کـاریگەرییـا گرانبوونا بهایـێ دۆلاری ل سـەر ژیـانـا هـەڤوەلاتیان
عەبدولرەحمان مەحموود
گرانبوونا بهایێ دۆلاری ژ نشکەکێڤە ل هەمبەر دینارێ ئیراقی، ڕەنگە کارڤەدانێن مەزن ژێ دروست ببن و دوور نینە ڕەوشا ئابووریا خەلکێ ئیراقێ ب گشتی بەرب مال وێرانیەکا مەزنڤە بچیت، نەخاسمە خەلکێ هەژار و کێم دەرامەت دێ خویکەکا مەزن ژڤێ گرانبوونا بهایێ دۆلاری دەت، چونکی ئەڤ گرانبوونە ب شێوەیەکێ بەرچاڤ دێ کارتێکرنێ ل سەر ڕەوشا ژیانا رۆژانە یا هەڤوەلاتیان کەت، بەلێ تەخا ژهەمیان زێدەتر بکەڤیتە بەر کاریگەریا ڤێ گرانبوونێ، ئەو ژی هەردوو تەخێن کێم دەرامەت و مووچەخۆرانە، یا دیارە داهاتێ ڤان هەرد و تەخان یێ سنووردارە و هەر بلندبوونەکا د بهایێ دۆلاری دا دروست ببیت، زەرەرمەندێن سەرەکی ژ ڤێ گرانبوونێ دێ ئەڤ هەردو تەخەبن، گەر تەماشەکەین بازارێ ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ؛ پشت بەستنەکا تەمام ل سەر کەلوپەلێن ژ دەرڤە دکەن و وان هەموو کەل و پەلێن ژ دەرڤە دئینن ب دۆلاری دکڕن، بێگومان ئەڤەژی دێ بیتە ئەگەرێ بلندبوونا بهایێ گشت پێدڤیێن بنەڕەتی یێن مینا خوارن و ڤەخوارنێ و دەرمانا و دهەمان دەم دا دێ بیتە سەدەما کێمبوونا ئالۆگوڕیا بازارکرنێ، چونکی تەڤایا مووچەخۆرێن ئیراقێ ب یێن هەرێما کوردستانێ ڤە مووچە یێن خۆ ب دینارێ ئیراقی وەردگرن، دەمێ بهایێ دۆلاری بلند دبیت، ئێکسەر کاریگەریێ ل بهایێ راستەقینە یێ مووچەی دکەت؛ واتە مووچە هەمان ژمارەیە، بەلێ ب وی پارەی ژ جارێن بەری گرانبوونا دۆلاری، کێمتر کەل و پەل پێ دهێنە کڕین، ئەڤجار تەخێن داهاتێ وان دیارکری یان کێم دەرامەت دێ زێدەتر تووشی گرفتاری و ئالۆزیێن دژوارێن ژیانێ بن و نەشێن وەکی جاران هەر ب وی مووچەی هەموو پێدڤیێن خۆ دابین بکەن، هەلبەت کێمبوونا فرۆشتنێ، ژبەر کێمبوونا شیانا کڕینا کەل و پەلان ل دەف هەڤوەلاتیان، دێ بازاڕ خاڤ و سست بیت و کاسپکار و بازڕگان ژی ژڤێ ئێکێ دێ زەرەرمەند بن، ژ ئەنجامێ نە جهگیریا بازاری، دێ بۆ وان ژی یا ئالۆز بیت کا دێ کەل و پەلان ب چو بهای کڕن و فرۆشن، هەر دیسا کرێیا خانیان و خزمەتگوزاریێن تایبەت کو پتریا جاران ب دۆلاری یان ب بهایەکێ گرێدای دۆلاری ڤە دهێنە دیارکرن، ئەڤ گرانبوونە ژی دێ بارگرانیەکا دی یا مەزن ئێخیتە سەر ملێن هەڤوەلاتیان، ئەڤجار گرانبوونا بهایێ دۆلاری ژ هەمی لایەکی ڤە دێ بارێ ل سەر ملێن هەڤوەلاتیان گەلەک گران کەت و جڤاک ب گشتی دێ بەرە ب هەژاریێ ڤە چیت و هەتا وی ڕادەی مرۆڤی شیانێن دابینکرنا سەرەتایترین پێدڤیێن ژیانا خۆ یا ڕۆژانە نەبن، ئەڤە ژی ڤەدگەڕیت بۆ وێ ئێکێ، ئیراق ب هەرێما کوردستانێ ڤە بەرهەمێ وان یێ ناڤخۆیی یێ کێمە و پڕانیا تشتێ وان ژ وەلاتێن دەوروبەر دئینن و ب ڤی ڕەنگی خەلک نەشێت وەک پێدڤی پێدڤیێن خۆ دابین بکەن و دێ کەڤنە د ناڤا شۆکا ژیانەکا ب زەحمەت دا، ئەڤجا ژ ئەنجامێ ڤێ گرانیا بهایێ دۆلاری، هەر تشتەک دێ گرانیەکا بەرچاڤ بخۆڤە بینیت و خەلک نەشێت دەبارا ژیانا خۆ ب شێوەیەکێ ئاسایی و تەندروست بڕێڤە ببەت و هەر ژ ئەنجامێ ڤێ گرانیێ ڕەنگە ئاریشێن جڤاکی سەرهەلبدەن و جادەیا ئیراقی ژی بڕیارا خۆ ل سەر ڤێ گرانیا بهایێ دۆلاری بدەت و بهێنە سەرجادەیان و دژی ڤێ بڕیارێ هەلویستێ خۆ ڕابگەهینن، تاکو حوکمەتا ئیراقێ نەچار بکەن ژ ڤێ بڕیارا خۆ یا شاش پاشگەز ببن، بەری بەرژەنگێن خڕاب ژ ڤێ بڕیارا گرانکرنا بهایێ دۆلاری دروست ببن.
