عەبدولرەحمان مەحموود
ڕیفراندۆم یان ڕاپرسیا گشتی، ئێک ژ دیارترین و بلندترین ئامرازێن دیموکراسیە ل جیهانا نوی و پێنگاڤەکا گرنگا سیاسیە دا کو ملەتەک ب ڕەنگەکێ راستەوخۆ دەنگێ خۆ بۆ بڕیاردانێ ل سەر پاشەڕۆژا خۆ بدەت، گەلێ کورد سالەها سالە ل ژێر زۆلم و ستەما دوژمنان دا دنالیت و هزارەها شەهید ژ پێخەمەت سەربەخۆیی و ئازادیا خۆ داینە، پشتی ژناڤچوونا ڕژێما بەغدا ل سالا ٢٠٠٣ێ گەلێ کورد بپشكداریەکا کارا د ئاڤاکرنا ئیراقا نوو و دارشتنا دەستوورێ وێ دا کر، لێ سەرانێن ئیراقێ هەر ب هزرا خۆ یا شۆفینی سەرەدەری دگەل هەرێما کوردستانێ دکر، ئەڤ ئەزموونا زێدەتر ژ چەند سالێن حوکمڕانیێ دگەل بەغدا نیشا دا کو هزرکرنا مەرکەزی و پەراوێزئێخستنا هەڤبەشیێ ل ئیراقێ هێشتا یا زالە، بگرە ژ بڕینا بودجەی هەتا پشتگوه هاڤێتنا مادەیێ ١٤٠ێ یێ دەستووری، ژبەر بێهیڤیبوونا سەرکردایەتیا کوردی ب حوکمەتا ئیراقێ و نیازێن وانێن خڕاب ل هەمبەری گەلێ کورد، سەرکردایەتیا سیاسیا کوردستانێ بڕیارا ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ ل ٢٥ی ئیلۆنا سالا ٢٠١٧ ێ دا، خویایە ریفراندۆما سەربەخۆیا هەرێما کوردستانێ ئێک ژ دیارترین و بهێزترین پێنگاڤان بوو، بۆ بدەستڤەئینانا خەونا مەزنا گەلێ کورد، کو ئەوژی دەولەتبوونە، د ڤی کەتواری دا، بڕیارا ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ نە بڕیارەکا بێ هزرکرن یان هەلچوونەکا سیاسی بوو، بەلکو جێبەجێکرنا مافەکێ دەستووری و نێڤدەولەتی بوو، دڤێ ڕۆژا دیرۆکی دا، خەلکێ کوردستانێ ژ هەمی ئول و نەتەوەیان ب دلەکێ گەش و ب گەرم و گۆڕی و هیڤیێن مەزن بڕیارا خۆ یا نەتەوەیی دا و ب ڕێژەیا زێدەتر ژ ٩٢٪ دەنگ ب «بەلێ» بۆ سەربەخۆییێ دا، ئەڤ ڕێژە بەلگەیەک بوو کۆ ئیرادەیا نەتەوەیی یا کوردان ل سەر گەهشتن ب ڕزگاریێ و دروستکرنا دەولەتەکا سەربەخۆ نەهاتیە شکاندن، ئەگەر چو پشتی ڕیفراندۆمێ، بەغدا و گوهۆڕینێن جیوپۆلیتیکی یێن هەرێمی و نێڤدەولەتی بوونە ئەگەرێ سەپاندنا گۆشەگیری و سزایێن ئابۆری و سەربازی ل سەر هەرێمێ، لێ ئەنجامێ ڕیفراندۆمێ وەک بەلگەنامەیەکا قانوونی و دیرۆکی یا نەمر مایە و دێ هەر مینیت، هەلبەت ڕیفراندۆمێ نیشا دا کۆ پرسا دەولەتبوونا کوردستانێ نە بتنێ درووشمەکێ حزبایەتی یە، بەلکو داخوازیەکا جەماوەری و ڕەوا یا ملەتەکی یە و سەلماند کۆ ڕێکا دەولەتبوونێ ڕێکەکا پر ژ ئالنگاری و قوربانیدانێ یە، ئەڤ پێنگاڤە بووە بەشەک ژ کۆلتورێ سیاسی و بڕیارا نەتەوەیی یا کوردان، کۆ د پاشەڕۆژێ دا دێ وەک بنەمایەکێ بهێز بۆ هەر بزاڤ و دبلۆماسیەتەکا ڕزگاریخوازانە مینیت، هەلبەت پرسا دیارکرنا مافێ چارهنڤیسێ؛ ئێکە ژ سهرهکیترین و سەرەتاترین مافێن هەر نەتەوەیەکی ل جیهانێ، کورد ژی وەک نەتەوەیەک نابیت ژ ڤی مافێ هە بهێتە زڕبەهرکرن، یان ئەڤ مافە ژێ بهێتە ستاندن، بێگومان ئهنجامدانا ڕیفراندۆمێ د وی دەمی دا، نه بتنێ ڕوودانەکا سیاسی یا سرۆشتی بوو، بەلکو هێمایهکێ مەزن و دیار بوو بۆ دەربڕینا ملەتەکی ژبۆ ئازادی و سەربەخۆیی یێ، گەلێ کورد ژی وەکی هەر نەتەوەیەکێ دی، ب درێژاهیا دیرۆکێ ڕوی ب ڕوی نەدادپەروەری و بێ بەشکرن ژ مافێن سەرەتایی و ژێبرنا ناسنامەیێ بوویە، ژ بەر ڤێ چەندێ، پەنابرن بۆ ڕیفراندۆمێ پێنگاڤەکا شارستانی و دیمۆکراتی بوو، دا کو خەلک ب شێوازەکێ ئاشتیانە بڕیارێ ل سەر پاشەڕۆژا خۆ بدەت، دیسان ڕیفراندۆمێ نیشا دا کو داخوازیا ئازادیێ نە درووشمەکێ دەمکی یە، بەلکو هیڤی و ئارمانجەکا خۆڕستیە د ناخێ هەر تاکەکێ کورد دا، ئەڤێ ڕوودانێ سەلماند کو دێ هەمی دەما ملەتێ کورد دۆزا خۆ ب ڕێکارێن دیمۆکراتی بەرەڤ پێشڤە بەت.
