NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5792 POSTS 0 COMMENTS

پشتی ڕاگەهاندنا ئاگربەستێ د ناڤبەرا وەلاتێن ئەمریكا و ئیرانێ دا ب ناڤبژێكرنا دەولەتا پاكستانێ، سەركردایەتییا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ ب گەشبینی ڤە پێشوازی ل ڤێ پێشوەچوونێ كر و ب پێنگاڤەكا گرنگ بۆ ئارامییا دەڤەرێ ناڤ بر.
سەرۆك بارزانی: ئاشتی هەردەم باشترە ژ شەڕی
سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیامەكێ دا ل سەر تۆڕا جڤاكییا «ئێكس» خۆشحالییا خۆ بۆ ڤێ رێككەفتنێ دەربڕی و راگەهاند: «هەردەم ئاشتی باشترە ژ شەڕی.» سەرۆك بارزانی هیڤی خواست كو ئەڤ ئاگربەستە ببیتە دەستپێكەك بۆ ئاشتییەكا بەردەوام و ب دوماهی هاتنا هەموو وان كێشەیێن كو ئاسایش و بەختەوەریا دەڤەرێ ئێخستینە د مەترسیێ دا.
نێچیرڤان بارزانی: پێننگاڤەكا گرنگە بەرەڤ دیالۆگێ
ژ ئالیێ خۆ ڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو ئەڤ ئاگربەستە دێ بیتە ئەگەرێ ئارامكرنا گرژییان و پاراستنا خەلكێ سڤیل. سەرۆكێ هەرێمێ سوپاسییا هەموو وان ئالییان كر یێن كو رۆل هەبوو د دەستڤەئینانا ڤێ ئاگربەستێ دا، و داخواز ژ هەموو ئالیان كر ب نیەتەكا پاك پێگیریێ ب ڤێ سۆزێ بكەن دا كو ئاشتی و ئارامی ل تەڤایا دەڤەرێ بچەسپێت.
مەسرور بارزانی: دڤێت هێرشێن ل سەر هەرێمێ ب دووماهی بهێن
هەروەسا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، هیڤیخواست كو ئەڤ پێنگاڤە ببیتە رێخۆشكەر بۆ ئاشتیەكا بەردەوام. سەرۆكێ حوكمەتێ د پەیاما خۆ دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو هێرشێن ل سەر كوردستانێ بێ بەهانە بوون و گۆت: «هیڤیخوازم هەموو هێرشێن ل سەر خەلكێ سڤیل، پێشمەرگەی، ژێرخان و نوونەراتیێن دیپلۆماسی ب دوماهی بهێن.» هەروەسا بەرهەڤییا هەرێما كوردستانێ نیشان دا بۆ پشتەڤانیكرنا هەر بزاڤەكێ كو ببیتە ئەگەرێ كێمكرنا ئالۆزییان.
ئەڤ ئاگربەستە كو بۆ دەمێ دوو هەفتەیان هاتیە ڕاگەهاندن، وەك دەلیڤەیەكا زێڕین دهێتە دیتن بۆ ڤەگەڕیانێ بەرەو دیالۆگێ، و خەلكێ دەڤەرێ ب گشتی و كوردستانێ ب تایبەتی، ب گەشبینی ڤە چاڤەرێی ئەنجامێن وێ یێن ئەرێنی دكەن.

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ب توندی هێرشا ل سەر ئاڤاهیێ قونسلخانەیا گشتی یا كوەیتێ ل باژێڕێ بەسرە پرۆتەستۆ كر، و ئەڤ كارە وەك بنپێكرنەكا مەترسیدار یا یاسایێن نێڤدەولەتی وەسف كر.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د تورا جڤاكییا (ئێكس) دا پەیامەك بەلاڤ كریە و تێدا نڤیسیە: ب توندترین شێوە هێرشا ل سەر قونسلخانەیا كوەیتێ ل بەسرە پرۆتەستۆ دكەم، ئەڤ كارێن تێكدەرانە بنپێكرنا رۆهن یا یاسایێن نێڤدەولەتی و پەیماننامەیێن دیپلۆماسی نە.
مەسرور بارزانی داخواز ژی ژ حوكمەتا فیدرال كر، لێپرسینێ ل گەل ئەنجامدەرێن هێرشێ بكەت و رێكارێن جدی و كریاری بۆ دانانا سنۆرەكی و دووماهی ئینان ب هێرشێن ل سەر نێردەیێن دیپلۆماسی ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ بگریتە بەر.

7

شیرەتكارەكێ وەزارەتا ناڤخۆ یا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، كو هەولێر و بەغدا ل سەر بجهئینانا سیستەمێ ئەلیكترۆنی یێ گومرگی (ئەسیكۆدا) رێككەفتن، و د ڤێ رێككەفتنێ دا هەموو یاسا و تایبەتمەندیێن هەرێما كوردستانێ هاتینە پاراستن.
سامی جەلال، شیرەتكارێ وەزارەتا ناڤخۆ یا هەرێما كوردستانێ، ب رۆژا چارشەمبی 8/4/2026 دیار كر: « شاندێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ ل سەر سیستەمێ ئەسیكۆدا گەهشتنە رێككەفتنێ.»
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو د بجهئینانا ڤی سیستەمی دا، هەموو یاسا و تایبەتمەندیێن هەرێمێ هاتینە ل بەرچاڤگرتن.
سەبارەت پێنگاڤێن بجهئینانێ، سامی جەلال گۆت: «ڕۆژا ئێكشەمبی 12/4/2026، ل هەولێرێ كۆمبوونەك د ناڤبەرا هەردو هەولێرێ و بەغدایێ دا دێ هێتە ئەنجامدان. ڕۆژا پاشتر (دوشەمبی 13/4/2026) هەردو شاند دێ بەرەڤ بەغدایێ چن و ل جڤاتا ئابۆری یا ئیراقێ رێككەفتن دێ ب فەرمی هێتە ئیمزاكرن.»
هەروەسا دیار كر كو رێڤەبەریا گشتی یا گومرگێ ل هەرێما كوردستانێ دێ سەرپەرشتییا ڤی سیستەمی كەت.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ د بەیاننامەیەكێ دا ئاشكرا كر كو ب سەرپەرشتییا تەیف سامی، وەزیرا دارایی، هەولێر و بەغدا ل سەر ئێكخستنا رێكارێن گومرگی رێككەفتینە. ئێك ژ خالێن گرنگ یێن رێككەفتنێ ئەوە كو بڕیار هاتە دان زمانێ كوردی ژی بۆ ناڤ سیستەمی بهێتە زێدەكرن، دا كو ل رەخ زمانێن عەرەبی و ئینگلیزی د فۆرمێن فەرمی دا بهێتە بكارهێنان.
د كۆمبوونێ دا كو رێڤەبەرێن گشتی یێن گومرگا فیدرالی و هەرێما كوردستانێ و تیمەكا شارەزا ژ رێكخراوا (ئۆنكتاد) یا نێڤدەولەتی بەرهەڤ بوون، بڕیار هاتە دان تیمەكا تایبەت ب ناڤێ (تیما ئەسیكۆدا یا هەرێما كوردستانێ) بهێتە پێكئینان و ببیتە پشكەك ژ تیما نیشتمانی یا ئێكگرتی.
هەروەسا رێككەفتن ل سەر پڕوگرامەكێ راهێنانێ یێ بەرفرەهـ هاتە كرن، دا كو فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ یێن كو ل سەر ڤی سیستەمی كاردكەن بهێنە راهێنان، ب مەرەما بلندكرنا ئاستێ وان یێ تەكنیكی و ئێكخستنا پێڤەرێن بڕێڤەبرنا گومرگی ل هەموو دەروازەیێن سنۆری.

دهۆك ،لەزگین جوقی

رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران و بەرسڤدانا قەیرانان ل ئیدارەیا سەربەخۆیا زاخۆ راگەهاند؛ حوكمەتا ئیراقێ بێی ڕاوێژ ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، بڕیارا دائێخستنا كەمپێن ئاوارەیان دابوو، كو مەرەم ژێ ب دیاریكری گۆهۆڕینا دیمۆگرافییا دەڤەرا شنگالێ بوو.
قاسم عەونی، رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران و بەرسڤدانا قەیرانان ل ئیدارەیا سەربەخۆیا زاخۆ گۆت: «بڕیارا دائێخستنا كەمپێن ئاوارەیان ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە، پلانەك بوو بۆ گوهۆڕینا دیمۆگرافییا شنگالێ و داگیركرنا جهێن ئاكنجیبوونا ئاوارەیان، داكو خەلك نەشێت ڤەگەریتە سەر مالێن خۆ. لێ ب بزاڤ و پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ حوكمەتێ، شاندێن بلند چوونە بەغدا و شیان وێ بڕیارا سیاسی هەلوەشینن.»
ژ ئالیێ خۆ ڤە، پیر دەیان، رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران و بەرسڤدانا قەیرانان ل پارێزگەها دهۆكێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو هەتا نوكە 20 كەمپ ل دهۆكێ و زاخۆ ماینە، كو پێنج كەمپ یێن پەنابەرانە و 15 كەمپ ژی یێن ئاوارەیانە. گۆت ژی: «بتنێ ژ خەلكێ شنگالێ، هێشتا 280 هزار كەس ل ناڤ كەمپان و دەرڤەی كەمپان دژین و نەشیاینە ڤەگەرنە سەر مال و حالێن خۆ.»
پیر دەیان تەكەز كر كو خەلكێ شنگالێ هەست ب مەترسیێ دكەن، لەورا نەشێن ڤەگەرن، سەرەرای وێ چەندێ كو بەری نوكە بەرنامەیەك ب هەڤكاری ل دگەل حوكمەتا هەرێمێ و دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی بۆ ڤەگەراندنا وان هاتبوو دارشتن.
زێدەتر گۆت: «ئەو ئاوارەیێن ڤەگەڕیاینە شنگالێ، هەڤكاری ل گەل هاتبوو كرن، لێ نوكە هەڤكارییا رێكخراوان نەمایە و حوكمەتا ئیراقێ ژی ب بهانەیا نەبوونا پارەیێ بەردەست قەرەبوویا ئاوارەیان ناكەت، ئەڤە ژی ئەگەرێ سەرەكی یێ مانەڤا خەلكی یە د ناڤ كەمپان دا.»
ل دووماهیێ پیر دەیان دیار كر كو ئەڤساڵە بتنێ 79 خێزان ڤەگەڕیاینە شنگال، گرعزێر، دووگری و گوندێ وەردیە. ناڤبری داخواز كر كو پێدڤییە بەغدا هەڤكارییا ئاوارەیان بكەت دا كو بشێن ڤەگەرنە سەر جه و وارێن خۆ و رێگری ل گوهۆڕینا دیمۆگرافی ل شنگالێ بهێتە گرتن.

فەرمانگەها پەیوەندیێن دەرڤە یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ب فەرمی نەڕەزایەتی و دلگرانییا خۆ گەهاندە قونسلخانەیا گشتییا كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ ل هەولێرێ.
ل رۆژا سێشەمبی، 7/4/ 2026، فەرمانگەها پەیوەندیێن دەرڤە یا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، نامەیەكا فەرمییا نەڕەزایەتی و دلگرانیێ رادەستی قونسلخانەیا گشتییا كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ ل هەولێرێ كریە.
ئەڤ هەلوەستێ فەرمانگەها پەیوەندییان پشتی وێ چەندێ دهێت كو قونسلێ گشتیێ كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ ل سلێمانیێ، زنجیرەیەكا ئاخفتن و گەفان ئاراستەی خەلك و قەوارەیێ دەستووری و سیاسیێ هەرێما كوردستانێ كریە.
د ناما نەرازیبوونێ دا، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دلگرانییا خۆ یا كوور بەرامبەر وی جۆرێ زمانێ ئاخفتنێ دیار كریە و ئاماژە ب وێ چەندێ كریە كو ئەو جۆرە گەفە خزمەتا پەیوەندیێن دێپلوماسی و بنەمایێن هەڤسویەتیێ ناكەن.

5

وەزیرا كار و كاروبارێن جڤاكی ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ دیاركر، پڕۆژەیێ هاریكاریكرنا خێزانێن كێم دەرامەت و پێدڤی ل پارێزگەها دهۆكێ دەست پێ كریە و هەر خێزانەكا ل دووڤ پیڤەران شایستە بیت، دێ هاریكاریێ وەرگریت.
كویستان محەمەد، وەزیرا كار و كاروبارێن جڤاكی ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «ئەڤ پڕۆژەیێ هاتیە ڕاگەهاندن، بۆ هاریكاریكرنا سێ‌ هزار و 200 خێزانێن هەژارە د ناڤ سەنتەرێ‌ باژێڕێ دهۆكێ دا، ئەڤ هاریكارییە دێ وان خێزانێن پەنابەر ژی ڤەگریت، یێن د ناڤ باژێڕی دا دژین، وەكو ئەزموون؛ ل دهۆكێ دەست ب پڕۆژەی هاتە كرن، پشتی سەركەفتنا پڕۆژەی ل دهۆكێ، د قووناغێن بهێن دا دێ هێتە بەرفرەهكرن بۆ هەمی خێزانێن كێمدرامەت ل دهۆكێ و پارێزگەهێن پارێزگەهێن هەولێر، سلێمانی، هەلەبجە و ئیدارەیێن سەربخۆ».
گۆت ژی: «ڕێژەیا هەژاریێ ل دهۆكێ، هەڤبەركرن ل گەل پارێزگەهێن دی بلندترە، لەوما ل دهۆكێ‌ دەست ب پڕۆژەی هاتە كرن، پرۆسە ب ڕێیا پڕكرنا فۆرمێ دەست پێ دكەت بۆ وان خێزانێن خۆ ب شایستە دبینن، پاشی تیمێن ڤەكۆلینێ یێن وەزارەتێ دێ سەرەدانا مەیدانی یا خێزانان كەن، دا كو ژ ڕەوشا وان یا ژیانێ پشتڕاست ببن و هەر خێزانەكا ل دووڤ پیڤەران شایستە بیت، دێ هاریكاریێ وەرگریت».

5

هەولێر، قائید میرۆ:

رێڤەبەرێ گشتیێ بەنداڤ و عمباركرنا ئاڤێ ل هەرێما كوردستانێ خویاكر، ژبەر باران و بەفرا ئەڤ سالە، هەتا نوكە حەفت ملیار مەترێن سێجا یێن ئاڤێ‌ د ناڤ بەنداڤان دا هاتینە كۆمكرن و دبێژیت: 22 بەنداڤ ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ تژی ئاڤ بووینە.
رەحمان خانی، رێڤەبەرێ بەنداڤ و عمباركرنا ئاڤێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر، ل هەرێما كوردستانێ، هەتا نوكە ب تنێ‌ سێ بەنداڤ ماینە و تژی ئاڤ نەبووینە، 22 بەنداڤێن دی تژی بووینە و ئاڤ سەردا چوویە و گۆت: «ئەو سێ بەنداڤێن مایی ژی، دیار نینە دێ كەنگی ئەو ژی تژی بن، بەلێ بەنداڤا گۆمەسپان ئەڤ سالە ئاڤ سەرداناچیت، ب شێوەیەكێ گشتی رەوشا بەنداڤان و رێژەیا ئاڤێ د ناڤ بەنداڤان دا د ئاستەكێ باش دایە و هێشتا ژی دەم مایە بارانێن دی ژی بهێن».
گۆت ژی: «رێژەیا گشتی یا ئاڤا د ناڤ بەنداڤێن هەرێما كوردستانێ دا هاتیە كۆمكرن، هەتا نوكە گەهشتیە حەفت ملیار مەترێن سێجا، ئەڤە ژی رێژەیەكا زۆر باشە و دێ كاریگەری ل سەر كەرتێ ئاڤێ ل هەرێما كوردستانێ هەبیت، چونكی ل سالێن بۆری، ژ بەر كێم بارانیێ ئاستێ ئاڤێ د ناڤ بەنداڤان دا وەكو پێدڤی نەبوو».

6

مەسعود مستەفا، سەرۆكێ باژێڕڤانیا باتیفا بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیار كر كو ئەو كار دكەن بۆ زێدەكرنا ڕێژەیا كەسكاتیێ و جوانكرنا سیمایێ باژێڕێ باتیفا ب پڕۆژەیێن نوو یێن دارچاندنێ.
سەرۆكێ باژێڕڤانیا باتیفا، ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو بۆ ڤێ مەرەمێ هەوەكا چاندنا داران و كەزاختن و ڕێكخستنا كەسكاتیا جاددەیان ل هەردو باخچەیێن باتیفا و ل جۆتسایدێ سەرەكی یێ باتیفا هاتە ئەنجامدان.
مەسعود گۆت: «ئەڤ كارە پشكەكە ژ پلانێن باژێرڤانیا مە بۆ زێدەكرنا رێژەیا كەسكاتیێ و جوانكرنا سیمایێ باژێڕی، ئارمانجا مە ئاڤاكرنا ژینگەهەكا پاقژ و دیمەنەكێ شارستانیە بۆ هەموو وەلاتیان، لەورا هیڤیا مە ژ خەلكێ خوشتڤی ئەوە، كو د پاراستنا ڤان داران دا هەڤكار بن، داكو پێكڤە ژینگەهەكا ساخلەم بۆ هەمیان دابین بكەین».

5

رەمەزان زەكەریا:

پشتی سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ گرنگیەكا مەزن ب تمامكرنا پڕۆژەیێ ئاڤا ئاكرێ هاتیەدان و كاركرن تێدا بەردەوامە.
ئەندازیار زرار ئەحمەد، رێڤەبەرێ ئاڤا ئاكرێ بۆ ئەڤرۆ گۆت: «چەندین سال بوون پڕۆژەیێ ئاڤا ئاكرێ نەهاتیە تەمامكرن، بەلێ پشتی سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ گرنگیەكا زێدەتر ب تمامكرنا پڕۆژەی هاتیەدان».
گۆت ژی: «كاركرن د پڕۆژەی دا بەردەوامە، پارەیێ‌ پێدڤی بۆ تمامكرنا پڕۆژەیێ ستراتیژیێ ئاڤا ئاكرێ هاتیە مەزاختن، كاركرن د پڕۆژەی دا بەردەوامە و نێزیكی 65% پڕۆژە تمامبوویە، نوكە كار ل سەر دانانا بۆڕیا هاتیە كرن و رێژەكا باش یا پڕۆژەی دێ هێتە چێكرن، ب تەمامبوونا راكێشانا بۆڕیێن ئاڤا سەرەكی ژ پڕۆژەی بۆ ئاكرێ».

4

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

ئاراس هاشم، ڕێڤەبەرێ نەفت و كانزایان ل ئیدارەیا سەربخوە یا زاخۆ بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو ژ بۆ پاراستنا ساخلەمی و گیانێ وەلاتیان، نابیت ب چو شێوەیەكی وەلاتیێن مە سەرەدانا كارگەهێن پڕكرنا بوتلێن غازێ بكەن.
ڕێڤەبەرێ نەفت و كانزایان ل ئیدارەیا سەربخوە یا زاخۆ گۆت: «ب تنێ وەلاتی دشێن ب رێكا بریكارێن خوە و ب بهایێ 9 هزار دیناران بۆتلێن خوە یێن غازێ وەربگرن».
گۆت ژی: «ڕۆژانە ب شێوەیەكێ ئاسایی و بەردەوام غاز بۆ ئیدارەیا سەربخوە یا زاخو دهێت، و ئاریشەیا نەبوونا غازێ نینە».

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com