لیستهیا وندابوونێ
شەمس عنتەر
د ئێڤارا كو دشبهه كهڤیێن وندابوونێ ده، گوند ب نهفهسێن بایێ رادزێ و ب ترسێ كو دران ههنه شیار دبوو. ل ور، كو نه سینوور ب زهلالی ههبوون و نه ئالایێن تهمام، دهستهەلاتهك بێ سیا دهولهتێ چێبووبوو; ئەو وهك دوومانا كو ژ ئاخا كو هێ ناسنامهیا وێ نههاتیه دیاركرن بلند دبه، رهنگ دگوههراند.
وان دگۆتن كو ئەو بهشهك ژ ئارتێشهكه مهزنن، د ناڤ وێ ده وهك خوێ د ئاڤێ ده دههلن. لێ تاما وان د چیڕۆكان ده، و د چاڤێن كو فێر بووبوون بێدهنگ بپرسن ده، ئەشكهره مابوو. وان سترانێن كو دلێ جوانان گهرم دكرن بهلاڤ كرن، جوانێن كو ناڤێن وان دكهڤن لیستهیا وهندابوونێ.
لێ چیڕۆك ب لهیلایێ دهست پێ نهكر.
بهری وێ، ب سهدان كهسێن وهك لهیلایێ دهست پێ كربوو؛ دهما كو مال ب وێنهیێن ل سهر دیواران ڤه داگرتبوون: جوانهك كو ڤهنهگهڕیابوو، یهكی كو هاتبوو گرتن، و یێ سێیهم كو ناڤێ وی د ناڤ «وندابوویان» ده وندا بووبوو.
دایكێن كورد كوڕێن خوه د بیرئانینێ ده هلدگرتن، وهك برینێن ڤهكری كو نه باش دبن و نه ژی تێنه ژبیركرن. ئەو ب دلێن گران دمهشیان، ژ بهر كو خهم بووبوو ههوایا كو تێ هلمژین.
د ههر مالهكێ ده دایكهك ناڤێ كهسهكی وندابووی، ئان ژی گهلهك ناڤان، د بیرا خوه ده دپاراست.
و د ههر دوایهكێ ده، هێڤییهكه لەرزۆك و بێدهنگ ههبوو: بلا یهك ڤهگهڕه… كی بێ كی به.
لهیلا، خوهدی گێسێن درێژ، ههز دكر ل پهی پهرپهرۆكان برهڤه، ناڤێن ستێركان هین ببه و ل سهر تهختێن دبستانێ روونه. دایكا وێ ب ئاوایهكی كو نه وهك ترسێ ئاسایی بوو ژ وێ دترسیا؛ ترسهك وهستیایی و كهڤن، وهكی كو ب شیرێ دایكێ ره بووبوو میراس. وێ لهیلا زێدهتر ژ پێدڤیێ د ناڤ دهستێن خوه ده دگرت، وهكی كو دخوهست تشتێ كو ژ جیهانێ مایه د ناڤ ملێن خوه ده بپارێزه.
د شهڤهكا بێ ههیڤ ده، وان ل دهری خستن، مینا كو قهدهر ل دهری دخه: بێ دهستوور. نه قیریان كرن و نه ژی گەڤ كرن. تهنێ لهیلا برن، وهك پهلێ كو ژ پرتووكهكه كو هێ نهقهدیا هاتیه راكرن. د یهك كێلیێ ده ههموو وێنهیێن ل دیواران شكهستن، وهكی كو ئەو نه تهنێ بیرئانین بوون، لێ نیشانێن پێشوهخت یێن فهلاكهتێ بوون.
دایك قیریا، گازی كر، گەڤ كر، لێ دهنگێ وێ بێ بهرسڤ ما. ئەو دزانبوو كی لهیلا بریه. ئەو یهكهم جار دهما كوڕێ وێ یێ پێشین وندا بوو ناس كربوو؛ جارهكه دن دهما نووچهیا كوڕێ وێ یێ دویهم هات، و جارهكه سێیهم دهما یێ سێیهم تهنێ هتیمالهكه ب ئێش ما. ئەڤ جار، ژ بۆ وێ تهنێ لهیلا مابوو… و لهیلا ژی نهما.
دگۆتن كو ئەو زارۆكان دجڤینن، هین دكن و ژ وان ره «پێشهرۆژهك» چێدكن. لێ گوند تشتهكی دن دبینی: كهچكێن كو وندا دبوون، ناڤێن كو ژ دهفتهرێن دبستانێ دهاتن ژێبرن، و دایكێن كو ناڤهكی دن ل لیستهیا وندابوونێ زێده دكرن، بێ كو د دلێن خوه یێن ژخوه بارگران ده جهێ ڤالا ببینن.
لێبهلێ، ئاخێ هێ ژی ب نهپهنی دگۆت:
تو دهستهەلاتهك، ههكه ل سهر ترسێ زارۆكان ئاڤا ببه، ماینده نابه.
چو ئالایهك ب راستی بلند نابه، ههكه ب هێسرێن دایكان وهره درووتن.
و چو پێشهرۆژ ژ ههمبێزا كو ب زۆر ژ زارۆكێن خوه هاتیه ڤالا كرن، نایێ دنیایێ.
د سبههێ ده، دهما رۆناهی ب دودلی ڤهگهڕیا، دایكا لهیلایێ ل بهر دهریێ ڤهكری روونشتبوو. وێنهیێن وندابوویان ل دۆرا وێ بوون، و ئەو ل ڤالاهیێ دنێڕی، وهكی كو ئەو دكاره جیهانێ ژ نوو ڤه رێك بخه. ئەو نه ل بهندا مووجیزهیهكێ بوو؛ تهنێ ب تێلهكهك نازك یا خهیالێ ڤه خوه دگرت: كو كهچا وێ ڤهگهڕه، ئان ژی ئەڤ خوینا درێژ یا نایێ دیتن راوهسته.
لێ گوندی دزانی…
گاڤا وندابوون زێده دبه، ئەو ئێدی بوویهرهك نینه.
بهلكی دبه ژیانهكه ب تهڤاهی.
