ئهڤرۆ:
سهرۆكَ جڤاتا نوونهرێن ئیراقێ، محهمهد حهلبووسی پهیامهكا پیرۆزباهیێ ئاراستهی سهرۆك بارزانی كر ب ههلكهفتا گرێدانا كۆنگرهیێ 14 یێ پارتی و ههلبژارتنا وی ب سهرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان.
ههروهسا حهلبووسی پیرۆزباهی ل نێچیرڤان بارزانی و مهسرور بارزانی كر ب ههلكهفتا ههلبژارتنا وان وهكو جێگرێن سهرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ژ ئالیێ نوونهرێن كۆنگرهیێ 14 یێ پارتی ڤه.
دهۆك، لهزگین جوقی:
جێگرێ پارێزگارێ نهینهوا بۆ كاروبارێن ئاواره و رێكخراوان دیار كر، ههتا نوكه چو بڕیار بۆ زڤڕینا ئاواران بۆ شنگالێ د سالا بهێت دا نینن و دبێژیت: كهس نزانیت كهنگی ئاواره دێ زڤڕنه سهر جه و مالێن خوه ل شنگالێ.
عومهر عهلی، جێگرێ پارێزگارێ نهینهوا بۆ كاروبارێن ئاواره و رێكخراوان بۆ رۆژناما ئهڤرۆ خویا كر، شنگال ل هیڤیا حكومهتا نوو یا ئیراقێ مایه، ههكه حكومهتا محهمهد شیاع سودانی خهلكێ زیاندارێ شنگالێ قهرهبوو بكهت و دهست ب ئاڤهدانیا شنگالێ بكهت و كار ل سهر بجهئینانا رێككهفتنا د ناڤبهرا حكومهتا ههرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا ل سهر ئاساییكرنا رهوشا شنگالێ بكهت، ههموو خالێن رێككهفتنێ وهكو خوه بجه بینیت دێ رهوشا شنگالێ باش بیت و ئاواره دێ ڤهگهڕنه سهر مالێن خوه ل شنگالێ.
ئاشكرا ژی كر كو ههكه حكومهتا نوو یا ئیراقێ ل سهر بادهكا شنگالێ كار نهكهت، كهس نزانیت دێ ئاواره كهنگی ڤهگهڕن و گۆت: “نوكه 90% یا ئاوارێن د ناڤ كهمپان دا ل سنوورێ پارێزگهها دهۆكێ، خهلكێ شنگالێ نه، مخابن ههموو ناكوكێ كهفتینه سهر شنگالێ و رهوشا وێ یا نهئارامه، لهو ئاواره ژی نهشێن ڤهگهڕن”.
ناڤهاتی گۆتژی: “ل دووڤ رێككهفتنا شنگالێ، پێدڤیه ئیدارهكا نوو بۆ شنگالێ بهێته دانان، لێ ههتا نوكه ئهڤه نههاتیه بجهئینان، دیسا پێدڤیه دو هزار و 500 پۆلیس ژ خهلكێ شنگالێ بۆ پاراستنا رهوشا شنگالێ بهێنه دامهزراندن، ئهڤه ژی بجه نههاتیه، لایهنێن نهشهرعی ژ ناڤ شنگالێ هاتبانه دوورئێخستن، ئهڤه ژی نههاتیه بجهئینان و هیشتا تشتهكێ نوو بۆ بجهئینانا رێككهفتنا شنگالێ نههاتیه كرن”.
ئهڤرۆ:
سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ ڕاگههاند، نابیت زۆنێن كهسك و زهر ههبن، پێدڤیه زۆنا كوردستان ههبیت. ل دۆر سهرۆك وهزیرێن نووی ێ ئیراقێ، دیاركر، ههژی وێ چهندێ یه كو پشتهڤانی لێ بهێته كرن و داخواز دكهت دهلیڤه پێ بهێته دان بۆ وێ چهندێ هندهك ژ وان كێشهیێن ل ئیراقێ ههین، چارهسهریان بۆ ببینیت.
نێچیرڤان بارزانی، سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ، د كڤانێ پشكداریێ د دیدارا (مێری) دا ل ههولێرێ، گوت” نابیت زۆنێن كهسك و زۆر ههبن، پێدڤیه زۆنا كوردستان ههبیت، ئهز گهلهك دژی بكارئینانا وان دهستهواژامه”.
سهبارهت كێشهیێن د ناڤبهرا پارتی و ئێكهتیێ دا، نێچیرڤان بارزانی، گوت” وهسا یێ ڕهشبین نینم بێژم كێشهیێن پارتی و ئێكهتی ناهێنه چارهسهركرن، بهلێ ئهو یا گرنگه كا چاوان ل ههڤدو دنێرن، پێدڤیه ههردو ئالی دانپێدانێ ب شاشیێن خوه بكهن و بگههینه تێكگهههشتنهكا ههڤپشك”.
سهبارهت بڕێڤهنهچوونا ههلبژارتنێن پهرلهمانێ كوردستانێ د دهمێ خوه دا، سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ گوت” گهلهك بزاڤ هاتنه كرن ههلبژارتن د دهمێ خوه دا بهێنه ئهنجامدان، بهلێ مخابن ئالیێن سیاسی لسهر تشتێن گهلهك بێ ڕامان نهگههشتنه ئهنجامهكی، سهرۆكایهتیا پهرلهمانی ژی نهدخواست دهمێ پهرلهمانی بهێته درێژكرن”.
ل دۆر ڕهوشا ئهمنی ل ئیراقێ، نێچیرڤان بارزانی گوت” ههكه ڕهوشا ئهمنی یا ئیراقێ تێكبچیت، ل ههرێما كوردستانێ ژی دێ تێكچیت، هیڤیدارم ئیراق و ههرێما كوردستانێ وانهیان ژ قۆناغێن بۆری وهربگرن”.
سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ ئاماژهكر” مام جهلالی و سهرۆك بارزانی ئهوا دشیانێن وان دابوو بۆ ڤێ ئیراقێ كر” گوت ژی” سهقامگیریا ئیراقێ گرێدای ب ههرێما كوردستانێ ڤهیه، ههكه ههرێما كوردستانێ ژ ڕوویێ سیاسی ڤه یا سهقامگیر بیت، ئهڤه دهستكهفت و سهركهفتنه بۆ بهغدا، مهرجێ ئێكێ یێ سهقامگیریا ئیراقێ ژی چارهسهركرنا كێشهیێن ل گهل ههرێما كوردستانێ یه”.
نێچیرڤان بارزانی بهرچاڤكر” بۆ بهغدا باشتره كێشهیێن خوه ل گهل ههرێما كوردستانێ چارهسهر بكهت و ههولێر ژی داخوازا چارهسهركرنا كێشهیان ب گۆرهی دستووری دكهت”.
گوت ژی” ههتا نوكه ئهو سیستهمێ ئیراقێ بڕێڤهدبهت چیه؟ ئایا ناڤهندیه، فیدرالیه، ئهوا د دستووری دا پێناسه بۆ هاتیه كرن، فیدرالیه، پرسیار بۆ بهغدا ئهوه، ئایا ب ڕاستی سیستهم فیدرالیه؟ بهرسڤ یا سادهیه كو نهخێره. گهلهك مخابن ههتا نوكه عهقلیهتهكا ناڤهندی یا بهێز ئیراق بڕێڤهدبر”.
ڕۆهنكر” بهری سالا 2003 مه حوكمهت و پێشمهرگ و پۆلیس ههبوون، ئهمریكا گوته مه ئیراقهكا نوو یا پهیدا بووی، بدیتنا من پێدڤیه ژ نوو دهستپێبكهین، درهنگ ژی نینه”.
ئهوژی گوت” سهرۆك وهزیرێن نوكه یێ ئیراقێ ههژی وێ چهندێ پشتهڤانی لێ بهێته كرن و هاریكاریا وی بهێته كرن، بۆ وێ چهندێ چارهسهریان بۆ گرفتێن ئیراقێ ببینیت، ههكه ئهم ههموو هاریكاریا ههڤدو بكهین و پشتبهستنێ ب دستووری بكهین، دێ كێشه چارهسهر بن”.
خویاكر” حوكمهتا محهمهد شیاع سودانی پشتهڤانیهكا باش ژ ئالیێ شیعه و كوردان و سوننهیان ڤه یا ههی، كو یا جودایه ژ حوكمهتێن پێشتر، چاڤهڕانیا مه ژی بۆ چارهسهركرنا كێشهیان ژ ڤی سهرۆك وهزیرێن ئیراقێ، جوداتره، ئیراق یا د قۆناغهكا ڤهگوهاستنێ دا، ئهڤ حوكمهتا ئیراقێ ب ئێك ژ دووماهی دهلیڤێن خوه دزانین بۆ چارهسهركرنا كێشهیێن د ناڤبهرا بهغدا و ههرێما كوردستانێ دا”.
خویاكر ژی” ژ سالا 2004 ێ وێڤه ههر حوكمهتهكا ل ئیراقێ هاتبیته پێكئینان، هیچ دهقهكێ نڤیسای دناڤبهرا بهغدا و ههرێمێ نهبوو ، بهلێ نوكه بۆ جارا ئێكێ یه ڕێككهفتنهكا ئیمزاكری یا ههی”.
سهبارهت نهبوونا دستووری ل ههرێما كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی گوت” دبیت ل پاشهڕۆژێ دادگهها فیدرالی بڕیارهكێ دژی ههرێما كوردستانێ دهربكهت و بێژیت، بۆچی ههوه دستوور نینه؟ هیڤیدارم د وی دهمێ پهرلهمانی ژیێ خوه درێژكری، بشێت ببینه خودان دستوور”.
ئێكگرتنا هێزێن پێشمهرگێ كوردستانێ تهوهرهكێ دی یێ ئاخڤتنێن سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ بوو، ل دۆر وێ چهندێ گوت” كارێ باش یێ هاتیه كرن، ئهو دووپاتیا ههڤپهیمان ل دۆر ئێكگرتنا هێزێن پێشمهرگهی دكهن، بۆ دلسۆزیا وانه بۆ ههرێما كوردستانێ، پرۆسه ب سیستی یا بڕێڤهدچیت”.
نێچیرڤان بارزانی داخوازا لێبۆرینێ ژ ئێزدیان و خهلكێ شنگالێ كر و گوت” ئهوا مه بۆ وان كری، ئهركێ مهیه، ژبهر ئایینێ خوه وهسا ب سهرێ وان هات، كو ب درێژیا دیرۆكێ چهندین فهرمان دژی وان هاتینه ئهنجامدان، برینا ئێزدیان گهلهك یا كویره، نابیت پرسا ئێزدیان وهكو كارتا فشارا سیاسی بهێته بكارئینان، ئهوان تهحهمولا ههموو نهخوهشیان كریه، ئهو دخوازن ب ئاشتیانه ل گهل ههموو پێكهاتهیێن دی بژین، لهوما ڕێككهفتنا شنگالێ د ناڤبهرا ههرێما كوردستانێ و بهغدا هاتیه ئهنجامدان، پێدڤیه ئهوا د ڕێككهفتنا شنگالێ دا ئاماژه بۆ هاتیه كرن بهێته بجهئینان”.
ئهڤرۆ:
مهكتهبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان، د ڕۆهنكرنهكێ دا ڕادگههینیت، حزبا كاك جهعفهر شێخ مستهفا ژ ترسا دۆڕاندنا ههلبژارتنان، كێشه بۆ ههلبژارتنێن پهرلهمانێ كوردستانێ دروست كرینه، ژبهر ڤی ئهگهرێ ژی ههلبژارتن هاتنه پاشخستن.
دهقێ رۆهنكرنا مهكتهبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان:
جهعفهر شێخ مستهفا، جێگری سهرۆكێ ههرێمێ، د چافپێكهفتنهكێ دا ل گهل كهنالێن حزبا خوه، بۆ خۆشرینكرنێ و خوهدهرخستنێ ژ وێ پشگوه هاڤێتنا كو ئهو تووشبوویێ، كۆمهكا گۆتن و بۆچوونێن كو دتهبا نینین ل گهل دید و بۆچوونێن وی یێن ڤان چهند سالێَن دووماهیێ دهربڕین. بێ ئومێدی ژ ئهنجامێ سیاسهتا نه ڕۆهن و دوور ژ پرهنسیپێن پاراستنا بهرژهوهندیێن بلند یێن نهتهوی و نیشتمانی یێن حزبا كاك جهعفهر شێخ مستهفا، پشتگوهخستنا ڕێككهفتنان و قهبوولنهكرنا ئهنجامێن ههلبژارتنانه، خهلك بێ ئومێد بوویه، چونكه ئێكهتی گرنگیێ نادهته پێشهرۆژا ڤێ ههرێمێ، چونكو پێ چێنابیت كێشه و گرفتێن ناڤخوهیێن یێن حزبا خوه پێ چارهسهر بكهن، د پرسین ئهرێ چاوا دێ پێ چێبیت كێشهیێن كوردستانێ چارهسهر بكهن؟.
ئهم د كاك جهعفهر و ههڤالێن وی دگههین كو دخوازن سهرنجا ئهندام و كادرێن حزبا خوه ل سهر كێشهیێن ناڤخوهیی لابدهن، ب دروستكرنا ئاڵۆزیێ د پڕۆسهیا سیاسی یا كوردستانێ دا.
خهلك بێ ئومێد بوویه، چونكو حزبا كاك جهعفهر ژ ترسا دۆڕاندنا ههڵبژارتنان كێشه بۆ ههلبژارتنێن پهرلهمانێ كوردستان دروست كرینه، ب ڤی ئهگهری ههلبژارتن گیرۆبووینه.
ههكه باس ل خرابیا ڕهوشا ههرێمێ و ململانێ دكهی و ته ترسا لێكترازانێ ههیه، چونكو هێشتا حزبا ته چهمكێ ههڤڕكیێ و دوژمناتیێ ژێك جودا نهكرینه، بهرژهوهندیا حزبا خوه خستیه لهسهر بهرژهوهندیا گهل و نیشتیمان و دهستكهفتێن ڤێ ههرێمێ، كو ب خهباتێ و ب خوینێ بدهستڤههاتینه، بۆ زانینا كاك شێخ، ئهندامێن مهكتهبا سیاسی و سهركردایهتیا پارتی گهلهك ژ وێ ئێكێ مهزنتره و ب پێگیریكرن كو بچنه ئالیێ كهسهكێ دیتر گازندێ بكهن، یان باسێ پارتیا خوه بكهن، بهلكو پێگیریا ههڤالان ب مهرجهعیهتا حزبێ و پارتایهتیێ هند یا ب هێزه كو هێرش و گۆتنێن ههوه و گۆتنێن نهشرین ل بهرانبهر حزبا ته و كهسایهتیێ وێ باس ناكات.
ڕهوش و شرۆڤهكرنا ڕهوشا ههوه بۆ ههوه د راگههاندنێن نهڤهشارتی دا، ئهم دزانین ئهو ههلویستێ ته و حزبا ته ژ بهر چیه؟. ئهرێ خهلكێ كوردستانێ ڤێ قهبوول دكهن، ل ڕۆژا ڕۆهن و ل بهرچاڤێن ههموویان وهلاتیێ ڤێ ههرێمێ بهێته تیرۆركرن و حوكمهت و دامودهزگههێن پهیوهندیدار و دادگهه پشتگوه بكهن؟ ئهرێ جهماوهرێ خۆڕاگرێ سلێمانیێ ئهوێ خوهسهپاندنێ و بێسهروبهریا ژ حوكمڕانیا ل وێ دهڤهرێ ههی، قهبوول دكهن؟
ژ ته و هندهك ژ ههڤالێن ته دپرسین بۆچی هنده تهنگاڤ بووینه ژ داخوزاكرنا دادگههێ بۆ ڕادهستكرنا چهند كهسان كو د داخوازكرینه بۆ ڤهكۆلینا بابهتێ تیرۆرا وهلاتیهكێ ڤێ ههرێمێ و د ههموو ئاستهكی دا دهستپێكرن ب هێرش و تێكدانا ڕهوشێ؟
ئهم ل مهكتهبا سیاسی و سهركردایهتیا پارتی بێهنا مه فهرههبوویه لسهر بهرسڤنهدانا كۆمهكا نهراستیان و گوتنێن چێكری، بهلێ بێهنفرههیێ ژی سنوورێن خوه یێن ههین.
ئهڤرۆ:
سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی، ل ههولێرێ پێشوازی ل ماكسیم روبین، كۆنسولێ نوو یێ وهلاتێ رووسیا ل ههرێما كوردستانێ كر.
سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ سهرهرای پیرۆزباهیێن دهستبكاربوونێ ل ماكسیم روبین وهكو كۆنسولێ نوو یێ رووسیا ل ههرێما كوردستانێ، ههموو پشتهڤانیهك بۆ سهرخستنا ئهركێ وی و خواستا ههرێما كوردستانێ بۆ پێشڤهبرنا پهیوهندیان ل گهل وهلاتێ رووسیا دهڕبری.
ب گۆڕهی بهیاننامهیهكا سهرۆكایهتیا ههرێما كوردستانێ، د كۆمبوونێ دا پهیوهندیێن د ناڤبهرا ههرێما كوردستانێ و رووسیا هاتنه باسكرن، كۆنسولێ نوو یێ رووسیا خوهشحالیا خوه ب دهستبكاربوونێ ل ههرێما كوردستانێ نیشادا و ئاماژه ب پهیوهندیێن دێرین د ناڤبهرا ههرێما كوردستانێ و رووسیا دا كر و هیڤی خواست ب پشتهڤانیا ئالیێن پهیوهندیدار ل ههرێما كوردستانێ، بشێت پهیوهندیێن ههردو ئالیان بهر ب پێشڤه ببهت.
ههولێر، قائید میرۆ
پێنج سال لسهر خیانهتا ١٦ی ئۆكتۆبهرا سالا ٢٠١٧ێ دهرباز دبن كو تێدا پشكهكا سهركردایهتیا ئێكهتی نیشتیمانی كوردستان خیانهت ل ههرێما كوردستانێ كری و ڕێككهفتن ل گهل ئیراقێ كری بۆ داگیركرنا كهركووكێ و دهڤهرێن كوردستانی، سهرۆكا لژنا دهڤهرێن كوردستانی یێن دهرڤهی ئیدارهیا ههرێما كوردستانێ ل پهرلهمانێ كوردستانێ ژی دبێژیت، ههر ئهو ئالیێن خیانهت كری ڕێگرن لههمبهر ئاساییكرنا ڕهوشا دهڤهرێن كوردستانی.
جوان ڕۆژبهیانی، سهرۆكا لژنا دهڤهرێن كوردستانی یێن دهرڤهی ئیدارهیا ههرێما كوردستانێ ل پهرلهمانێ كوردستانێ بۆ رۆژنامهیا (ئهڤرۆ) گوت” ل رۆژا ١٦ی ئۆكتۆبهرا 2017 ئالیهكێ سیاسی بهرههڤیا خوه نیشادا كهركووكێ و دهڤهرێن كوردستانی ڕادهستی لهشكرێ ئیراقێ و هێزێن حهشدا شهعبی بكهت، كو ئهوژی ئێكهتی نیشتیمانی كوردستان بوو، مخابن كورد خیانهتێ ل كوردان بكهت و بهرههڤبیت ئاخا خوه و باژێڕێن خوه ڕادهستی نهیارێ خوه بكهت، چونكه چهندین ساله مللهتێ كورد خهباتێ دكهت و قوربانیان ددهت بۆ ئازادكرنا ئاخا خوه، بهلێ ب ساناهی ژئالیێ هێزهكا كوردی ڤه ئهو ئاخ ڕادهستی دۆژمنی بهێته كرن”.
ئاماژهكر” دهڤهرێن كوردستانی یێن دهرڤهی ئیدارهیا ههرێما كوردستانێ پشتی پرۆسهیا ئازادیا ئیراقێ دچارچۆڤێ مادهیێ ١٤٠ یێ دستووری چارهسهری بۆ هاتیه دیتن و بزاڤێن مهزن هاتنهكرن بۆ وێ چهندێ چارهنڤیسێ وان دهڤهران بهێته ئێكلاكرن و ڤهگهڕن سهر ههرێما كوردستانێ، بهلێ ههموو ئهو خهبات و خزمهتا كوردان و ههرێما كوردستانێ بۆ دهڤهرێن كوردستانی كری ل خیانهتا ١٦ی ئۆكتۆبهرێ ب ههروه چو وكوردان ب ئهگهرێ ڤێ خیانهتا دیرۆكی ٥١%ێ ئاخا خوه ژ دهستدا، ئهڤهژی ب ساناهی ڤهناگهڕیت و كاریگهریا وان روودانان هند زۆره باجهكا مهزن دڤێت، ژبهركو فرۆتنا ئاخێ كارهكێ ب ساناهی نینه و دیرۆك دێ ڤێ چهندێ بۆمه كوردان خویاكهت و كهسێن بووینه خیانهتكار رووی ڕهشكهت”.
جوان ڕۆژبهیانی گوت ژی” پشتی روودانێن خیانهتا ١٦ی ئۆكتۆبهرێ چهندین بزاڤ هاتنهكرن بۆ ئاساییكرنا ڕهوشا دهڤهرێن كوردستانێ یێن دهرڤهی ئیدارهیا ههرێما كوردستانێ و ئهنجامدانا ڕێككهفتنان، بهلێ دیسان هێزهكا كوردی ڕێگره ل ئهنجامدانا ڕێككهفتنێ و ئاساییكرنا ڕهوشا وان دهڤهران، دهڤهرێن كوردستانێ بهردهوام ئارمانج بووینه ههتا ئیراق بشێت وان دهڤهران داگیر بكهت، لهوڕاژی ١٦ی ئۆكتۆبهرێ بۆ ئهگهرێ داگیركرنا وان دهڤهران”.
دیاركر” پرسا خیانهتا ١٦ی ئۆكتۆبهرێ وهسایه، كورد بدهستێ كوردان هاتنه دهركرن و ههژمارهكا مهزن یا خهلكی ئاوارهبوون و كارهسات ئهوه یا ئهرهبێن شۆفێنی بهری نوكه نهشیان بكهن كورد بخوه بوونه ئهگهر بهێته ئهنجامدان، نهبوونا ئێكڕێزیێ ڕێگره ل ئاسایی نهبوونا ڕهوشا دهڤهرێن كوردستانی و داگیركرنا بهردهوام یا ئهرهبێن شۆڤێنێ، ژبهركو پیلانا ئینانا ئهرهبێن شۆفێنی زۆر بشێوهیهكێ بهرفرهه بڕێڤهدچیت و كورد دهێنه دهكرن و ئهرهب ژی بهردهوام دهێنه سهر ئهردێ وان”.
ههولێر، سولین سلێمان
ئهندامهكێ نوونهرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگههاند، مه هیچ كارهك ژ سهرۆك كۆمارا ئیراقێ یێ بهرێ نهدیت د بهرژهوهندیا كوردان دا د دهمهكیدا ئهو نهحهقیێن كو ل بهرامبهر گهلێ كوردا دهاتنه كرن زێدهباری بجهنهئینانا مادهیێن دستوری كو ٥٠ تا ٥٥ مادهیان نهدهاتنه بجهـئینان هیچ رۆژهكێ مه نهدیت سهرۆك كۆمارێ بهرێ بهێته دهنگ و ههلویستهك ل سهر وان بابهتان ههبیت.
خدر مهنتك، ئهندامێ جڤاتا نوونهرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی بۆ ڕۆژنامهیا (ئهڤرۆ) گوت” زیندیترین نموونه روودانا 16ێ ئوكتۆبهرێ بوو كو مهزنترین پێشێلكاری بهرامبهر كوردان هاته كرن لێ سهرۆك كۆمار هیچ نههاته دهنگ ل سالڕۆژێن ههلكهفتا وێ روودانێ، لهوما مه پێداگری كر كو سهرۆك كۆمارهكێ نوو ههلبژێرین و هیڤیدارین ئهڤ سهرۆك كۆماره خزمهتا گهلێ ئیراقێ بكهت و كاربكهت ژ بۆ بهژهوهندیا گهلێ كورد و مافێن وان بپارێزیت”.
دیاركر”نوونهرێن مه ل بهغدا ههموو دهمان بزاڤا ئاساییكرنا رهوشا دهڤهرێن ئاریشه لسهر ههی ودكهڤنه د كڤانێ مادێ ١٤٠ وهكو كهركوك و مهخمور و شنگال ودخوازین جوداهی نههێته كرن د ناڤبهرا وهلاتیێن وان دهڤهران وههكه ئهم ههموو ب ئێك تیم كاربكهین ئهو ئاریشه دێ چارهسهر بن چنكی سهرۆك كۆماری پێگهههكێ بهێز دناڤا ئیراقێ دا یێ ههی”.
گوت ژی”ههكه سهرۆك كۆمار لسهر بهرژهوهندیێن بلندێن كوردان كار نهكهت ئهڤ پرۆسهیه ل وان دهڤهران دێ بهردهوامی ههبیت چنكی پشتی روودانا ١٦ ئۆكتۆبهرێ پارتی بارهگههێ خوه ژ كهركوكێ ڤهكێشایه كو ئێك بوو ژ وان حزبان یێن داكوكی ل مافێ وهلاتیان دكر پشتی كو ل وێرێ نهمای ئهڤ ئاریشه بهر ب زێدهبووینه چووینه و ههتا نوكهژی د بهردهوامن و ههر جار ب بهانهیهكێ ئاریشهیان بۆ كوردێن دهوروبهرێن گوند و ناحیه و قهزاێین كهركوكێ دروست دكهن”.
خویاكر”هیڤیدارم حوكمهتا نوو یا ئیراقێ بێی جوداهی كاربكهت بۆ بهرژهوهندیا گهلێ ئیراقێ ب ههرێما كوردستانێ ژی ڤه داكو ئهڤ ئاریشهیێن ههین ب دووماهی بهێن”.
ئهڤرۆ، سالار دۆسكی:
چاڤدێرهك دبێژیت باشتر بوو دهمێ حوكمهتا كازمی هاتبا درێژكرن بۆ دو سالێن داهاتی و ئهف كاره دا زێدهتر دبهرژوهندیا خهلكێ ئیراقێ دا بیت ژ روویێ ئێمناهیێ و ئابووری ڤه، ههروهسا گرنگه كورد بۆ ههر قوناغهكێ ئێك دهنگ و ههلویست بن.
زیاد عابد، چاڤدێر و رهوشنبیر بۆ رۆژنامهیا (ئهڤرۆ) گوت”ئیراق ل سالا 1921 ل سهر دابهشبوونا دو نهتهوان و چهند مهزههبان هاتیه دامهزراندن و ل سالا 2003 ب ههمان شێوه بابهت دووباره بوو، ڤێ چهندێ كارتێكرن ل سهر بڕیارا سیاسی ههبوو چونكه جوگرافیا سیاسی نههاتیه گوهۆڕین و ههر نهتهوه و پێكهاتهیهكێ دناڤا ئیراقێ ژی دا دژیت سهنگ و هێزا خوه زانی”.
گوت ژی” ژ ئهنجامێ ههڤڕكیێن سیاسی سالهك ل سهر ئهنجامدانا ههلبژارتنان بۆری وهێشتا حوكمهت نههاتیه پێكئینان و تنێ بهری سێ رۆژان محهمهد شیاع سودانی هاتیه ڕاسپاردن بۆ پێكئینانا حوكمهتا نوو و ئهڤ دهمێ درێژ ل ئاستێ هزركرنێ نهبوو بۆ دروستبوونا دهولهتهكا مهدهنی یان فیدرالی، ههڤڕكی زێدهتر ل سهر وهرگرتنا پۆستان بوو و وان 80 ملیار دولارێن كازمی كومكرین و ههتا نوكه نههاتینه مهزاختن و ههڤڕكی ل سهر وێ چهندێ بوو كا كی دێ گههیته وان پاران و مهزێخیت وهك حوكمهت و كهته دهسكهفتهك بۆ خوه و حوكمهتا نوو دێ شێت كارهكێ باش كهت چونكه پارهكێ باش ل بهردهستی یێ ههی”.
ئهو ژی گۆت” ئیرانێ گهلهك كارتێكرن ل سهر ئیراقێ یا ههی و تایبهت ڕێككهفتنا ئیرانێ ل گهل وهلاتێن رۆژئاڤا وێ ژی كارتێكرن ل سهر ئیراقێ كریه و ههر دهما كاودانێن ئیرانێ دباش بن دێ لایهنگرێن ئیرانێ ل ئیراقێ كاودانێن وان دباش بن و بهروڤاژی ب ههمان شێوه، دیسا توركیا ژی بهرژوهندیێن خوه ل ئیراقێ یێن ههین و دپارێزیت و وهلاتێن كهنداڤی ب ههمان شێوه و كاودانێن ناڤخوه ژی كارتێكرن ل سهر ڤێ چهندێ یا ههی”.
خویاكر” ههموو پێكهاتهیێن ئیراقێ پشتی سالا 2003 نهشیاینه نێزیكبوونهكێ ل ئیراقێ دروست بكهن و ڤیانا وان بۆ نشتیمانی یا كێمه ودبیت ههر نهبیت ژی و كوردان چهند جاران دهستێ خوه بۆ ئاشتیێ درێژكریه و دووماهیێ ههر خهنجهرهك ل پشتا كوردان كهفتیه و ب ههر ڕێیهكا ههبیت ، لهوما نهباوهری یا دروست بووی و ههر دهمێ باوهری نهبوون دروست بوو ئهستهمه وهلات پێش بكهڤیت و باشتر بوو ژیێ حوكمهتا مستهفا كازمی بۆ سالهكێ یان دو سالان هاتبا درێژكرن دا كاودانێن ئێمناهی و ئابووری ل ئیراقێ باشتربن و هێدی هێدی پرۆژهیهكێ نشتیمانی هاتبا دروستكرن”.
ئهڤرۆ:
قایمقامێ قهزا شنگالێ ب وهكالهت ڕاگههاند،ل ڤان ڕۆژان دو سال ب سهر ڕێككهفتنا شنگالێ دا دهربازبوون و ههتا نوكه ئێك خالا وێ ڕێككهفتنێ نههاتیه بجهئینان. دیاكر ژی كو پێدڤیه حوكمهتا نوو یا ئیراقێ كارێن رژد بكهت بۆ بجهئینانا وێ ڕێككهفتنێ و مادهیێ 140 ژی بهێته بجهئینان .
نایف سهیدۆ، قایمقامێ شنگالێ ب وهكالهت گوت” ئهڤه دو سال ب سهر ئیمزاكرنا ڕێككهفتنا شنگالێ دهربازبوون و ژ سهرجهمێ پێنج خالان، ئێك خال ژی نههاتیه بجهئینان و گهلهك یا گرنگ بوو ئهو ڕێككهفتنه هاتبا بجهئینان و چارهسهریا بنهرهتی ژی ئهوه مادهیێ 140 ل دهڤهرێن كوردستانی بهێته بجهئینان، چونكه دێ ئهو چهنده ههموو كێشهیان ب دووماهی ئینیت ، بهلێ بۆ ڤێ قۆناغێ بجهئینانا وێ ڕێككهفتنێ گهلهك یا گرنگه”.
نایف سهیدۆ دیاركر” چاڤهڕی ژ حوكمهتا ئیراقی یا نوو دكهین كوپ شتی پێكئینانا وێ كارێن رژد بكهت بۆ بجهئینانا مادهیێ 140 و ئهڤ ڕێككهفتنه ژی بكهڤیته د وارێ بجهئینانێ دا، چونكه ههتا نوكه ناهێته زانین ل گهل چ ئالی دانوستاندن بهێته كرن ژبهركو ههر ئالیهك خوه ب دهستههلاتدار دزانیت و تنێ ئالیهك حوكمڕانیێ ل وێ دهڤهرێ ناكهت”.
ئاشكرا كر ژی” ئهوا ههتا نوكه ئاریشه ل شنگالێ هێزێن میلیشیا بڕیارێن حوكمهتێ بجهنائینن و تنێ بڕیارێن خوه بجه دئینن، لهوما ئهڤ چهنده بوویه ئهگهر ڕێككهفتنا شنگالێ نههێته بجهئینان، لێ یا گرنگ و پێدڤیه ئێدی كوردێن ئێزدی د ڤێ ڕهوشێ دا نهمینن و چارهسهریا كێشهیێن وان بهێته كرن و ڕهوشا شنگالێ بهێته ئاساییكرن و ئاواره ژی بزڤرن بۆ جهێن خوه یێن ڕهسهن”.
ئهڤرۆ:
فهرمانداریا گشتی یا هێزێن سووریا دیموكرات راگههاند كو نها تهحریر شام ئانكۆ جهبههت ئهلنوسرا یا بهرێ و چهكدارێن داعشێ ل عهفرینێ و باكورێ حهلهبێ خوه بهێز كرینه و ههكه ل ههمبهر وان یا پێدڤی نههێته كرن دێ عهفرین بیته ناڤهندا كریارێن تیرۆرستی یێن داعشێ و جهبههت ئهلنوسرا، چونكی هێزێن سهر ب توركیا ئهو دهڤهر بۆ وان چۆل كرینه و نها ژی مهترسیهكا گهلهك مهزن ل سهر دهڤهرێن دی یێن سووریێ ههنه، ژ بهر هندێ ژی دڤێت ههڤپهیمانیا نێڤدهولهتی یا شهرێ ل دژی داعشێ و ب تایبهتی ژی ئهمریكا ل ههمبهر رهوشا نها ل عهفرینێ و باكورێ حهلهبێ بێ ههلوهست نهمینن، چونكی داعش دشێت ل وان دهڤهران خوه بهێز بكهت و ئێرشی دهڤهرێن دی یێن سووریێ و ههتا ئیراقێ ژی بكهت.
ل ئالیێ دی دوهی فهرماندارهكێ لهشكرێ ئازاد یێ سووریێ كو توركیا پشتهڤانیێ ل وان دكهت بۆ دهزگههێن راگههاندنێ دیار كر كو رێككهفتنهك د ناڤبهرا رۆسیا و توركیا دا هاتیه كرن و ل گۆر وێ رێككهفتنێ ژی تهحریر شام ئانكۆ جهبههت ئهلنوسرا جاران بهرێ خوه دایه عهفرینێ و هندهك دهڤهرێن دی ل باكورێ حهلهبێ كۆنترۆل كرینه.
نيشاندان