عەبدولڕەحمان بامەرنی

كورتەچیڕۆكا «سێ خەون» ژ نڤیسینا (شیان كانیساركی)یە و د رۆژناما (ئەڤرۆ) دا هاتییە بەلاڤكرن، چیڕۆك ب كورتی بەحسا سێ خەونان دكەت، د ھەر خەونەكێ دا تشتەك دھێتە ژ دەستدان: ژ دەستدانا بابی (تایبەت و خێزان)، ژ دەستدانا چیایی (سروشت و جھـ) و ژ دەستدانا وەلاتی (نەتەوە). د ڤێ كورتەچیڕۆكێدا ڤەگێڕ سێ رۆلان دگێریت، كەسێ ئێكەم (ئەز)، ڤەگێر و ھەم كارەكتەرێ سەرەكییە ژی. تشتێ ئەز پالدایمە ڤێ نڤیسینێ، ھونەرێ ڤەگێڕانا خودیێ چیڕۆكێ ب خوە بوویە و چاوان خواندەڤانی ھەمان ترس و گومان و ھەستێن ڤەگێڕی ھەبن.
سێ خەون و سێ دەنگ و سێ ھۆشداری، ئەڤ دوبارەكرنا سێ جاریێ، رەنگە رێسایەكا كەڤن بیت و گەلەك جاران د ناڤ چیڕۆك و چیڤانۆكێن كوردیدا جھێ خوە دگریت و د چیڕۆكێ دا سێ جاران دەنگێ ھۆشداریێ و ب سێ ئاستان كارەكتەرێ چیڕۆكێ ژ خەوێ ھشیار دكەت و بڤی رەنگی: (بلند، بلندتر، گەلەك بلندتر)، ئەڤ سێ ئاستێن ھەنێ، تەئكیدكرنا ھۆشداریەكێ نە، كو نڤیسەرێ چیڕۆكێ مە د بازنەیەكێدا دزڤڕینیت و دەما ئەم ل چیڕۆكێ و جۆرێ ئاخفتنێ و توندیا دەنگی دنێڕین؛ ل خەونا ئێکێ دەنگ ھەوالی یان خەبەری د گەھینتێ كو (بابێ تە مر). لێ ل دەنگێ دووێ، ئەوی رەخنە دكەت و ب تۆنەكا بلندتر دبێژیتێ (ھەر وەکی تو یێ بێ گوھی؟). ئەڤ گوھۆڕینێن ل سەر ئاستێ ئاخفتنێ دا دھێن، بنیاتەكێ ھلكێشایی دروست دكەن ژ راگەھاندنێ بۆ ھشیاریێ یان ھۆشداریێ و ئەڤە ل سەر لەشێ ڤەگێڕی ژی دیار دبیت، جارا ئێكێ دەنگ ل بەر گوھێ وییە و جارا دووێ وەك لێحەیتاندنەكا نەرم دھێت، دەما دبێژیتێ ھەروەكو تو یێ بێ گوھی و ل جارا سیێ یان خەونا سیێ، ملێ وی د ھەژینیت، ب رامانا ھۆشدارییەكێ ژ ئاستێ گوھلێبوونێ بۆ ھەستكرنێ ڤە دچیت.
د چیڕۆكێ دا چ دھێتە دیتن؟ رەشبینی ب ھێزتر دیار دبیت، باب بەرزە دبیت و چیا ل جھێ خوە نامینن و ب گوھگرتنا دەنگێ قەرەبالغییێ ل ناڤ گۆڕستانێ، ڤەگێڕ خوە ل سەر چۆكێن خوە ناگریت، بەلێ د ھەمان دەمدا ئەم دشێین بێژین، رەشبینیا د چیڕۆكێدا یا ھۆشداریێ یە، چەند جارەكێ دەنگ ڤەگێڕی ژ خەو رادكەت، ھۆشدارییەكێ ددەتێ، ھشیار ببە، وی ژ خەوێ ھشیار دكەت و ب ھشیاربوونا ڤەگێڕی د چیڕۆكێدا، خواندەڤان ژی ھشیار دبیت.
ئەگەر ئەم ل گرێ و ئالۆزیێن د ناڤا چیرۆكێدا بنێڕین، ل دەستپێكێ، ھۆشداری دھێت كو (بابێ تە مر)، لێ ئەو ڤێ ھۆشداریێ نەرێ دكەت و بەرەف خەوا خوە دچیت، جارا دووێ ھۆشداریێ ددەتێ كو چیا ل جھێ خوە نەمانە و دیسان ھشیار دبیت و ب بینینا چیا، ھۆشداریێ دوبارە نەرێ دكەتەڤە و بەرەف خەوێ دچیت، لێ د ھۆشداریا سیێ دا دەما دبێژیتێ ئەگەر ئەڤێن دی بۆ تە دگرنگ نەبن، رابە وەلات چوو، ئێدی بابەت دھێتە گوھۆڕین و نڤیسەر چیڕۆكا خوە ل بەر خواندەڤانی دھێلیتە ڤەكری، ژ بەر کو بابێ وی ل ناڤ نڤینێن خۆ نینە. ئایا مریە؟ ئایا ئەو قەرەبالغ بۆ جەنازەیێ وی یە؟ ئەڤە ژی ئێک ژ نیشانێن چیڕۆکا نوویە.
لڤێرە ئەم د شێین گرێیا چیڕۆكێ ل سەر ڤان بنەمایان دابەش بكەین، كارەكتەر: (ڤەگێڕ، باب، دەنگ و دبیت دەنگ لڤێرە زێدەتر دەنگێ وژدانێ بیت). ململانێ: (دناڤبەرا ڤەگێڕی و دەنگیدایە یان ئەم دشێین بێژین دناڤبەرا ڤەگێڕی و ھشیاركرنا وی ژ راستیێ. گوند: دیمەنێن د ڤێ چیڕۆكێدا دھێنە دیتن (گوند، خانی، گۆڕستان).
ژ دەستدان د ڤێ چیڕۆكێدا، ب سێ ئاستان ھاتیە مەزراندن: باب ب چاڤان ھاتیە دیتن، چیا ب ھەستێ ھاتینە دیتن و وەلات ب بێدەنگییێ ھاتیە ژ دەستدان و ئەڤ ژ دەستدانێن ھەنێ نەك بتنێ روودانەكێ ڤەدگێڕن، بەلكو وەكو پرۆسەیەكێ دھێنە پیشاندان و ھەوەكا ھشیاربوونێ یە. چیڕۆكنڤیسی دڤێت بێژیتە مە (ڤێرا بگەھن)! ئەڤە ژی ب زەلالی د چیڕۆكێدا دیارە، ژبەركو ڤەگێڕ ژ وەلاتی بارناكەت، بەلكو وەلات ژبن پێیێن وی دچیت و چیا نامینن و گوند بێدەنگ دبن و ئەڤ ئاوارەبوونا ھەنێ، ھەمی ب بێدەنگی د ناڤ نڤینێن وی یێن نڤستنێ و دناڤ جھێ ویدا رووددەن.
ئەگەر چیڕۆكێ ھەمی لێكدەینەڤە، ل خەونا ئێکێ ژ دەستدان ب دیتنێ دھێتە پشتڕاستکرن، ڤەگێڕ بابێ خۆ «ل سەر ناھلیکا خۆ درێژکری» دبینیت و ڤەگێڕ دبێژیت: «گیانێ من زڤڕی لەشێ من ڤە»، ب رامانا مرنا بابێ وی پارچەیەكە ژ مرنا ڤەگێڕی بخوە و یێ چیڕۆكنڤیسی ژ نێزیك ژی ناس بكەت، دێ ھەست پێكەت كو ئەو یێ كەفتیە بن كاریگەریا ژ دەستدانان و رەنگە ژ دەستدانا بابی ژ ھەمی ژ دەستدانێن دی مەزنتر بیت یان ھۆسا ئەم د چیڕۆكێ گەھشتبین.
ئەڤ پارچەیا دووماھیێ ژ كورتەچیڕۆكێ، ھەمی تشتەكی ل بەر خواندەڤانی دھێلیتە ڤەكری: «ئەڤ جارە ڕۆژ زویتر هەلاتبوو، من چ چیا نە ل نزاری و نە ژی ل بەڕۆژی نەدیتن، ئێدی پێیێن من گران بوون و نەشیان لەشێ من هەلگرن، کەفتم سەر چۆکێن خوە، گوند یێ بێدەنگ بوو، ب تنێ دەنگێ قەڕەبالغەکێ ل ڕەخێ گۆڕستانا گوندی دهات، ئەز ب لەز و بەز زڤڕیم ژۆر دا بابێ خوە ژ خەوێ هشیار بکەم و بێژمێ کا ئەڤە چییە ژ دەرڤە چێدبیت، لێ ل سەر جهێ خوە نەبوو».
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
ژێدەر: سێ خەون، كورتەچیڕۆك، رۆژناما ئەڤرۆ ھژمار (4065)، 22/9/2026.

عەبدولرەحمان بامەرنی

هەر چالاكیەكا د ناڤ باژێری دا بهێتەكرن، دڤێت بهێتە هەلسەنگاندن، ئەرێ مە شیایە ب رێكا ڤێ چالاكیێ چ بگەهینین؟ خالێن مە یێن سەركەفتی تێدا چ بوونە و ئەم دێ چاوا شێین پێنگاڤێن باشتر بهاڤێژین و تایبەت ژی، ئەگەر ئەو چالاكیێن هەنێ ل سەر ئاستێ پارێزگەهێ بخوە بن و دیدارا بامەرنێ ژی ل ڤی ئاستی بوو و پارێزگەهێ پشتەڤانیا وێ یا دارایی كر. لێ هندەك راستی هەنە و من دڤێت د ڤێ نڤیسینێ دا ئاماژێ پێ بدەم.
ئەڤ دیدارە كو بۆ سالا دووێ یە دهێتە گێران، ژ بیرۆكەیا گرۆپێ مالا بامەرنیان بوویە و پالپشتیا داراییا پارێزگەها دهۆكێ. بەری ئەز بچمە سەر بابەتێ خوە، دێ هندەكێ بەحسا ڤی گرۆپی كەم، گرۆپەكێ خوە بەخشە و چەندین چالاكی هەنە، چ یێن رەوشەنبیری بن و چ یێن جڤاكی بن و ئەڤ دیدارە ژی ب ڤی رەنگی، راستە ب سوپاسیڤە چەند لایەنان پشكداری د سەرخستنا دیدارێ دا هەیە، لێ ناهێتە هەڤبەركرن ئەگەر ئەڤ گرۆپە نەهێتە پێش و ئەڤێن ل رۆژێن دیدارێ ئامادە بووین، دشێن دیدەڤانیا ڤێ چەندێ بدەن، ژ وێ خوارنا ژلایێ گوندیان و خوە بەخش دهاتە چێكرن و ل سەر مێهڤانێن دیدارێ دھاتە بەلاڤكرن و ئەو گەنجێن خوە ددانە بەر هەر كارەكی هەتا دووماهیێ كو ئەڤە بابەتێ من نینە، بەلكو درووشمێ دیدارێ بخوە یە. (هەمەجۆریا مە ژێدەرێ هێزا مەیە) و دەركەفتنا ڤی درووشمی بخوە ژی گرێدان ب گرۆپی و پێكهاتەیا بامەرنێ ڤە هەیە و مە ڤیایە رەنگڤەدەتە سەر هەمی جومگەیێن هەرێمێ و چاوا؟ ل بامەرنێ ئەگەر بتنێ تاخێ (شیڤا هرچا) بۆ نموونە وەربگرین، تا 47 مالان مە یێن هژمارتین كو ھەر ئێك ژوان ژ جهەكی ھاتینە و ل بامەرنێ ئاكنجی بووینە، چ ئەو جهێ هەنێ گوند بیت یان دەڤەر بیت یان عەشیر بیت و دەما دبێژین 47 جه، ئەم بەحسا 47 عەقلیەتان دكەین، 47 دابونەریتان و لێ هەر زوی دناڤ شیرازێ ژیانا ل بامەرنێ هەیی خوە د گونجاندن و د بوونە بامەرنی و ب مەبەستا، كەسێ نەدگۆت ئەز خەلكێ ڤی جهیمە و دڤێت هین وەك من بكەن، لێ هەمیان گوت ئەم بامەرنیمە و خوە دگەل دابونەریت و پێكڤە ژیانا ل بامەرنێ هەی د گونجاندن و ژ ڤی روانگەی، مە بۆ دیدارا ئەڤ سالە بیر ل وێ چەندێ كر، ئەم نموونا پێكڤە ژیانا خوە ژ بامەرنێ دەربێخین و ڤان هەمی ناسنامەیێن جودا یێن ل هەرێما كوردستانێ هەین، نەشێن د بن سیھوانا هەرێمێ دا ببنە ئێك ناسنامە و ئەڤە دێ چاوا چێبیت، پێنەڤێت دڤێت ڤەكۆلین و خواندنێن رەوشەنبیری و ئەكادیمی بۆ ڤێ چەندێ هەبن و مە ئەڤە كر، د هەمی بیاڤەكی دا ئەم دێ چاوا شێین ڤان هەمی ناسنامەیێن لاوەكی ئێخینە د خزمەتا ناسنامەیەكا ب هێز و ئێكگرتی دا.
بوویە ب دیتنا من وەك نڤیسەرێ ڤێ نڤیسینێ، پێدڤییە ئەم ئێدی ب رێكێن زانستی ل سەر پرسێن خوە یێن نەتەوایەتی و نیشتیمانی راوەستین، پێكڤەژیانا مە هەی، ئێكگرتنا مە، پەیوەندیێن جڤاكی و ئەڤرۆكە ل سەر ناسنامەیێ بوو و سوبەهی ل سەر پێكڤەژیانێ و دێ چاوا ئێكدو قەبیل كەین و دوزبا ل سەر شۆرشا ئەنترنێتێ و دێ چاوا شێین پاراستی بین و شوینا ئەو ژمە بخۆت و زیانێ بگەهینتە مە، ئەم بشێین چاڤرۆهنیەكێ ل سەر دروست بكەین و مفای ژێ وەربگرین.

عەبدولرحمان بامەرنی

تورێن كومەلایەتی ژبلی بەلاڤكرنا دەنگوباس و تشتێن سەیروسەمەر، یا بوویە تورەك هەڤالان دگەهینتە ئێك و هەڤالێن نوی د لیستا هەڤالێن مرۆڤیدا زێدە دكەت، چەندین جاران یا ب سەرێ من ب خوە هاتی، كەسەكێ هاتیە دەستێ من و یا گۆتی ئەم هەڤالێن ئێك یێن فەیسبووكێ نە، ناڤێ تە و فەیسبووكێ تە و چ وێنە ل سەرە و تۆ چاوان هەڤالێ منی و ب دەهان پرسیارێن دی، ل دووماهیێ دێ چمە دەستێ ویڤە و بێژمێ ئها بیرا من هات و دێ هندەك دگەل ویدا بەحسا تورێن كومەلایەتی و فەیسبووكێ كەم.
یا راستی بیت، هەڤالینیا وی بۆ من ل سەر فەیسبووكێ خۆشتر بوو و زێدەتر دانوستاندنا من و وی دگەل بابەتان دهات.
ئەڤە ژی ب مەبەستا ئەم نوكە بەرەف قوناغەكێ دچین، جۆرێ پەیوەندی و تێكەلیێن مە ژی گۆهۆڕین ب سەردا هاتن، لێ ئەڤە بابەتێ من نەبوو و یا من دڤیا بێژم، هەڤالەكێ من یێ فەیسبووكێ ئەز دیتم و دكانداربوو، گازی من كر و گۆت سەیدایێ بامەرنی وەرە چایەكێ ڤەخوو و گازی دو چایان بۆ من و خوە كر و شیشەكێ تەحینێ ئینا دەر و گۆت: تامكە تەحینا ئامێدیێ، دگەل چایێ چەندا خۆشە!
راستی بیت تەحینا ئامێدیێ یا خۆشە و یا دەڤگرە و تاما وێ دناڤ پەحنكا دەڤێ مرۆڤیدا دمینیت، گۆت: تو چ دبێژی بۆ باجانسوركا كوردی؟ بەری ئەو زێدەتر بێژیت، من گۆتێ ب شانازیڤە بەرهەمەكێ خۆمالی یە و دیاردكەت، كو خەلكێ مە ژی زێدەتر حەز ژ تشتێ خۆمالی دكەت و دڤێت پشتەڤانیێ ژی لێ بكەت.
گۆت: تو هزر دكەی، كو ئەڤە راست باجانسوركا كوردی بیت؟ من گۆتێ بەلێ، هەر چەندە جارەكێ ئەز ژ سەرسنكێ ڤە دهاتمە دهۆكێ و ل راستا سكرینێ كەسەكی دو سندوق و تەرازیەك ل بەر سینگی بوون، من گۆتێ ئەڤ باجانە یێن كیرێ نە؟ گۆت ئەڤە یێن كودی یێن عەسلینە و یێن مەجلمەختێ نە، هەر چەندە كەنیا من هات و من گۆتێ ما تو دزانی مەجلمەختێ دكەڤیتە كیرێ؟
گۆت: نەخێر بەلێ ناڤودەنگیا وێ بڤی جۆرێ باجانسوركێ یێ چووی و ئها دڤێت ئەم ل سەر ڤێ كاری بكەین، تشتێ خۆمالی بیینە پێش و چاوان نوكە كڕینا باجانسوركا كوردی بهایێ خوە هەیە و سوبەهی دێ جۆتیار ژی زێدەتر دێ بەرەف چاندنا وێ چن.

عەبدولرەحمان بامەرنی

ئەڤ (دیاردەیا) ئەز ژێ بەحس دكەم، هەر تشتەكێ نەبیت و كەسەك هزرێ تێدا بكەت و بكەتە پرۆژە، چ ئەو پرۆژێ هەنێ یێ بچویك بیت ل سەر ئاستێ تاكی یان یێ مەزن بیت ل سەر ئاستێ گشتی و د هەردووكاندا دیاردە هەر دیاردەیە، بتنێ هندەكان مفایێن خۆ زێدەتر هەنە ژ زیانێن وێ و هندەكێن دی ئەگەر بوونە دیاردە و چاڤلێكرن، رەنگە بۆ هندەكان زیانێن وێ ژ مفایێ وێ زێدەتر بن.
ئەگەر هندەك نموونان بینم، دەما مرۆڤ قەستا ئامێدیێ یان بامەرنێ و بۆ رەخێ زاخۆ دكەت، دێ دیاردەیەكێ بینیت، مەنقەلەكا ئاسنی ل سەر چەند پێپكانە و دو چایدانكێن چایێ یێ ل سەر پەلا و رەخێن چایدانكی ژ خولییێ و تەنییێ یێن رەش بووین و دو كورسیك ژی ل بەر وێ مەنقەلێ نە و گەنجەك یێ باهینكێ ل پەلێن سەر مەنقەلێ دكەت. هەر چەندە بەری چەند سالا درێكا ئامێدیێ دا هندەك جاران تشتەكێ هوسا دكەڤتە بەرچاڤێن مرۆڤی، لێ د نوكەدا ئەڤ دیاردەیە ل گەلەك جهان دهێتەدیتنێ و ژ مفایێن وێ، كەسەك دێ بیتە خودان كار، گەشتیار یان شوفێر یان رێڤینگ دێ ل بەر راوەستن و چایەكا سەر پەلان ڤەخۆن و هندەك ل بەر بێهنا خۆ ڤەدەن و ژبەركو ئەڤ دیاردەیە ل سەر ئاستێ تاكی یە، زیانێن وێ نینن بتنێ مفایێن وێ هەنە و هەم بیرۆكەیەكا جوانە و تشتەكێ شارستانییە و دێ روویەكێ جوان ژی دەتە جهێن گەشتیاری و دەتە رێك و بانان و تا ڤێرە، ئەڤ دیاردەیا من ئینایی وەك نموونە تشتەكێ جوانە. ژبلی ڤێ ژی ئینانا فێقی بۆ سەر لێڤێن جاددێ، كو مە ل وەرزێ بهارێ ددیت خەلكی بەلگێن مێوان، حلی ترشك و بەرە بەرە دێ هژیر چێبن و تری چێبیت و گوهیشك و كەزان و كتكێن هژیرا و مێویژ و هەتا دووماهیێ، ئەڤێ دیاردێ مفایێن خۆ ژ چەند ئالیانڤە هەنە، ئێك متایێ جۆتیاری دێ هێتە فرۆشتنێ و بهایێ كرییا رێكێ و گومركێ دێ ژ سەر رابیت و یا گرنگ ژی چەند كەسەك دێ بنە خۆدان كار و ژبەركو دهۆك باژێرەكێ گەشتیارییە، دێ ب ڤی فێقی و زەرزەواتی رەوشەكێ و خۆشیەكێ بۆ گەشتیارێن بیانی ژی دروست كەین.
ژ دیاردێن دی، كو هەر دیاردەیەك ژ بیرۆكەیەكێ دروست دبیت، رەنگە زیانێن وێ زێدەتر بن ژ باشیێن وێ، بۆ نموونە بەری چەندەكێ من وێنەیەك دیت و هۆسا ل سەر نڤیسی بوو، (….. خزمەتا تایبەت بۆ تازیان)، ئەو ژی پێشكێشكرنا شرینیەكێ كو قەسپ بوون و دیسا جەزوویێ قەهوێ بوو، رەنگە ئێكەم جار ئەم بێژین دێ تشتەكێ جوان بیت، لێ بۆ ڤێ دیاردەیێ ئەز هندەك خرابیێن وێ ئینم، كو زێدەترن ژ مفایێن وێ، كو رەنگە بیرۆكە یا جوان بیت كو دێ هندەك كەس دەست بكار بن، لێ زیانێن وێ، دێ بۆ خودانێ بەهییێ بیتە بارگرانی و وەك ئەم دزانین خەلكێ مە گەلەك حەز ژ چاڤلێكرنێ دكەت و یێ هەبیت و نەبیت، دڤێت ئەو ژی هەمان تشت بكەت و ژلایەكێ دیڤە، ئەرێ ئەو نموونا ب بەرچاڤێن من كەفتی، قەسب و قەهوە، ئەرێ (قەسپ) فێقیەكە لدەف مە هەیە هەتا ب ڤی رەنگی ئەم رەواجێ بۆ بكەین، كی دێ ژڤێ دیاردێ مفادار بیت؟! كو بێی ئەم بزانین، ئەم دبینە پالێ پیشییێ خەلكەكێ دی و ئەو دێ ل سەر حسابا مە بەرهەمێ خۆ فرۆشن!

عەبدولرەحمان بامەرنی

دنیا هەر ئەڤ دنیایەیە یا ئەم تێدا دژین و ئاخرەت ژی هەر ئەو ئاخرەتە یا پشتی مرنێ دهێت و ژلایێ (مەلا) ڤە دهێتە بەحسكرن، بوچی من گوت مەلا؟ ژبەركو ڤێ چیرۆكا خوە هەیە و رەنگە بۆ بەری سەد سالان زێدەتر بزڤڕیت، دگۆت (ل گوندەكی مەلایەكی هەر بەحسێ‌ دنیایێ و ئاخرەتێ دكر و گوندییەكی گۆت: دنیا ئەڤەیە یا ئەم تێدا، مەبەستا وی، گوندێ وی بوو و دڤێت بچم رۆژەكێ(ئاخرەت)ێ ژی ببینم و ژ گوندێ خوە زێدەتر نە دیتبوو.
كارێ خوە كر و خاترا خوە ژ گوندیان هەمیان خاست و چوو هەتا ل گوندەكێ دی دەركەفتی و ئەو گوند ژ گوندێن وان مەزنتر بوو و ئێكسەر ل سەر پییێ خوە زڤری و گۆت: ئەڤە من دنیا هەمی دیت.
مەبەستا من ب ئینانا ڤێ ڤەگێڕانێ، ئەم چاوان ل دنیایێ بگەڕین؟ گەڕیان چاڤێ مرۆڤی ل گەلەك تشتان ڤەدكەت و ئەو گەڕیانا ئەز ژێ بەحسدكەم، گەڕیانەكا راستە راست بیت، بینینا دەریایێ، بیابانێ، دارستانێن مەزن و هەكە پرسیارێ ژمن بكەی، دێ بێژم كوچكێن پادشاهێن یابانێ و چینێ و دێ بێژم ئەهرامێن مسرێ و هێشتا گەلەكن ئەڤێن من دڤێت ب چاڤێن خوە ببینم، لێ یا راستی بیت ئەز بەحسێ‌ ڤێ بتنێ ناكەم، بۆ نموونە من گەلەك فلمێن مسری یێن دیتین و هەكو ل كولانێ ژن ب دەنگێ بلند د ئاخڤیت و ژیانا وان یا جڤاكی، ل وەلاتێ چینێ و خارنگەهێن وان یێن مللی و ئەو خوارنێن ئەو دخوون، ل وەلاتێ كورییا و جوداهیا بنەمالێ، كو جڤاك هەمی ل سەر بنەمالێ دهێتە ناسكرن و ل هندێ، من دڤێت هندیا ژ نزیك بینم، ڤێ قەدەرا مرۆڤان و هەژاریا وان، ئەو چاوان دشێن ب ژین و من دڤێت وەلاتێ رووسیا ببینم، ئەو رۆمانێن من خواندین و من وێنەیەك ل سەر جڤاكێ وێرێ و رەوشت و تیتالێن وان د سەرێ خوەدا وێنەكرین و هەكە دگەل خواندەڤایێ خوە یێ راستگۆ بم و چەند ئەڤ هزرە خوە ل سەرێ من ددەن، ئەز زێدەتر ب بەرێخۆدانا فلمان و خواندنا پەرتووكان ڤە دهێمە گرێدان.

عەبدەلرەحمان بامەرنی

مەبەستا من ب ئەم هەمی، یانكۆ گۆتنا من یا گشتگیرە و رەنگە هەر ئێك ژ مە بارا خوە ب رەنگەكی و قەبارەكی تێدا هەبیت. بۆچی من گۆتی ئەم هەمی رەخنێ دگرین؟ رێك من بەحسا ئەم رەخنێ دگرین، لێ ئەم ل رێكێن چارەسەریێ ناگەرین و ئەڤا ئەز دبێژم هەمی جومگەیێن ژیانێ ڤەدگریت و جڤاكێ و خزمەتگوزاری و ئابووری و سیاسی ژی.
د ڤی دەمی دا رەخنە و رەخنە گرتن یا بوویە قاچكێ دەڤێ هەر كەسی و هەردو كەسان ملێن خوە گەهاندنە ئێك، گلە و گازندە كرن و رەخنە گرتن. تشتێ سەیر، كەس نە دبێژیت من دیتنەكا دی یا هەی و كەس چ بەهانەیان ژی نائینیت و ئەو كەسێ رەخنێ دگریت، هەمی ل سەر دكۆكن كو ئەڤە راستییە و ئەڤ بابەتێ ئەز دنڤیسم یان ئەز دئازرینم، ئەز بەحسێ مژارەكا تایبەت ناكەم، بەلكو گۆتنا من یان ئازراندنا من بۆ بابەتێ رەخنێ و رەخنەگرتنێ بابەتەكێ گشتگیرە؛ ئەڤ گشتگیریا ئەز ژێ دبێژم، خوە ئەگەر ئەڤ كەسێ ئەم رەخنێ ژی لێ دگرین یان ئەو دیاردەیا ئەم رەخنە ژی دكەین، كەس نابێژیت ئەڤە بەحسێ منە و یان دڤێت شرۆڤەكرنەكێ بدەم و من ژی دیتنا خوە هەبیت و ئەو ژی دێ هێت و رەخنێ گریت، ل ڤێرە رەخنەگر و ئەڤێ رەخنە لێ دهێتە گرتنێ هەردو بەرانبەری ئێك دبن و ئەنجام چ تشتەك ناهێتە چارەسەركرن، ژبەركو ئەم نەشیاینە رەخنەیا خوە دروست ئاراستە بكەین یان ئەم ب ترس رەخنێ دگرین و نەشێین تلا خوە ل كەسەكی یان ئالیەكی درێژ بكەین و ئەڤە ژبلی كو ئەگەر مە رەخنە هەبن ژی، مە رێكێن چارەسەریێ نینن، بوویە رەخنەیا مە سەر ناگریت.
جارێ رەخنە چییە؟
دبیت ئەم ب ئاسانی بێژین، رەخنەگرتن یان كو ل دەڤ مرۆڤی یان ب دیتنا مرۆڤی تشتەكێ نەدروست یێ هەی و دڤێت بهێتە راستڤەكرن، لێ ئەڤ رەخنەیا هەنێ بتنێ ئالیەكە و ئەو ئالی ژی ئەم ب خوەینە ژبەركو ئەم یێ رەخنێ دگرین، لێ ئەڤێ ئەم رەخنێ لێ دگرین یێ ل بەرانبەری مە، ئەو یێ ل رەخەكی و ئەم یێن ل رەخەكی و رەخنەگرتن، یانكو ئەم یێ تشتەكی سەرئاڤ دكەین و دڤێت ئەو رۆهنكرنێ بدەت و ئەو مە سەر راست بكەت و ئەگەر كێماسی ل دەف وی دەركەفتن، دڤێت قانوون جهێ خوە بگریت و مرۆڤ پەنایێ بەر جهێن قانوونی ببەت و لدویڤ بەندێن قانوونی ئەو لێك تێكنەگەهشتنە بهێتە چارەسەركرن.
ئەم د رەخنێ دگەهین یان نە؟
ئەگەر ڤێ بكەمە پەرسیار، ئەرێ ئەو رەخنەیا ئەم دگرین مە دڤێت كەسەك بهێت و چارەسەریەكێ بۆ ڤێ رەخنێ بگریت یان ژی مە دڤێت ئەم راییا گشتی دروست بكەین؟ ئەگەر مە بڤێت ئەم رەخنێ بگرین ژبۆ چارەسەركرنێ، دڤێت رەخنەیا مە بۆ وی لایەنی یان وی كەسی یا ئاراستەكری بیت یێ مە مەبەست پێ هەی و ئەگەر چێنەبوو، ژنوی ئەم ل رێكێن قانوونی بگەرین و ژخوە ئەگەر مە بڤێت رایا گشتی دروست بكەین، دڤێت رەخنا مە یا واقعی بیت، دا دویڤچوون بۆ بهێتەكرنێ و رێكێن چارەسەریێ بۆ هەبن.

عبدولرەحمان بامەرنی

بۆچی مللەتێ دخەوە؟ هەكە ئەز ڤێ بكەمە پرسیار و نڤیسینا خوە بۆ بكەمە بەرسڤ و مەبەستا خوە ژ نڤستنا مللەتی دیار بكەم، رێك من بەحسا خەلكێ مەیە، ئەڤێن ب شەڤێ هشیار دمینن و هەتا نیڤرۆ ژێ د خەودا، بۆچی من گوت مللەت؟ ئەڤ زاراڤە ژكەڤن ل گەلەك دەڤەران دهێتە ڤەگێران، بۆ نموونە دا بچینە ناڤ مللەتی یان بۆ مە بەحسێ دەنگوباسێن مللەتی بكە و نوكە دهۆكێ و ب دەوروبەرانڤە یا بوویە مللەت.
وێ رۆژێ هەڤالەكێ من كو ئاكنجییێ ئێك ژ گوندێن دەرڤەی باژێرییە و دڤیا ژڤانەكی بدانیت دا پێكڤە قەستا بازارێ دهۆكێ بكەین، گۆت: (دەمژمێر نەهی سپێدێ باشە؟) بكەنیڤە من گوتێ هەتا نێزیكی نیڤرۆ ژی مللەت یێ دخەوە و نیڤا خەبەنكێن بازارێ دهۆكێ هێشتا قفل یا پێڤە، راستی بۆ هەڤالێ تشتەكێ سەیر بوو و گۆت: سەیدایێ بامەرنی، ئەڤە تو چ دبێژی؟! هەر وەكو من تێئینایە دەر، هەڤالێ من باوەر ژ من ناكەت و هەتا مە ژڤانەك دانایی و مە هەر تشت ب چاڤێن خوە دیتین و من گوتێ: ئەز دێ بۆ تە بەحسێ بەری چەند شەڤان كەم، مە قەستا گوندێ ئەز لێ ژ دایكبوویم كربوو و ئەم ل دیوانێ د رووشنتی بووین و هەتا مێهڤان ڤەرەڤین و مە كارێ هاتنا هاتنەڤەیێ كری، دەمژمێر بوو ئێك و پیچەك، پشتی نیڤا شەڤێ و مەدا رێ و گەهشتینە كومەلگەها باگێرا و ئەم كەفتینە ناڤ خەبسێ و ترۆمبێل ب ترۆمبێلێ ڤە هەتا ئەم گەهشتینە مال، بۆ دەمێژمێر دو و پتر، هەڤالێ من ئێكسەر گۆت، ئەرێ بامەرنی ئایا ئەڤە یا تەندروستە؟ من ب خوە چ بەرسڤ نەبوون، ئایا ژ حكومەتێ یە و بێكاریێ و ژ نەبوونا موچەیی، پا ئەڤ خەلكە ڤێ پانزینێ ب چ دكریت و هێشتا ئەز یێ دناڤ هزرێن خوەدا و دەما هەڤالێ من ملێ من هەژاندی و ل هیڤیا بەرسڤا خوە، ئەز و برایێ خوە، پشت و پشت ل سەر پشتا كەری بووین و بابێ من دگۆت: لەزێ بكەن ئەڤرۆ مە كرە درەنگ، بۆ زانین هێشتا حەتاڤێ چاڤێ نە دەرئێخستبوو.

عەبدولرحمان بامەڕنی

كورتەچیڕۆك ژ نڤیسینا (زەكەریا حەمید)ە و د رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) دا بلاڤبوویە، ناڤێ كورتەچیڕۆكێ (ھایبوون)ە و ژ شەش تابلۆیان پێكدھێت و ھەر تابلۆیەك بخوە ڤەگێڕانا چیڕۆكەكێ یە و ھەر تابلۆیەكی ناڤەك ھەیە و ل دووماھی تابلۆ یان كو تابلۆیێ شەشێ، رەنگڤەدانا ھەر پێنج تابلۆیێن دی دناڤدا دیارە و دبیت ئەڤە تەكنیكا نڤیسەرێ چیڕۆكێ بخوە بیت و ڤیا بیت ھونەرێ خوە یێ نڤیسینێ پیشان بدەت و دبیت ژی ئەڤە خواندنا من بیت بۆ سەروبنێن چیڕۆكێ ھەمیێ ب ھەر شەش تابلۆیان ڤە.
نڤیسەرێ چیڕۆكێ، ھەر شەش چیڕۆكە تابلۆیێن خوە لدویڤ ئێك رێزكرینە، ژ تابلۆیێ ب ناڤێ (رژیار) دەستپێدكەت و د پەرەگرافەكیدا دبێژیت: «شڕشڕا بارانێ بیرامن ل ژڤانێ مه‌ یێ ئێكێ ئینا»، دڤی تابلۆیدا بەحسا دەستپێكا چیڕۆكا خوە یا عەشقێ دكەت، ئێكەم ژڤانێ وان و كانێ دوێ رۆژێدا چ رویدا بوو. ژبەركو ئەو دەستپێكا عەشقا وان بوو، چەند بارانەك بھێت، ئەو بیرێن وێ رۆژێ دكەت. دڤی تابلۆیدا بەحسا بارانێ و تویشەمبیێ و چەند تشتێن دی دكەت و تەكنیكا چیڕۆك نڤیسی دڤان تابلۆیاندا گرتیە بەر، ھەر چیڕۆكەكێ وەسفەكا سێ رێزی دایێ و ئەڤ وەسفا ھەنێ، نە بەشەكە ژ چیڕۆكێ بخوە، بەلكو ئەم دشێین بێژین، تەكنیكەكە نڤیسەری بكار ئینایی ھەم بۆ جوانكرنا روویێ چیڕۆكە تابلۆیێن خوە و دیسان گرێدانەك یا دگەل ئێك ھەی و تام و خۆشیەكێ ب چیڕۆكێ د بەخشیت و ئەڤە تەكنیكا ھەنێ یا ب ناڤێ (ھایبوون)، جۆرەكێ ئەدەبیە یان قالبەكێ ئەدەبیە ئێكەم جار ل ژاپۆنێ سەرھلدایە و پەخشانێ و ھایكویێ دگەھینتە ئێك و بەشێ ھایكۆیێ ژ ڤێ تابلۆیە چیرۆكێ، دبێژیت: «چپكه‌كا بارانێ، ل سه‌ر په‌نجه‌ره‌یا من؛ تۆز ئینا خوار.» و ئەگەر ڤی وێنەی یان ڤێ وەسفێ دگەل ڤی تابلۆی لێكبدەین ژی، (چپكا بارانێ)، یانكو بیرھاتنا ئێكەم ژڤانێ عەشقا وی و (پەنجەر)، یانكو چاڤەرێبوون و (تۆز)، یانكو خەریبیەك یان ھێلان یان تشتەكێ ژبیركری.
د چیڕۆكا یان تابلۆیێ دویێدا ب ناڤێ (بێھن)، نڤیسەرێ چیڕۆكێ دەمجھان تەڤلیھەڤ دكەت، دەما دبێژیت: «هه‌ر جاره‌كا تو ل به‌رمن ڕا دبوری»، ئەڤە ژی ب رامانا تو نوكە یا دگەل من و چ بەحسا ھێلانێ یان دویركەفتنێ یان تشتەك ژبیركری نینە و دھێت و دبێژیت: «دبیت ئه‌و بهێن من سه‌ر خۆش دكه‌ت و بیرهاتنێن پێنج سالان نوی دكه‌ته‌ڤه‌« و ئەڤە ژی بۆ خواندەڤایەكی كو بڤێت دگەل چیڕۆكێ بمینیت، نەشێت ببیتە بەشەك ژ ڤێ چیڕۆكا عەشقێ و بتنێ دزانیت كێشەیەك یا كەفتیە ڤێ عەشقێ و نڤیسەرێ چیڕۆكێ ڤێ چەندێ بڤی پەرەگرفی ھوسا راستڤەدكەت و دبێژیت: «عشقاته‌ وه‌ك تابلۆیه‌كا زه‌قوڕێ نه‌ ب بارانێ نه‌ ب كێلانێ ژ ناڤ ناچیت». و ئینانا ناڤێ (زەقورێ) وەك میناك بۆ ڤێ عەشقێ، بۆ كەڤناتی و خوەراگریا وی ئاڤاھی دزڤڕیت، ھەم وەك جھەكێ پەرستنێ و ھەم ژی وەك پاشماوەكی شارستانی و شوونەواری و وەك مە ل پێشیێ دیاركری و پەنایا وی بۆ وەسفەكێ دبێژیت: «بایێ باكوری، پێلێن ده‌ریایێ؛ ئینانه‌ سه‌ر كناری.». ئەڤە ژی ب مەبەستا كو چ تشتەك یێ ئاسێ و مەحال نینە و فرەھییا دەریایێ چەند بیت و دھزرێ ژیدا نەبیت با دشێت وان پێلان بینتە بەر لێڤێن كناری و ئەو یێ بەحسێ راكێشانا عەشقەكێ دكەت، كو قەدەر و تشتێن ڤەشارتی یێن ھەین وان ھەردوكان نێزیكی ئێك دكەت.
د چیڕۆكە تابلۆیێ (پەیڤ)دا، نڤیسەرێ چیڕۆكێ ب زمانەكێ ئەدەبی یێ رەھوان چیڕۆك نڤیسی یە و ڤیایە بۆ خواندەڤایێ خوە دیاربكەت كو عەشقا وی چ سنوور بۆ نینن، ئەوی چ ھێز بەرامبەری وێ عەشقێ نینە و ھەمی تشتەك وەك لەھیەكێ ب نك ویڤە دھێت و ئەوی شیانێن كێمترین بەرەڤانی ژی نینن و دبێژیت: «د هه‌می كاودانان دا بێده‌نگی وه‌ك نه‌رمه‌ بارانه‌كێ من شل دكه‌ت؛ ئه‌و بێده‌نگی نه‌ ژ لاوازی و بێشیانییا منه،‌ به‌لكو نازكییا ته‌ ژ هه‌می ئیدیه‌م و بێژە‌ وپه‌یڤسازییا من.. ده‌رباز بوویه‌«. دڤی پەرەگرافی ژی دا دانپێدانا چیڕۆكنڤیسی ب زەلالی دیار دبیت، كو ئەو بەرامبەری ڤێ عەشقێ گەلەك یێ لاوازە و ھەمی تشت لدەف وی د راوەستن دەما دگەھیتە بابەتێ ڤێ عەشقێ و ب وەسفەكا جوان ڤێ چیڕۆكێ ب دووماھی دئینیت و دبێژیت: «بایه‌كێ نه‌رم، په‌رده‌یا په‌نجه‌را من؛ یێ د هه‌ژینیت». ب مەبەستا ھێزەكا نەرم ھەیە و چ تشت نینن خوە ل بەر بگرن.
د چیڕۆكە تابلۆیێ (دەرگەھێ نیڤ تاق)دا، ئەم وەك خواندەڤان دشێین زێدەتر نێزیكی ڤێ چیڕۆكێ ببین، ب مەبەستا نێزیكی ڤێ چیڕۆكا عەشقێ و نڤیسەرێ چیڕۆكێ ئەڤ عەشقە ب دەرگەھەكێ نیڤ تاق وەسفكریە و دبێژیت: «د ناڤبه‌را چوون و هاتنێ دا ده‌رگه‌هـ وه‌ك برینه‌كا نیڤ ساڕێژبووی دناڤ دیوارێن خانی دا، نه‌ ب ته‌ڤاڤی یێ ڤه‌كرییه‌ كو من وێره‌كییا هاتنه‌ ژۆرێ هه‌بیت و نه‌یێ گرتییه‌ كو هیڤیێن خۆ ل بن ڤه‌شێرم». و ئەڤە ژی چیڕۆكێ و راستییا ڤێ عەشقێ پیشانددەت، كو برینەكا نە سارێژبووی یا ھەی و ھەلبژاردەیان دئینیت چ بەردەوامی یان ژێكڤە بوون.
ل دووماهییێ چیڕۆكە تابلۆیێ (بەھەشتا كوردی) یە، ڕاستی بیت، من ناڤۆنیشانێ ڤێ نڤیسینێ ژبەرڤێ كورتەچیڕۆكێ نڤیسیی یە و دڤی تابلۆیدا، وێنەیەكێ عەشقەكا بێ ڤەقەتیان دكەڤیتە بەرچاڤێن مرۆڤی و تشتێ جوان، دەربڕینێ ژ ھەر پێنج چیڕۆكە تابلۆیێن بەری خوە دكەت، وەك (رژیار، بێھن، بێدەنگی، پەیڤ و دەرگەھێ نیڤ تاق)، لێ مروڤ نە چ ڤەقەتیانان دبینیت، كو دەربڕینێ ژ تابلۆیێن بەری خوە بكەت و نە ئەز شیام بزانم ڤەقەتیان ژ وی بوویە و نە ژ وێ و ژبەركو من چەند جاران سەروبنێن چیڕۆكێ خاندن و پێڤەھاتم و چووم، دووماھییا وێ ئەز تێگەھشتم كو عەشقا وان یا بێ كێماسییە و ھەر ئەڤە باش بوو.
– ھایبوون، زەكەریا حەمید، كورتەچیڕۆك، رۆژناما ئەڤرۆ هژمار (3990) 2026/6/2.

عەبدولرەحمان بامەرنی

كۆڤارا پەیڤ كو ژلایێ ئێكەتیا نڤیسەرێن كورد تایێ دهۆكێ دەردكەڤیت، د هەر ژمارەیەكێ دا چەندین كورتە چیڕۆكان بەلاڤ دكەت و ل گەل ژمارە (103) ژ كۆڤارێ، كورتەچیڕۆكەك ب ناڤێ (خانەنشینەكا ڤاژی!) هاتیە بەلاڤكرن، كو ژ لایێ چیڕۆكنڤیس (شێرزاد نایف) ڤە هاتیە نڤیسین. چیڕۆك بەحسا سالێن نۆتان و دروست باژێرێ دهۆكێ دكەت. د سالێن نۆتان ژی دا، هەر تشت یێ جودا بوو، سەرهلدان دروست ببوو و حوكمەتا ئیراقێ ژ باژێرێن كوردان هاتبوو ڤەكێشان و بۆ ئیراقەكا كەفتییە بن ئابلۆقا ئابووری یا ئەمریكا و هەڤپەیمانێن وێ، باژێرێن كوردان ژی دگەلدا بوون و ئەڤە ژبلی ئابلۆقەكا دی كو ئیراقێ ب خوە دروست كربوو، كارەب نەبوو، سۆتەمەنی نەبوو، ئیراقێ دامودەزگەهێن خوە ڤەكێشابوون و هەر تشت نەبوو، هەر تشت یێ گران بوو و ئەڤێن من گۆتین، نموونەیا هووردەكاریێن وان د ڤێ كورتەچیڕۆكێ دا بەرچاڤ دبن، بەرچاڤكرنەك خوە دێ هزركەی چیڕۆكنڤیسی سەنگا خوە یا دایە سەر هندەك هووردەكاریان و یێن رێزكرین، دا بشێت دیمەنەكی ژ ڤان سالان و ڤان نەخۆشیان بەرچاڤ بكەت، تایبەت بۆ نفشێ نوی ئەڤێن ئەو سال نەدیتین و نەزانن كانێ هەرێما كوردستانێ یا نوكە ئەم تێدا، د چ قووناغێن سەخت دا دەرباز بوویە، هەتا ئەڤ چارچۆڤە ب خوە ڤەگرتی.

ڤەگێرانا نیشادانێ
نیشادان ل ڤێرە ب مەبەستا نمایشكرنێ من ئینایە، دەما كەسەك بهێت و متایێ خوە بەرچاڤ دكەت و ئەڤێ دهێتە پێش بزانیت كانێ د ناڤ وی متاییدا چ هەیە و چ تشتێ بالكێش هەیە و ئەڤ متایێ ئەز بەحس دكەم مەرج نینە هەردەم تشتەك بیت سەنگا خوە هەبیت وەك كێش، دبیت نمایشەكێ شانۆگەریەكێ بیت، دبیت پیشانگەهەكا شێوەكاری بیت و دبیت كورتەچیڕۆكەك ژی بیت وەك ئەڤا نوكە ئەز ل سەر راوەستاییم. بۆچی من گۆت پیشاندان و ئەرێ‌ ئەڤ كورتەچیڕۆكە هەمان ساخلەتی د هەلگریت؟.
ئها ئەڤە دێ ئەو بابەت بیت، كو من دڤێت سەرنجا خواندەڤای ژ ڤێ چیڕۆكێ بۆ ڕاكێشم. ئەڤ سالێن چیڕۆكنڤیسی د وان بارودۆخان دا بەحسكرین، سالێن سەخت بوون، لێ بۆ كێ و بۆ كیژ تەخێ؟ دێ هەولدەین هندەك دیمەنان ژ چیڕۆكێ پەركێش بكەین و بزانین ل وان سالان چ هەبوو و چ رووی ددا.
چیڕۆكنڤیس دبێژیت: جارەكێ‌ سێ‌ هەڤالێن وی ئەوێن پیچەكێ‌ د خۆ دگەهشتن، گۆتن دا بچینە دەڤ خوارنگەها (دونیا) و ژ وی لایی ڤە دەرباز ببینە جادێ‌ و ژ قەستا زلكا بكەینە د بەر ددانێن خۆ ڕا، داكو خەلك هزر كەن یێن ژ خوارنگەهێ‌ دهێن و د زەنگینن”..
چیڕۆكنڤیس یێ دیمەنەكی بەرچاڤ دكەت، كو د وان سالان دا ژبلی برسێ و قەیرانێن ئابووری، كو خەلك هەمی تێكەفتبوو، لێ هەژاری و زەنگینیەكا زیق هەبوو و زەنگینیێ بەهایێ خوە هەبوو، رەنگڤەدانا ڤی بەهایی ل سەر كەساتیا خەلكی دیاردكر و ژبەر هندێ ژی، ڤان هەرسێ كەسان ڤیایە نمایشەكێ بكەن و زلكێن ددانا بكەنە د بەرددانێن خوەڕا دا ڤی بەهایی بدەنە خوە. هەر ل دوور هەژاری و نموونەیێن برسێ ل سەر وی دەمی.
ئەگەر هندەك دیمەنێن دی یێن وان سالان بینین، دبێژیت: “خەلكەك هند زەنگین ببوو، كو بۆ جارا ئێكێ‌ بوو زەنگینیا بێ‌ سنوور ل باژارەكێ‌ وەكو دهۆكێ‌ پەیدا ببیت، ژ لایەكێ‌ دی ژی ڤە خەلكەكی ئار نەبوو بكەنە نان، برنج ب دەست كەسێ‌ نەدكەفت، هەژاریەكا وەسابوو چو جاران ناهێتە ژبیركرن.”.
دبیت خواندەڤایەكێ ڤێ نموونەیێ ببینیت و هزربكەت ئەڤە بۆ جوانكرنا چیڕۆكێ یە لێ ئەڤە راستیێن وان سالان بوون، هەژاری گەهشتبوو وی ئاستی، خەلك دچوونە ناڤ پرێزێن گەنمی و گولیێن گەنمی ژ بەر مایكێ دەراسان ڤێكددان و دبرن دهێران و دكرنە ئار.
دیسا چیڕۆكنڤیس بەحسا بێ پارەیێ دكەت و هۆسا دبێژیت: “رێكێن هندەكان د دویر بوون ربعەكا ئوتۆبیسێ‌ (ریم) نەبوون ب پییان دچوون، رێك ژی هەمی چۆل بوو، گەلەك شەرم دكرن وەختێ‌ ترومبێل ب رەخ ڤە دچوون، نەكو هزر كەن ئەڤە د مفلسن دەرهەمەك نینە”.
دەما ئەم بەحسا نمایشكرنێ دكەین، دڤێت بابەت بتنێ ڤەگێڕان نەبیت و ئەڤ نمایشا هەنێ ژ ڤەگێڕانا كەسەكێ ئاسایی یا جودا بیت، كو د وان سالان دا ژیایی.
چیڕۆكنڤیس د چەند دیمەنێن جودا دا، هەم نمایشەك بۆ كەرەستێن وی سەرددەمی چ جۆرێن تڕومبێلان بن یان خوارن یان ژی جلوبەرگ كرینە و دگەلدا ژی هەڤبەركرنا تەخا هەژار و زەنگینان پێڤە گرێدایە و ئەگەر هندەك وان دیمەنان پەركێش بكەین: “جۆرێن تڕومبێلێن گرانبها یێن هینگی ژ سۆپەر و هاڕتۆپ و ئۆلدزمۆبیل، مالیبۆ، كورۆنا “. یان “كڕینا پەرۆكێن ژنكا ژ كەسێ‌ نەدهاتن، وەكی دچوونە دهەوات و شەهیانان، ب تنێ‌ جڕجێت و كەشمیر و كۆدەری و یێن بێ سەروبەر بۆ ژنێن هەژار بوون، بەلێ‌ جۆرێ‌ حەریر، سەتەن، پیلەك، قەستوور ئەو دگران بوون، یێن ژنێن زەنگین بوون و یێن مەسئولا بوون، دگۆتنە هندەكا سمبێلێن زاڤای، نەینۆكێن بویكێ‌… هتد”.
یان “هەكە ئێكی بۆ وان چایەك یان كۆكەك، ترابیەك، سینالكۆ، كریبا ئەو مەلك بوون، ب تنێ‌ ئەوێن كۆڕێن حەفك ستویران دهاتن قەمیسێن خۆ یێن حەریری وەكو پەراشۆتان نەمایش دكرن، پەنتەلۆن ژی وەكو شەلوالان بوون. یان”.
بۆ ڤێ كورتەچیڕۆكێ، ئەڤ دیمەنێن مە هەلبژارتین بەسن كو ئەم بێژین ئەڤ جۆرێ ڤەگێڕانا نمایشێ یە و چیڕۆكنڤیسی چەند بابەتێن دی پێكڤە گرێداینە، هندەك ژێ ب مەبەستن، هندەك ژێ بتنێ نمایشن و هندەك ژێ بۆ راكێشانا بالكێشا خواندەڤانینە و د ڤی سەروبەری دا، ئەم نەشێین بێژن دڤیابا چیڕۆكنڤیسی خوە ل چ بابەت دابایە و خوە ژ چ بابەت دویر ئێخستبایە، ژبەركو چیڕۆك ب رێكا ڤێ ڤەگێڕانێ یێ بابەتەكی دئازرینیت، ئەو ژی گەلەك كەس هاتنە پێش و ئەو بخوە چنە، ئەو هاتنە پێشا هەنێ ژی ل سەر حسابا خەلكەكێ دی و خۆشگوزەرانیا یێن دی بوویە و نموونەیا كەسەكی دئینیت ب ناڤێ (سمكۆ) كو یێ خانەنشین بووی و یێ پارەكی ژ گەنجینا دەولەتێ وەردگریت و یێ بوویە بارگرانی، لێ ب هووردەكاری، بارودۆخ یێن ڤەگێڕاین و یێن نمایشكرن و بتنێ بۆ نموونە دێ هندەكێ ژ چیڕۆكا وی ڤەگێڕین، كانێ چاوان ژیانا وی هاتیە پیشاندان.
ل رێزا ئێكێ یا چیڕۆكێ دبێژیت: “هەمیان حەز دكرن پتر هەڤالینیا سمكۆی بكەن، هەر ل وی و بابێ‌ وی یێ‌ پتر پەیوەندیێن خۆ ل گەل وی خۆش كربانە، مانێ‌ جامێری یێ‌ حالخۆش بوو، بنەمالەكا پێچێبووی بوو” و ل جهەكی دی هۆسان بەحسا سمكۆی دكەت: “هینگی 400 دینار راتبێ‌ مامۆستایی بوو، ل دەمەكی كو رۆژەكا سمكۆی 1000 دیناربوون!.”.
یان ڤی دیمەنی: “ درێژ ناكەم سال هاتن و سال چوون، ئەو هەڤال هەمی دەرچوون، بوونە خودان مووچە و خانی و تڕومبێل و ژێكڤەقەتییان و تەڕاوبەڕا بوون…… سمكۆ ب كارێن خراب ڤە مابوو… خەلكەك بۆ كڕینا خرابیێ‌ و فاحشیێ‌ دچوونە وێرێ‌، سمكۆ و هندەك هەڤالێن دیتر ژی دچوون و تەخسیری نە دكر، هەتا كو هەمی پارەیێ‌ خۆ ل هندێ‌ دای”.
چیڕۆكنڤیسی ب ئەندازەی و ب نمایش دیمەنەكی بۆ مە ژ سالێن نۆتان بەرچاڤ دكەت، كو هندەك د شەڤ و رۆژاندا زەنگین دبوون و زەنگین د شەڤ و رۆژان دا هەژار دبوون و هندەك بوونە هەمی تشت، كو دڤیابا نە ببانە هیچ تشت وەك نموونا سمكۆی و ئاخر د گرێیا چیڕۆكێ ژی دا، دگەل ڤێ نمایشا هەنێ و بەرچاڤكرن و پێكڤەگرێدانا ڤان هەمی دیمەنان، دڤێت چیڕۆكنڤیسی ژی پەیامەك بۆ خواندەڤایێ خوە ڤێ هەبیت و پێشكێش بكەت و ب دیتنا من هەلبژارتنا چیڕۆكنڤیسی بۆ كەسەكی ب ناڤێ (سمكۆ)ی، كو ڤێ نیشادانێ بكەت، تێدا شیایە گەلەك راستییان بەرچاڤ بكەت.

ژێدەر:
خانەنشینا ڤاژی، كورتەچیڕۆك، شێرزاد نایف، كۆڤارا پەیڤ ژمارە 103ێ 2026.

عەبدولرەحمان بامەرنی

سەردەمەكی پەیڤا تو نەهاتی ببوو ترێند، تایبەت تەخا عاشقان، تو نەهاتی ب هەر تشتیڤە گرێددان، مەبەست ژێ نامەیەكا ڤەكری بوو ژ بۆ هەڤالێ/ا خوە و ئەڤ نەهاتیا ئەز ژێ بەحسدكەم نە ترێندا جاران یا عاشقانە، بەری چەند رۆژان بوو هەڤالەكێ من وێنەكێ خوە بۆ من فرێكر، بەدلا وی یا جوان بوو و بویانباغا وی ژی سنجەقەك د بەررا بوو، نموونا كەشخەیێ بوو و ستایلەكێ جودا ب كاروكۆكێ وی دابوو و فرێكرنا وێنەی نە ژ بەر وێ بەدلێ و گوهۆڕینا ستایلی بوو، ئەو ب خوە تێرا خوە یێ كەشخەچیە، لێ دیمەنێ ل پشت وێنەیی باژێرێ ئستەنبوولێ دیاردكر و دڤیا بێژیتە من ئەز یێ ل ئستەنبوولێ، مە هەردووكان پیچەكێ بەحسا هەمی شیان و سەیرو سەمەرێن (ئەی ئای) و پێشكەفتنێن تەكنەلۆژیا نوی كر.
لێ من ئەڤ گوتارە ژبەر هەڤالێ خوە و وێنێ وی نە نڤیسییە، ل دووماهیا سالێن حەفتیان و دەستپێكا سالێن هەشتیان بوو، دروست بیرا من ل سالێ ناهێت و وەرز زڤستان بوو و سوپا داران یا هل بوو. بابەتی ژ رادیویێ دەستپێكر و هەر ئێكی تشتەك گۆت، كامیرێن فوتووگرتنێ و تەلەفزیۆنێ و تەلەفوونێ فرۆكان و سەر بانێ هەیڤێ و هەر چەندە ئەڤ تشتێن هەنێ د هەمی مالان ڤە نەبوون، لێ هەمی هەبوون و ئێك ژ روونشتیان گۆت: من گوهێ خوە ددا رادیۆیێ بەحسا ئامیرەكی دكرن، هەر كەسێ ب مریت دێ شێن ئێخنە بەر وی ئامیرەیی و ئەو كەسێ مری دێ بۆ ماوێ پێنج خۆلەكان ساخ بیت و دێ وی شیان هەبن، بەرسڤا هەر پرسیارەكێ بدەت، سال چوون و سال هاتن، هەر تشتێ مە باوەر نەدكر هاتە بەرهەمئینان و نوكە یا بوویە تشتەكێ ئاسایی، ل شەڕێ ئەمریكا و ئسرائیلێ و ئیرانێ بگرە و ڤان دروونان، چاوان ب هزاران كیلومەتران، مۆشەك ب میلمان ئارمانجێن خوە دهنگێڤن، ژ ئەنترنێتێ بگرە و ڤان هەمی پێشكەفتنێن ژ نشكەكێڤە و ئێدی تشتەك نینە بهێتە بەر گوهێن تە و بێژی ئەز باوەرناكەم! بتنێ تشتێ مایی و هێشتا نەهاتی و ئەز ل هیڤیێ، گۆتنا وی جوامێری بوو و نزانم بۆچی ئەو گۆتن ژ سەرێ من ناهێتە دەر.