شهڕ … و مفادارێن شهڕى !
شهڕ و جهنگ ب سادهترین پێناسه كارهساتهكه ژ كۆمهكا كارهساتان پێك دهێت , كو رۆیێ بهرچاڤێ ئهڤان كارهساتان ئهو كۆما كهسێن دبن قوربان و رێژهیا چهندین جاران ژئهوان پتر كهسێن بریندار وپهككهفتى و ههروهسا كاڤل كرن و مالوێرانى و مشهختبون .َ.. ودگهل دگهل خۆ ئینانا چهندین نهخوشیێن دهروونى و دیاردهیێن جڤاكى یێن نامو و نهرێنى بۆ جڤاكى ..
و بمخابنى ڤه ههكهر چاڤخشانهكێ ل دیروكا جڤاكێ مروڤایهتیێ بكهین ( ئهوا هاتیه نڤیسین و ڤهگوهاستن )دێ بۆ مه دیار بیت قوناغێن ئهڤان شهڕ و جهنگان چهندین جار پترن ژ قوناغێن ئاشتى و ئارامیێ .
د ئهڤان شهر و جهنگان دا , بتایبهت ل ئهڤى چهرخێ نوى , چهندین كهس و گرۆپ وهكو مفادار ژ ههبونا ئهڤان شهڕو جهنگان دهێنه ههژمارتن و وهرار و گهشهدانا ئهوان د بهردهوامى و خوهش كرنا ئاگرى شهڕى دایه و ئهوان چ ههلوێََست و پرهنسیپێن نیشتمانى , نهتهوى ومروڤایهتى نینن هندى كه ههلویستێ ئهوان پتر ب قازانجى و پارهى ڤه گرێدایه و ههتا چ ڕاده دێ سهرمایێ خۆ ب رێكا ئهڤى شهڕى و ئهڤێ جهنگێ زێده كهن !
و وهك نموونه بۆ ئهڤان جۆره كهس و تاقمان :
– بازرگانێن فروشتنا چهكى : چ ئهڤ بازرگانه ل ئاست كومپانیایێن مهزن بن و ب سیاسهت و ستراتیژیا دهولهتێ ڤه گرێداى بن یان ب رهنگهك سهربهخو .. كو وهك مفادارێن سهرهكى دهێن ههژمارتن ژ بهردهوامیا شهڕ و جهنگان و ههلبهت گهرمیا بازاڕێ كڕینا چهكى , وگهلهك جاران كارتێكرنا ئهڤان بازرگانا لسهر كهسانێن سیاسى و بڕیار بدهست دا ههیه بۆ درێژ كرن و نه راوهستاندنا ئهڤى شهڕى .
– كهسێن قهچاغچى و شێوه مافیایى : شهڕ دبیته ئهگهرا كێم بونا كۆمهك پێتڤیێن بنهرهتى یێن گرێداى ژیانا خهلكى وگهلهك جاران ئهو كومپانى و كارگههێن بهرههمهێنهر ژى دهێنه راوهستان و ژكار دكهڤن , وئهڤهژى دبیته دهلیڤه بۆ كهسێن قهچاغچى و شێوه مافیایى ب رێكا چێكرنا تۆرێن قهچاغچیان و گرێدانا پهیوهندیێن بهربهڵاڤ لسهر ئاستێ نافخۆ و ژدهرڤه ئهڤى جۆرێ كهرهستهى ببهن ژدهرڤه و دهربازى سنورى بكهن و ئهوى كهرهستێ دى بینن داخل بكهن ولههر دو ئالیان مفاى ببینن, وههلبهت مژول بونا حكومهتێ ژى ب شهڕى و ڤهرێژا شهڕى رۆلێ وێ لاواز دكهت ژبو چاڤدێرى و كونترول كرنێ ..
– جۆره سهركرده و ئهفسهرێن پایهبهرز : دگهلهك شهڕێن درێژخایهن ل دوماهیكێ دیار بویه كو كهسانێن سهركردهو ئهفسهرێن پایهبهرز مفادار بوینه ژ درێژه پێدانا ئاگرێ شهڕى ههروهكو بوینه بهشهك دپروسهیا كرین و فروتنا چهكى , ههڤالبهندى و رێ خۆش كرن دگهل بازرگانێن چهكى ,رێ خۆش كرن بۆ ئینان و برنا ( دهرباز كرن ) كهرهستێن بازرگانى ب شێوهیهك قهچاغ و نهیاسایى .. یان ژى وهرگرتنا موچهیێ چهندین كهسێن ( تهنها ناڤ دلیستهیان دا ههى بێى كو ئهركهكى ئهنجام بدهن ) .. ئهڤ مفا وهرگرتنا ماددى بتنێ د قوناغا شهڕى دا دشێت بهێت ئهنجام دان .
– كهسێن دههۆل قوت و ئینتهازى: ژبهر كو شهڕ ( ههر شهڕهكێ ههبیت ) ژدهرڤهى چارچۆڤێ ئهو كهسانێن كو وهكو ههلوێٍَست باوهرى ب شهڕى و جهنگێ ههى كۆ دناخێ خۆدا باوهرى پێ ههیه كۆ بۆ بهرگریێ یه و دژى داگیركهرێ وهڵاتێ وى یه .. لێ جۆرهكێ دى یێ كهسان ههیه وهك دههۆل قۆت و ههلپهرێَس خۆ دهاڤێژن مهیدانێ و خۆ نێزیكى كهسێن دهستههڵاتێ دكهن وپتر ئهڤى ئاگرى خۆِش دكهن وگهلهك جاران جۆره كهسێن وهك ( هونهرمهند ,شاعر نڤیسهر , رۆژنامهڤان ) ژى دكهڤن دئهڤێ خهندهكێدا وپتر مهرهما ئهوان بدارشتن وبهشدارى كرن ب بهرههمهكى ژبو ب دهستڤهئینانا مفایهكێ ماددى یه نهكو ههلوێٍست و نیشتمان پهروهرى یه !
– جۆرهكێ نوژداران ! : ژبهركو دژینگهها شهڕى و جهنگێ دا گهلهك گڤاشتنێن دهروونى لسهر تاكێ جڤاكى پهیدا دبن وههروهسا بهربهڵاڤ بونا گهلهك نهخۆَشیان .. ل ڤێرێ ئێك ژبازارێن گهرم دبن بازارێ كلینیكێن نوژدارایه كو كۆما كهسێن نهخۆش یێن ( مراجعێ ) دكهن دهه جاركى هندى ئهوان كهسانن كو ل قوناغا ئاشتى و ئارامیێ !
و نفرهت ل شهڕى بن …
