شرۆڤەکارێ سیاسی ل رۆژناما گاردیان یا بەریتانی ( سایمون تیسدال ) دراپوتەکا تایبەت دا نڤیسایە کەسایەتیا سیاسی یا موقتەدا سەدر ل عیراقێ بلند بوو، و پرسیارەک کر، ( سەرد کی یە یێ خوەپیشاندانێن عیراقێ برێڤە دبەت؟).
نڤیسەرێ ناڤبری ل گۆڕ دیتن و نێرینا ئەمریکی یا بەریتانی راپورتا خوە نڤیسیە، ودبێژیت بابەتێ ھەرە گرنگ نوکە ژناڤبرنا داعشێ یە، کو سەرۆک وەزیرێن عیراقێ حەیدەر عەبادی و حوکمەتا شکەستن خواریە بۆ پەیداکرنا خزمەتگۆزاریێن گشتی، و پەیداکرنا دەلیڤێن کاری، و نەھێلانا تیرۆرێ دناڤەندێن تەخا ھەلژبارە یا حوکمرانیێ دکەن، کو بابەتەکێ زێدە ھەستیار و گرنگە، دڤالاھیا ل ناڤبەرا تێگەھێ ستراتیجیا دەرڤە و کەتوارێ سیاسیێ ناڤخوەیی دا، سەرکردێ شیعیێ سەرنجراکێش و سەرکردێ بەرێ لەشکرێ مەھدی موقتەدا سەدر ھاتە پێش، کو تائیفەکاری و دەمارگیریا وی یا توند و بەرھنگاریا وی بۆ لەشکرێ ئەمریکی بونە سەدەما ناسناڤەکێ خراب ل وەلاتێن رۆژئاڤایی بۆ موقتەدا سەردی، بەلێ ژئالیەکێ دیڤە وەکی قەرەمان دناڤ شیعان ھاتیە نیاسین ب تایبەتی ل سالا 2004 ھەتا 2008.
تیسدال ھەروەسا راگەھاند، بزاڤا نەرازیبوونا جەماوەری یا ل بەغدا پەیدا بوی گەھشت گوپیتکا خوە دەمی ھێرش کرینە سەر پەرلەمانێ عیراقێ، و دەڤەرا زونا کەسەک یا بەرنیاس ب دەڤەرکا ئارام ھاتیە کونترۆل کرین، ب شێوەکێ گشتی ژئالیێ موقتەدا سەدری ڤە ھاتبوو ئاراستەکرن، ددەمێ کارێن خوە ژ باژێرێ نەجەف بۆ پایتەخێ عیراقێ ڤەگوھاستین، ئاماژەدا وێ چەندێ ژی ھندەک خوەپیشاندنان نێزیکی 200 ھەزار کەسان ل خوەڤە خڕڤەکرن.
نڤیسەرێ ناڤبری دبێژیت، موقتەدا سەدری سیمایێ خوە گوھارت، نە ئەو سەرکردێ توندڕوە، و نە ئەو ڤارێبویێ دژایەتیا ئەمریکی ژی یە، نھا وەک خزمەتکارێ مللەتی و نشتیمانێ عیراقێ خوە ددەتە نیاسین، و کەسەکێ فیدالیزم و پابەندێ یاریا دیموکراتیێ یە دچارچۆڤێ بریارێن ساخلەمێن ئاشتی خوازانە، لەشکرێ مەھدی ل سالا 2008 ھەلوەشاند، وفراکسیونا وی یا بناڤێ ئەحرار ل سالا 2014 ب 34 کوردسیان سەرکەفت، ب گوتنەکا دی سەرد یێ بوویە بەرھنگارەکێ شەرعی.
راپورتا بەریتانی ھەروەسا ئاماژەدا ھندێ، ل جھێ موقتەدا سەدر داخوزا نەمانا عەبادی بکەت، ئەو دبێژیت من دڤێت ھاریکاریا وی بو بنەجھکرنا چاکسازیان بکەم، نەخاسمە نەھێلانا پارڤەکرنا بەھرێن تائیفەگریێ، کو واشتنۆن پشتێ ئازادکرنا عیراقێ ل سلا 2003 پێشنیازکرینە، دووپاتکر پارڤەکرنا بەھرا پشکداریا تائفەگەری و ئاینی و دەمارگیریە، سونی و شیعی و کورد یێ دەستھەلاتێ بەلێ یا بوویە رێیەکا بدەستڤەئینانا پارەی و بەرفرەھکرنا وەلائا حزبایەتی.