متین وەرمێلی

د سپێدەیەکا گەلەک زوی دا، سپێدەیەک هێشتا چاڤێن رۆژێ ڤەنەببوون، وعەرد د ئەلندا بێ دەنگیێ دا یێ مەست بوو، ژ بلی دەنگێ بانگدانا دویکلان چ پێژن نە دهاتن بهیستن، بایی دەستێ خۆ بسەر دار و باریدا د ئینا خۆار، و یاری دگەل سروشتی دکرن، چیایی سەرێ خۆ بلند کربوو و هەناسەیێن رۆژەکا نوی د هەلکێشا، کانیکێن ئاڤێ رەهێن هەڕ تشتی ئاڤددان.
د وی دەمی دا، بابەکی لسەر نڤێژێ دەردە دلێ خۆ بو خودێ د گۆت، دایکەک مژویلی دروستکرنا تێشتێ بو، دا کوڕێ خۆ یێ لاو سەر ڕێ بکەت و بچیتە بەر پەزێ خۆ، بویک و زاڤایێن سێ هەیڤان د خەوەکا شرین دا بوون و هێش ڕوحێن وان تێر هەڤدو هەمبێز نەکربوون، پیرەکێ نەخۆش لسەر تەختێ خۆ یێ ڕاکەفتی بوو، و ژبەر لەش ئێشیا خۆ پشتی نڤێژا سپێدێ تازە خەوێ چاڤێن وی گەرم کربوون، زارۆکەکا تازە ژ دایک بووی یا هێشتا چ ناڤ بو نەهاتینە دانان، دەڤێ وێ ب سینگێ دەیکا وێ ڤەبوو و شیر د خوار. د وێ سپێدا بەخت رەش دا، پتریا گوندیان تازە خەوێ دلێ وان بەر د دا، ژبەر کو هەمی کەد کار و جۆتیار و شڤان و گاڤان و خودان رەز و بیستان بوون. دەما دوژمنی دۆرێن گوندێن وان گرتین و دەست ب لێگەریانا زەلامان کری، نە دەرفەت دا ئەو باب نڤێژا خۆ تمام بکەت، نە کوڕێ وێ دایکێ تێشتا دوماهیێ دگەل دەیکا خۆ خوار، نە هێلا بویک و زاڤا خەوا خۆ د دوماهیک هەمبێزا هەڤژینیێ دا تمام بکەن، نە تەمەنێ پیرێ کال شیا ڕێ ل وان بگریت، نە ژی زارۆکا ساڤا تێر شیرێ دەیکا خۆ خوار.
قێرین ب گوندی کەفتن، د وان ساتان دا دەستێن جەگەرێ ژ هەڤ ڤەقەتیان، هەڤژین بێ «ب و پ» ژێک هاتن جوداکرن، زارۆک بو هەتا هەتا ژ باب و باپیرێن خۆ هاتن دویرکرن، و ب شێوەیەکێ دڕندانە و ب زۆلم و زۆرەکا چ جاران چاڤان نەدیتین هەمی سواری ترومبێلا کرن، نە دەرفەتا خواتر خاستنێ نە ژی پاریەکێ نانی و نە فرەکا ئاڤێ ب کەسەکێ هاتە دان، نە قێرینێن دایکان نە هیڤی و نالینا بویکان، نە ژی ڕۆندکێن زاررکان، چ کاریگەری ل دل و دەرونێن دوژمنی نەکرن، ژبەر كو دوژمن ب تنێ لسەر وێنێ مرۆڤان بوون، نە وان دل هەبوو و نە وژدان و نەژی مسقالەکا مرۆڤبوونێ لدەف وان بوو.
ئەو ژبۆ ژناڤبرن و نەهێلانا نفشێ مللەتێ کورد هاتبوون، ب تایبەت بارزانیان.
زەلام پێکڤە ل زیلێن عەسکەری سوارکرن، و ژن و زارۆک ل هندەک زیلێن دی، زەلام بو دویرترین باژێرێ باشوورێ عێراقێ هاتن ڤەگوهاستن، و پاشی ب هەمی وان هیڤی و ئومێدێن د دلێن وان دا، و د وێ حەزرەتا دیتنا کەس و کار و عەزیزێن خۆ دا و ب ساخی ل بیابانان هاتن بن ئاخکرن و گولەبارانکرن، بێی سویچەک، سەبەبەک، ئاریشەک و سکالەیەک لسەر هەبیت، بەلێ چونکی کورد بوون، جلێن کوردی لبەر بوون، و ب کوردی د ئاخفتن و هەر تشتێ وان ب کوردی بوو، ب چ حالێ هەیی گەهشتنە کاروانێ شەهیدان و سەر بلندان، بەلێ ئەو یێن رۆژانە هزار جاران د مرین ژن و زاروکێن وان بوون، ئەوێن ل دەشتێ ب تنێ ماین، بێ خانی بێ خوارن بێ ڤەخوارن و دەرمان و چارەسەری، زاررک بێ شیر و د گەرما تەمۆزێ دا بێ خودان مان، هەمی جوانییێ و دلوڤانییێ ژ دەردۆرا وان بارکر، نە بایێ سپێدەیان لەشێ وان هین دکر، و نە زۆزان و كۆپیتکا چیایان چاڤێن وان تژی جوانی دکر، و نە عەزیزێن وان لبەر چاڤانە و دلێن وان تژی ڤیان بکەن، و چارەیەکێ ل حالێ وان بکەن.
مەحشەرەکا بێ دادگەهـ یا ل وان ڕابووی، و رۆژانە یێن چەندین مرۆڤان ژ برساندا، ژ تێهنان دا و ژ ترساندا ژ دەست ددەن، خەلکێ زرزانان دێ چەوا ل بیابانا رەپ و رویت و بێ ژیان قەتینن، دلێ دایکان یێن بووینە پارچە پارچە، نزانن خەمێن ژ دەستدانا عەزیزێن خۆ بخۆن یان یێن ژیار و بخودانکرنا زارۆکێن خۆ، کێ دلێ ڤێ ژیانێ هەیە، نزانم ژیانێ د ئاستێ خەمێن دلێ ڤان دەیکاندا چەوا بەردەوامی دا خۆ ودوماهی ب گەشتا خۆ یا تا رۆژا قیامەتێ نەئینا؟ کی دشێت وان نەخوشی و دەردەسەریان وێنە بکەت، هەست بکەت، کی دشێت ڤان برینان دەرمان بکەت، ئەو برینێن لسەر دلێ وان و پاشی لسەر دلێ هەر کوردەکێ دلسوز ب جهـ ماین.
ئەو سپێدا بەخت رەش ڕێکەفتی»١٩٨٣/٧/٣١»بوو، ل دەڤەرا بارزان، و تێدا «٨٠٠٠» بارزانی هاتنە جینوسایدکرن و گەهشتنە کاروانێ شەهیدان، ژبەر ڤێ ژی نابیت ئەم ڕابردویێ مللەتێ خۆ ژبیربکەین.
ئەڤا هاتیە سەرێ مە کوردان، بتنێ ئێک سەبەبەک هەبوو، ئەو ژی کوردبوون، و کوردبوون، و کوردبوون بوو.

جەگەر كەمال ڕێكانی

خورتێ كـــوردا پێدڤی یـــــە چــــاك بزانی
دلـــپـــاك و زیرەك بــــــە بــــۆ رێیــــا ڕاستی
وەلات بــەهــەشـت و شــاهــــا تــــەڤــــ دلانە
خەبات و یەكـبــوون دئینیت سەربـــەستی
ئـــەو مـللــەتـــێ نــەزانین لێ بــۆ ســەركێش
دێ ژنـــاڤــچـــیــت و دێ مینیت شكـەسـتی
كــاربــكـــەن و دەســـتـــا هــوون نـەداهێلــن
دا تـــەمـــــبـــــەلــی نـــەئینیت مــالمـیــــراتی
دا نــەبــن پـــەنیشـتێ دەڤـــێ دوژمــــنــــان
وەرن دا پــێــكــڤــە ئــاڤــاكــــەیــــــن وەلاتی
ل جــیـــهــانـێ دێ نــــەیــــــارێن مـــە مـــرن
ب یــەكــبــوونــێ تـــــو دێ ئیـنــی خەلاتی

سەگڤان ئیسماعیل

بێدەنگیێ سیمایێ ڕەنگێ سپی و زەر بێهیڤی کر بوو، ئەو پرچا زەر یا بۆیاغکری بێدەنگیێ داگیر کر، چاڤێن کلدای ژ ڕەنگێ ڕەش وەك نیشانەیا گۆمانکری و وەك ڕەنگڤەدانا گۆمانکری د لڤینا چاڤان و لێڤان دا د لەرزی وەک دلۆپێن ئاڤا بارانا خەم داریێتی د هەژییان ل سەر ئەوان دا د کەتن و د چوونە د ناڤا ئەوی کەڤلێ سینگێن چرمسی دا، ئەڤجا وەك هەر جار، بارینا بیرهاتنێن کەڤن د کر و بۆ ئەڤێ چەندێ هەستکرن ب هەبوونا خوە ژ بیرکربوو، هەر وەکی تاکەکا دەمسەرڤە چووی، ئەو پێکۆلە هەمی بوونە جهێ گۆمانێ د گۆشەییا هەڤرکییا بێ ئارمانج دا، پشتی دەم بۆ ماوەیەکێ سەرڤەچووی و هەناسەیا خوە گەهاندی بیرهاتنێن کەڤن و ژ نشکەکێڤە بارینا ڕۆندکێن ئاڤا بوونا ئەڤینا ڕاست وەك ڕۆبارێن وەرزێ بهارێ لسەر ئەوان ڕویێن ڕەنگدای جهێ خوە کر، دووبارە زانی گەهشتنا ڕاستییا ڕاستیێ د شەڤێن تاریدا قۆربانیدان، پێدڤێت هەر وەکی دایك قۆربانیێ بۆ زاڕۆکێ خوە یێ ساڤا د دەت، لێ هەمی ڕۆندکێن تە بوونە جهێ گۆمانەکا بێ واتە، وەك گازییا شڤانەکێ بێهۆش ل دویڤ گورگەکێ نیشانا تە گرتی ل دەمێ شەڤ دبیتە ئازادییا بێدەنگییا ئەڤینداران.

سالح حەکیم

ژینفرۆشێن ڕێ بەرزەبووی
هەلگرێن ناخێن تۆزکەوی
بارانا قرێژێ ل وە دباریت
ئەو چ لێهمشتە
چیڤێ دارێ زۆریێ
دێ ب سەرێ وەداهێتە خوارێ
شکەستن و رووڕەشی بۆ وەیە
نەشێن تەڤلی وارێ
ب هزارەها داستان و
شۆڕش لێکرین
ب کەدا شەڕڤان و
ب خوینا قارەمانان
ئاڤەدان بوویە
ڤێجا چاوا میکرۆبێن
مینا وە دێ حەوینیت..
ها وە ب دەستێن خوە
کفنێ خوە کەرکر
داعوورانا عەردی ژی
دکاریت وە هەلگریت
مێڤانێن مرنا هەر ڕۆژن
ژڤێ دیرۆکا رەش
ناسناڤێ سەربڕینا مرۆڤانە
ب ناڤێ خوە یێ تۆمارکری
ژ کراسێ ئیسلامێ
راپێچی بۆ کرییە
هەر وەنینە
لێ ئەو پیرۆزییە..

خوە دخاپینن
لێ گەشاتییا ناخان
ددۆڕینن
هیڤییا ژینا مرۆڤایەتییێ
بەرەڤ ساڤاتییا مەژییێ
خوە یێ بەستی و خویسار پێڤە
دبەن
هەر ژ بلنداهییێ
بەهایێ سەرنشیڤییان
هاتە خوارێ
بەرهەمێ سالا وە
تۆڤێ ب زیانێ ڤێ شۆڤێ یە
ژڤێ خەوێ
قەت هۆشیار نەبن
چنکو دۆزەخ ل هیڤییا وەیە.