عەبدولرەحمان مەحموود

د جیهانا سیاسەتێ دا، سەركردە ب شیانا خۆ د رێڤەبرنا تەنگاڤیان دا دهێنە هەلسەنگاندن، نێچیرڤان بارزانی د مێژوویا نوویا كوردستانێ دا، وەك پرەكا بهێز د ناڤبەرا ئالیێن دژبەر دا كار كرییە. ئەوا وی ژ سیاسییێن دی جودا دكەت، ئەو كاریزمایا هێمنە كو د سەخترین دەم دا دشێت هەڤسەنگیێ بپارێزیت، هەلبەت نێچیرڤان بارزانی د ناڤەندێن سیاسی یێن هەرێمێ و نێڤدەولەتی دا ب ئەندازیارێ دیبلوماسیەتێ دهێتە نیاسین، هەرچەندە خودان دۆكتۆرایەكا فەخرییە د زانستێن سیاسی دا، بەلێ د پراكتیكێ دا ئەو خۆدان ئەزموونەكا دەولەمەندە د لێكتێگەهشتنێ دا. وی باوەرییەكا كویر ب زمانێ دیالۆگێ هەیە. دەما كو دەرگەهێن بەغدا ل هەنبەر هەرێمێ دهاتنە گرتن، یان گرژی دكەفتە د ناڤبەرا هەرێمێ و وەلاتێن جیران دا، نێچیرڤان بارزانی ب زمانێ بەرژەوەندیێن هەڤپشك و رێزگرتنا ل سەروەریێ، شیایە وان گرێكان ڤەكەت كو ب چەك و هەڕەشان نەدهاتنە ڤەكرن. ئەڤ ناسناڤە ژی ژ ئەنجامێ وێ ئێكێ یە كو ئەو هەمی دەما وەك لایەنەكێ بێلایەن و دلسۆز د ناڤبەرا پارتێن سیاسی دا دەستێوەردانێ دكەت. شیانا وی بۆ گوهلێگرتنێ و قەبوولكرنا راوبۆچوونێن جودا، وەلێكرییە كو هەمی لایەن د قەیرانێن سیاسی یێن ناڤخۆ دا بەر ب سەرۆكایەتیا هەرێمێ بچن. ئەو تێگەهشتییە كو هێزا كوردستانێ د ئێكڕێزیێ دایە، لەورا ستراتیژییەت و كاریزمایا وی ل سەر بنەمایێ كۆمكرنێ یە نەك دویرئێخستنێ یە، ئێك ژ تایبەتمەندیێن هەرە دیار یێن كاریزمایا نێچیرڤان بارزانی، شیانا وی یە بۆ كۆمكرنا لایەنێن دژبەر ل سەر ئێك مێزە؛ وی باوەرییەكا تمام ب دیالۆگێ هەیە و د قەیرانێن هەرە مەزن دا شیایە پەیوەندیێن هەرێمێ دگەل بەغدا و وەلاتێن جیران ب شێوازەكێ هەڤسەنگ برێڤە ببەت. د جیهانا سیاسی یا نهادا كو یا پڕە ژ گرژی و هەڤركیێن توند، ئەو ب زمانەكێ ئارام و دویر ژ زێدەگاڤیێن راگەهاندنێ كاردكەت. ئەڤ ئێكە وەك هێزا نەرم دهێتە هەژمارتن كو رێ خۆش دكەت بۆ دیتنا خالێن هەڤپشك د ناڤبەرا ئالیێن جودا دا، ئاشكرایە نێچیرڤان بارزانی د گەلەك قووناغێن چارەنوسساز دا رۆلێ كلیلا چارەسەریێ گێڕایە، چو ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی بۆ پاراستنا ئێكڕێزیا لایەنێن كوردی، یان ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی بۆ نیشاندانا وێنەیەكێ شارستانی و ئاشتیخواز بۆ هەرێما كوردستانێ. ژبلی لایەنێ سیاسی، كاریزمایا وی د وارێ گەشەپێدان و ئاڤەدانكرنێ دا ژی دیارە. ئەو وەك ئەندازیارێ قووناغا ڤەژاندنا ئابووری و دابینكرنا ژینگەهەكا گونجای بۆ وەبەرهێنانێ دهێتە دیتن، كو ئەڤە ب خۆ رێیەكا دی یا چارەسەركرنا ئاریشێن جڤاكی و ئابووری یە، ئێك ژ خالێن دی یێن دیار یێن كاریزمایا بارزانی، بەرەڤانیكرنا وی یا بێ مەرجە ژ مافێن پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی؛ ئەو كوردستانێ وەك وێنەیەكێ جوان یێ پێكڤەژیانێ نیشانی جیهانێ ددەت. ئەڤ دیدەڤانییە بوویە ئەگەر كو سەركردێن جیهانێ ب رێز و باوەری تەماشە بكەنێ و وەك هەڤپەیمانەكێ ب باوەر د رۆژهەلاتا ناڤەڕاست دا هەژمار بكەن. ب كورتی، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی شیایە مۆدێلەكا سەركردایەتیێ پێشكێش بكەت كو تێدا دیبلوماسیەت ل بەری هەڤڕكیێ یە و ئەڤە ژی وێ كاریزمایێ ددەتێ كو ببیتە پەناگەهەك بۆ چارەسەركرنا ئاریشێن ئالۆز.

عەبدولرەحمان مەحموود

د سەردەمێ مە یێ ئەڤڕۆ دا، تەكنەلۆژیا و تۆڕێن جڤاكی جیهان كریە گوندەكێ بچووك، لێ ل گەل ڤێ پێشكەفتنێ، دیاردەكا مەترسیدار ب ناڤێ فێیك نیۆز (fake news) یان دەنگوباسێن درەو بەلاڤ بوویە، كو وەك ڤایرۆسەكێ بێدەنگ زیانێ ب جڤاكێ و هزر و بیرێن مرۆڤان دگەهینیت. مەبەست ژ فێیك نیۆز؛ واتە هەمی ئەو زانیاری و دەنگوباسەنە یێن كو چو بنەما بۆ ڕاستیێ نینن. بەلكو ئەڤ دەنگوباسە ب مەبەست دهێنە چێكرن و بەلاڤكرن، داكو مەرەمەكا سیاسی، ئابووری، یان جڤاكی بدەستڤەبینن. پتریا جاران ئەڤ دەنگوباسە ب شێوازەكێ سەرنجڕاكێش دهێنە دارشتن دا كو خەلك زوی باوەر بكەت و ل سەر تۆڕێن جڤاكی لایك و شەیر بكەن. بێگومان گەلەك مەرەم یێ ل پشت ڤان دەنگو اسان هەین، مینا مفایێن دارایی، هندەك پەیج و سایت دەنگوباسێن درەو بەلاڤ دكەن، بتنێ مەرەما وان پێ ئەوە داكو خەلك كلیكێ ل سەر بكەت و ئەو پارەی ژ ڕیكلامان پەیدا بكەن، هەردیسا دروستكرنا ئالۆزیان ب مەرەما تێكدانا ئاسایشا جڤاكی و دروستكرنا ترسێ د دلێ وەلاتیان دا، ئەڤجا گرنگە خۆ ژ هەر دەنگوباسەكێ (فێیك) بپارێزین، تاكو نەبینە قۆربانیێ درەو و چەواشەكاریێ و بەری باوەری ب هەر دەنگوباسەكی بكەین، دڤێت بزانین كا كیژ دەزگەهێ ڕاگەهاندنێ ئەڤ دەنگوباسە بەلاڤكریە، ئەرێ‌ ئەڤ دەزگەهە یێ باوەرپێكریە یان نە؟ دیسا گەلەك جاران دێ بینین دەنگوباس یێ مەزن و بالكێشە، لێ ناڤەڕۆك یا بێ مانا و دووری ڕاستیێ یە، گەر مە دیت هەر دەنگوباسەك گەلەك یێ ژ ئەقلی دوور بوو، بزانە ئەو جهێ گومانێ یە و دڤێت زوی باوەر ژێ نەكەین و بتنێ سایتێن فەرمی و باوەرپێكری بكەینە ژێدەرێ وەرگرتنا زانیاری و دەنگوباسێن خۆ، لەومان دڤێت بزانین فێیك نیۆز نە بتنێ درەو یان كەیفەكە، بەلكو مەترسیەكە ل سەر هزر و بیرێن مە و ئەركێ هەر ئێك ژ مە یە كو ب بەرپرسیاریەتی سەرەدەریێ د گەل موبایل و ئینتەرنێتێ بكەین. بەری (شەیر) یان بەلاڤكرنا هەر بابەتەكی، بلا ڕاستیا وی تشتی بزانین، پاشی باوەر بكەین. ژبەر ڤێ ئێكێ فەیك نیۆز مینا ڤایرۆسەكێ كار ل سەر مێشكێ مرۆڤی دكەت. دەما نووچەیەكێ درەو دهێتە بەلاڤكرن، ب تایبەت ئەوێن ل سەر هەست و سۆزێن مرۆڤان یاریێ دكەن، خەلك بێی كو پشتراست ببیت دەست ب پارڤەكرنێ (Share) دكەن. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ دروستكرنا ترس و دودلیێ د ناڤ خەلكی دا، ئەڤجا یا فەرە كا چاوا ئەم خۆ ژ هەر ڤایرۆسەكێ نەباش دپارێزین، ب هەمان شێوە پێدڤییە مێشكێ خۆ ژی ژ ڤایرۆسێن دیجیتاڵی بپارێزین دا كو جڤاكەكێ ساخلەم و هشیار بەرهەم بینین و نەكەڤینە بن بارێ هەر دەنگوباسەكێ ژ درەو دهێتە بەلاڤكرن.

عەبدولرەحمان مەحموود

كاركرن ب شێوەیەكێ ڕاست و دروست، بنەمایێ سەركەفتنا مرۆڤی یە د هەر كارەكی دا، دوور ژ هەر فێل و فێلبازیەكێ مرۆڤ دێ شێت باوەریا هەر كەسەكی بۆ خۆ ڕاكێشیت و كارێ خۆ بەرەف پێشڤە ببەت و ناڤ و دەنگیەكا باش دكارێ خۆ دا بۆ خۆ دروست بكەت و داهاتەكێ باش و حەلال ل خۆ خڕڤەكەت، لێ د نوكەدا پشكەك ژ كاسبكاران ڤێ چەندێ گرنگ نابینن، بەلكو ل هندەك ڕێكێن دی دگەڕن بۆ پێشئێخستن و ل خۆ خڕڤەكرنا بكڕان بۆ فرۆشگەه یان پێشانگەه و هەرجهەكێ بازڕگانی یێ ئەو لێ كاردكەت، نموونە ئێك ژ وان ڕێكێن كو كاسبكار ئەڤرۆ پتر بۆ كارێ خۆ بكاردئینن، پەنا برنە بۆ ڕیكلامان، ب تایبەت ل سەر سۆشیال میدیایێ، بێگومان ئەڤە تشتەكێ زۆرێ سروشتی و نۆڕمالە كو بازرگان ڕیكلامێ بۆ كارێ خۆ بكەت، لێ دڤێت ئەو ڕیكلاما بۆ كارێ خۆ، یان بۆ بها و كوالیتیا كەل و پەلێن خۆ دكەت، ڕەنگڤەدانەكا ڕاست و دروست بیت ژ وێ ڕیكلاما ئەو بۆ تشتێن خۆ دكەت، نەكو ڕیكلام بۆ هندێ بیت بتنێ خەلكەكی بخاپینیت، دەمێ‌ دچیە وی جهی، دێ بینی بتایبەت بهایێ كەل و پەلان وەك وێ نینە وەكو ڕیكلام بۆ هاتیە كرن، كو داشكاند ئێخستیە سەر.
گەلەك جاران دەمێ‌ دچیە فرۆشگەهەكێ پشتی داشكاندن بۆ تشتێن خۆ كرین، دەمێ‌ تەماشەی بهایێن وان دكەی چو داشكاندنا وەسان ل سەر نینە وەكو مرۆڤ هزربكەت كو كەل و پەلێن خۆ یێن ئەرزانكرین، یانژی نە ل دووف وێ ڕیكلامێ نە یا بۆ هاتیەكرن، برادەرەكی گۆت: جارەكێ چوومە پێشانگەهەكا جلكان، پشتی ڕیكلام بۆ كری و داشكاند خستیە سەر كەل و پەلێن خۆ، بەری بچمە ژۆر د جامخانێ ڕا من تەماشەی بهایێ وان كر، چاكیتەك ب بهایەكێ ئەرزان ل پێش چاڤێن من كەفت، دەمێ‌ چووم ژۆر بۆ دلنیا بوون ژ بهایێ وی، من پسیارا خۆدانی كر كا ئەو چاكیتە ب چەندێ یە؟ دەه هزار زێدەتر ژ وی بهایێ ل سەر گۆتە من، من گۆتێ پانێ وە بها ب گۆژمێ هندێ ل سەر دانایە، خودانی خۆ نە شارەزاكر و هات تەماشەكر، كو وەسانە وەكی وی برادەری گۆتیێ، گۆتی ببۆرە بەرێز، ئەو بهایێ چاكیتەكێ دی بوو، مە یێ فرۆتی، ئەڤە یێ ب جهێ وی ڤەكری، لێ مە یێ ژبیركری ئەم بهایێ وی بگوهۆڕین، یانژی گەلەك جاران دێ چیە جهەكی كو ئەو تشتێ وان د سۆشیالێ دا ڕیكلام بۆ كری دا بۆ خۆ بكڕی، دەمی دچی پسیار دكەی، دێ بێژیت: ببۆرە ڕێژە یا كێم بوو، هەموو هاتینە فرۆتن، ل ڤێرە وەسان دیارە، ڕیكلامكرن بۆ داشكاندنا ئەو ژێ دبێژن، ژلایێ هندەك جهێن بازڕگانی ڤە، بتنێ بۆ هندێ یە، بەرێ خەلكەكی بدەنە فرۆشگەها خۆ بۆ بازاڕكرنێ، لێ مرۆڤ نابینیت چو داشكاندنا وەسان ل سەر كەل و پەلێن وێ نینە.

عەبدولرەحمان مەحموود

د درێژاهیا دیرۆكا گەلێ كورد دا و تا نها دوژمنێن گەلێ مە ب گەلەك ڕەنگ و ڕێكان دژایەتیا مە كریە، بگرە ژ ئەنفال، كیمیا بارانكرن و زۆلم و ستەم و دەربەدەری..، كو ئەڤ هەمی نەخۆشی و زۆلم و ستەمە بووینە پشكەك ژ ژیانا تاك بتاكێ ئەڤی ملەتی و چو دەمەكی دوژمنان وەنەكریە كورد تەنا و ئارام ببن ل سەر ئاخا خۆ، هەر جارەكێ و ب ڕەنگەكی كەرب و كینا خۆ ل بەرامبەر گەلێ مە داڕێتیە و هەمی حەزا وان ئەوە ڤی گەلی تەپەسەر و بن دەست بكەن كو چو دەمەكی داخوازا ماف و ئازادیا خۆ نەكەن. یا دیارە ژ وان هەمی ڕەنگێن دژایەتیكرنێ یا كو د بەرپەڕێن دیرۆكا گەلێ مە دا هاتینە تۆماركرن، دەستێن ڤان دوژمنان دسۆرن ژ خوینا گەنجێن ڤی ملەتی، لێ سەرەڕای ڤێ چەندێ هەمیێ، كورد شیانە خۆ ل سەر پیێن خۆ بگرن و هەبوون و زمان و كولتوور و ئاخ و ناسنامەیا خۆ بپارێزن و دەست نەداهێلاینە ڤێ ئاخا پیرۆز بدەن دەستێ دوژمنێن مە، د سەر ڤان هەمی نەخۆشیان ڕا باب كالێن مە ژیان ل سەر ڤێ ئاخێ ب سەرفەرازی بریە سەر و ب هەمی هێز و شیانێن خۆ بەرەڤانی ژ ئاخ و نامووس و كەرامەتا ڤی گەلی كریە و هەتا نها ژی هەناسەیێن كویر ژ بێهنا زۆلم و ستەمێ هەلدكێشین و دوژمنێن چو جاران باوەری ب ئازادی و مافێن گەلان نەی؛ كەرب و كینا خۆ ب هەر شێوەیەكێ هەبیت دادڕێژنە سەر گەلێ مە ل هەر چار پارچێن كوردستانێ. دیسا گەر تەماشەكەین دیرۆكا گەلێ خۆ دێ بینین كورد دگەلەك قوناغێێن ئالۆز و هەستیار و ب زەحمەت ڕا دەربازبووینە و چانتكێ خەم و كول و كەدەرا هەمی دەما ل پشتا تاكێ كورد بوویە، لێ هەر دگەرم و گۆڕبوون ژ بەرەڤانیكرن و پاراستنا ڤێ ئاخا پیرۆز. ئەڤ دوژمنێن ئیرۆ خەوا شەڤا ژ بەر ڤێ ئازادی و ڤی قەوارێ ب خوینا هزارەها شەهیدێن كوردستانێ دروستبووی ل ڤێ پارچا ئازادكری ژ چاڤێن وان ڤەرەڤاندی؛ دیسان جارەكا دی یێ هەمی بزاڤان دكەن ڤی قەوارەی دناڤ كەرب و كینا دلێ خۆ دا وەرپێچن و بكەنە خەونەك و ب ئێكجاری نەهێلن، لەومان دبینین ژڤێ گێلەشۆكا ئیرۆ ناڤچە كەفتیە تێدا و ڤی شەڕێ ئەمریكا و ئیسرائیل ڕاگەهاندی ب دژی ئیرانێ و گرۆپ و لایەننێن هەڤكار دگەل ئیرانێ هەی، هندەك ژ ڤان گرۆپێن ژ یاسا دەرچوو یێن حەشدا شەعبی ب بەهانەیا هەبوونا بنگەهێن ئەمریكی ل كوردستانێ ب دەلیڤە دیتیە ب درۆن و مۆشەكان هێرشی سەر بنكە و بارەگایێن پێشمەرگێ كوردستانێ و كێلگەهێن نەفتێ و فڕۆكخانە و گەلەك جهێن دی یێن خزمەتگوزاری و حكۆمی بكەن، ئەو وەسا هزر دكەن دێ ب ڤان درۆن و هێرشێن خۆ یێن نەزۆكانە گەلێ مە یێ چاڤنەترس ترسینن و مە ژ خەباتا مە یا سەدەهان سالا ل پێناڤی ئازادیا ڤی ملەتی پاشگەز كەن و ب ئاسانی جارەك دی ئاخا مە داگیركەن و ب پیساتیا دل و بەدەنێ خۆ یێ قڕێژگرتی ڤە پیاسا ل سەر ئاخا مە یا پیرۆز كەن، لێ ئەو نزانن یێ سنگێ خۆ ددەن كەڤر و چیایێن كوردستانێ و عەگید و مێرخاسێن ڤی گەلی دێ بەرەڤانیێ ژ وان هەمی دەستكەفتێن گەلێ مە كەن، یێن ب خوین و خەباتا هزارەها شەهیدا بدەستڤە ئیناین.

عەبدولرەحمان مەحموود

گەر بەرپەڕێن دیرۆكا ملەتێ كورد ڤەكەین؛ دێ بینین یا پڕە ژ هەمی جۆرێن ئەشكەنجە و زۆلم و ستەم و زۆرداری و داگیركاریێ، لێ ئەڤ ئێكە نەبوویە ڕێگر ل هەمبەر وێ حەز و ڤیانا تاكێ كورد یا بۆ گەلێ خۆ دسنگێ خۆ دا هەمبێز كری، یان ژی مە ساربكەت ژ وان ئارمانجێن مە ستێركا خۆ بۆ گرتی، كو ئەو ژی بدەستڤەئینانا مافێن نەتەوەی یێن گەلێ خۆ، و ڕزگاربوون ژ ستەم و ملهۆری و زۆلم زۆرداریا دوژمنێن گەلێ مە یە، وێ هەموو كەرب و كوین و ستەما نەیاران ل هەمبەر ڤی ملەتێ هەمی دەما بار و پشك د هەر نەخۆشیەكێ دا هەی؛ بوو ئەگەرێ وێ ئێكێ ل بهارا سالا ١٩٩١ دەنگێ ئێكەمین تفەنگا سەرهلدانێ مە گوه لێ ببیت و تلیلێن ئازادی و ڕزگاربوون ژبن زۆلم و ستەما داگیركەرێن كوردستانێ ل هەمی باژێڕ و گوندێن كوردستانێ دەنگڤە بدەن. ئەڤە ژی وەرچەرخانەكا دیرۆكی و دەسپێكا ژیانەكا نوو بوو بۆ گەلێ مە ل باشوورێ كوردستانێ. ئەڤ سەرهلدانە نە بتنێ ڕاپەرینەكا چەكداری بوو، بەلكو تەقینا وێ ئیرادەیا پۆلایین بوو یا كو چەندین سالا ل بن زۆرداری و ستەما ڕژێما بەعس هاتبوو كپكرن. دزانین سەرهلدان دەرئەنجامێ چەندین سالێن ئەشكەنجە، كیمیاباران، ئەنفال و وێرانكرنا گوندان بوو، مللەتێ كورد گەهشتبوو وێ باوەریێ كو مان و نەمانا وان ب ڤێ سەرهلدانێ ڤە گرێدایە، هەلبەت ئارمانج ژ هەلكرنا چریسكا سەرهلدانێ ئەو بوو كو ملەتێ كورد ڕزگارببیت ژبن دەستێ زۆلم و ستەمێ و نەهێلانا دەسهەلاتا دكتاتۆری ل كوردستانێ و بدەستڤەئینانا مافێن نەتەوەیێن گەلێ كورد و دامەزراندنا كیانەكێ یاسایی و ئیداری یێ سەربەخۆ بوو، هەردیسان ڤەگەڕاندنا كەرامەتا تاكێ كورد و ژیان د ناڤ باوەشا ئاشتی و ئازادیێ دا بوو، خۆیایە د سەرهلدانا ٥ ی ئادارێ دا، ڕۆلێ تەخ و چینێن جڤاكی و پێشمەرگەهێ كوردستانێ د ئێك سەنگەر دا دیاربوون، هەموویان ب ئێك دەست و ئێك دل دەست ب چەكێ شەڕەف و پاراستنا كەرامەتا گەلێ كورد كر و پێكڤە هاتنە مەیدانێ و بوونە هێزەكا پۆلایین و دوژمن نەشیا خۆ ل بەر هێزا وان بگریت و گوند و باژێڕێن كوردستانێ ب هەیاما چەند ڕۆژەكێن كێم، كڕاسێ ئاشتی و ئازادیێ ل بەر خۆ كر و هەتا ٢١ ئادارێ كوردستان ب ئێكجاری ژبن زۆلم و ستەما ڕژێما دكتاتۆری یا سەدامێ گۆڕبەگۆڕ ڕزگاربوو، بێ گومان ئەڤ ئازادی یا نها و ئەڤ قەوارێ بۆ گەلێ مە دروستبووی؛ وەك هەرێمەكا فیدرال، هەمی ژ ئەنجام و دەستكەفتێن سەرهلدانێ و خەباتا دوور و درێژا گەلێ كورد بوویە، لەومان ئەركێ ل سەر ملێن هەر ئێكی ژ مە یە؛ ئەڤرۆ وان هەمی دەستكەفتێن سەرهلدانێ بپارێزین و ب ئێكگرتی و گیانەكێ كوردەواری بەر ب پاشەڕۆژەكا گەشتر پێنگاڤان بهاڤێژین و تاكو ل دوماهیێ بكارین چیكا سەركەفتنا هەر و هەر بدەین و گۆڕێ ب داوی ئینانا زۆلم و ستەمێ ل كوردستانێ بكۆلین.

عەبدولرەحمان مەحموود

د ژیانێ دا خواستا مرۆڤی هەموو دەما ل سەر وێ ئێكێ یە كا دێ چەوا شێت دناڤ باوەشا ژیانەكا خۆش و پڕ ب گول و بێی ستری و كێماسیا دا ژیانێ بەت سەر و یێ دوور بیت ژ هەر كێم و كاسیەكێ، ب تایبەت ژلایێ خوارن و ڤەخوارنێ ڤە، چونكی ئەڤە ژێدەرێ سەرەكیێ بەردەوامی پێدانا ژیانا هەر تاكەكی نە، لەومان هەموو دەمان بزاڤ و ماندیبوونا مرۆڤی ئەوە ڤان ژێدەرێن سەرەكی یێن ژیانێ ل خۆ پەیدا بكەت، هەتا كو ژیانا مرۆڤی ب ڕەنگەكێ ئاسایی و بێی گیر و گرفت بڕێڤە بچیت، هەلبەت د جیهانا سەردەم دا، ژ ئەگەرێ نەمانا دادپەروەری و شەڕوشوڕ و هەڤڕكیێن بەردەوامێن گەلەك وەلاتان، نەخاسمە وەلاتێن زلهێز، كوسپ و ئاستەنگێن مەزن ئێخستینە ل هەمبەر ژیانا مرۆڤایەتیێ و ئیرۆ ل گەلەك وەلاتان، سەرەتاترین پاریێ ژیانێ، خەلكێ وێ نەشێن ب دەستخۆڤە بینن و ژبرسان، زێمارێن وان وژدانا مرۆڤایەتیێ د هەژینن، نەخاسمە ل وەلاتێن ئەفریقیا، ئیرۆ ژی ل هەموو جیهانێ ژیان ب زەحمەت كەفتیە و ترسا هەر تاكەكی ئەوە كا دێ چەوا شێت سەرەتاترین پاریێ ژیانێ ب دەستخۆڤە ئێخیت و ژیانێ ب شێوەیەكێ نۆرمال بەتە سەر، د نهادا مەترسیا هەرتشتی ل ڕۆژهەلاتا ناڤەراست دروست بوویە و ژ هەر لایەكێ وێ ڤە ئاگر و ئاسن لێ دبارن، بێگومان ڤان هەڤڕكیێن ل دەڤەرێ سەرهلداین بارێ ژیانا هەر تاكەكی گرانكریە و ترس ئێخستیە دلێ هەر ئێكی ژ مە، لێ ئەڤە وێ چەندێ نا خوازیت، مرۆڤ خۆ بێخیتە بن بارێ ژیانەكا بترس و بزەحمەت دا و خۆ ل بن بارێ ڤان نەخۆشیان دا ب فەتسینیت و ڕاببیت بەردەتە بازاڕی و ژ ترسا ڤی بارودۆخێ نەخوازرا و یێ دەڤەر بگشتی تێدا دەرباز دبیت؛ ترسەك بەرببیتە بن پێت مرۆڤی و ڕابیت سەرێت ڕێكا ل بەر خۆ بەرزەبكەت و بزاڤا كۆمڤەكرنا هەر تشتەكی بكەت، ئەڤجار یا گرنگ ئەوە ل سەر خۆ بین و ڤێ ترسا نەمانا هەر تشتەكی ژ دلێ خۆ دەربكەین و باوەریا مە ب خودایێ مەزن یا دروست بیت و هەر تشتەكی بهێلینە ب هیڤیا وی ڤە و ژیانا خۆ ب ڕەنگەكێ ئاسایی و بێی ترس و دو دلی و دوور ژ هەر گڤاشتنەكێ بەردەوامیێ پێ بدەین.

عەبدولرەحمان مەحموود

دیارە هەر سەد سالان جارەكێ؛ جیهان ب دەستێ زلهێزان بەڕگەكێ نوو ل بەر دهێتەكرن و گوهۆڕین د هەموو بیاڤێن ژیانێ دا ب سەردا دهێن، خۆیایە ئەڤ جیهانە یا د گەلەك كاودان و بارودۆخێن مەزن و ئالۆز دا دەربازبووی، مرۆڤایەتیێ باجەیێن مەزن ژ ڤان هەمی گێلەشۆكێن جیهان تێدا دەربازبووی دیتیە، بگرە ژ شەڕێن جیهانی و جینۆساید و مالوێرانی و دەربەدەری وهتد، ڤێ جیهانێ ئارامی ب خۆ ڤە نەدیتیە، شەڕ و كوشتاران هەموو دەمان بەرسنگێ مرۆڤایەتیێ گرتیە و هەتا نها ژی ئەڤ هەڤڕكییە ل سەرانسەری جیهانێ د بەردەوامن و ئاگرێ ڤان ئالۆزی و هەڤدژیان ڕۆژ ب ڕۆژ یێ خۆشتر لێ دهێت و وەلاتێن زلهێز بزۆتێن بن ڤی ئاگری یێ خۆشتر لێ دكەن، ل گەل ڤێ ئێكێ ژی وەلاتێن بەرهنگاریا ڤان ئالۆزی و گواڕانكاریا نەی؛ دەستێ خۆ ب سەرێ خۆ ڤەنایە و بتنێ وێ ئێكێ دخوازن چۆ چریسكێن ڤی ئاگری ژێ نەگرن و ژ ڤان ئاتاف و گوهۆرینێن ڕوی ددەن؛ د پاراستی بن، دیارە ئیرۆ وەلاتێن زلهێز یێن نەخشەیەكێ نوو یێ جوگرافی و سیاسی ژبۆ جیهانێ ب گشتی دادڕێژن، نەخاسمە ژ بۆ وەلاتێن ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست، چونكی ئەو باش دزانن خالا وەرچەرخانێ د بیاڤێ سیاسەتێ‌ و توپۆگرافیا جیهانێ دا، د ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست دایە و شیانێن وێ ئێكێ هەنە ل دویڤ حەزا دلێ خۆ چو نەخشەیێ وێ یێ سیاسی، یان ژی یێ جوگرافی بگوهۆڕن و سیمایێ جیهانەكا نوو پێشكێشی مرۆڤایەتیێ بكەن. ئەڤ نیازا وانا زەلال ژ ڤێ داخۆیانیا ڤێ دووماهیێ یا وەزیرێ دەرڤە یێ ویلایەتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكا ماركۆ ڕۆبیۆ دیاردبیت، دەما گۆتی: (سەردەمێ جیهانا كەڤن نەما) دیارە ئیرۆ د چانتكا وان دا، نەخشەیێ نوو یێ جیهانێ؛ ب تایبەت یێ ڕۆژهەلانا ناڤین تێدایە، ئەمریكا ل گەل هەڤپەیمانێن خۆ نەخاسمە ئیسرائیل، ب هەمی هێزا خۆ ڤە بزاڤان دكەن هەر چو زوویە، ڤی نەخشێ وان داڕێتی بكەنە پراكتیك و یا وان بڤێت ب تایبەت ل ناڤچێ جێبەجێ بكەن، هەلبەت ئەڤێ ئێكێ ژی دەم پێ دڤێت هەتا ئەمریكا و هەڤەیمانێن خۆ بكارن وان هەموو گوهۆڕینێن وان بڤێت ئەنجامبدەن، لێ ب گشتی هێدی هێدی تیڕۆژكێن ڕۆژا ڤان گوهۆڕینان یێن دیاردبن و فشار دزۆرن ل سەر چەندین وەلاتێن ناڤچێ پێداچوونەكێ د سیستەمێ حوكمڕانیا خۆ دا بكەن و وی سیستەمێ كەڤنێ حوكمڕانیێ بگوهۆڕن و كەڤەرەكێ نوو یێ حوكمڕانیێ ل بەر خۆ بكەن و ئەو ژی دڤێت ب دلێ ئەمریكا و هەڤپەیمانێن وێ بیت، ئەگەر نە، دوور نینە هێزا لەشكری ل دژی هەر وەلاتەكی بكاربینن؛ یێ وان بڤێت ژلایێ سیاسی و جوگرافی ڤە بگوهۆڕن، زانایە ڤان نیازێن ئەمریكا و هەڤپەیمانێن وێ ترس ئێخستیە دلێ پتریا وەلاتان و هەر وەلاتەكێ خۆ ل گەل ڤان گوهۆڕینێن ئەمریكا ژێ دڤێت نە گوهۆڕیت، دێ سینگێ خۆ دەتە ئاگر و ئاسنێن وان و ڕۆژێن ژ ناڤچوونا خۆ نێزیكتر لێ كەن، ئەڤجار یا گرنگە هەر وەلاتەك خۆ ل گەل ڤان گوهۆڕینێن ئەمریكا دڤێن بگونجینیت و وەلاتێ خۆ ژ هەر مەترسیەكێ بپارێزیت و جهێ خۆ د ڤان گوهۆڕینان دا ببینیت، ئەگەر ژی ل گەل بایێ حەز و ڤیانێن ئەمریكا و هەڤالێن وێ نەدەت ڕێ؛ دێ خۆ تووشی سزایێن قورس و تشتێ نەچاڤەڕێكری كەن.

عەبدولرەحمان مەحموود

پشتی داگیركرنا ئیراقێ ژلایێ ویلایەتێن ئێكگرتی ڤە ل سالا ٢٠٠٣ و دەستپێكرنا قووناغەكا نوو د ڕێڤەبرنا ئیراقا نوو دا و هاتنا سەرانێن شیعە مەزهەب بۆ سەر كورسیا دەستهەلاتێ، ئیراق ل جهێ پەیوەندیێن خۆ دگەل ئەمریكا و هەڤپەیمانێن وێ خۆشبكەت و بەڕژەوەندیێن وێ ل دەڤەرێ ب پارێزیت، بەروڤاژی ئیراقێ پتر خۆ ئێخستە بن پەڕ و چەنگێن ئیرانێ و ئیراق نەشیا سەروەریا وەلاتێ خۆ ب پارێزیت و خۆ ل بن هەژمۆنا ئیرانێ ڕزگاربكەت، بەلكو هەموو بڕیارێن ئیراقێ ب تایبەت یێن ستراتیژی د دەست ئیرانێ دانە و هەر چو یا ئیران ژ ئیراقێ ب خوازیت بۆ ب جه دئینیت و نەشێت بێی دلیا ئیرانێ بكەت، دیارە ئیراقێ خۆ باش دبن عەبایێ ئیرانێ دا ڤەشارتیە؛ ب وێ باوەرێ كو هیچ وەلاتەك ل دەڤەرێ نەشێت دەستێ خۆ بۆ درێژبكەت هندی ئیران بۆ شفاعەتێ بكەت، شیعان بڤێت نەڤێت یان چەند ژبیرا خۆ ببەن بلا باش بزانن یێن ل سەر تانكێن ئەمریاكا هاتین و كورسیا دەسهەلاتا ئیراقێ ب خێرا وان بدەستخستیە، لەوما ب ڤێ سیاسەتا خۆ یا شاش؛ ئیراقێ ئەمریكا ژ خۆ تۆڕەكریە، بەلكو چەندین جاران ئەمریكا دەرفەت ب ئیراقێ دایە خۆ ژبن هەژمۆنا ئیرانێ ڕزگاربكەت و سەروەریا وەلاتێ خۆ بپارێزیت، لێ هندی وێڤەترە مۆركا ئیرانێ پتر ب ئیراقێ ڤە دیار دبیت و ل ڤێ داویێ ژی ب تایبەت پشتی بەربژاركرنا نوری مالكی ژلایێ چارچووڤە یێ هەماهەنگی ڤە ب ڕازیبوونا ئیرانێ، بۆ ئەمریكا پتر دیاربوو كو ب هیچ ڕەنگەكی ئیراق یا بەرهەڤ نینە خۆ ژبن هەژمۆنا ئیرانێ ڕزگار بكەت، ل جهێ دەرگەهێن خۆ بۆ داخوازیێن ئەمریكا ڤەكەت، پتر ئەمریكا ژ خۆ تۆڕە دكەت و دەرگەهان ل سەر دادئێخیت، لەومان پشتی بەربژاركرنا نوری مالكی بۆ پوستێ سەرۆك وەزیران هەر زوی سەرۆكێ ئەمریكا هۆشداریەك دا سەرانێن ئیراقێ ب بەربژاركرنا نوری مالكی، چونكی ئەو باش دزانن وی پتر دەست دگەل ئیرانێ هەیە و ئیران پشتەڤانیێ لێ دكەت، د هەمان دەم ژ سەرانێن ئیراقێ خواست كو ل بڕیارا خۆ لێڤە ببن ئەگەر نە؛ چو دی ئەمریكا یا هەڤكار نابیت دگەل حوكمەتا ئیراقێ و دێ هەمی پەیوەندیێن خۆ دگەل ئیراقێ پچینیت و گەمارۆیا ئابووری ل سەر ئیراقێ سەپینیت، لێ ل سەر ڤێ ئێكێ ژی ڕا؛ سەرانێن چارچووڤێ هەماهەنگی ژ هشكاتیا سەرێ خۆ، و نە ڤەخواندنەكا دروست بۆ ڤان فشار و گەفێن ئەمریكا و ڤی بارودۆخێ نها دەڤەر كەفتیە تێدا و نە ب دلبوونا ئەمریكا ژ بەربژاركرنا نوری مالكی، ئەو ژ بڕیارا خۆ لێڤە نەبوون و پتر جەخت ل سەر كاندیدكرنا ناڤبری كر. ب دیتنا من ب ڤێ هزركرنا وانا شاش و ڤێ ڕەقاتیا سەرێ وان دێ ئیراقێ بەرەف ئاقارەكێ نەدیار ڤە بەن و نە دوورە ئیراقێ ژی مینا سووریێ لێ بكەن و ئەمریكا ڕێ ب دەت گرۆپێن تیرۆرستی هێرشێ بكەنە سەر ئاخا ئیراقێ و ئێمناهیا ئیراقێ تێك بدەن و تا دگەهیتە وی راددەی دستهەلاتداریا ئیراقێ ژ دەست شیعان دەربێخن و جارەكا دی ئەمریكا كلیلێن دەستهەلاتداریا ئیراقێ بكەتە د دەستێن سنا دا و ئەمریكا كەسەكی دابنیت كو یا ئەمریكا ژ ئیراقێ بڤێت بۆ بكەت و ب ڤێ ئێكێ ئیراق دێ ببیتە دەرگەهەك ئەمریكا پتر خۆ پێ نێزیكی ئیرانێ بكەت و فشاران ل سەر دروست بكەت، ئەڤجار چو ئاراستەیا حكومڕانیا ئیرانێ ب گوهۆڕیت، یان ژی چو هێزەكا وەسان بۆ ل دەڤەرێ ناهێلیت كو ئیران بشێت بالادەستیا خۆ ل سەر وەلاتێن دەڤەرێ بسەپینیت.

عەبدولرەحمان مەحموود

كێشەیێن جڤاكی ڕۆژ ب ڕۆژ د زێدەبوونێ دانە و گیر و گرفتێن هەرە زۆر بەرۆكێ ژیانا تاك ب تاكی جڤاكێ ڤەگرتییە، خەلكی قورچێن زۆرێن نەخۆش ژ ڤێ ژیانا تێر كێشە داعویراینە، وەسان خۆ دبینن كو ژیانا وان بەرەف تونێلەكا تاری ڤە چوویە و نزانن دێ ب چ رەنگ ژێ دەركەڤن، بێگومان سەرهلدانا هەر كێشە و ئاریشەكێ ڤەدگەڕیت بۆ هندەك ئەگەر و سەدەمان، فاكتەرێن هەری بهێز ڤەدگەڕینم بۆ ڤی تەڤنێ ئالۆزێ ژیانا نها ئەم كەفتینە تێدا و ئەو قەیرانێن ل ڤێ دوماهیێ ب سەر مللەتێ مەدا هاتین خار، ژ سەدەما ڤان ئالۆزیان خەلك تووشی كێشێن قەرزاری و كرێداری و قومارە و ئالۆدەبوون ب مادێن بێ هۆشكەر و ژێكجودابوونا ژن و مێران و….هتد بوویە، راستە سروشتێ ژیانێ وەسانە چو دەمەكی ژیان بێی كێشە و ئاریشە نابیت و مرۆڤ یێ بێ بار و پشك نابیت ژ بەشەك ژڤان ئاریشان و دبیت گەلەك جاران ئاریشە ژ نشكەكێڤە خۆ ب دەردۆران ژیانا مرۆڤی ڤە وەرپێچن و مرۆڤی نقومی ژیانەكا تژی ژ ئاریشە و نەخۆشی بكەن، لێ بۆ هەر ئاریشەكا مرۆڤ تووش دبیتێ گرنگە بزانین كا دێ كارڤەدانا مە یا ب چو ڕەنگ بیت و ب چۆ شێوە دێ ڤێ ئاریشێ چارەكەین و ڕێیێن دروست بۆ چارەكرنا وان بینین، چونكی گەلەك جاران دەما مرۆڤ تووشی كێشەیەكێ دبیت هندەك كارڤەدانێن نە ل جه ئەنجا م ددەت و هەر زۆی مرۆڤ ژ خۆ دچیت و ل سەر هۆشێن خۆ نامینیت، ل جهێ مرۆڤ وێ كێشێ ژ قەبارێ وێ بچیكتر لێ بكەت و ب كێمترین زیان خۆ ژوان كێشان رزگاربكەت، بەرۆڤاژی ب كارڤەدانێن خۆ یێن شاش و ب هزركرنەكا بەرتەنگ مرۆڤ ئالۆزتر و مەزنتر لێ دكەت و مەودایێ كێشێ بەرفرەهتر لێ دكەت و بارێ وێ ئاریشێ ل سەر ملێن خۆ گرانتر لێ دكەت. ئەڤجار دبینم یا گونجای ئەوە، نابیت هەمی دەما مرۆڤ دباوەشا ڤان ئاریشان دا ژیانێ ببەت سەر و هەمی دەما باجەكا خراب ژێ بدەت، بەلكو دڤێت هەر چو زۆیە پێنگاڤێن دروست بۆ چارەسەریا وان كێشان پاڤێت و خۆ بەرهەڤ بكەین بۆ نەهێلان و كونترولكرنا وان و ڕێكێن گونجای بۆ چارەسەریێ ببینین، د چارەیا كێشان دا دڤێت مرۆڤ یێ ل سەر خۆ بیت و ب بێهن فرەهی و دوور ژ گرژبوون و ب باوەریا چارەسەریا كێشێ و ب زانابوون دەست ب پێنگاڤێن چارەسەریێ بكەت و هەستێن خۆ یێن دلینی پێ لێ دانیت و ب ژیرانە و مێشكەكێ ڤەكری و دوور ژ لێكچوونا، سەرەدەریێ دگەل كێشێ بكەت تاكو بكاریت ب ژیرانە وێ كێشا تووشبوویێ چارەسەربكەت، هەردەمێ مە نییەتا چارەكرنا هەر كێشەیەكێ د مێشكێ خۆدا چاند و بالا مە بەرەف ئاراستەیا باشیێ بیت بۆ چارەیا ئاریشا، چ گومان تێدا نینە ب ئاسانترین ڕێك دێ ژیانا خۆ ژ دەردێ هەر ئاریشەیەكێ رزگاركەین و ل سەر هەر ئاستەنگەكێ ڕا خۆ هاڤێژین و چیكا سەركەفتنێ د ژیانێ دا دەین، نەك ب بێهن تەنگی و هزرا تولڤەكرنێ سەرەدەریێ دگەل كێشێ بكەین و ئاگرێ ل بن كێشەیا خوشتر لێ بكەین و د ئەنجام دا كارڤەدانێن خرابتر درست ببن و كێشێ مەزنترلێ بكەین.

عەبدولرەحمان مەحموود

زاڕۆك ئەمانەتەكن و پێدڤی ب چاڤدان و خۆدانكرنەكا ژ هەژی و تایبەتن، ئەڤ زاڕۆكە مینا پەڕەكێ سپینە، چاوا مرۆڤی بڤێت؛ دێ وەسا شێت پەروەردە كەت و شوین تبلێن وێ پەروەردەكرنێ د پاشەڕۆژێ دا؛ دێ ل سەر كەسایەتیا زاڕۆكێ مە دیاربن، ژ بەر ڤێ ئێكێ ئەركە ل سەر ملێن دایك و بابان ل وان هەمی ڕێكێن دروست یێن پەروەردەیی بگەڕیێن یێن كو بكارن ب جوانترین شێوە زاڕۆكێن خۆ پەروەردە بكەن، نەخاسمە د ڤی دەمێ هۆسا یێ هەستیار و ب مەترسی ل سەر پاشەڕۆژا زاڕۆیان و ب تایبەت ڤی دەمێ سۆشیال میدیایێ پەڕێن خۆ ب سەر هەمی دەردورێن ژیانا مرۆڤی دا گرتین، دزانین بەری پەیدابوونا ڤان هەمی تۆڕێن جڤاكی، زارۆیێن مە بارا پتریا وان ب یاریێن فۆلكلووری و كورتە فلمێن گرێدای ئاڤاكرنا كەسایەتیا وان ڤە دگڕێدای بوون و هەتا راددەیەكی پەروەردەكرنا وان ئاسانتر بوو ژیا نها و بارێ ل سەر ملێن دایك و بابا یێ سڤكتر بوو، ل گەل هندێ هندەك گەنجێن بەرهەمدار و خودان ڕەوشتێن جوان و ئاڤاكەر ژێ پەیدا دبوون، لێ ئیرۆ دەم هاتییە گوهۆڕین و زاڕۆیێن مە باراپتر دەمێ خۆ دایە تۆڕێن جڤاكی، ئەو جیهانا ئەڤرۆ هەركەسەك ب خۆ ڤە مژیلكری و ب مخابنی ڤە پڕانیا دایبابان وێ ئێكێ نزانن كا زاڕۆیێن وان تەماشەی چۆ دكەن و د ڤێ مەیدانا هۆسا بەرفرەهـ دا چاوا سەرەدەریێ دكەن، ئەڤ پشتدانا دایك و بابان و دویراتیا وان ژ زاڕۆكێن وان و بێ ئاگەهیا وان ل سەر وان شاشەیێن ل پێشچاڤێن زاڕۆیێن وان كو نزانن كا چو بەرنامەیێن خڕابكرنا ڕەوشت و دروستكرنا ڕەفتارێن دوژمنكاری و گوهۆڕینا هزر و بیران كەفتینە د ناڤ مۆبایلێن وان دا، یا بەرچاڤە زاڕۆیێن مە یێ باجەكا خڕاب ژ شاش بكارئینانا تۆڕێن جڤاكی ددەن و كارتێكرنەكا خڕاب ل سەر پاشەڕۆژ و شێوێ سەرەدەریكرنا وان دكەت و بەر ب هندەك ڕێكێن نەدیار و بەرزەڤە دبەن و ژ ڤێ بێئاگەهیا زاڕۆكێن مە و نەپاش دانا وان ژ لایێ دایك و بابان ڤە ژ ڤان جۆرە بەرنامەیان دێ بەرژەنگێن خڕاب ل دویڤ خۆ دا ئینیت، دزانین ئیرۆ گەلەك بەڕنامە كەفتینە د ناڤ مۆبایلێن زاڕۆكێن مە دا و دچنە د ناڤ وان بەرنامەیان دا و د ڕاستی دا پڕانیا وان بەڕنامەیان ڕەفتارێن خڕاب و پەروەردەیەكا شاش ل دەف زاڕۆكی پەیدا دكەن و گەلەك ژ وان بەڕنامەیان زاڕۆكێن مە بەر ب ڕێك و ڕەوشتێن دویر ژ كۆلتوور و دابونەریتێن مە ڤە دبەن.
ب گشتی ئەڤ بەڕنامە و تۆڕێن جڤاكی مەترسی و خەفكێن ب مەترسی نە ل هەنبەر پاشەڕۆژا زاڕۆكێن مە، ئەگەر ئەم لێ هشیار نەبین و خەمەكا باش ژێ نەخوین و جوان پەروەردە نەكەین و ژ ڤان بەرنامەیان دویر نەئێخین، هەر دیسا سانسۆرێ نەئێخینە سەر وان بەڕنامەیێن ب ڤی شێوەی یێ ئەو تەماشە دكەن، زاڕۆكێن مە دێ د ناڤ گەلەك ڕێكێن شاش دا بازدەن و د پاشەڕۆژێ دا دێ هندەك گەنجێن ڕێ بەرزە و بێ ئارمانج بەرهەمهێن.