ئهڤرۆ نیوز:
ل رۆژا 2015/11/11 ب فرمانا ویزارى یا ههژماره 19532 قوتابخانا ههشت قوتابخانێن دهۆكێ جارهكا دى سیفهتێ نمووبهى وهرگرتهڤه.

ئهڤرو نیوز ، نهوزاد هلورى:
باژێركێ شنگالێ دوهمین مهزنترین باژێركێ پارێزگهها موسلێ یه پشتى تهلهعفهر و دكهڤیته د سنوورێن ڤهقهتیایێن ههرێما كوردستانێ كو دكهڤیته باكورا موسل و پتریا ئاكنجیێن وێ ژى كوردێن ئێزدى نه.
رهسهنایهتیا ناڤێ شنگالێ
ل سهردهمێ پێغهمبهرێ خودێ (نوح – سلاڤێت خودێ لێ بن ) و ئهو دهما كو ئاڤ بلندبوى و جیهان ههموو بخوڤه گرتى پاپورا نوحى ب رهخ شنگالێ ڤه چوویه و ئهو كهسانێن كو دناڤا پاپورێ دابوون گوتیه ههڤدوو سهحا چیایێ شنگالێ بكهن ، ئانكو مێژویا دروستبوونا شنگالێ بوو سهردهمێ نوح پێغهمبهر دزڤریت ، و ههروهسا ژێدههركێ دن دبێژیت : ( ناڤێ شنگالێ ب ” سوتان سنجرین ملك شاه بن الب ” ێ بناڤكریه كو ل سهردهما ” خوراسانیان ” حوكمرانى ل شنگالێ دكر ، و ناڤێ شنگالێ ژ ” سنجرین ” كو پاشناڤێ وى سولتانى بوو.
د بارا رهسهناتیا ناڤێ شنگالێ ب كوردى ، ژێدهرێن مێژویى دیاردكهن كو پهیڤا شنگال ژ ههردوو برگێن ” شهنگ – جوان ” كو ب عهرهبى دبێژنى َ” شنك – الجمیل ” هاتیه وهرگرتن و پێكڤه رامانا جههكێ جوان دهێتهدان.
پێگهها شنگالێ
باژێركێ شنگالێ ئێكه ژ مهزنترین باژێركێن عیراقێ ب گشتى و پارێزگهها موسل ب تایبهتى ژلایێ هژمارا ئاكجیان ڤه كو دكهڤیته رۆژئاڤایێ موسل و باكوورێ دهوكێ و ههردوو وهلاتێن عیراق و سوریا پێكڤه گرێددهت.
بههرا پتریا ئاكنجیێن باژێركێ شنگالێ كوردێن ئێزدى نه ، بهلێ كوردێن موسلمان و عهرهب ژى تێدا ههنه ، و ل گورهى ژێدهرێن مێژوویى ل سهرێ چیایێ شنگالێ ژى چهند گوندهكێن مهسیحیان و سریانیان ژى ههبووینه.
ههروهسا باژێركێ شنگالێ دهێته هژمارتن ئێك ژ باژێركێن سهر ب ههرێما كوردستانێ كو ب دهڤهرێن ڤهقهتایى دهێته نیاسین و خودانا پێگهههكێ ستراتیجى و سامانێن سروشتى یه و ئاخا وێ گهلهكا ل باره بوو چاندنا كشتوكالى و بخودانكرنا تهرش و كهالى.
مهزنترین ناحى و كومهلگهه و گوندێن شنگالێ
باژێركێ شنگالێ روبهرهكێ زور مهزن ژ روویێ جوگرافى فه بخوڤه دگریت و ژ گرنگترین ناحى و كومهلگه و گوندێن سهر ب شنگالێ ڤه
ناحیا سنوونێ ، ناحیا رهبیعه ، دهڤهرا ناسیار ب تل بهنات ، دهڤهرا دهولا ، دهڤهرا بورك ، دهڤهرا وردیه ، دهڤهرا خان سوور ، دهڤهرا دوكورى ، دهڤهرا خرابازار ، دهڤهرا زورافا ، دهڤهرا گوهبهل ، و دهڤهرا تل عهزیز، دیسان كومهلگهها جهزیره ، و كومهلگهها كرزرك
مهزنترین گوندێن شنگالێ وهكى : كوجو ( كو مهزنترین كومهلكوژا ئێزدیان ب دهستێ داعش تێدا هاتیه ئهنجام دان ) و گوندێن حاتهمى و رهمبوسێ و كهربهشك و حهردان …. چهند گوندهكێن دن.
كهفتنا شنگالێ
كهفتنا شنگالێ ل سهردهما داعشێ دزڤریت دهما كو داعشێ ل 10ێ مهها حوزهریانێ یا پارسال هێرشكریه سهر دهرودورێن شنگالێ و دیڤدا ل رێكهفتى 3ێ ئابا سالا 2014 ب شێوهیهكى گشتى شنگال ژلایێ داعشێ ڤه هاته داگیكرن ، و د وى دهمى دا ئاكنجیێن شنگالێ بوونه سێ پشك
– پشكهك كهفته دهستێ داعشێ و ب توندى هاتن كوشتن .
– پشكهك ژى ژلایێ داعش ڤه هاتن ئێخسیركرن و هندهك ژ وان كرین و فروتن ب وان هاتن كرن و هندهك ژى وهكو كهنیزه هاتن بكارئینان و بو جیهادا نیكاحى.
– پشكهك ژى بهر ب چیایى رهڤین و دیڤدا ب رێیا روژئاڤایا كوردستانێ بوو پارێزگهها دهوكێ هاتن ڤهگوهاستن و ل قوتابخانهیان هاتن ئاكنجیكرن و پاشان بوو كهمپان هاتن رهوانهكرن.
پروسهیا كونترولكرنا شنگالێ
ئوپهراسیونا كونترولكرنا شنگالێ ههیامهكا خوشه بوویه بهنیشتێ دهڤێ چهند لایهنێن سیاسیێن ههرێم و چهند هێزهكێن دن یێن كوردى ، كو هندهك ژى ژ وان ببوونه ئاستهنگ بهرامبهر كونترولكرنا وێ.
ئهڤرو رۆژا پێنجشهمبى ب فهرماندهیا سهروكێ ههرێما كوردستانێ و پشتهڤانیا فروكێن شهركهرێن ههڤپهیمانان هێزێن پێشمهرگهى دهست ب پێشڤهرویانكرد بوو شنگالێ و ههتا نها ژى زێدهترى 70% ژ ئاخا شنگالێ هاتیه كونترولكرن و چهندین جهێن ستراتیجى ژى هاتینه كونترولكرن و شنگال ژى ب تهمامى هاتیه دورپێچدان ژلایێ پێشمهرگهى ڤه و ئوپهراسیون ژى یا بهردهوامه ههتاكو ب تهمانى دهێته كونترولكرن.
ل گورهى ژێدهرێن مێژویى ههتا نها زێدهترى 70 فهرمان و كومهلكوژیێن جودا جودا ب سهرێ خهلكێ شنگالێ ب تایبهتى ئێزدیان هاتینه.
ئهڤرۆ نیوز:
عسمهت رهجهب بهرپرسێ لقێ 14 یێ پارتى دیموكراتى كوردستان ل مووسل راگههاند كو ژێدهرهكێ باوهرپێكرى ل ناڤ مووسل ئهو ئاگههداركرن كو ئهڤرۆ پشتى هێرشا پێشمهرگهى بۆ سهر داعش، داعش 50 تهرمێن خوه كو ب دهستێ پێشمهرگه و فرۆكێن ههڤپهیمانان هاتینه كوشتن، برینه نوشداریا داد ل مووسل.
ئهڤرۆ نیوز: ڤهدهر رهشاڤایی:
ئهڤرۆ ل باژێرێ سیلڤانێ یێ سهر ب پارێزگهها ئامهدێ ل باكۆرێ كوردستانێ فیگهن یوكسهكداغ ههڤسهرۆكا ههدهپێ و شاندهكێ لگهل دا كهفتنه بهر هێرشا گازا رۆندك رێژ و ئاڤا خورت یا پۆلیسێن تورك.
ههڤسهرۆكا ههدهپی وهك نهرازیبوون لدژی قهدهغهكرنا هاتووچوویێ ل باژێرێ سیلڤانێ كو بۆ دهما 10 رۆژانه یا بهردهوامه رێپیڤانهك دناڤ وی باژێری دا كر لێ پۆلیسێن تورك بێ دودلی وهك پشكهك ژ بجهئینانا قهدهغهكرنێ بهرێ سوندێن ئاڤێ و گازا رۆندكرێژ دانه وێ و شاندێ لگهل دا كو ژ چهند بهرپرسێ، دی یێن ههدهپێ پێك دهاتن.




ئهڤرۆ نيوز، ئۆمێد وهلاتى:
ئهڤرۆ رۆژا پێنجشهمبى رێكهفتى 12ى چريا دويێ ب سهرپهرشتيا ئێكسهرا سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ، مهسعود بارزانى، هێزێن پێشمهگهى هێرش ژ سێ لايان ڤه كره سهر چهكدارێن داعش و هێزێن ههڤپهيمانان ژى ل ئهسمانێ وێ قهزايێ چاڤدێريا رهوشێ دكر.
سيهاد مستهقا بارزانى، فهرماندێ هێزا پشتهڤانيا ئێك يا لهشكرێ كوردستانێ د داخۆيانيهكا تايبهت دا، ئهڤرۆ نيوز گۆت: “نوكه ژ ههموو لايان ڤه شنگال يا دوورپێچ دايه و شهر يێ كهفتيه د ناڤا شنگال دا”.
زێدهتر گۆت: “ژ بهر ههبوونا مينێن چاندى، دبيت كۆنترۆلكرنا شنگال گيرۆ ببيت، بهلێ دێ د بهردهوام بيت ههتا شنگال ب تهمامى دهێته رزگاركرن”.
سيهاد مستهفا بارزانى، فهرماندێ هێزا پشتهڤانيا ئێك يا لهشكرێ كوردستانێ زانين ژى كو ههر چهنده ل دهوروبهرێن شنگال پێشڤهچوون د بهردهوامن، بهلێ ل چ ميحوهران ژى پێشڤهچوونێن پێشمهرگهى ب دووماهى نههاتينه و دێ د بهردهوام بن.
ئەڤرۆ نیۆز، قائید میرۆ:
رەوشا قەزا خوورماتو بتەمامی تێکچوو میلشیاتێن شیعە ھژمارەک وەلاتیێن کورد رەڤاندن و دو وەلاتیژی شەھیدکرن.
ژێدەرەکێ ئاگەھدار ل رەوشا خوورماتو ب ئەڤرۆ نیۆز راگەھاند” پشتی شەڕۆ و پێکدادانێ، ئەڤرۆ ناڤبەرا ھێزێن پێشمەرگە و میلیشیاتێن شیعە، نوکە رەوشا باژێڕکێ خوورماتوو بتەمامی تێکچوویە و رەوشا نە ئاسایی ھاتیە راگەھاندن، بەلێ حەشد شەعبی سەنگەرێن خوە گرێداینە و دخوازن شەڕی بکەن.
ژێدەری کو نەڤیا ناڤێ وی بھێتە بەلافکرن گۆتژی” ھژمارەک وەلاتیێن کورد ل دەوروبەرێ قەزا خوورماتوو مژۆلی کارێ خوە بووینە ژلایێ میلیشیاتێن شیعەڤە ھاتینە رەڤاندن و ھەر پشتی نیڤرۆ دو وەلاتیێن دی یێن کورد ژلایێ حەشد شەعبی ڤە ھاتینە شەھیدکرن.
ئهڤرۆ نيوز:
ئهڤرۆ رۆژا پێنجشهمبى رێكهفتى 12ى چريا دويێ ب سهرپهرشتيا سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ، مهسعود بارزانى، هێزێن پێشمهگهى هێرش ژ سێ لايان ڤه كره سهر چهكدارێن داعش و هێزێن ههڤپهيمانان ژى ل ئهسمانێ وێ قهزايێ چاڤدێريا رهوشێ دكر.
ل ميحوهرێ رۆژئاڤايێ شنگال، هێزێن پێشمهگهى پێشڤهچوونێن گهلهك باش كرينه و زێدهترى پلانا خوه يا بۆ هاتيه دارێتن كرينه كو گههشتينه سێريانا گرعزێر و ب ڤێ چهندێ ژ لايێ رۆژئاڤا ڤه ب تهمامى ههموو رێيێن داعش هاتينه گرتن.
ژ لايێ رۆژههلات ڤه ژى كه رێيا سهرهكى يا شنگال تلهعفهره، ئهو ژى ب تهمامى هاتيه كونترۆلكرن كو نوكه رێيا ناڤبهرا شنگال و تلهعفهر ژى هاتيه گرتن.
ل ناڤ شنگال ژى هێزێن پێشمهرگهى سهركهفتنێن مهزن مينا رۆژههلات و رۆژئاڤا يێن تۆماركرين و نوكه شنگالا كهڤن كهڤيته دهست پێشمهرگهى و بهر ب سهنتهرێ وێ قهزايێ دچن.
نوكه چهكدارێن داعش بزاڤێن خوهكوژى ئهنجام بدهن، بهلێ ژ لايێ هێزێن پێشتهڤانيا ئێك دژه تيرۆر و ههڤپهيمانان ڤه دهێنه ژناڤبرن، گهلهك ژ چهكدارێن وان بهر ب بهعاج ل قيبلهتێ ڤه ب رهڤن.
ئهڤرۆ نيوز:
پارێزگەرێ دھۆکێ دوھی رۆژا ١١-١١-٢٠١٥ بۆ رۆژا دویێ ل گەل لژنا پیشەسازیێ ل پارێزگەھا دھۆکێ کۆمبوو، دڤێ کۆمبوونێ بڕیار لسەر ١٥ پرۆژێن گرنگ ھاتنەدان.
فەرھاد ئەمین ئەترووشی، پارێزگەرێ دھۆکێ ئاشکرا کر کو وان د کۆمبوونێ دا بڕیار ل سەر ١٠ پرۆژێن پیشەسازی و پێنج پرۆژێن وەبەرئینانێ دا کو د بەرژەوەندیا وەلاتیان دانە و گۆت: ” کومپانیەکا ناڤخوە دی قەپانێن فێقی ل سەر رووبەرەکێ مەزنێ ئەردی کو مولکێ وێ بخوەیە ل دەڤەرا زاخۆ دێ چێکەت و حوکمەت چ مەزاختیان لێ ناکەت”.
ناڤھاتی دیار کر کو بڕیار ھاتیەدان جھێ پیشەسازیا ترۆمبێلان ل تاخێ سەرھلدان ل باژێرێ دھۆکێ بکەنە پارکەکا مەزن بو خەلکێ تاخێ ناڤبری و نیچیرڤان بارزانی سەرۆکێ حوکمەتا ھەرێما کوردستانێ سۆز دایە مەزاختیێن ڤێ پارکێ ب ستویێ خوەڤە بگریت و گۆت: ” باژێرڤانیا دھۆکێ د گەل نەخشەدانانا ئاڤاھیان و سەندیکا کرێکاران ل پارێزگەھا دھۆکێ رازیبوونا ھەموو دوکاندارێن وێ دەڤەرا پیشەسازی وەرگرتیە کو دەڤەرەکا پیشەسازی یا پێشکەفتی و بەرفرەھتر بۆ وان بھێتە چێکرن و نێزیکی ٨٠٠ پارچێن ئەردی لسەر خۆدانێن ڤان دوکانان دێ ھێنە بەلاڤکرن”.
د لایەکێ دی دا ناڤھاتی ئاماژە دا وێ چەندێ کو نوکە ئەو کار دکەن بۆ ل شوونا گۆرستانا شاخکێ گۆرستانەکا دی ب دیزاینەکَا باش ل نێزیک ئالوکا و دولوبێ چێکەین و گۆت:” رەنگە گۆرستانا شاخکێ بەرفرەھتر لێ بکەین بۆ دەمەکێ دی ھەتا گۆرستانا نوو دھێتە چێکرن”.
ئەڤرۆ نیۆز، قائید میرۆ:
ئەڤرۆ ل قەزا خوورماتو شەڕ و پێکدادان کەفتە ناڤبەرا ھێزێن کوردی و میلیشیاتێن حەشدا شەعبی د ئەنجامدا پێنج کەس بووینە قوربانی.
مەحەمەد فائیق، پەیڤدارێ قایمقامیەتا قەزا خوورماتو ب ئەڤرۆ نیۆز راگەھاند” ئەڤرۆ دناڤا سەنتەرێ خوورماتوو شەڕ کەفتە ناڤبەرا ھێزێن پێشمەرگە و میلیشیاتێن شەحد شەعبی و د ئەنجامدا ھژمارەک سێ چەکدارێن حەشد شەعبی ژی ھاتینە کوشتن و چەکدارە کێ دیژی ب دیل ھاتیە گرتن و لبەر دەستێ ھێزێن پێشمەرگەیە، ھەروەسا کارمەندەکێ ئاسایشێ و وەلاتیەکێ فەرمانبەر کو ھەردوک کوردن ب گوللەیێن حەشد شەعبی ھاتینە شەھیدکرن.
فائیق گۆتژی” ئاریشە ل خالەکا پشکنینێ یا پێشمەرگەی چێبوو وی دەمێ حەشد شەعبی سفکاتی ب ھێزێن پێشمەرگەی کرو شەڕ کەفتە ناڤبەرا ھەردو لایان، نوکە رەوش وەکی خوە مایە و شەڕ کەفتیە ناڤا کولانێن قەزایێ و حەشد شەعبی ب قەناسێ تەقەی ل وەلاتیێن کورد و پێشمەرگەی دکەن.