت ل ئاستێ وەزارەتا پەروەردەیێ، وەزیر ب خوە و هەموو ستاف و مامۆستایان ڕۆلەكێ گرنگ هەیە ل وێ چەندێ كو ئاستێ خواندنێ ل كوردستانێ سال ب سال بەرەڤ ئاستەكێ بلندتر بچیت. یا مە پێ خوەش حەز دكەین باشترین قوتابخانە ب هەموو پێدڤیێن خوە ڤە بۆ قوتابییان بهێتە دابین كرن، بابەتێ هاتنوچوونێیە، بابەتێ سەلامەتیێ یە، ئەركێ حوكمەتێ یە و یا ل سەر ملێ مە بیت و د شیانێن مە دا بیت، دێ ئەنجام دەین.
ل دۆر پرسا بابەتێ چەكدانانا گرۆپێن چەكدار یێن دەرڤەی یاسایێ، ب تایبەت ل شنگالێ، مەسرور بارزانی ڕاگەهاند: «یاسا پێدڤییە ل هەر وەلاتەكی سەروەر بیت و هەر جهەكێ چەك ل دەرڤەیی دەستهەلاتا حوكمەت و شەرعییەتێ بیت، دڤێت ئەو چەك بچیتە د بن دەتسهەلاتا حوكمەتێ دا ئێدی ل هەر جهەكێ بیت».
هەروەسا ل دۆر بزاڤێن پێكهینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، مەسرور بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر»ئەم بزاڤێ دكەین، ئێدی ل سەر ئالییێن دی دمینیت. ئەڤ پرسیارە گەلەك هاتییە كرن، بەرهەڤییا مە ژ ڕۆژا پشتی هەلبژارتنان هەبوویە و تا نها ژی ئەو بەرهەڤییا مە هەیە، ئەم دخوازین حوكمەت د دەمەكێ نێزیك دا بهێتە پێكهینان، لێ بەری هەموو تشتان پێدڤییە پەرلەمانتارێن ب ڕێز یێن كو نوونەرێن خەلكی نە، بایكۆتا پەرلەمانی بشكێنن، بهێنەڤە بۆ پەرلەمانی و ئەركێ نیشتمانی یێ خوە بجهـ بینن، چونكی دڤێت پەرلەمان هەبیت دا حوكمەت بهێتە پێكهینان. لەوما پێنگاڤا ئێكێ ڕوونشتنا پەرلەمانی یە».

سەرۆكایەتییا جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ سێ وەزارەت ڕاسپاردن بۆ بەرهەڤكرنا سەرنج و تێبینییێن یاسایی ل سەر پڕۆژە یاسایا فیدڕالی یا تایبەت ب قەر و بەخشینان، ب مەبەستا مسۆگەركرنا ماف و پشكا هەرێما كوردستانێ د وان پارەیان دا.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا، ڕاگەهاند، سەرۆكایەتییا جڤاتا وەزیران ب نڤیسارەكا فەرمی هەرسێ وەزارەتێن داد، دارایی و ئابۆری و پلاندانانێ ڕاسپاردینە بۆ دووڤچوونێ و بەرهەڤكرنا تێبینی و سەرنجێن یاسایی و دەستووری ل سەر پڕۆژە یاسایێن فیدڕالی یێن تایبەت ب قەر، بەخشین و هەڤكارییان. نڤیسارا ناڤبری ب هەژمارا 11474 ل ڕۆژا 13ێ ئیلۆنا 2026 دەرچوویە.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ باسی وێ چەندێ كر، ئەڤ پێنگاڤە ب مەبەستا مسۆگەركرنا ماف و شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ یە. د بڕیارێ دا دوپاتی ل جهئینانا مادەیا 106ێ یا دەستوورێ ئیراقێ هاتییە كرن، كو دڤێت هەرێما كوردستانێ پشكا شایستەیا خوە ژ هەر قەر و هەڤكارییەكا نێڤدەولەتی وەرگریت یا كو حوكمەتا فیدڕالی وەردگریت.
د پشكەكا دی یا بەیاننامەیێ دا ئەوە چەندە هاتییە ڕۆهنكرن، هەرێما كوردستانێ پشكدار بوویە ل دانا قەرێن نێڤدەولەتی و مفایێن وان، لەوما پێدڤییە ل دەمێ بەلاڤكرنا قەر و بەخشینان دا، مافێن دەستووری یێن هەرێمێ وەكو خوە بهێنە ب جهئینان.
ل دووماهیێ جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ دوپات كر، ڤێ پڕۆژە یاسایێ كاریگەرییا ڕاستەوخوە ل سەر مافێن دەستووری و دارایی یێن هەرێمێ هەیە. لەوما پێدڤییە ل تەماما قووناغێن دانوستاندنێ و پەسەندكرنا وان دا، بنەمایێن سیستەمێ فیدڕالی و دادی بهێنە بەرچاڤ وەرگرتن.

دهۆك ،لەزگین جوقی

سەرۆكێ فەرمانگەها یاسایی یا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕاگەهاند كو هێزا پێشمەرگەی د چارچۆڤەیێ دەستوورێ ئیراقێ دا هاتییە ڕێكخستن و مەشق و ڕاهێنان ژئالیێ هێزێن هەڤپەیمانان ڤە پێ هاتییە كرن و دڤێت ب گۆرەی دەستوور و یاسایێ سەرەدەری ل گەل بەركەفتە و شایستەیێن وێ بهێتە كرن.
بەختیار حەیدەر، سەرۆكێ فەرمانگەها یاسایی یا پارتی دیموكراتی كوردستان، گوت «هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ د دەستوورێ ئیراقێ دا وەك هێزەكا فەرمی ناڤێ وێ هاتییە و د چارچۆڤەیێ هێزا بەڕەڤانیێ دا پێشمەرگە پێكهاتەكێ ب هێزێ یاسایی هەیە و ب گۆرەی دەستوورێ ئیراقێ پێشمەرگە هێزەكا فەرمییە و پشكەكە ژ سیستەمێ بەڕەڤانییا ئیراقێ، لەورا پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ ب و گرنگیڤە بنێڕیتە پێشمەرگەی، ب تایبەت كو ڕۆلەكێ ب هێزهەبوو د ڕووبەڕووبوونا تیرۆرێ و داعشێ دا».
ناڤبری دیاركر ژی كو پێشمەرگەی ڕۆلەكێ ب هێز هەبوویە د پاراستنا ئارامییا ئیراقێ و كوردستانێ و دەڤەرێ ژی دا، چنكو پێشمەرگە د دەرڤەی سنۆرێن خوە دا بۆ مەبەستا ڕووبەڕووبوونا تیرۆرێ چوویە ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ و ئەفسانا داعشێ شكاندییە».
ڕۆهنكر ژی» دڤێت هێزا پێشمەرگەی ب گۆرەی دەستووری سەرەدەری دگەلدا بهێتە كرن، ب تایبەت بابەتێ شایستەیێن دارایی و پڕچەككرن و مەشق و ڕاهێنانێ».
گۆت ژی: «دڤێت حوكمەتا ئیراقێ ئەركێ سەرملێ خوە ب جهبینیت و هەرچ شایستەیێن دارایی نە ب دەتە هێزا پێشمەرگەی، هەروەسا پێدڤییە نووترین چەك ژی پێ بهێتە دان، هەر وەك چاوا ددەتە لەشكەرێ ئیراقێ، ب تایبەت نوكە كو هێزا پێشمەرگەی د چارچۆڤەیێ هێزەكا نیشتمانی یا ئێكگرتی دا هاتییە ڕێكخستن و پشتەڤانییەكا نێڤدەولەتییا مەزن هەیە، نابیت جوداهی د ناڤبەرا پێشمەرگەی و هێزێن دی یێن ئیراقێ دا بهێتە كرن».
زێدەتر گۆت، پێشمەرگەی ب پشتەڤانییا خالێن دەستوورێ ئیراقێ بۆ پاشەڕۆژێ ژی دێ ڕۆلەكێ ب هێز هەبیت د هندێ دا كو بشێت مەشق و ڕاهێنانێ ژی ب كەت ب هەر هێزەكا دەستووری كو بەڕەڤانییا ژ سەروەرییا كوردستانێ وئیراقێ ژی ب كەت د چارچۆڤەیێ دەستووری دا، زێدەباری هندێ، پێشمەرگە نوكە ب فەرمی هێزەكا نێڤدەولەتییە و پشتەڤانییا نێڤدەولەتییا مەزن هەیە و مەشق ژی پێ هاتییە كرن.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

وەزیرێ ڤەگوهاستن و گەهاندنێ ل هەرێما كوردستانێ دیار كر، ئەم پشتڕاستیێ ددەینە هەڤپشكێن (كۆڕەك تیلیكۆم) كو دشێن سیمكارتا خوە بكار بینن و ل كوردستانێ (كۆڕەك تیلیكۆم) ناهێتە داخستن.
ئانۆ جەوهەر، وەزیرێ ڤەگوهاستن و گەهاندنێ ل هەرێما كوردستانێ بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: ل گەل شاندەكێ لژنەیا ڤەگوهاستن و گەهاندنێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كۆمبووینە و ئێك ژ تەوەرێن دانوستاندنان كێشەیێن (كۆڕەك تیلیكۆم) بوویە كو ئێكەم كۆمپانییا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێیە د بوارێ پەیوەندییان دا، بابەتی پەیوەندی ب ملیۆنان وەلاتییێن هەرێما كوردستانێ ڤە هەیە یێن هەژمارا كۆڕەكێ بكار دئینن بۆ دەمێ دەهان سالانە، كو هەژمارێن وان هاتینە گرێدان ب هەژمارێن وان ل تۆڕێن جڤاكی، بانك و هەژمارێن خواندنێ ڤە.
ئانۆ جەوهەر ئاشكرا كر كو وان داخواز ژ لژنەیا جڤاتا نوونەران كریە ل دووڤ یاسایی و ڕۆلێ خوە یێ چاڤدێریێ ل گەل دەزگەهێن فیدڕالی كار بكەن دا كو كێشەیا كۆڕەكێ كو چەندین ڕەهەندێن یاسایی هەنە، پێدڤییە ل دووڤ یاسایێ بهێتە چارەسەركرن، دڤێت كارێن كۆمپانیایێ بەردەوامی هەبیت ژبەر كو پەیوەندییەكا ڕاستەوخوە ب ژیانا وەلاتییان ڤە هەیە، دڤێت ژ ڕوویێ دارایی و یاسایی ڤە بهێنە چارەسەركرن دوور ژ وێ چەندێ كو بەرژەوەندییا وەلاتییان زیانمەند ببیت.
و گۆت ژی: دەستەیا گەهاندنێ یا ئیراقێ نەشێت ل كوردستانێ كۆڕەكێ بمرینیت، و مە ژی نەڤێت بگەهیتە وێ چەندێ، ئەڤە بابەتەكێ یاسایی یە و كۆمپانیایەكا كوردستانی یە و ب بڕیارا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و وەزارەتا ڤەگوهاستن و گەهاندنێ كار دكەت و كەس ژی نەشێت كۆمپانیایەكا كوردستانێ بمرینیت بێ ڤەگەڕیان بۆ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، مە سیستەمەكێ فیدڕالی هەیە نەك دكتاتۆری.
وەزیرێ ڤەگوهاستن و گەهاندنێ ل هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر، وان بەری نها سەرەدانا دەستەیا گەهاندنێ یا ئیراقێ كریە و ل دووڤ دەستووری دانوستاندن هاتینە كرن و بەرهەڤییا خوە بۆ لژنەیا هەڤپشك دیار كریە و گۆت ژی: كۆڕەك سویچ نینە بیننە خوارێ و ئەڤە بابەتەكە پەیوەندی ب بەرژەوەندییا ملیۆنان وەلاتییان ڤە هەیە، ئەڤە ل دووڤ داخۆیانییا كەسەكی یان ئالییەكی ناهێتە كرن.
ل دۆر كاركرنا كۆڕەكێ ل دەڤەرێن كوردستانی یێن ژ دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ وەكو كەركووكێ، ئانۆ جەوهەری گۆت: مە داخواز كر ل دووڤ دەستهەلاتا یاسایی یا خوە بەڕەڤانیێ ژ مافێ هەموو وەلاتییان بكەن كو پتر ژ چار ملیۆن وەلاتییان سیمكارتا كۆڕەكێ بكار دئینن و بابەتێ كۆمپانییا كۆڕەكێ تنێ باج نینە و بابەتەكێ یاسایی یە، كۆڕەك ژ دەستپێكا مۆلەتا خوە پێدڤی بوو سێ ملیۆن و 200 هزار هەژمارە بهێنە ڤەگوهاستن بۆ كۆڕەكێ و نەهاتە كرن ئەڤە دەستپێكا كێشەیێ بوویە، ژ بەر ڤێ چەندێ دبێژم كێشە كێشەیا سالەكێ و دوو سالان و 10 سالان نینە، بڕیارا دادگەهێ ئێك یان دوو و سێ نینە، بڕیارەك و دوو یا حوكمەتا فیدڕالی نینە و چەندین بڕیارن و چەندین ئەنجامێن وان هەنە، چەندین بڕیارێن وێ هەتا نها نەهاتینە ب جهئینان، ژ بەر ڤێ چەندێ دڤێت بابەتێ كۆڕەكێ ب هێمنی و دوور ژ بڕیارێن لەز ب شێوەیەكێ یاسایی و بهێتە چارەسەركرن نەك ب ڕێیا داخۆیانیێن میدیایی و باسێ داخستنێ بهێتە كرن بێ كو بەرژەوەندییا وەلاتییان ل بەر چاڤ بهێتە وەرگرتن.