بۆسەلەیا سەرخۆش
عەبدولکەریم یەحیا زێباری
رۆژەکێ من کتێبەک خواند، وێ کتێبێ هەمی ژیانا من گوهارت. و ژبەر کو ئەز ژ گوهۆڕینێ دترسم، من بریار دا پشتی وێ، چ کتێبێن دی نەخوینم!
هەتا نوکە ژی ئەو رێک یا ل بیرا من ئەوا بەرێ من دایە وێرێ. پشتی ئەز تێر ل بازاری گەڕیایم، ئەز چوومە کۆلانەکا تەنگ ل ناڤ جەرگێ قەیسەرییەکا فرۆتنا گۆشتی و عەرەبانکێن ماسیان، کو یا تژی بوو ژ بێهنێن نەخۆش و قێژقێژا خەلکی.
من پرسیارا کتێبخانەکێ کر، هندەکان بەرێ من دا دەرگەهەکێ بچویک یێ ڤەشارتی دناڤبەرا دو دوکانێن «گۆشتێ مەسلەحێ» دا. پارچەیەکا دەپی ل سەر دەرگەهی یا هەلاویستی بوو، ل سەر نڤێسی بوو: «کتێبخانەیا ژیانا نوی». ل پشت وی دەرگەهێ بچویک، دەهـ دەرەچکێن کەڤن و شەکستی دچوونە خوارێ بەرەف رێیەکا تەنگ ڤە، هەتا گەهشتیمە سەرداڤەکا شهگرتی و تاری یا وەکی زیندانان.
من گۆتە وی پیرەمێرێ خودانێ کتێبخانێ: «من باشترین کتێبا دنیایێ دڤێت.»
پیرەمێری ب هشیاری و ترسەکا مەزن ڤە، دێ بێژی یێ دناڤ زڤیا مینان ڕا دەرباز بیت، ل ناڤ رەفاتکێن تژی تۆز دگەڕیا. کتێبەک ئینادەر و ژ دویریاتییا دو مەتران هاڤێتە بەر من، هەر وەکی یێ تەپەکا سەلێ دهاڤێژیت.
تابلۆیێ پیکاسۆی «ژنکا ب گری» ل سەر بەرگێ وێ کتێبێ بوو. پیرەمێری گۆت: «ئەڤە پێنج سالێن ل دویڤ ئێک، ئەڤە پرفرۆشترین کتێبە. بۆ هەمی زمانێن جیهانێ هاتیە وەرگێڕان، و زێدەتر ژ ملیۆنەک و پێنج سەد و بیست و سێ هزار دانە ژێ هاتینە فرۆتن. ملیۆنەک ژێ هێشتا نەهاتیە رادەستکرن.»
من پرسیار ژێ کر: «پا کا ناڤێ کتێبێ؟»
ب تبلا خۆ ئاماژە دا بەرگی و گۆت: «ئەڤەیە ناڤێ وێ.»
من گۆتێ: «ئەز چ نابینم!»
گۆت: «تو یێ ل بەرامبەر مەزنترین داهێنانێ د دیرۆکا ئەدەبیاتان دا، هەر خواندەڤانەک دێ وی ناڤی لێ کەت یێ دلێ وی بخوازیت.»
– جوانە، ئەز ب ڤێ هزرێ کەیفخۆش بووم، بەس کا ناڤێ نڤیسەری؟
– نڤیسەر ب خۆ خواندەڤانە. ئەگەر رۆمان ڤیا دێ بینیت، و ئەگەر هەلبەست ڤیا دێ هەلبەستێ بینیت… و ئەگەر فەلسەفە ڤیا، هەمی فەیلەسۆف شاگردێن ڤێ کتێبێ نە.»
کتێب ب نایلۆنەکێ رۆن یا پێچای بوو. ئێڤاری من فنجانەکا چایێ و پرتەکا کێکێ بۆ خۆ ئینان. چایا ئێڤاری سەرکەفتنێ دئینیت. ب دلەکێ خۆش من نایلۆن چرچر کر، دێ بێژی ئەز یێ خزینەیەکێ ڤەدکەم. من سەحکرێ، هەمی بەرپەر د سپی بوون، پیتەکا بتنێ ژی تێدا نەبوو!
من تەلەفوونا وەشانخانەیێ کر دا کو بێژمێ خۆ پەیڤەکا بتنێ ژی د ڤێ چاپێ دا نینە. پشتی بێدەنگیەکا کورت، کارمەندێ پرسیار کر: «چەند لاپەرێن ڤالا تێدانە؟»
– هەمی دڤالانە!
– گەلەک باشە! دیارە تە نوسخەیا ئەسلی یا ب دەست خۆڤە ئینای، تو بوویە خودانێ خەلاتێ مەزنترین خواندەڤان د دیرۆکا جیهانێ دا.
چ نەما بوو ژ کەیفان دا بفڕم: «ئەز دێ بمە مەزنترین نڤیسەر د جیهانێ دا!». من تەلەفوون بۆ کرەڤە:
– ئەرێ ئەز دشێم کتێبەکێ ل دەڤ هەوە چاپ بکەم؟
– بێگۆمان!
– دڤێت ئەز چ کەم؟
– بتنێ دێ سێ سەد دولاران دەی.
– و پاشی؟
– چ نە، ئەم دێ هەمی تشتان ب ستۆیێ خۆڤە گرین!
– بەس من دڤێت ناڤێ من ل سەر بیت. خۆ من تشتەکێ دی نەڤێت ل سەر بەرگی بیت ژبلی ناڤێ من!
کارمەندی گۆت: «مە خزمەتگوزارییەکا نوی هەیە بۆ پێشنیارکرنا ناڤونیشانان بۆ وان کتێبێن هێشتا نەهاتینە نڤێسین.»
– من نەڤێت وەکی هەمی کتێبان بیت کو ناڤونیشانەکێ سەرەکی و یێ لاوەکی و جۆرێ ئەدەبی هەبیت!
– پا چەوا؟
– ناڤێ من بتنێ بەسە.
– دێ بیتە باشترین کتێب د جیهانێ دا.
– من نەڤێت یا ڤالا بیت.
– وەکی تە دڤێت.
– من دڤێت دیوانەک بیت ژ بیست هەلبەستان پێکهاتبیت!
– بەس بازارێ رۆمانێ گەرمترە!
– مممم.. باشە، ئاریشە نینە.
– تە چ جۆرە رۆمانەک دڤێت؟ دیرۆکی، ریالیزما سحری، گوندی، باژێری، یان یا دەریایی…؟
– من هێشتا هزر تێدا نەکریە، یا گرنگ بۆ من ئەوە کو ل سەر بەرگی ب ریهـ و پرچەکا درێژا شۆڕا ل سەر پاتکێ دیار ببم. من نەڤێت خەلک بێژیت لاوینییا من ژ یا «بلحۆ»ی کێمترە!
– ئەم دێ وێنەیێ تە ب ژیریا دەستکرد چێکەین.
– بەس هەتا ئەز نەبینم و ژێ رازی نەبم، بکارنەهینن!
– تە ناڤونیشانێ رۆمانێ چەوا دڤێت؟
– بلا ب رەنگێ سۆر بیت!
– مەبەستا من چەند پەیڤ بن؟
– بتنێ دو پەیڤ، من دڤێت ناڤونیشانەکێ سەیر و سەمەرە بیت، کو وەکی وی د ئەدەبیاتا جیهانی و ناڤخۆیی دا نەبیت.
– «بۆسەلەیا سەرخۆش» چەوایە؟
– چ رامان ددەت؟
– بەرزەبوون.
– ئەز حەز ژ بەرزەبوونێ دکەم و ل نک من ناڤونیشانەکێ بالکێشە. بەس بۆچی ناڤونیشانی بۆ خواندەڤانی نەهێلین؟
– ئەم داهێنانەکێ دوجارکی دوبارە ناکەین! ئوو، تە دڤێت ناڤەرۆکا رۆمانێ یا چەوا بیت؟
– من دڤێت رۆمانەکا فەلسەفی بیت وەکی «جیهانا سۆفیایێ»!
– و چ یێ دی؟
– من دڤێت گۆتنەکا «ئێلیۆت»ی تێدا بیت، کو ب ناڤ مەدحێن من بکەت!
– ئەم دێ بۆ تە کۆمەکا گۆتنێن نڤیسەرێن مەزن ب رێز کەین.
– ئەرێ پاشی هوین دشێن بۆ کەنالەکێ ئاسمانی ژی من کاندید بکەن؟
– بەلێ، ئە. ئەم کتێبان چێناکەین، ئەم نڤیسەرێن مەزن چێدکەین!
– بەس کی دێ رۆمانێ نڤێسیت؟
کارمەندێ پیچەکێ خۆ گرت، پاشی گۆت: «خواندەڤان»!
وەرگێڕان ژ ئەرەبی: یاسرێ حەسەنی
