شـۆڕشـا ئیلۆنـێ وهرچـهرخانهكا مهزنه د مێژوویا كـوردی دا
مـووسـا خـالـد
ل گهل بۆرینا ٦٥ سالان ب سهر دهستپێكرنا شۆرهشا ئیلۆنێ، د مێژوویا گهلێ كوردی دا، هندهك ڕوودان ههنه كو بتنێ نه پێشهاتهكا سهربازی یان سیاسی بوون، بهلكو بوونه وهرچهرخانهكا بنهرهتی د ناسنامه و خهباتا مه یا ڕزگاریخوازی دا. ل سهرێ لیستێ ژی شۆرشا ئیلۆنا پیرۆز یا سالا 1961 دهێت. ئهڤ شۆرشه ب سهركردایهتیا «جهنهرال مهلا مستهفا بارزانیێ نهمر» ل دژی زولم و زۆرداریا حوكمهتێن ئێك ل دووڤ ئێكێن ئیراقێ دهستپێكر و بوو ههوێن ئێكگرتنا گهلێ كورد ل ههمی پارچه و دهڤهرێن كوردستانێ.
گرنگیا شۆرشا ئیلۆنێ د هندێ دابوو كو شییا ههمی تهخێن جڤاكی ژ مامۆستا، قوتابی، زانایێن ئایینی، جۆتیار و گوندیان ل بن ئێك ئالا و ئارمانج كۆم بكت. پێشمهرگهی د ڤێ شۆرشێ دا مێژوویهكا پڕ ژ سهربهرزی و قارهمانهیهتی تۆماركر. ب كێمترین چهك و ئامرازێن سهربازی ل ههمبهر سۆپایهكێ ب چهكێ گران ململانێ كر و ڕادهستبوونا وێ ڕهتكر. زیرهكیا سهركردایهتیا شۆرهشێ د هندێ دابوو كو بتنێ بهرسڤا چهكی ب چهكی نهدا، بهلكو خهباتهكا دیپلۆماسی و سیاسییا مهزن ژی بڕێڤهبرن. ئهڤه ژی بوو ئهگهر كو حوكمهتا بهغدا نهچار ببیت دانپێدانێ ب مافێن گهلێ كورد بكت و سهرئهنجام ڕێككهفتننامهیا مێژوویی یا ۱۱ی ئادارا ۱۹۷۰ێ بێته ئیمزاكرن. ئهڤ رێككهفتنه ئێكهم بهلگهنامهیا فهرمی بوو كو حوكمهتا ئیراقێ خۆدانا ئوتونۆمیێ بۆ كوردان پهسهند بكت، كو ئهڤه ب خۆ سهركهفتهكا مهزن بوو د وێ سهردهمی دا.
دهورێ ئافرهتان و خهلكێ سڤیل ژی كێمتر نهبوو ژ پێشمهرگهێن ناڤ سهنگهران و گوند و باژێرێن كوردستانێ ب بوونه پشتهڤانێ سهرهكی یێ شۆرهشێ و پشتهڤانیا گشتی یا جهماوهری هێزهكا وهسا دابوو بزاڤا ڕزگاریخوازی كو ئاستهنگێن ههرێمی و نیڤدهولهتی ژی نهشیان ئیرادهیا وێ بشكێنن.
قوربانیدانا هزاران شههید و ئاوارهبوونا خهلكێ مه ب بهرزه نهبوویه، بهلكو بوویه ستوونا ئاڤهدانكرنێ و ئازادییا ڤێ ئاخێ. ئهڤ مۆڕال و گیانێ مێرخاسیێ یێ د ناڤبهرا پێشمهرگه و جهماوهریدا ههبووی، تابلۆیهكا پر ژ سهربهرزیێ بۆ نهڤیێن داهاتی هێلایه دا كو باش تێبگههن ئهڤ ئازادی و بهردهوامبونه ب ساناهێ بدهستڤه نههاتییه.
یا فهره ل سهر تاخا گهنج و رهوشهنبیران كو ب چهكێ زانست، خواندن و ئیكگرتنێ خزمهتا ئارمانجێن شۆڕهشێ بكن و دهستكهفتێن دهستكهفتی بپارێزن. پاراستنا ئێكڕێزییا ناڤمالیا كوردی و بكارئینانا هزرا وێ شۆڕشێ وهك ئهركهكێ نیشتمانییه ل سهر ملێ مه ههمیان. بیرئینانا مه بۆ شۆرهشا ئیلۆنێ بتنێ زڤرینهك نهبوو بۆ مێژوویێ، بهلكو بهردهوامیدانه ب ئیراده و وهفاداریێ بۆ خوینا شههیدێن سهربهرز و سهركردهیێ مێژوویی مهلا مستهفا بارزانی.
