3 بیروباوەرێن خەلەت دەربارەی قووناغا سنێلەییێ
سولین کەریم چولی
قۆناغا سنێلەیێ قۆناغەکا ئاڵوز و ب سەرکێشیی یە و د هەمان دەم دا یا سەرسوڕهێنەر و جوانە، ئەڤ قۆناغە ب گشتی ژ ژیێ ١٢ ساڵی دەستپێدکەت هەتا ژیێ ٢٤ ساڵی، و ب قۆناغەکا پڕ ئاستەنگ و چالاکیان دهێتە نیاسین، نە بتنێ بو هەرزەکاران بەلکو بو دایک و بابا ژی.
گەلەک بیروباوەرێن خەلەت دەربارەی ئەڤێ قۆناغێ هەنە کو ڤەکولینێن زانستی یێن ئەڤروکە (دیاردکەن چ ڕاستی بو وان نینە) ئەوان بیروباوەران رەت دکەن. ئەڤ بیروباوەرێن خەلەت بوینە ئەگەرێ پتر ئاڵوزبون و زەحمەت بونا ژیانا سنێلان و دایک و بابێن وان.
ژ وان بیروباوەران:
-1 توڕەبون و هەلچونا سنێلەیان ژ ئەگەرێ گوهوڕینا هۆرمۆنانە: ئەڤ چەندە چ ڕاستی بو نینە. ڕاستە هۆرمۆن زێدە دبن و دهێنە گوهوڕین د ڤێ قۆناغێ دا، بەلێ نابنە ئەگەرێ توڕەبون و تێکچونا هزر و بیران. گوهوڕینێن د ڕەفتارێن سنێلان دا ژ ئەگەرێ گوهوڕینێن گەشەکرنا مێشکینە.
-2 قۆناغا سنێلەیێ قۆناغا کێم ئاقلی و تێنەگەهشتنێ یە و لسەر دایک و بابا پێدڤیە تەحەمولا وان بکەن هەتا مەزن دبن، ئەڤ چەندە دیار دکەت کو سنێلە د بێ ئاگەهن ژ ڕەفتار و هزرێن خو، و گرنگیێ ب دەوروبەرێن خو نادەن، هەروەسا کارێن تێکدەر و بێ ڕامان ئەنجام ددەن. بەلێ د ڕاستی دا ئەڤ قۆناغە یا ترسناک و دژوارە بو سنێلان بخو ژی. کارێ سنێلان د ڤێ قۆناغێ دا تاقیکرنا سنوران و ڤەدیتنا تشتێن نەنیاس و سەرنجڕاکێشە، ب هاریکاریا مەزنان ئەڤ حەز و خولیایە دشێن بهێنە بکارئینان بو گەشەکرنا کەسایەتیا سنێلەی و کەسەکێ بەرپرس و ڕێبەر بهێتە بەرهەڤکرن.
-3 دڤێت سنێلە بتنێ و سەربەخویانە د ڤێ قۆناغێ دا دەرباز ببیت داکو کەسایەتیەکا بهێز ژێ چێببیت.
هەرچەندە سنێلە د ڤێ قۆناغێ دا حەز دکەت سەربەخویانە کارێن خو ئەنجام بدەت، بەلێ لگەل هندێ ژی پیدڤی ب هەڤکاری و چاڤدێریا مەزنان هەیە. گەشەکرنا ساخلەم د ڤێ قۆناغێ دا ب هەڤپشکیا هەردو لایان (دایک و باب و سنێلەی) ب دەستڤە دهێت، نەک بتنێ بونا سنێلەی.
هەرچەندە سنێلە ژ دایک و بابێ خو دویر دکەڤیت و پتر ژ هەڤالێن خو نیزیک دبیت و حەز دکەت دەمی لگەل وان ببورینیت، لێ ئەڤە وێ چەندێ ناگەهینیت کو حەز ژ دایک و باب و مالا خو ناکەت، بتنێ د قۆناغا ڤەدیتنا کەسایەتی و شیان و حەزێن خۆدا دبوریت.
هەرزەکاری قۆناغا دیناتی و بێ ئاقلیێ نینە، بەلکو قۆناغەکا گرنگ یا ئاڤاکرنا پەیوەندیێن جڤاکی، داهێنان و ئاشنابونێ یە لگەل هزر و هەستێن بهێز.
وەرگێڕان ژ پەرتوکا:
Brainstorm by Daniel J. Siegel
