NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5758 POSTS 0 COMMENTS

17

تورڤان محه‌مه‌د، ئه‌كته‌رێ دراما (ده‌رگه‌هـ) یا كو ل مه‌ها ره‌مه‌زانا پیرۆز ل شاشه‌یا دهۆك تیڤی دهێته‌ په‌خشكرن د دیداره‌كێ دا بۆ به‌رپه‌رێ هونه‌ری یێ رۆژنامه‌یا ئه‌ڤرۆ گۆت: دراما ده‌رگه‌هـ ئێكه‌م كارێ من یێ ئه‌كته‌ریێ یه‌ و هه‌موو كه‌س حه‌زدكه‌ن رولێن سه‌ره‌كی د درامایێ دا، یان فلماندا ب گێرن، به‌لێ ئه‌ڤه‌ هه‌موو ل سه‌ر ده‌رهێنه‌ری دمینت و ئه‌و بریارێ دده‌ت كا كیژ رۆل دێ بۆ مرۆڤی كه‌ڤیت دشێم هه‌موو رۆلان بگێرم، به‌لێ رۆلێن كومێدی هنده‌ك ژوان نه‌هه‌میان و گه‌له‌ك ژ ئه‌كته‌ریا خوه‌ یێ رازیمه‌ و هه‌كه‌ ئه‌و درازی بن جهێ دلخۆشیامنه‌ و رازیبوونا وان دێ بیته‌ پشته‌ڤانیه‌ك كۆ یێ به‌رده‌وام بم ل سه‌ر زارڤه‌كرنێ و چونكو زارڤه‌كرنه‌ و من چ ئاریشه‌ نین هه‌كه‌ ده‌رهێنه‌ر چ رۆلی بده‌ته‌ من، به‌لێ ب مه‌رجه‌كی ئه‌و رولێ ئه‌ز دكه‌م بزانم كه‌سێ نائێشینم و ناشكێنم و ره‌وشتێ كوردان ب گشتی خراب ناكه‌م و هه‌كه‌ بزانم ئه‌ڤ هه‌رسێ تشته‌ تێدانین یێ ئاماده‌مه‌ وی رولی بگێرم و من چ ئاریشه‌ ل گه‌ل چ رولان نینه‌، چونكو هێشتا ئه‌ز سینگلم و مالا من گه‌له‌ك پشته‌ڤانیا من دكه‌ن، چونكو ئه‌و گه‌له‌ك دكه‌ڤنن د هونه‌ری دا ب تایبه‌تی هه‌ر دو برایێن من ده‌رهێنه‌ر هوزان و مشتاق ژی مونتێره‌ هه‌ر دوو گه‌له‌ك دبه‌رنیاسن ژی.
تورڤانی گۆت ژی: د دراما ده‌رگه‌هـ دا رولێ خالێ دگیرم كو یێ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی هاتیه‌ مالا خۆشكا خۆ ب سه‌ره‌ دان و تێكه‌لی ئاریشه‌یێن مالا خۆیشكا خۆ خارزایێن خوه‌ دبم باوه‌ردكه‌م روله‌كێ گه‌له‌ك یێ جوانه‌ و ده‌می پارچه‌یێن وی دسوشیال میدیایێ دا به‌لاڤ بووین خه‌لكی گه‌له‌ك حه‌ز ژ زارڤه‌كرنا من كر و ده‌ستخوەشی ب كومێنت و ته‌له‌فۆنا ل من كرن و هیڤیا به‌رده‌وامیێ بۆ من خواست.
ل دووماهیێ ژی گۆت: مامۆستامه‌ و ده‌رچوویێ پشكا مۆزیكێ مه‌ ل په‌یمانگه‌ها هونه‌رێن جوان و ب درێژاهیا سالان ژی من كارێ وێنه‌گرتنێ و مۆنتاژێ كریه‌ و هه‌ر دیسان من گه‌له‌ك په‌یڤ و ئاواز داینه‌ سترانبێژان ئه‌ڤه‌ بۆ ده‌مه‌كێ درێژه‌ دسوشیال میدیایێ دا مه‌ و هه‌تا رادەكی یێ به‌رنیاسم، به‌لێ كارێ زارڤه‌كرنێ ژ زارۆكینی حه‌زا من بوویه‌ و من دڤیا تاقی بكه‌م و هه‌كه‌ تێدا ب سه‌ربكه‌ڤم دایێ تێدا به‌رده‌وام بم و حه‌ز ژ زارڤه‌كرنا پاقژ دكه‌م و بتنێ بزانم هه‌ركاره‌ك دێ بیته‌ جهێ خزمه‌تا گه‌ل و وه‌لاتێ من ب خوەشحالیڤه‌ دێ یێ ئاماده‌ و به‌رده‌وام بم ل سه‌ر وی كاری.

سندس سالح سلێڤانەی:

د ڤان سالێن دووماهیێ دا، زیرەکییا دەستکرد (AI) وەک شۆڕەشەکا مەزن دناڤ وارێ تەکنولوژیایێ دا خۆیا دبیت. ئەڤ تەکنولوژیایا نوی کارتێکرنا خۆ لسەر هەمی لایەنێن ژیانا مە دکەت، ژ کارێن ساخلەمیێ هەتا پەروەردە، ژ ئابوری هەتا گەشتیاری.زیرەکییا دەستکرد چییە؟ ب ساناهی، ئەڤە پرۆگرامێن کۆمپیوتەرێ نە کو دشێن هندەک کاران بکەن کو مرۆڤ دکەن، وەک فێربوون ژ ئەزموونا، ناسینا دەنگان، و بریاردان. سیستەمێن زیرەکییا دەستکرد دشێن داتایێن مەزن ب لەز پرۆسێس بکەن و ئەنجامێن گەلەک باش بدەن کو دبیت جاران ژ مرۆڤان ژی باشتر بن.د وارێ تەندروستیێ دا، زیرەکییا دەستکرد دهێتە بکارئینان بۆ ناسینا نەخۆشییان ب رێکەکا بلەز و دروست. پشکنینێن دکتۆران دهێنە چێکرن ب هاریکاریا زیرەکییا دەستکرد بۆ دیتنا نیشانێن نەخۆشییان بەری کو نەخۆشی بهێتە پێشڤە. ئەڤ چەندە ژیانا گەلەک خەلکی رزگار دکەت.
د وارێ پەروەردە دا، قوتابی دشێن پرۆگرامێن زیرەکییا دەستکرد بکاربینن بۆ فێربوونێ ب شێوەکێ تایبەت کو لگەل رێکێن وان یێن فێربوونێ بگونجیت. ماموستا ژی دشێن هاریکاریا ژ ڤان سیستەمان وەرگرن بۆ درووستکرنا پلانێن وانەیان و نیشاندانا کێماسییان دناڤ فێربوونا قوتابیان دا.
د وارێ ئابووری دا، کۆمپانی دشێن زیرەکییا دەستکرد بکاربینن بۆ چاڤدێریکرنا بازارێ، پێشبینیکرنا گوهۆڕینێن نرخان، و دروستکرنا ستراتیژیێن باشتر بۆ فرۆتنێ. ئەڤ چەندە دشێت بەرهەمهێنانێ زێدەتر بکەت و مەسرەفان کێم بکەت.
لێ دگەل ڤێ هەمیێ فایدێ، زیرەکییا دەستکرد هندەک مەترسی ژی دئینیت. ئێک ژ وان مەترسییان ئەوە کو هندەک کار دێ ژ ناڤ چن چونکە سیستەمێن زیرەکییا دەستکرد دشێن جهێ مرۆڤان بگرن دناڤ گەلەک پیشەیان دا. گەلەک خەلک نیگەران ژی هەنە دەربارەی پاراستنا داتایێن کەسی، چونکە ئەڤ سیستەمە دخەبتن لسەر داتایێن مەزن یێن کەسی کو دبیت نهێنی پاراستن ب باشی.
هەروەسا، چەندین پرسێن ئەخلاقی و یاسایی هەنە دەربارەی کا کی بەرپرسە ژ کریارێن زیرەکییا دەستکرد. بۆ نموونە، دەمێ سیستەمەک برێڤەبەریا ئوتومبێلەکێ دکەت و روودانەک چێدبیت، کی دێ بەرپرس بیت؟
د کوردستانێ دا، بکارئینانا زیرەکییا دەستکرد هێدی هێدی زێدە دبیت. گەلەک کۆمپانیێن کوردی، بتایبەت د وارێ تەکنولوژیایێ دا، دەست ب ئینڤێستمەنتێ د ڤی واری دا کرییە. هەروەسا، زانکۆیێن کوردستانێ ژی دەست ب بەلاڤکرنا زانینا دەربارەی زیرەکییا دەستکرد کرییە ژ رێیا کۆرسێن تایبەت و وۆرکشوپان.
پێتڤییە حکومەتا هەرێما کوردستانێ پلانەکا باش دانیت بۆ بکارئینانا زیرەکییا دەستکرد د وارێن جوودا دا. هەروەسا، دڤێت یاسایێن تایبەت بهێنە دانان بۆ رێکخستنا بکارئینانا ڤێ تەکنولوژیایێ و پاراستنا تاکەکەسان ژ بکارئینانا خراب یا ڤێ تەکنولوژیایێ.
داهاتییا زیرەکییا دەستکرد د جیهانێ دا گەلەک مەزنە، و تێکنیکێن نوی هەمی رۆژ تێنە ئافراندن. رۆبۆتێن زیرەک، سیستەمێن ناسینا دەنگان و وێنەیان، و سیستەمێن وەرگێرانێ ئێک ژ نموونێن بکارئینانا زیرەکییا دەستکرد نە کو ئەڤڕۆ د ژیانا مە دا هەنە.ل دووماهیکێ دا، زیرەکییا دەستکرد نە ب تنێ تەکنولوژیایەکا نوی یە، بەلکو گوهۆڕینەکا مەزن د شێوازێ ژیانا مە دا یە. دڤێت هووشیارییا مە هەبیت دەربارەی کارتێکرنێن ڤێ تەکنولوژیایێ لسەر ژیانا مە و تێگەهیشتنا مە بۆ جیهانێ. گرنگە کو ئەم ڤێ تەکنولوژیایێ ب رێکەکا ئەخلاقی و بەرپرس بکاربینین، دا کو سوودا وێ بۆ مرۆڤایەتیێ مەزنتر بیت ژ زیانا وێ.

ڤه‌كۆلینه‌كا ئه‌مریكی راگه‌هاند كو بكارئینانا مۆبایلێن زیره‌ك بۆ ماوێ زێده‌تر ژ دو ده‌مژمێران د ماوێ‌ شه‌ڤ و رۆژه‌كێ‌ دا دبنه‌ ئه‌گه‌رێ‌ تووشبوونا مرۆڤی ب نه‌خۆشیا كێمبوونا نه‌مانا سه‌رنج و كێمبوونا چالاكیا (ADHD) د ناڤ مه‌زن و زارۆیان دا.
ئه‌ڤ ڤه‌كۆلینه‌ د رۆژناما جورنال یا كۆمه‌لا نوشداری یا ئه‌مریكی به‌لاڤ بوویه‌، ئاشكه‌را كریه‌ كو ئه‌و كه‌سێن رۆژانه‌ دو ده‌مژمێران یان زێده‌تر مۆبایلێن زیره‌ك بكاردئینن، ئه‌گه‌رێ‌ تووشبوون ب نه‌خۆیا كێمیا سه‌رنجدانێ‌ (ADHD) ب رێژا 10%ێ‌ زێده‌تره‌.
ئه‌ڤێ‌ نه‌خۆشیێ‌ ب پلا ئێكێ‌ په‌یوه‌ندی یا ب زارۆیان ڤه‌ هه‌یی، به‌لێ‌ ئه‌و مژوولكرنا ژ لایێ‌ مۆبایلێن زیره‌ك ڤه‌ دروست دبیت، وه‌كو سوشیال میدیا، نامه‌ هنارتن، میوزیك، فلم یان تله‌ڤزیۆن، كێمبوونا سه‌رنجێ‌ د ناڤ زه‌لامان دا كێم دكه‌ت.
ڤه‌كۆله‌ر وه‌سان هزر دكه‌ن كو سوشیال میدیا ب پێزانینێن به‌رده‌وام خه‌لكی لاواز دكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ژی دبیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ وێ‌ چه‌ندێ‌ به‌رده‌وام بهێنڤه‌دانێ‌ ل سه‌ر ئه‌ركێن خوه‌ وه‌ربگرن دا كو بچنه‌ د ناڤ مۆبایلێن خوه‌ دا.
دشێین بێژین ئه‌و كه‌سێن ل ده‌مێ‌ به‌تال خوه‌ ب ته‌كنۆلۆژیایێ‌ ڤه‌ مژوول دكه‌ن، رێ‌ ناده‌م مێشكێ‌ وان بهێنڤه‌دانێ‌ بده‌ت و سه‌رنجێ‌ وان ئێك ل سه‌ر ئێكێ‌ دبیت، مژوولكرنا وان دبیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ وێ‌ چه‌ندێ‌ كو ماوێ‌ سه‌رنجدانا مه‌زنان یێ‌ كێم بیت و ب ساناهی مژوول ببن.
جون راتی هاریكارێ‌ مامۆستایێ‌ ده‌روونی یێ‌ قوتابخانا نوشداری یا هارڤارد دبێژیت: “مرۆڤ به‌رده‌وام خوه‌ د هاڤێژنه‌ گه‌له‌ك كاران دا د كۆمه‌لگه‌ها ئه‌ڤرۆ دا، بكارئینانا به‌رفره‌ها ته‌كنۆلۆژیایێ‌ دشیان دایه‌ ببیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ ئالوده‌بوونێ‌ ب شاشێ‌، ئه‌ڤه‌ ژی دبیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ كورتبوونا وێ‌ سه‌رنجدانێ‌“.
رۆسیل رامسی هه‌ڤپشكێ‌ دامه‌زرێنه‌رێ‌ پرۆگرامێ‌ پێن بۆ چاره‌سه‌ركرن و ڤه‌كۆلینا (ADHD) یێ‌ مه‌زنان ل قوتابخانا نوشدار یا پێرێلمان ل زانكۆیا په‌نسلڤینیا دبێژیت: “تها نێزیكی 366 میلۆن كه‌سێن پێگه‌هشتی ل سه‌رانسه‌ری جیهانێ‌ تووشی بوویه‌نه‌“.
ب گۆره‌یی ڤه‌كۆلینێن به‌لگه‌یێ‌ ئاماژێ‌ ب وێ‌ چه‌ندێ‌ دكه‌ن كو ته‌كنۆلۆژیایێ‌ كارتێكرن یا ل سه‌ر ره‌فتارێن مێشكی هه‌یی، ئه‌ڤه‌ ژی دبیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ زێده‌بوونا نیشانێن تووشبوون ب نه‌خۆشیا (ADHD) ژ وان خرابیا ده‌ستكرد یا سوزداری و جڤاكی و ئالوده‌بوون ب ته‌كنۆلۆژیایێ‌ و دابڕینا جڤاكی، خرابیا گه‌شه‌كرنا مێشكی و تێكچوونا خه‌وێ‌.

7

قەیس وەیس:

چاڤەڕێ‌ دهێتە كرن سوبەهی یاریێن گەڕا 21ێ‌ ژ هەڤڕكیێن خولا پلا نایابا كوردستانێ‌ ل یاریگەهێن جودا یێن هەرێمێ‌ بهێنە ئەنجامدان، ئاكرێ‌ و زاخۆ دێ‌ بەرانبەر یانەیێن هەولێرا پایتەخت ڕاوەستیێن و شەڕێ‌ سێ‌ خالێن یاریێ‌ كەن، ئەوا بڕیارە هەموو یاری ل دەمژمێر 2:30 پشتی نیڤرۆ بهێنە كرن.
تیما یانەیا زاخۆ دێ‌ ل یاریگەها دەلال دناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ خوە دا دێ‌ مێڤاندارییا یانەیا پێشكەرگەییا هەولێر كەت ئێك ژ یاریێن ب هێز و ئاگرین بۆ هەردو یانەیان، كوڕێن خابووری خودان 35 خالان ژ نەهـ سەركەفتن، هەشت وەكهەڤی و دو خوسارەتییان رێزا سێیێ دهێـت، ژلایێ‌ خوەڤە پێشمەرگەیا هەولێر 39 خال كۆمكرینە ڕێزا دویێ‌ دهێت، زاخۆ دێ‌ بزاڤێ‌ كەت بۆ سەركەفتنێ‌ پێخەمەت زێدەتر خوە نێزكبوون بۆ سەرێ‌ لیستێ‌، د بەرانبەردا تیما مێڤان خوە ب دەستڤەبەرنادەت و دێ‌ هێت ب هەمان هیڤی و ئارمانج ئەوژی سەرێ‌ لیستێ‌ یە.
ژلایێ‌ خوەڤە تیما یانەیا ئاكرێ‌ دێ‌ ل یاریگەها خوە یانەیا برایەتی مێڤانكەت و هیڤیێن وێ‌ زێدەتر پێشڤەبچیت ئەوا د نوكە دا 26 خال كۆمكرین ل رێزا پێنجێ‌ دهێت ژ هەشت سەركەفتن، دو وەكهەڤی و هەشت خوسارەتی، مێڤانا وێ‌ برایەتی ب جووداهییا یارییا سەركەفتن دناڤبەرا واندا ل رێزا شەشێ‌ دهێت ب حەفت هەمان خالان، هەڤڕكی و ناكۆكی بۆ سێ‌ خالان كێمتر نابیت ژ یارییا زاخۆ و پێشمەرگە.
ژ یاریێن دی، ئەینیێ‌، هندرین- پێشەسازی، رۆژا شەمبی، شەقلاوە- سیروانی نوو، هەولێر- شێروانە، ڕانیە- چوارقۆرنە، بۆ زانین ژبەر خوەڤەكێشانا یانەیا سەیدسادق ژ خولێ‌ د یارییا ڤێ‌ حەفتیێ‌ دا هاتە هژمارتن خوسارەت ب سێ‌ گۆلان بێ‌ بەرانبەر دگەل یانەیا دەربەندیخان.
لیستا گشتی یا خولێ‌ بەری دەستپێكرنا هەڤڕكیێن گەڕا 21ێ‌.
1- شێروانە 40 خال.
2- پێشمەرگەیا هەولێر 39 خال.
3- زاخۆ 35 خال.
4- ڕزگاری 27خال.
5- ئاكرێ‌ 26 خال.
6- برایەتی 26 خال.
7- هەولێر 24 خال.
8- هندرین 23 خال.
9- دەربەندیخان 23 خال.
10- سیروانی نوو 23.
11- پیشەسازی 23 خال.
12- ڕانیە 23 خال.
13- چوارقۆرنە 19 خال.
14- شەقلاوە 16 خال.
15- سەید سادق پێنج خال.

15

فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ خشتەیێ‌ یاریێن گەڕا 23ێ‌ ژ هەڤڕكیێن خولا ستێران ڕاگەهاند، ئەوا بڕیارە سوبەهی دەستپێبكەت، ژبەر پشكدارییا دهۆكێ‌ د كۆپا كەنداڤی دا یارییا وێ‌ یا چاڤەڕێ‌ كری سوبەهی دگەل نەفت میسان بۆ دەمەكێ‌ دی هاتە پاشئێخستن، شەمبییا بهێت یانەیا زاخۆ دێ‌ بیتە مێڤانا كەرخ.
یاریێن رۆژا ئەینی
ژبەر پشكدارییا تیما یانەیا دهۆك د كۆپا كەنداڤی دا یارییا وێ‌ یا گەڕا 23ێ‌ بەرانبەر مێڤانا وێ‌ نەفت میسان هاتە پاشئێخستن ئەوا ل بەر بوو ئەڤرۆ هاتبا كرن، ئەڤە دبیە یارییا چارێ‌ یێن تیما دهۆكێ‌ ئەوێن ژبەر كۆپا كەنداڤی هاتینە پاشئێخستن، بەری ڤێ‌ یاریێ‌ بەرانبەر تەلەیە، شورتە، هەولێرێ‌ هاتبوونە پاشئێخستن.
یانەیا هەولێر دێ‌ ل یاریگەها خوە شەهید فرانسۆ حەریری مێڤاندارییا یانەیا مینا یا بەسرایی ل دەمژمێر 9:15 شەڤ كەت، ژلایێ‌ خوەڤە ئەلقاسم دێ‌ بیتە مێڤانا نەفت ل یاریگەها یانەیا كەرخێ‌ ل باژێرێ‌ بەغدا.
یاریێن رۆژا شەمبی
تیما یانەیا زاخۆ دێ‌ ل پایتەختێ‌ ئیراقێ‌ بەغدا بیتە مێڤانا یانەیا كەرخ ل یاریگەها وێ‌ كو بیتە ئێك ژ یاریێن دی یێن گرنگ بۆ كوڕێن خابووری ژبۆ پاراستنا سەرێ‌ لیستێ‌، بەری ب ئەنجامدانا یاریێن پاشئێخستی یێن شورتە و دهۆكێ‌ ئەوا دێ‌ ل دەمژمێر 9:15 شەڤ هێتە كرن، زاخۆ ل رێزا ئێكێ‌ دهێت ب كۆمكرنا 45 خالان، مێڤاندارا وێ‌ ب28 خالان رێزا 14ێ‌ دهێت، هەروەكو بەرپرسێن زاخۆییان گۆتی هەر یارییەكا دهێتە كرن بۆ وان دووماهییە و گەلەگ گرنگە و چو پێكگۆریێ‌ وێ‌ نینە ژبلی سەركەفتنێ‌، هەر ژ یاریێن رۆژا شەمبی، یانەیا زەورا دێ‌ بیتە مێڤانا نەجەفت و كارەبا دێ‌ دیالا مێڤان كەت.
یاریێن رۆژا ئێكشەمبی
ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا نەورۆز دێ‌ یانەیا جەوییە یا بەغدایی ل دەمژمێر سێ‌ ئێڤاری ل یاریگەها خوە مێڤانكەت كو ئێك ژ یاریێن بهێز یێن ڤێ‌ گەڕێ‌ نە، تەلەبە و نەفەت بەسرا ل یاریگەها فەیحا، حدود مێڤاندارییا ئەلگەرمە كەت، شورتە دێ‌ مێڤاندارییا كەربەلا كەت.
هەلوەستێ‌ گشتی یێ‌ رێزبەندییا خولێ‌ پشتی بۆرینا 22 گەڕان بڤی رەنگی یە.
1- زاخۆ 45 خال.
2- زەورا 43 خال.
3- شورتە 41 خال ژ 20 یارییان.
4- جەوییە 38 خال.
5- دهۆك 34 خال ژ 19 یارییان.
6- تەلەبە 34 خال ژ 21 یارییان.
7- نەفت میسان 32 خال.
8- ئەلقاسم 32 خال.
9- هەولێر 32 خال ژ 21 یارییان.
10- ئەلگەرمە 30 خال.
11- نەفت 30 خال.
12- نەورۆز 30 خال.
13- نەجەف 29 خال.
14- كەرخ 28 خال.
15- كارەبا 26 خال.
16- نەفت بەسرا 22 خال ژ 21 یارییان.
17- مینا 21 خال.
18- كەربەلا 16 خال.
19- دیالا 13 خال.
20- حدود 13 خال.

14

شاهۆ فەرید:

د داخویانیەكێ‌ دا جێگرێ‌ سەرۆكێ‌ فدراسیۆنا بلیاردا پارێزگەها دهۆكێ‌ دیار كر یاریزانێ‌ وان یێ‌ گەنج لاوی سەلام تاكە یاریزان لسەر ئاستێ هەرێمێ پشكداریێ د قارەمانییا ئیراقێ یا ناین بالێ كربوو و بڕیارە ل نیسانا بهێت چالاكیێن یارییا بلیاردێ‌ ب شێوەكێ‌َ باشتر بهێنە ئەنجامدان.
زێدەتر ئەحمەد سەلاح بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: قارەمانییا ئیراقێ‌ ل سەر ئاستێ لاوان ل بن18 سالیێ داهاتبوو رێكخستن، هەر پارێزگەهەكێ مافێ دو یاریزانان هەبوو، ب خوەشحالیڤە یاریزانەكێ‌ مە پشكداربوو، سیستەمێ خولێ ژی كەفتنا دو جاركی بوو، یاریزانێ مە هەتا یاریا پێش دووماهیێ چوو لێ هەڤڕكێ‌ وی پتر خوە بەرهەڤكربوو و شیا دەربازبیت.
ئەحمەد سەلاحی گۆت: لاوی تاكە یاریزان بوو ژ كوردستانێ پشكداری كری د ئەڤی ژییێ دا ژبەر وێ چەندێ فێدراسیونا ئیراقێ خەلاتەكێ باش پێشكێشكر، هەرچەندە رێزێن و ئێكێ‌ نە هات لێ‌ شارەزاهییەكا باش وەرگرتییە، ئەم وەكو فێدراسیونا بلیاردێ پارێزگەها دهۆكێ پشتی جەژنێ دێ دەست چالاكیێن خوە كەین ب دو قارەمانیا بۆ سنوكەریێ و نایبن بالێ.

9

قەیس وەیس:

فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ ب فەرمی یاریێن گەڕا پێنجێ‌ ژ قۆناغا دویێ‌ یا خولا فوتسالا كچان بۆ ئێك مەهـ پاشئێخست، ب ئەگەرێ‌ هاتنا مەها ڕەمەزانا پیرۆز و بڕیارە پشتی جەژنێ‌ ئێكسەر بهێنە ئەنجامدان.
سلێمان زەكی سكرتێرێ‌ یانەیا ئافرەتێن دهۆك بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ ئەم ئاگەهداركرین كو گەڕا پێنجێ‌ ژ هەڤڕكیێن فوتسالا كچان بۆ پشتی جەژنا ڕەمەزانێ‌ هاتە پاشئێخستن، ئەڤچەندە ژی دێ‌ كارتیكرنا خوە یا نەرێنی ل سەر ئاست و بەرهەڤیێن تیما هەبیت، سەرباریی پرانییا یانەیێن پشكدار داخواز دكر خول بەردەوامبیت، لێ‌ بڕیارا دووماهیێ‌ یا فدراسیۆنێ‌ بوو ب بوهانا وێ‌ یەكێ‌ پیرۆزییا مەها رەمەزانێ‌ بهێتە گرتن.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: هەرچەوابیت ئەم پابەندین ب هەر بڕیارەكا فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ دەربكەت، لێ‌ پاشئێخستنا وێ‌ دێ‌ كارتیكرنا نەرێنی هەبیت و ل سەر هەموو یانەیا بیتە ئەرك مووچەیێ‌ مەهەكێ‌ ب هەروەیی بدەنە یاریزانان، بێ‌ ئەنجامدانا ئێك یاری ژی، ئەڤە ژی بارگرانییەكا دارایی یە دێ‌ كەڤیتە ل سەر مللێن یانەیان تایبەت یانەیا وەكو مە هیچ داهاتی، وەبەرهێنان نینە ئەڤە ژی ئاریشەیێن مەزن لێ‌ پشتەڤانییا بەرێز د. عەلی تەتەر پارێزگارێ‌ دهۆكێ‌ گەلەك ئاستەنگ ل بەر ڕێیا مە ڕاكرینە و بوویە ئەگەر ئەڤ سالە ئەم ڕژدبن بۆ سەركەفتنان و بەر ب پاراستنا ناسناڤێ‌ خوە.

9

عەلی حاجی:

د داخویانیەکێ دا هاریکارێ ڕاهێنەرێ تیما فوتبۆلا یانه‌یا زاخۆ د خولا نایابا کوردستانێ دا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر ئەو د خول و جاما کوردستانێ دا هەڤڕکیێ دانە و ب کێماسی وان ناسناڤەک دڤێت.
زێدەتر سەردار عومەر گۆت: ئەم د خولا نایابا کوردستانێ و جاما کوردستانێ دا ل سەر ڕێیەکا دروست دچین و هەتا نوکە مە قۆناغەکا باش دەرباز کریە،د خولێ دا مە دەلیڤەیەکا باش ل پێش هەیە کو بشێن خوە بگەهیننە سەرێ لیستا خولێ ژبەرکو هەردو تیمێن ل پێشیا مە یاری د یاریگەها مە دا ل بەرامبەر تیما مە یاری هەیە و ئەڤ چەندە دێ هاریکار بیت بشێن ئاست و ئەنجامەکێ باش ب دەستڤەبینن،ژ هەمی روویەکێ ڤە تیما مە ئاستەکێ باش پێشکێش دکەت و شیان و کوالێتیا یاریزانێن مە ژی گەلەک یا باشە و یاری بۆ یاری ژی باشتر دبن.
ناڤبری گۆت ژی: هەر دیسان د جاما کوردستانێ دا ئەم ژ تیمێن بەربژێرن بۆ ناسناڤی و ئەم دێ هەمی شیانان تەرخان کەین بشێن د وەرزێ ئەڤ سالە دا ناسناڤەکێ ب دەست ڤەبینن و تیما مە ژ هەژی ناسناڤەکێ یە ژبەرکو یێ باشترین ئاست پێشکێش دکەت.

14

حەجی جەعفەر

د ڤێ‌ گۆتارێدا دێ‌ پێكۆلێ ژبۆ هندێ‌ كەین كو ڤان هەر چار پەیڤێن ل سەری: (ئاڤز، ستەور، زا، تەنگ) ژ قەید و زنجیرا ئازاد كەین.
وەكو هەموو خوێندەڤان دزانن كو ئەڤ هەر چار پەیڤە نهۆ بۆ «حەیوان»ان بتنێ‌ بكاردئێن و بۆ مرۆڤان نابیت بكاربینن، چونكی هزرا خەلكی وەسا یا هاتیە قالبدان كو ئەڤ پەیڤە دكرێتن و نە دجوانن بۆ مرۆڤان بكاربێن!
بۆ نموونە نابیت بێژین: ئەڤ ژنكە یا ئاڤز بووی، یان یا ستەورە، یان یا زایی!
ئەز دبێژم، د بەرێ دا یا هۆسا نەبوویە، بۆ هەردویان بكارهاتینە، ئانكو بۆ مرۆڤ و «حەیوان»ان، لێ‌ ژبۆ لاوازكرنا زمانێ‌ كوردی؛ بكارئینانا ڤان پەیڤان و یێن وەكو وان بۆ ژنكان هاتینە دەستەسەركرن. ژبۆ قاهیمكرن و دیاركرنا راستیا گۆتنا خۆ یا سەری، من پەنا بریە بەر فولكلۆرێ‌ كوردی، ئەو ژی حەیرانۆكەكە و گۆتنەكە.
حەیرانۆك:
هەی ئێخبالا، بەلەگەور
ب شەڤێ‌ ساهی یە، ب رۆژێ‌ عەور
كێ‌ دەورێ‌ حەفت زەمانا دیتیە
خەسی یا (ئاڤز) بیت، (بویكا) ستەوور(1)
باشە بكارئینانا ڤان هەردو پەیڤان (ئاڤز و ستەور) ژبۆ ژنكێ‌، ژ ئالیێ‌ ڤێ‌ حەیرانۆكێ‌ ڤە، چ عەیب و فەهێتی تێدا هەیە؟
هەكە باب و كالێن مە بكارئینابن، بۆچی ئەم بكارناهینین؟
ژبۆ پەیڤا (زا) ژی من پەنا بریە بەر گۆتنەكا كوردی، ئەو گۆتن ژی ل وی دەمی بۆ ژنكێ‌ یا هاتیە بكارئینان گاڤا هیشتا بویكا سالێ‌ و یا خورت. ئەو گۆتن ژی ئەڤەیە:
(بویكا مام قەشەیە، نە زایە و نە ڤەزایە، لبەر لاند و مندالا نە رازایە)(2)
ئەڤ گۆتنە وەسا بۆ مە خۆیا دكەت كو كوردان پەیڤا (زا) د وەختەكی دا بۆ ژنكێ‌ بكارئینایە.
دوور نینە هەكە ئەم د ناڤ فولكلۆرێ‌ كوری دا هێشتا بگەرهێن، ئەم هێش نموونان ببینین.
بۆ زانین، پشتی نڤیسینا ڤێ‌ گۆتارا كورت ب چەند ڕۆژان، من پەرتووكەك خواند، ئەو پەرتووكا من خواندی ب ناڤونیشانێن (مێڤانێت ئەمریكی) بوو، لسەر زارێ‌ ژنكەكێ‌ تێدا هاتبوو، دبێژیت: (ئەز وەكی تە نە یا نەزۆكم، دێ‌ زێم و دێ‌ زێم…)(3). من د دلێ‌ خودا گۆت، ڤی نڤیسەری بەریكا من یێ‌ ڕاكری، لێ‌ ل گەل هندێ‌ ئەز ژ بەلاڤكرنا گۆتارا خۆ لێڤە نابم.
پەیڤا (تەنگ) ژی وەكو پەیڤێن سەری، نهۆ بتنێ‌ بۆ دەواران بكاردئێت، وەكو بێژیت، (تەنگا كەری، تەنگا هێسترێ‌، تەنگا هەسپی.. هتد)، لێ‌ وە نەبیت ب ئێكجاری ئەڤ پەیڤە بۆ مرۆڤان هاتبیتە قوتكرن، هندە جاران نەراستەخۆ وەكو دڕكە ـ كنایە ـ بۆ مرۆڤان بكاردئێت، وەكو دبێژن: (گەلی لاوا تەنگێن خۆ بشدینن، یان تەنگێن خۆ سست نەكەن.. هتد). ڤێجا شوێنا بنڤیسین (شویتك) كو دوور نینە عەرەبی بیت، ئەم یا كوردی بنڤیسین (تەنگ). هەژی گۆتنێ‌ یە بێژین كو ڤێ‌ (تەنگێ‌) بالا خەلكێ‌ بیانی ڕاكێشایە و ب جوانی لسەر ئاختینە.(4)
ژێدەر
1 ـ حەیرانۆك ژ كەلەپوورێ‌ كوردی، پشكا دوویێ‌، ل 444، ئەنستیتۆیا كەلەپوورێ‌ كوردی، دهوك . حجی جعفر.
2 ـ گوتنێت مەزنان ل دەڤەرا بەهدینان، بەغدا، 1986، ل 26، حجی جعفر
3 ـ مێڤانێت ئەمریكی، عەزیز نەسین، وەرگێران ژ فارسی، سادق سالح، (بابێ‌ جەنگوی، 2023، ل 41).
4 ـ بنێرە، پەرتووكا(كوردو وارگەهێن وان..، ژنڤیسینا شێخ عەبدولواحد، وەرگێرانا سەلمانێ‌ نهێلی، (دهوك 2023)، ل 68.

10

سالح دۆسكی

گوندەكێ‌ بچوویك د ناڤ چیایان دا ڤەشارتی بوو. گوندەك بوو كو بیر و باوەرێن كەڤن تێدا زال بوون، چ تشتەكێ نوی نەدهاتە قەبویلكرن.
زانایی، پشتی خواندنا خۆ ل باژێرێ تەمام كری، ڤەگەڕیا گوندێ خۆ. زێدەباری خواندنا ل زانكۆیێ، وی گەلەك پەرتووكێن دەركی ژی خواندبوون، هزر و بیرێن وی هاتبوون گوهۆڕین. لێ دەمێ‌ ڤەگەڕیای، وی دیت كو گوند و گوندی یێن وەك خوە مایین. ڕۆژەكێ، زانا ل سەر كانییێ رووینشتبوو. پیرەمێرێ گوندی هاتە دەڤ وی و گۆتێ: «هووو، زانا، چ خەم و خەیالن تە دبن و دئینن؟ ئەز تە دبینم تو گەلەك یێ هاتی گوهۆڕین و جودا بوویی؟».
زانایی بەرسڤ دا و گۆت: «مام، من گەلەك تشت دیتن، گەلەك تشت خواندن. لێ ل ڤێرێ خەلكی باوەر ب تشتێ نوی نینە، هەروەكو ئەز دبێژم چێنابیت.»
پیرەمێر كەنی و گۆتە زانایی: «كوڕێ من، زانینا تە نە بۆ هندێ یە كو تو بتنێ بزانی، بەلكو دڤێت تو بزانی یا تو دزانی دێ چاوا و كەنگی بێژی. ئەگەر ژخۆ تو دێ دژی هەمیان راوەستی؛ دێ بتنێ مینی.»
دلێ زانایی تژی خەم بوون و گۆت: «ئەز چ بكەم مام؟ یان دێ وەك ڤی خەلكی ژیم و دەروێ ل خوە كەم، یان دێ وەك خۆ ئاخڤم و هەمی دێ من وەك نەشاز بینن. ئەز یێ دناڤبەرا نال و بزماران دا.»
پیرەمێر رووینشت و دەستێ خۆ دانا سەر ملێن زانایی و گۆتێ: «گوهـ بدە مامێ خۆ، دەمێ مرۆڤ بچویك، تێنگەهشتی یە، شەڕی دكەت بۆ تشتان. دەمێ ڤێرا دگەهت و مەزن دبیت، تێدگەهت، شەڕی ناكەت لێ وەك ئاڤێ نەرم و حەلیم دبیت، باران هێدیكا ئەردی نەرم دكەت، ئەگەر ب هێز و توندی باری دێ‌ بیتە لەهی و ب تنێ‌ زیانبەخش بیت. تو ب توندی و بێ‌ پلان و هزركرن و حكیمەت گوهۆرینێ نەكە، لێ ب سەبر و تێگەهشتنێ.»
زانایی ب كوویری هزرا خۆ د پەیڤێن پیرەمێری دا كر. دەمێ گۆتیێ: « هەلویستێ خۆ ژ دەست نەدە، لێ گەشبین ببە و لسەر هەلویستێ‌ خۆ بمینە،مەرەما تە اڤاكرن و پیشڤەبرنا گوندییە، لێ‌ دڤێت ب شاەرزایی براكتیك بكەی. ژ بیر نەكە، گەهشتنا دارێ ژ رها وێ دەست پێ دكەت. رابە، پەرتووكخانەیەكێ بۆ زارۆكان ڤەكە. نە بێژە كەسێ تو شاشی، بەلكوو هێدی هێدی هزرێن سەردەم پێشكێشی وانا بكە ب شیوەیەكێ نەرم و دومدرێژ.»
هێدی هێدی، زانایی رێكا خۆ دیت. وەك كەسەكێ هزرمەند رۆژ بۆ رۆژێ تۆڤێ زانستێ چاند.

پەرتووكخانە هزر و چیرۆك بوو، چیرۆك بوو ئاخڤتن و دەنگ ڤەدا، و هێدی هێدی بوو راستی و كەتوار و گوهۆرینێ دەست پێكر. نە بتنێ لناڤ زارۆكان، بەلكوو لناڤ مەزنان ژی.
سال دەرباز بوون. زانا بووو رێبەرێ گوندی، گوندێ وی ئێكەم گوند بوو كو پەرتووكخانە و قوتابخانە و نەخوەشخانە لێ هاتنە ئاڤاكرن. ب دەهان مامۆستا و دەرچووێن زانكۆیێ‌ ژ وی گوندی دەرچوون.
رۆژەكێ، كچكەكا جوان هاتە دەڤ زانایی و گۆتێ: «مامۆستا، من دڤێت وەكی تە ببم زانا، ببم سەروەر، ببم شارەزا، لێ گەلەك زەحمەتە دناڤ گوندێ مندا، دابونەریتێن مە رێ‌ نادەن.»
زانا كەنی و گۆتێ‌: «بزاڤێ‌ بكە، لێ ژ بیر نەكە، زانیینا هەر مەزن ئەوە كو تو ناخا خۆ نەهێلی ببیتە گرتیخانا هزر و بیرێن تە.»

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com