ئەڤرۆ نيوز:

ساخلەمیا دھۆکێ ھەر ژ دەستپێکا ئاوارەبوونا خەلکێ دەڤەرا شنگالێ خزمەتێن 24 دەمژمێری بۆ دابینکرینە و ھەولدایە ھەموو جورێن خزمەتان ب ھەروە بن، پشتی رزگاربوونا شنگالێ و بۆ دوبارە ئاڤاکرنا کەرتێ ساخلەمیێ ل دەڤەرێ پێدڤی ب پتر 200 ملیار دیناران ھەیە، رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا پارێزگەھا دھۆکێ دیاردکەت ئەو د ھەولدانان دانە بۆ ئاڤاکرنا نەخۆشخانەیەکا 100 تەختی ل شنگالێ و ئیدارەکا ساخلەمیێ سەر ب پارێزگەھا دھۆکێ ڤە دێ بۆ ھێتە دانان.
د.نزار عسمەت، رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا پارێزگەھا دھۆکێ دیارکر کو ھەر ل دەستپێکا کارەسات ل دەڤەرا شنگال پەیدابووی، ساخلەمیا دھۆک ھزر ل چاوانیا گەھاندنا خزمەتێن تەندروستی دا کر بۆ چیایێ شنگال و شیان ب رێیا فەرماندا پێشمەرگەی تیمێن ساخلەمیێ بھێنرنە سەرێ چیایێ شنگالێ و دەمێ رێیەک ڤەبووی بۆچیایێ شنگالێ شیان تیمەکێ بەرفرەھتر وترۆمبێلێن ھاوارھاتنێ و دەرمانان رەوانەی چیایێ شنگال بکەن، و گۆت: ل وی دەمی خزمەتەکا باش ھاتە کرن وپتر ژ ھزار زارۆیان ھاتنە ڤاکسیندان.
رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا دھۆکێ دیارکر خزمەتێن ساخلەمیێ بەردەوام پێدڤی ب گەشەکرن و پێشخستنێ نە و دەمێ پەیدابوونا ھەر حالەتەکێ نە چاڤەرێکری وتەنگاڤ ئەو پێشخستن و گەشەکرن دێ گیروبیت و بیتە ئەگەرێ ھندەک نەخۆشیان ژی وەکو نەخۆشیێن جێگیر بۆ نموونە ھەبوونا نەخۆشیا ئێشا زراڤ و لیشمانیا و مەترسیا ھەبوونا فالنجا زارۆیان راستی ژی بەری چەند سالان ل سوریا پەیداببوو و ھاتنا پەنابەرێن رۆژئاڤا ژی مەترسی بوو ئەڤ نەخۆشیە بگەھنە ھەرێما کوردستانێ ئەڤێ چەندێ وەکر گەلەک تیمێن ساخلەمیێ پێک بینین بۆ لێگەریان و چارەسەریا نەخۆشیان، ومەزاختنا گەلەک دەرمان و پێدڤیێن تەندروستی و گەھاندنا خزمەتان بۆ کەمپێن ئاواران بارگرانیەکا مەزن ل سەر ساخلەمیێ دروستکر.
رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا پارێزگەھا دھۆکێ دیارکر دەڤەرێن تازە رزگاربووی، وەکو دەڤەرێن زومار، سنوونی و رەبیعە ب ھەماھەنگی دگەل رێکخراوێن نێڤدەولەتی بنگەھێن ساخلەمیێ یێن لێ ھاتینە نووژەنکرن و گۆت: نەخۆشخانا شنگال دەلیڤە تێدانەبوویە بھێتە نووژەنکرن وئاڤاکرن، چونکو گەلەک ھاتبوو وێرانکرن، مە ھەولدایە نەخۆشخانا سنوونێ بێخینە دکاری دا و ب ھەڤکاریا گەلەک رێکخراوان ئەم شیاین ھولا زارۆکبوونێ بۆ ماوێ 24 دەمژمێران بێخینە دکاری دا، لێ کێماسیا دەرمان و پێدڤیێن نوشداری وستافی ھەنە، ئەڤەژی کێشەکا سەرانسەری یە ل ھەرێما کوردستانێ و دیسا ژبەرکو ئەو بنگەە ونەخۆشخانە ژلایێ ئیداری ڤە سەر ب مووسل ڤەنە، ئەڤە ژی ئاریشا بۆ مە دروست دکەت.
د.نزار عێمەت، دیارکر کو ھەتا شنگال دھێتە ئاڤەدانکرن، پێدڤیە بەردەوامی ب خزمەتێن ساخلەمیێ ل سنوونێ و چیایێ شنگال بھێتە دان و ھەموو خزمەت ل نەخۆشخانا سنوونێ پەیداببن ونوکە نشتەگەری ل سنوونێ دھێنە کرن لێ نەوەکو پێدڤی، چونکو ستاف وەکو پێدڤی نینە و کێشەیێن دەرمان و پێدڤیێن نوشداری دزۆرن.
دیارکر ژی ل دەستپێکا کارەساتا شنگالێ سێ بنگەھێن ساخلەمیێ ل سەرێ چیایێ شنگال ھاتنە دانان، پاش وەسا دخواست سێ بنگەە نەبن، لەورا مە ئێک بنگەە ھێلا ئەوژی کرە 24 دەمژمێری، ھەروەسا ترۆمبێلێن ھاوارھاتنێ ژی دگەلدا ھەنە، و گۆت: ئەو بنگەە سومبولا بەرخۆدانێ یە و دێ ھەر ل چیایێ شنگال مینت، چونکو زۆر خزمەت ل سەرێ چیایێ شنگال پێشکێشکرینە، ئەو کارمەند و نوشدار و پەرستارێن تێدا کار کرین، جھێ رێزێ نە.
رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا پارێزگەھا دھۆکێ دیارکر، پێدڤی یە نەخۆشخانەکا گشتی ل شنگال ھەبیت و گەلەک پێنگاڤ ھاڤیتنیە بۆ ئاڤاکرنا نەخۆشخانەکا 100 تەختی و گۆت: ب کێماسی 44 ملیار دینار پێدڤینە بۆ ئاڤاکرنا وێ نەخۆشخانێ و بۆ دوبارە ئاڤاکرنا ژێرخانا ساخلەمیێ ل دەڤەرێ ژ ئاڤاکرنا بنگەە و نەخۆشخانە و دابینکرنا پێدڤیان پێدڤی ب دۆرێن 200 ملیار دیناران ھەنە.
دیارکر ژی کو نوکە 50-60% ئاوارە قەستا نەخۆشخانێن دھۆکێ دکەن و گۆت: ھەتا دووماھیا سالا 2016 دو ملیون ئاوارە یێن ل دەزگەھێن ساخلەمیا دھۆکێ ھاتینە چارەسەرکرن.
رێڤەبەرێ گشتیێ ساخلەمیا دھۆکێ گۆتژی: مە نڤیسارەک ئاراستەی وەزارەتا ساخلەمیێ کریە وتێدا داخواز کریە ئیدارەکا تەندروستی ل شنگال بھێتە دروستکرن و مە پلان ھەیە بۆ وان دەڤەران، چونکو دەڤەرێن کوردستانی نە وئەرکە ل سەر مە ئەم خزمەتا وان بکەین و ھەبوونا ئیدارەکا گرێدایی پارێزگەھا دھۆکێ ئەز وێ باوەرێ دامە، دێ رێخوشکەر بیت ئەو بارگرانیا پەیدابیت ل ھەموو قەزایێن سەر ب دھۆکێ ڤە کێم ببیت و ھەکە شنگال ببیتە پارێزگەە ژی ئەز ل وێ باوەرێ مە دێ ھەر پێدڤی دھۆک بیت بۆ خزمەتکرنێ.
ل دووماھیێ دیارکر ھەر ژ دەستپێکا شەرێ تیرۆرستان ھەتا نوکە 23 ترۆمبێلین ھەوارھاتنێ یێن ژکارکەفتین و ھەشت ترۆمبێلێن ھەوارھاتنێ ژی نھا بەردەوام ل شنگالێ نە.

ئه‌ڤرۆ نيوز:

لیستەک ب 7000 جورێن نەخۆشیان و تەنگەزاریێن دەگمەن و جوراوجور کارتێکرنێ ل 300 ملیون مرۆڤان ل جیھانێ دکەت، ل جیھانا نوشداریێ ئەو نەخۆشی حالەتێن نەسروشتینە و کارێ لەشی بێھێزدکەن، کێم جاران نیشان ل گەل ھەنە.
1-نەخۆشیا کورگیلونس: نەخوشیەکە نەھاتیە زانین، بەلێ ھندەک نوشدار ھزردکەن نەخوشیەکا دومدرێژە، ژ نیشانێن وێ ھندەک رووشالێن رەش و سۆر و شین ل سەر پیستی پەیدادبن و نەخۆش ھەست ب گەزینک و خوریانێ دکەت، ھەروەسا بیردانکا وی کێم دبیت و ھەست ب وەستیانێ و ئێشانا گەھان دکەت، ناڤێ نەخۆشیێ ب ناڤێ وێ دەڤەرێ ھاتیە یا کو ئێکەم جار نەخۆشی لێ پەیدابووی ئەوژی ل وەلاتێ فرەنسایە، دەمێ کو ھندەک موویێن رەش ل ھندەک زارۆیان پەیدابووین ل چەرخێ 17 و ھەتا نوکە چو دەرمان نینن بۆ بنبرکرنا نەخۆشیێ و دۆرێن 14000 مرۆڤان ئەڤ نەخۆشیە ھەیە.
2-بچووکیا سەری: بچووکیا سەری حالەتەکێ دەگمەنە، رەنگە ل دەستپێکا بوونا زارۆی بھێتە دیتن و ھندەک جارا بەری زارۆ ببیت دھێتە زانین، ئەڤ نەخۆشیە کەسەکی ژ ھەر 666666 کەسا دگریت ل نەتەوێن ئێکگرتی، بچووکیا سەری ئاماژەی ب مێشکی ددەت کو ب شێوەیەکێ دروست گەشەناکەت، ل ھندە دەما مێشکی وی وەسانە وەکو ھێشتا دمالبچووکێ دایکێ دا، گەلەک وەسا ھزردکەن کو نەخۆشی ژ ئەنجامێ بەرئاتافبوون ب ھندەک کەرستێن زیانبەخش ھێشتا د مالبچووکی دا پەیدادبیت، یانژی تووشبوون ب تیشکێ و ھندەک فاکتەرێن زکماکی و تووشبووێن وێ ب کورتەبالیێ ژی دھێنە زانین.
3-نەخۆشیا فۆنھیبل لینداو: ژ ھەر 35 ھزار کەسا، کەسەک تووش دبیتێ ئەوژی حالەتەکێ زکماکیێ کێم وێنەیە، دھێتە زانین ب وەرارا وەرەما ل پشکێن جودا جودا د لەشیدا، گەلەک وەرەم ل کۆئەندامێ دەماران پەیدادبن و پتریا جاران خویناوی نە، ھندەک جارا ل بنکراس و گولچیسکان پەیدادبن و ھەکە نەھاتنە چارەسەرکرن ئێشێن دلی و مێشکی ل دووڤ خوە دھێلن.
4-نەخۆشیا کۆرۆ: ئەڤ نەخۆشیە ل وەلاتێ گینیا گەلەک بەلاڤەیە، ب تایبەت ژی ئەو کەسێن ل دەڤەرێن بلند دژین، پتر وان کەسا دگریت یێن گوشتێ مرۆڤا دخوون، تووشبوویێن وێ بۆ دەمێ 6-12 ھەیڤا ئاگەە ژ خوە نینە و پاشی گیانێ خوە ژ دەست ددەن، پێزانین وەسا دیاردکەن کو 1100 کەس دناڤبەرا سالێن 1950-1960 ب ڤێ نەخۆشیێ گیانێ خوە ژدەستدایە، بەلێ پشتی حکومەتێ مایتێکرن تێدا کری و ھەولدای گۆشتێ مرۆڤان نەھێتە خوارن ئەڤ نەخۆشیە نەمایە.
5-نەخۆشیا پیراتيێ: ھەر ھەشت ملیون کەسا ئێک تووش دبیتێ، تووشبوویێن وێ ھەتا ژیێ 13 سالیێ دمینن، ھندەک جارا ژی ھەتا بیست سالیێ، چو چارەسەری بۆ پیراتیا بلەز نینن و ھەولدانێن نوشدارا گەھشتینە وی رادەی کو چارەسەریا ھورمونی و دەرمانێن دژی پەنجەشێرێ بۆ بھێنە دان.