هەتا كه‌نگی گۆڤارا په‌یڤ ده‌رنه‌كه‌ڤیت؟
عه‌بدولخالق سولتان
ئه‌ڤه هه‌یامه‌كا خۆش ب سه‌ر ده‌ركه‌فتنا دویماهی ژماره‌یا گۆڤارا «په‌یڤ» دا داربازبوون،(نێزكی هه‌فت هه‌یڤانه) و ژماره‌یا نوی یا چاڤه‌رێكری (ژماره 104) هەتا نوكه ده‌رنه‌كه‌ڤتیه. دبیت هه‌ر نه‌هاتبیته دیزاینكرن! سه‌ره‌رای كو چه‌ندین بابه‌ت یێن ئه‌دیب و نڤیسه‌رێن پارێزگه‌ها دهۆكێ بۆ ئه‌ڤێ گۆڤارێ هاتینه ره‌وانه‌كرن. ژبه‌ركو گۆڤاره‌كا گرنگ و تایبه‌تمه‌ندییا خۆ ل سه‌ر ئاستێ بزاڤا ئه‌ده‌بی ل پارێزگه‌ها دهوكێ یا هه‌یی.
گه‌له‌ك سوحبه‌ت و گۆتگۆتك هه‌نه ل سه‌ر ئه‌گه‌رێن راوه‌ستیان و نه‌ده‌ركه‌فتنا ئه‌ڤێ گۆڤارێ هه‌نه، به‌لێ سوحبه‌تا ژ هه‌میان پتر دهێته گۆتن ئه‌وه كو پاره بۆ چاپكرنا ئه‌ڤێ گۆڤارێ نینن! ژبه‌ركو چ داهات بۆ ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران ناهێت كو ل ده‌رئێخستنا ئه‌ڤێ گۆڤارێ بمه‌زێخیت. هه‌ر چا‌وا بیت دویڤچوونا ئه‌گه‌رێن ئه‌ڤێ كێشێ نه بابه‌تێ نڤیسینا منه. به‌لكی گرنگیا ده‌ركه‌فتنا ئه‌ڤێ گۆڤارێ مژارێ سه‌ره‌كی یێ ئه‌ڤێ نڤیسینێ یه.
گرنگیا گۆڤارا (په‌یڤ)
من ئه‌ڤ گۆتاره نه‌دنڤیسی ئه‌گه‌ر هه‌ر گۆڤاره‌كا دی ژبلی گۆڤارا (په‌یڤ) هاتبایه دائخستن! ژبه‌ركو په‌یڤێ نه تنێ ل ده‌ڤ من به‌لكی ل ده‌ڤ پڕانیا نڤیسكارێن دهوكێ بهایه‌كێ تایبه‌ت و گرنگیا خۆ یا هه‌ی، نه‌خاسمه ل نك وان ئه‌دیب و نڤیسه‌رێن د ڤێ گۆڤارێ دا به‌رهه‌مێن خۆ به‌لاڤكرین. ژبەركو (په‌یڤ) نوونه‌ریا ئه‌وان هه‌میان دكه‌ت و ده‌نگ و ره‌نگێن ئه‌دیب و نڤیسكارێن دهۆكێ یه د هه‌می كۆربه‌ند و كۆمبوونان دا.
(په‌یڤ) گۆڤارا ئێكانیه ئه‌وا ب درێژیا مێژوویا خۆ (پتره ژ سیهـ سالان) خۆ ملكه‌چی چ هزر و لایه‌نێن ده‌ستنیشانكری نه‌كری. به‌لكی هه‌می نڤیسكار و ئه‌دیبان ژ هه‌می هزر، بۆچوون، ئایین، رێباز و نه‌ته‌وه‌یان به‌رهه‌مێن خۆ ب شێوه‌كێ دادپه‌روه‌رانه تێدا به‌لاڤكریه. له‌ورا، بوویه خۆدیكا ئه‌ده‌ب و نڤیسینێن باژێرێ دهوكێ. ب گۆتنه‌كا دی؛ بوویه چه‌تره‌ك و هه‌می نڤیسكار دبن دا بوون.
دیسا (په‌یڤ) ئه‌و تاكه رێكه یا ئه‌دیب و نڤیسه‌رێن به‌هدینی و خه‌لكێ پارێزگه‌ها دهۆكێ دشیان ب سه‌رفه‌رازی به‌رهه‌مێن خۆ تێدا به‌لاڤ بكه‌ن و شانازیێ ببه‌ن كو به‌رهه‌مێن وان د گۆڤاره‌كا وه‌كی (په‌یڤ) دا یێن هاتینه به‌لاڤكرن. ژبه‌ركو ئه‌ڤ گۆڤاره نه تنێ به‌رهه‌مان دوه‌شینیت. به‌لی ناسنامه‌یا نڤیسكاریێ ژی ب شێوه‌كێ نه‌راستەوخۆ دده‌ته وی كه‌سێ به‌رهه‌مێن وی تێدا دهێنه به‌لاڤكرن! ژبه‌ركو ئه‌ڤ گۆڤاره یا تایبەته ب نڤیسكار و ئه‌دیبێن پارێزگه‌ها دهۆكێ. و ژ ئالیێ وان ڤه بابه‌ت دهێنه په‌سه‌ندكرن و به‌لاڤكرن. ئه‌ڤجا هه‌ر به‌رهەمێ تێدا دهێته دیتن ل سه‌ر ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران و بزاڤا ئه‌ده‌بی یا دهۆكێ دهێته حسێبكرن.
گۆڤارا «په‌یڤ» وه‌كی مه به‌ری نۆكه ژی ئاماژه پێكری، د قادا ئه‌ده‌بیاتێن ده‌ڤه‌رێ دا خۆدان دیرۆكه‌كا ڕند و زێرینه، و نه‌تنێ خه‌لكێ دهۆكێ به‌رهه‌مێن خۆ تێدا به‌لاڤ دكه‌ن، به‌لكی پڕانیا نڤیسه‌رێن باكورێ كوردستانێ به‌رهه‌مێن خۆ ب تیپێن ئه‌ره‌بی و لاتینی د ناڤ رۆپه‌لێن ئه‌ڤێ گۆڤارێ دا به‌لاڤ كرینه. ئانكو «په‌یڤ» نه تنێ گۆڤارا بەلاڤكرنا به‌رهه‌مێن ئه‌ده‌بی یە! به‌لكی ئه‌و پره‌كا گرنگه نڤیسه‌رێن باكور و باشوورێ كوردستانێ ب هه‌ڤرا گرێدده‌ت. زێده‌باری كۆ ئه‌ڤ گۆڤاره مینا ته‌ڤنه‌كی یه، هه‌ڤبه‌ستنێ د ناڤبه‌را هه‌می نڤیسكارێن كورد دا و ب تایبه‌تی یێن پارێزگه‌ها دهۆكێ دروست دكه‌ت.
هه‌روه‌سا، ئه‌ڤ گۆڤاره، ژ به‌ر ژیێ وێ یێ درێژ و به‌رده‌وامیا ده‌ركه‌ڤتنا وێ و هه‌مه‌جۆریا بابه‌تێن وێ و هه‌مه‌ره‌نگیا نڤیسه‌رێن وێ، بوویه ئێك ژ ژێده‌رێن باوه‌رپێكری و سه‌ره‌كی یێن زانكۆ و زانینگه‌هێن مه، هه‌تاكو سازیێن بیانی ژی پشتبه‌ستیێ پێ دكه‌ن، هه‌ر ژ ده‌سپێكا سالێن نۆتان و هه‌تا نهۆ وه‌كو چاڤكانییه‌كێ ره‌سه‌ن یێ ئه‌ده‌بیاتێن كوردی دبینن. ئانكو، ب سه‌دان تێزێن دكتۆرایێ و نامه‌یێن ماسته‌رێ و ڤه‌كۆلینێن ئه‌دبی یێن ئه‌كادیمی ئه‌ڤ گۆڤاره بۆ خۆ كریه چاڤكانی و ژێده‌ر. دیسا ب رێیا ئه‌ڤێ گۆڤارێ چه‌ندین هه‌لسه‌نگاندن و خواندن بۆ بزاڤا ئه‌ده‌بی ل ده‌ڤه‌را به‌هدینان هاتینه ئه‌نجامدان.
گۆڤارا «په‌یڤ» ده‌رگه‌هه‌كێ سه‌ره‌كی یه ل به‌رانبه‌ر نه‌وه‌یێن نوی. ژ ئه‌دیب و نڤیسكارێن ده‌ڤه‌را به‌هدینان، كو خۆ تێدا بده‌نه نیاسین و به‌رهه‌مێن خۆ یێن نوی تێدا به‌رچاڤ بكه‌ن. و بۆچوونێن خۆ یێن جودا و هه‌ڤڕك دگه‌ل به‌ره‌بابێن كه‌ڤن بۆ جه‌ماوه‌رێ ره‌وشه‌نبیری بده‌نه دیاركرن. ژبه‌ركو ته‌خه‌یا ره‌وشه‌نبیران د هه‌می جڤاكان دا ته‌خه‌یه‌كا سنوورداركریه، و تنێ ئه‌و دناڤبه‌را خۆ دا هه‌ڤركیێن به‌رده‌وام دكه‌ن! و گۆڤارا «په‌یڤ» به‌رده‌وام مه‌یدانا بگره و ڤه‌كێشێن دناڤبه‌را ئه‌دیب و نڤیسه‌ران دا بوویه، و هه‌ر بزاڤه‌كا نوی یا ئه‌ده‌بی سه‌رهلدابا، ئێكسه‌ر نامه و به‌رهه‌مێن خۆ د گۆڤارا په‌یڤ دا به‌رچاڤكرینه. ژبه‌ركو گۆڤارا «په‌یڤ» هه‌رده‌م مینبه‌را شه‌رێن ئه‌ده‌بی بوویه، ئه‌وێن دناڤبه‌را ئه‌ڤان به‌ره‌بابان دا رویددا، و هه‌رده‌م بیاڤێ ئازادیێ دایه ده‌ربڕین ژ بیروباوه‌رێن جێواز بهێته كرن، دا راستیێ بۆ وه‌رگری و جه‌ماوه‌ری بدته خویاكرن.
چ بهێته كرن؟ هه‌رچه‌نده دبیت گه‌له‌ك بێژن سه‌رده‌م نه سه‌رده‌مێ گۆڤارێن كاغه‌زی یه و نهۆ ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران دكاریت ب رێكا سایت و مالپه‌رێن خۆ به‌رهه‌مێن نڤیسه‌ران بوه‌شینیت. به‌لێ ئاریشه نه د ئه‌ڤێ ئێ‌كێ دایه! ئاریشه ئه‌وه گۆڤارا «په‌یڤ» ژ قه‌وارێ خۆ وه‌كو گۆڤار ده‌ركه‌ڤتیه! و بوویه ناسنامه‌یا ئه‌دیب و نڤیسكارێن دهۆكێ. له‌ورا نابیت ب ساناهی ده‌ستان ژێ به‌رده‌ن و ببیته مالپه‌ره‌كێ دیجیتالی (هه‌رچه‌نده ئه‌ڤه ژی هه‌بیت گه‌له‌ك باشه). و هه‌ر ئه‌ڤ ئه‌گه‌ره‌یه وه‌كری تا نهۆ گۆڤاره‌كا وه‌كی «الاقلام» یا ئیراقێ ب كاغه‌زێ بده‌رگه‌ڤیت، دیسا گۆڤارا «نووسه‌ری كورد»، هه‌روه‌سا ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ ژی چه‌ندین گۆڤار هه‌نه تا نوكه ب كاغه‌زی ده‌ردكه‌ڤن وه‌كی «The Economist» یا بریتانی و «Scientific American» یا ئه‌مریكی و «العربی»یا كوێتی و «الفیصل» یا سعودی و گه‌له‌كێن دی. ژبه‌ر بهایێ زانستی و ئه‌كادیمی یێ ئه‌ڤان ره‌نگه گۆڤاران ب خۆڤه گرتی كو ژ قه‌وارێ گۆڤاران ده‌ركه‌تینه و بووینه مینا به‌لگه‌نامه‌یێن باوه‌رپێكری د ناڤ جڤاكێ دا و بۆ سه‌نته‌رێن زانستی بووینه لێڤه‌گه‌ر.
ئه‌ڤجا، نه‌ده‌ركه‌فتنا ئه‌ڤێ گۆڤارێ كێماسییه‌كا مه‌زنه بۆ سازیێن په‌یوه‌ندیدار و نابیت ل ژێر هه‌ر بهانه‌یه‌كا هه‌بیت چرایێ ئه‌ڤێ گۆڤارێ بهێته ڤه‌مراندن! گونه‌ها راوه‌ستیانا وێ ئه‌م هه‌می وه‌كو نڤیسه‌ر و ئه‌دیب هه‌لدگرین، هه‌روه‌سا ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران وه‌كو خودان ئیمتیاز دڤێت چاره‌سه‌رییه‌كێ بۆ ئه‌ڤێ راوه‌ستیانێ ببینیت. دیسا سازیێن په‌یوه‌ندیدار ئه‌وێن به‌رده‌وامیا بزاڤا ره‌وشه‌نبیری یا باژێرێ دهوكێ د خه‌ما وان دا دڤێت ده‌ستێ هاریكاریێ بكه‌ن و هه‌ر زوی چاره‌یه‌ك و ده‌رگه‌هه‌ك بهێته دیتن بۆ چاپكرنا ئه‌ڤێ گۆڤارا پڕ بها، ل سه‌ر ئاستێ پارێزگه‌ها دهۆكێ و هه‌رێما كوردستانێ.
