پێدڤیه رێكارێن رووبرووبوونا گهندهلیێ بهێنه خورتكرن
بههجهت هرۆری
رووبرووبوون و نههێلانا گهندهلیێ هند ب ساناهی نینه وهك دهێته بهحسكرن، رێكارێن بهرفرهه یێن تاك و كۆمی و قانوونی یێن توكمه و رژدی پێ دڤێن، ب تایبهت كو ههرێما كوردستانێ د چارچووڤێ وهلاتهكێ نیڤ ههلوهشیای و گهندهل دایه و ب ساناهی نینه ببیته خودان دهسهلاتهكا ئابووی یا سهربخوه. ب گۆرهی راپۆرتهكا نهتهوێن ئێكگرتی، عیراق ل رێزبهندا حهفتێ یه ژ ناڤ 180 گهندهلترین وهلاتێن جیهانی. گهندهلی ژ دیاردێن ههره ترسناكه د ناڤ جڤاكان دا و ب تاوان و دوژمنهكێ كوژهك دهێته نیاسین. ب شێوێ تاك یان كۆمی دهێته كرن و پتر ل وهلاتێن جیهانا سێیێ ههیه. ب گهلهك شێوهیان ژ ئالیێ هندهك بهرپرسێن حكومی و حزبی ڤه دهێته كرن. پۆست و پلهیێن خوه بۆ بهرژهوهندی و مفا یێن تایبهت ب كاردئینن، ب رێیا دزینهكا نهێنی یان رێڤهبرنا هندهك مامهله و كارێن نهقانوونی ل بهرامبهر وهرگرتنا هندهك دهستكهفتێن كهسۆكی یێن مادی و مهعنهوی. د ئهنجام دا كارتێكرنا نێگهتیف د بهرژهوهندی و مافێن گشتی و كهسێن دی دا دكهت.
گهندهلی كو هندهك شێوێن وێ دبچووكن و هندهك ژی دگههن بهایێ ملیاران دۆلاران، هند بهرفرهه بوویه ههموو قولاچكێن ژیانێ ڤهگرتینه و ب زهحمهت دهست ب سهر دا دهێته گرتن. ب گورهی راپۆرتهكا نهتهوێن ئێكگرتی، ل ڤان وهلاتان سالانه یهك ترلیۆن دۆلار ب بهرتیل دهێته دان و 2.6 ترلیۆن دۆلار ب گهندهلی دهێنه مهزاختن كو یهكسانه ب 5% ژ سهرجهمێ داهاتێ جیهانێ.
گهندهلی د گهلهك واران دا دهێته كرن كو د ههمان دهم دا دبن جۆرێن وێ: گهندهلیا سیاسی..گهندهلیا دارایی.. گهندهلیا جڤاكی ب رێكا توندوتیژی و پێلێنانا مافێن مرۆڤی ب گشتی.. گهندهلیا نیشتمانی ب رێكا خوهفرۆشی و خیانهتا وهلاتی..گهندهلیا كارگێری..گهندهلیا بازرگانی.. گهندهلیا بیروباوهران ب رێكا بهلاڤكرنا بیروباوهرێن توندرهو و هاڤی ل ناڤ جڤاكی..گهندهلیا رهوشهنبیری كو وارێن ئهدهبی، هۆنهری و میدیایی ب خوهڤه دگریت و گهندهلیا لهشكری. گهندهلی ب شێوێن؛ دزین، درهو، بهرتیل، مرۆڤكانێ، واستهكاری، فێلكرن، پاشگوهكرنا یاسا و رێنمایان، بهرهلایی و گرێبهستێن بێ بنیات دهێته كرن. گهندهلی ل ههرێما كوردستانێ بوویه جهێ ترسێ. د سهر پێنگاڤێن رووبرووبوونێ یێن دهسهلاتێ را ژی، گهندهلی بهردهوامه و دهمارێن ژیانا جڤاكی ب شێوهكێ كوژهك ڤهگرتینه و پتریا وان د ب پهردهكا یاسایكرنێ ڤه دهێنهكرن كو ب ساناه ئاشكرا نابن. وهسا دبینم كوجدیهتهكا خورت و بنیاتی و زانستی د رووبرووبوونا وێ دا نینه. ئهگهر ئالیێن دهسهلات ژ سهرۆكاتیێن یاسادانانێ و ههرێمێ و حوكمهتێ و دادوهریێ نیاز و بهرنامه و پێنگاڤێن جدی و كهتواری نهبن، دهست ب سهر دا ناهێته گرتن و ترسا وێ رۆژانه دێ مهزنتر بیت و جڤاك دێ بهر ب ههلوهشیانێ ڤه چیت. كێشه ئهوه درووشمێن سهرڤهیی یێن بۆ دژاتیا گهندهلیێ دهێنه بلندكرن پترن ژ پێنگاڤێن رژد یێن بۆ نههێلانا وێ دهێنه هاڤێتن! ئانكو نههێلانا گهندهلیێ راگههاندنا شهرهكێ مهزن ژ ههموو ئالیان ڤه پێ دڤێت كو ههموو تاكێن جڤاكی ههر ئێك ل جهێ خوه پێشمهرگه یێ نههێلانا وێ بیت. هندهك سهقا وهۆكارێن هاریكار و پشتهڤان بۆ پهیدابوون و گهشهكرنا گهندهلیێ ههنه و پێدڤیه ههر چ زووتره بهێنه چارهسهركرن. چارهسهركرنا ڤان رێكێن گهشهكرنا گهندهلیێ ههمان رێكێن دژاتی و نههێلانا وێ نه، كو ئهڤه نه:ـ لاوازیا بنهمایێن دیمۆكراسیێ. ـ نهبوونا دادپهروهریا جڤاكی. ـ نهبوونا نیازا جدی یا رووبروو بوونا گهندهلیێ.
ـ رێ نهدانا سرووشتی ب ئازادیا رادهربڕین و رۆژنامهڤانیێ.
ـ بجهنهئینانا یاسان ب شێوهكێ راست. ـ لاوازیا رۆلێ زانكۆ و پهیمانگههان د بهرههڤكرن و بهلاڤكرنا ڤهكۆلینێن زانستی یێن تایبهت ب رووبرووبوونا گهندهلیێ و ئاڤاكرنا جڤاكهكێ سڤیل ڤه. ـ بهرزهبوونا رهئیا گشتی یا جڤاكی. ـ بلندیا ئاستێ نهخواندهڤانیێ ل ناڤ جڤاكی. دێ راستتر بیت ههكه بێژین نزمیا ئاستێ رهوشهنبیری و ژیاتیبوونێ ل دهف تاكێ كوردستانێ. ـ تێكهلێككرنا پله و پۆستان ل گهل كارێن بازرگانی. ـ لاوازیا گۆتارا دینی. ـ پهیرهونهكرنا بنیاتێ (دانانا كهسێن ههژی ل جهێن ههژی). ـ پهیرهونهكرنا ناڤهرۆكا مهتهلا مهزنان (نان بۆ نانپێژی و گۆشت بۆ قهسابی). ـ ههبوونا رهوشهكا ئالۆز یا سیاسی و ئابۆری ل ههرێمێ كو قهیران و بڕینا مووچهیان ژێ پهیدا بوویه.ـ ههبوونا رێژهكا بهرچاڤ یا ههژاری و بێكاریێ د ناڤ جڤاكی دا. ـ نهبوونا شهفافیێ د دامودهزگههان یێن دارایی و داهاتێن وهلاتی دا. ـ پێشچاڤنهكرنا وان دۆسیێن گهندهلیێ یێن رادهستی دادگههان دبن بۆ رایا گشتی.
