هەر ل سـالا 1961 هەتا 1975ێ پێنج جـاران گوندێ مە هاتیە وێرانكرن
هەڤدیتن: رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ
4-4
شەڕێ هەرە دژوار كەتە پشتا بانیا گوندێ شاوریكێ و ئەڤی شەڕی هەتا دەمژمێر چواری ئێڤاری بەردەواكر. بەلێ مروڤ وژدانا خوە خراب نەكەت ل ئەوی شەڕی دا خودێ ژێ ڕازی محەمەد ڕەشید ڕۆلەكی ئێكجار مەزن هەبی و ئەوی ب تڤەنگا خوە بەرسینگێ لەشكری گرت و نەهێلا لەشكر ب گەهەیتە ناڤ گوندێ شاوریكێ دا هەتا پێشمەرگە گەهشتی جهێ شەڕی و هەتا محەمەد ڕەشید ب دژواری هاتی بریندار كرن، ئەوی بەرەڤانی ژ گوندی كر و هەر وەسا خێزانا محەمەد ڕەشید خانم فەریدا فیشەك و تەقەمەنی بۆ پێشمەرگەیی دگەهاندنە چەپەرێن پێشمەرگەیی و دناڤ ئەوی شەڕی دا تلیلی ڤەددا و مورالا پێشمەرگەیی دناڤ ئەوی شەڕی دا بلند دكرن، هەر وەسا دەمێ محەمەد ڕەشید هەڤژینێ وێ برینداریوی خانم فەریدا دەستدا چەكا زەلامێ خوە و گوت: ئەز نە فەریدا مە ئەز محەمەد ڕەشیدم و دێ دێ ب تڤەنگا وی شەڕێ دوژمنی كەم . ل هەیڤا نیسانا سالا 1987ی هێرشا لەشكرێ حكومەتا ئیراقێ و دگەل فەوجێن جاشان هیڕشی گوندێ بوتیا ل پشتا باژێڕێ دهوكێ كرن، و ل پشتا بانیا گوندێ باكوزێ پێشمەرگەیی بەرسینگێ ئەڤێ هێرشێ گرتن و تەقێ دەستپێكر و ئەڤێ شەڕی هەر ژ سپێدێ هەتا چواری ئێڤاری ڤەكێشا و هێزا حكومەتا ئیراقێ نەشیا ئارمانجا خوە ب جهـ بینن و ب سەرشوڕی پاشدا زڤڕین و د ئەڤی شەڕی دا سێ چەكدارێن حكومەتا ئیراقێ ب ساخی هاتنە ئێخسیركرن، و چەند جورێن چەكی بونە دەستكەفتیێن پێشمەرگەیی، بەلێ پێشمەرگەیێ قەهرەمان و چاڤنەترس چەتو كوچەر د ئەڤی شەڕی دا هات برینداركرن.
هەر دیسان ل ئێڤاریەكێ شەهید محەمەد شەفیق گازی من و سلێمان و سەعدی عریف سالح كر و گوتە مە خوە بەرهەڤ بكن و ئەم دێ بۆ جهەكێ چین و ئەم بۆ گوندێ زێوكا عەبو هاتین. دەمێ بویە شەڤ مە شیف ل گوندی خوار و ئەم بۆ گوندێ دویلیا هاتین دەمی ئەم نێزیكی جادا سەرەكی بوین مە هندەكا ب زمانێ عەرەبی گازی مەكر و گوتن: ڕاوەستن و خوە ڕادەستی مە بكەن. هەر دەملدەست مە هەر چوار پێشمەرگەیان دەملدەست دەستدانە چەكێن خوە و مەژی تەقە ل ئەوان كرن. پشتی مە بەڕەڤانیەكا باش ژخوە كری و مە ئەو مەفرەزا ئیستخباراتێ پاشڤە چوون و ئەمژی بۆ جهێ ئەوان چوون و بەرێ خوەدایێ ئەوان هەژمارەكا ساجور و نارنجوك ل جهێ خوەدا هێلابون. مەژی ئەو تەقەمەنی هەلگرتن و ب سلامەتی ژ ناڤ ئەوێ بوسەیێ قورتالبون.
هەر وەسا پێشمەرگەیێ شوڕەشا گولانێ شەفیق محەمەد گوت: دەمێ ئەم پێشمەركە ل جەولا بۆ دەڤەرێ دهاتن و یان دەمێ ئەم ل بێهنڤەدانێ تایبەت ل وەرزێ زڤستانێ و ل شەڤبێریێن دگەل هەڤال و كەس و كاراندا من چیڕوكێن فلكلوری دگوتن و مە دەمێن خوە یێن شەڤێن درێژ یێن زڤستانێ دگەل ئەڤان چیڕوك و سوحبەت و سەرهاتیان دبوراندن. ل ڕاستی ل ئەوی دەمی حەزەكا مەزن یامن ل سەر چیڕوك و سەرهاتیێن كوردەواری هەبون بۆ نمونە چیڕۆكا درێژ یا قەمەر زەمان مە بۆ ماوێ چەند شەڤان بۆ هەڤالان دگوتن و دئەوێ چیڕوكێ دا سێ سەد و پێست ناڤ هەبون و نوكە چوار ژ ئەوان ناڤێن د ئەوێ چیڕوكێ دا ل بیرا من نەماینە.
هەر دیسان ل هاڤینا سالا 1987ی ئەم پێشمەرگەیێن لیژنا ناوچا دهوكێ ب سەرپەرشتیا شەهید محەمەد شەفیق سەعدوللا و فەرماندە خالد كوچەر بۆ دەڤەرا گوندێ سەرتەنگێ هاتین و ب چەكا دوشكێ و ب گولەیێن ئاربیجیان مە تەقە ل هەژمارەكا ترومبێن لەشكری كرن و زیانێن گیانی گەهشتنە ئەسكەرێ حكومەتا ئیراقێ و پێشمەرگە ژی د ئەڤێ چالاكیێ دا ب سلامەتی ئەڤ چالاكیە ئەنجامدا. ل پایزا سالا 1986ی ئەم چەند هەڤالێن پێشمەرگە پێكهاتیبون هەر ئێك ژ هەڤال محەمەد شەفیق، زوهەیر بامەرنی، توفیق محێ، سلێمان، سەعدی عریف سالح، شەفیق محێ بۆ دەشتا سلێڤانەیا چوین و ب شەڤێ ل بنێ گوندێ تركژا دەربازی جادا گشتی بوین و ل ئەوێ شەڤێ ئەم گەهشتن بۆ گەلیێ گوندێ مێرگەسۆرا و ب ڕۆژێ د ئەوی گەلی دا ل هەشارێ دا ماین و ل دەمێ بویە شەڤ ئەم بۆ گوندێ پەراڤێ هاتین ل نێزیكی پروژێ كومپانیا عەرەبی می چالاكیەك ئەنجامدا و پاشی ئەم بۆ لیژنا ناوچا دهوكێ ب سلامەتی هاتین.
د ئەڤی ماوەیی یێ پێشمەرگایەتیێ دا سێ جاران ئەز دگەل فەرماندە محەمەد خالد بوسەلی بۆ ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ چوین. ئەم ژ بارەگایێ لیژنا ناوچا زاخۆ ل حەفتەنینێ بۆ گوندێ سەناتێ هاتین و ل شەڤێ ل تەنگا خەزێ ل ڕویبارێ ئاڤا هیزل دەربازی باكورێ كوردستانێ بوین و هەر ل ئەوێ شەڤێ ئەم بۆ گوندێ جلبیا گەهشتن و ل ئەوێ نهالا دناڤبەرا گوندێ جلبیا و گوندێ بلك ادا ل هەشارێ دا ماین. هەلبەت ل ئەوی دەمێ ڕێكخستیێن پارتی گەلەك هاریكاری و پشتەڤانیا شۆڕشێ دكرن. ل ڕۆژا دیتر بۆ خوارن و هاریكاری ئینان و ب هاریكاریا دەلیلن گوند بۆ گوندی بۆ بەر بنێ چیایێ جودی برن و ب شەڤێ ل نێزیكی گوندێ قەسركا گەلی ل پشتا باژێڕێ جزیرێ برین و ل ڕویبارێ ئاڤا مەزن یاكو دبێژنێ ڕویبارێ دیجلە دەربازكرن. ب شەڤێ ئەم ل تەنشت قەسرا عەلو دینو ماین و ل شەڤادیتر هەر ب ڕێكا هەڤالێن مە یێن ڕیكخسیێن پارتی ل بنێ باژێڕێ مسێبینێ دەربازی سنورێ ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ بوین. هەر وەسا ل دەمێ دونیا ل مە دبی شەڤ و ئەم دا ب ڕیكێ چین خودێ ژێ ڕازی فەرماندە محەمەد خالد بوسەلی داب ۆ بێژت: ب هیچ ڕەنگەكێ دەمێ لەشكرێ حكومەتا توركیا تەقێ ل هەوە دكەت ناچێبت هوین بەرسڤا ئەوان بدەن ژبەر ئەم مێهڤانێن واینە و ئاریشەیا مە دگەل لەشكرێ حكومەتا ئیراقێ هەیە و هەر هات و بی شەڕێ سینگ و سینگ ل ئەوی دەمی هەوە مافێ بەرەڤانیكرنێ ژ گیانێ خوە هەیە هوین تەقێ بكەن. پشتی بۆ ماوێ چەند ڕۆژەكان مە چەك و تەقەمەنی هەر ب ئەوێ ڕێكێ ڤە بۆ كوردستانێ هاتین و ئەو چەك و تەقەمەنی مە ڕادەستی بارەگایێ لیژنا ناوچا زاخۆ كرن. مە بەردەوامی دا خزمەتا خوە یا پێشمەرگایەتیێ كو ل ئەوی دەمی ئەز و برایێ خوە شەهید توفیق پێكڤە پێشمەرگبون و دایكا من ل زاخۆ بو.
بەلێ ل سپێدەهیت ڕۆژا 25/8/1988ی ئەز ل بێهنڤەدانێ بوم و ل ئەوی دەمی ل گوندێ پیربلا بوم دەمێ مە زانی حكومەتا ئیراقێ چەكێ كێمیاروی یا ل دەڤەرێ ڕەشاندێ و خەلكێ قەستا سەرسنوران كرن. ئەز ڕابوم و من قەستا گوندێ ئەلانشێ ل گەلیێ پساغا كرن و چوومە مالا پسمامێ خوە دینویێ سۆفی و مە دەستێن زاڕۆكێن ئەوان گرتن و ل ڕاستا گوندێ زێڤیا ئەم ڕادەستی لەشكرێ توركیا بوین. ئەو خەلكێ ئەم ل ئەوی گەلی دا هەژمارا دوازدە هزار كەسالن بون. پشتی بورینا چەند ڕۆژان ل گەلیێ زێڤیادا ماین هەلبەت ل ئەوی ماوەیی لەشكرێ توركیا هەمی ڕۆژان دا بەری ئەوی خەلكی دەنە ئەوێ بەتەنێ و ل بەر ئەوێ هەتاڤێ مینن هەتا كو ئێڤاری دا جارەكادیتر مە بۆ ئەوی گەلی زڤڕینن و ئەڤە ڕەفتارێن لەشكرێ توركیا كو دگەل ئەوی خەلكی دكرن. ب راستی ل پێشچاڤێن مە مە دیتن لەشكرێ توركیا بێرێزی ب ئەوی خەلكی دكرن و گەلەك جاران زەلام ژی دقوتان. ئەوبی پشتی چەند ڕۆژان ترومبێل ئینان و ئەو خەلكە سیاركرن، و بۆ كەمپا چەمێ بەرئاڤا باژێڕێ ئامەدێ برن و مە دەمێ خوە ل ناڤ كەمپێ دا بوراندن.
هەتا سەرهلدانا بهارا سالا 1991ی ب سەربلندی و سەرفرازی ئەم بو هەرێما كوردستانێ هاتین. من جارەكادیتر من دەستدا چەكێ خەباتێ بیمە پێشمەرگە هەتا سالا 2007ی ل دویف بریارا وەزارەتا پێشمەرگەیی ب پلەیا عریف هاتم خانەنشینكرن، بەلێ دێ بۆ دیروكێ بێژم و بلا هەمی خواندەڤان گوهداریێ ل سەر ئەڤێ بێ دادیێ بكەن د ئەڤی ژیێ پێشمەرگایەتیێ دا و دگەل دوو برایێن من شەهیدێن سەنگەری ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ من شەقاندین ب ئەڤێ پلەیا عریف بێمە خانەنشینكرن، بەلێ زور سوپاس بۆ ڕۆژنامەیا ئەڤرو ب سەرەدانا مالا مە ل گوندێ بالقوسێ داین و ئەڤ دیدارا دیروكی دگەل من سازكرین و ئەڤەژی شانازیە بۆ خزمەت و خەباتا پێشمەرگەیێن قەهرەمان و ماندونەناس و بۆ دیروكێ و نڤشێن نوی ب دەنە دیاركرن و دیروكا مە یا شوڕەشا ئەیلۆنێ و گولانێ د ناڤ گوڤار و پەرتوك و ڕۆژنامەیاندا بهێت تۆماركرن و ئەرشیفكرن و هەر ساخ و سەركەفتی بن.
