تالیبان ژی گه‌هه‌شته‌ ئارمانجا خوه‌ و كورد نه‌!

تالیبان ژی گه‌هه‌شته‌ ئارمانجا خوه‌ و كورد نه‌!

31

حسێن تاها هرۆرى

بزاڤا تالیبان خودانا مه‌ترسیترین و توندره‌وترین ئایدلۆژیا هزری ئۆلپه‌رستی و جیهادی یه‌ پشتی داعش، بزاڤا تالیبان ژ سالا 1996 ـ 2001 ده‌ستهه‌لاتا ئه‌ڤغانستانێ كه‌فتبوو ده‌ستێن وان دا و ده‌وله‌تا (میرنشینا ئیسلامی یا ئه‌ڤغانستانێ) راگه‌هاندبوو، لێ یێن دانپێداین ب ده‌وله‌تا وان كرین بتنێ ئه‌ڤ هه‌ر سێ وه‌لاته‌ (سعودی، پاكستان و ئیمارات) بوون، سه‌رده‌مێ ده‌ستهه‌لاتا وێ خه‌لكێ ئه‌ڤغانستانێ د خرابترین ره‌وش دا بوو، رهێن ژیارێ ل وی وه‌لاتی هشك ببوون، خه‌لكێ ئه‌ڤغانێ ژ هه‌ژاری دنالین فێرگه‌هـ و خواندنگه‌هـ هه‌می ببوون ئۆلی و زانست بنبڕببوو، ئه‌ڤغانستان ببوو په‌ناگه‌ها بزاڤێن تیرۆریست و بهێزكرنا وان یێن وه‌كی (رێكخراوا قاعده‌) ب سه‌رپه‌رشتییا بن لادنی، تالیبان ب هه‌می شیانێن خوه‌ ڤه‌ هاریكاریا ڤێ رێكخراوا تیروری دكر، پشتی روودانا یازده‌ی سپتێمبه‌رێ، ئه‌مریكا ل دژی تالیبان شه‌ركر و حوكمێ تالیبانا وه‌رگێرا و ده‌ستهه‌لات كه‌فته‌ د ده‌ستێن نووخوازان دا و هێزێن ناتۆ كه‌فتنه‌ د ئه‌ڤغانستانێ و به‌ره‌ڤانی ژ ئه‌ڤغانستانێ دكر، لێ ئارامی هه‌ر نه‌كه‌فته‌ د ئه‌ڤغانستانێ دا وبزاڤا تالیبان هه‌ر نه‌شكه‌ستن و به‌رده‌وام شه‌ر ژ بوو ئارمانجا خوه‌ دكر، چه‌ند سه‌ركردێن وان ژی هاتن كوشتن لێ ئه‌و هه‌ر د رژدبوون ل سه‌ر خه‌باتا خوه‌، وه‌كی دلۆپا به‌رده‌وام ب كه‌ڤری دكه‌ڤیت و نه‌هێلیت كه‌ڤر ئارام ببیت تاكو كه‌ڤری دسۆمیت، بزاڤا تالیبان ژی ب هێزه‌كا لاواز ڤه‌ ل هه‌مبه‌ری مه‌زنترین هێزێن ناتۆ ل سه‌ر سه‌رێ وان ب وی ره‌نگی بوو، تاكو ئه‌و نه‌چاركرین ژ ئه‌ڤغانستانێ ده‌ركرین و شكه‌ستن ل هه‌مبه‌ری تالیبانێن پێخاس خواری، بیست سالێن ڕك بیێ راوه‌ستیان بزاڤا تالیبان به‌رخوه‌دان كر، بیست سالان هێزا ناتۆ مه‌شق و راهێنان ب ئارتێشا ئه‌ڤغانستانێ كرن هێزه‌كا له‌شكه‌ری ئه‌كادێمی و په‌روه‌ردای ژ 350 هزار له‌شكران پێكئیناند، ب ملیاردان دۆلار لێ خه‌رجكرن، لێ رۆژه‌كێ بتنێ ژی وێ هێزێ خوه‌ ل به‌ر هێزێن بزاڤا تالیبان نه‌گرت و نه‌وێریان گوله‌یه‌كێ ژی ل دژی تالیبان بهاڤێژن، ئه‌رێ ما ئه‌ڤه‌ نه‌شكه‌ستنه‌كا مه‌زن بوو بۆ هێزێن ناتۆ و شه‌رمزاری بوو بۆ ئه‌مریكا؟ ئه‌رێ وه‌لاتێن جیهانێ دێ ئه‌و باوه‌ری ب ئه‌مریكا مینیت كو خودان مه‌زنترین هێز بیت یان ئه‌رێ دوژمنێن ئه‌مریكا دێ وێ هزرا مه‌زن یا به‌ری نكه‌ بۆ ئه‌مریكا كه‌ن پشتی ڤێ شكه‌ستنێ؟ سه‌ركه‌فتنا بزاڤا تالیبان ل سه‌ر ئه‌مریكا و هێزا ناتۆ جیهان هه‌می حێبه‌تیكر، چه‌وا هۆسا بساناهی ئه‌ڤغانستان بۆ وان هاته‌ به‌ردان؟ تشتێ سه‌یر ل ڤێرێ ئه‌وه‌، ئه‌و هێزا ئیسلامی یا توندره‌و یا بیست ساله‌ هیچ رێزگرتنێ ل مافێن مرۆڤان و ئازادیێ و دیمۆكراسیێ نه‌گریت، یا بیست ساله‌ ل دژی ئه‌مریكا و هێزێن ناتۆ دجه‌نگیت، یا خرابترین كارێن تیرۆرێ ل هه‌می كوژیێن جیهانێ ئه‌نجامداین، ب خه‌باتا بیست سالان گه‌هه‌شتنه‌ ئارمانجا خوه‌ و هه‌می وه‌لاتیێن زلهێز (ئه‌مریكا، رۆسی، چین، بریتانیا و گه‌له‌ك وه‌لاتێن ئه‌ورۆپی) ژی ژترسێن وان دا د ئاماده‌نه‌ ل گه‌ل وان روونن و دانوستاندنان ل بن ئالایێ وان بكه‌ن و بۆ خوه‌ هیڤیان ژێ بكه‌ن بتنێ ئه‌ڤغانستانێ نه‌كه‌نه‌ په‌ناگه‌ها تیرۆرستان هوون د ناڤ خوه‌ دا بۆ خوه‌ چبكه‌ن ئه‌م مایێ خوه‌ د وه‌ دا ناكه‌ین، گه‌لۆ ما ئه‌ڤه‌ نه‌دانپێدانه‌ ب ده‌وله‌تا وان، پشتی ڤێ هه‌میێ؟ یا ژ وێ حێبه‌تیتر ئه‌م كوردن، مه‌ ل دژی هیچ وه‌لاته‌كی شه‌ڕ نه‌كریه‌، تایبه‌ت ل دژی وه‌لاتێن زلهێز ئه‌م نه‌وێرین ل به‌ر كۆچكێن بالاڤیان ژی به‌حسێ وان بكه‌ین دا ژ مه‌ تۆره‌ نه‌بن، مه‌ بتنێ به‌ره‌ڤانی یا ژ خوه‌ كری، مه‌ كارێن تیرۆری ل هیچ وه‌لاته‌كی ئه‌نجام نه‌داینه‌، ئه‌و دیمۆكراس و رێزگرتنا كوردان بۆ هه‌می ئایدلۆژیان هه‌ی ل گه‌له‌ك وه‌لاتان نینه‌، ئه‌م كورد ل سه‌ر هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌كی د مه‌ترسی نینین و خوه‌ ل گه‌ل جیهانا نووخواز دگونجینین، ئه‌ڤه‌ سه‌د ساله‌ ئه‌م ژی خه‌باتێ بۆ مافێن خوه‌ یێن ره‌وا و سه‌رخوه‌بوونا خوه‌ دخوازین، بۆچی بۆ مه‌ ده‌وله‌ت نه‌بیت و بۆ تیرۆرستان ده‌وله‌ت هه‌بت؟ ئه‌رێ ما ئه‌م كورد ژی نه‌مرۆڤین، هه‌ر چه‌وا بیت ئه‌م ژ وان مرۆڤترین و مافدارترین، بنێرینا من ئه‌م كورد دڤێت ددژوارتر بین ل گه‌ل جیهانێ و بزاڤێن مه‌ ژی هنده‌كێ دگه‌رمتر بن دا خه‌لكه‌ك هزره‌كێ بۆ مه‌ ژی بكه‌ت، بلا مه‌ ژی ده‌وله‌تا خوه‌ هه‌بیت بلا ناڤێ مه‌ بچیته‌ د لیستا تیرۆرێ دا، ئه‌م بۆچی ژ ده‌وله‌تبوونێ دترسین، هه‌كو ئه‌ڤغانی ژ برسان نه‌مربن ئه‌مژی نامرین، ئاشتیخوازی و ئارامیا مه‌ ئه‌م ته‌په‌سه‌ركرینه‌ و ب ڤی ره‌نگی دێ هه‌ر ته‌په‌سه‌ر مینین.

کۆمێنتا تە