عەبدولرەحمان بامەرنی

كۆڤارا پەیڤ كو ژلایێ ئێكەتیا نڤیسەرێن كورد تایێ دهۆكێ دەردكەڤیت، د هەر ژمارەیەكێ دا چەندین كورتە چیڕۆكان بەلاڤ دكەت و ل گەل ژمارە (103) ژ كۆڤارێ، كورتەچیڕۆكەك ب ناڤێ (خانەنشینەكا ڤاژی!) هاتیە بەلاڤكرن، كو ژ لایێ چیڕۆكنڤیس (شێرزاد نایف) ڤە هاتیە نڤیسین. چیڕۆك بەحسا سالێن نۆتان و دروست باژێرێ دهۆكێ دكەت. د سالێن نۆتان ژی دا، هەر تشت یێ جودا بوو، سەرهلدان دروست ببوو و حوكمەتا ئیراقێ ژ باژێرێن كوردان هاتبوو ڤەكێشان و بۆ ئیراقەكا كەفتییە بن ئابلۆقا ئابووری یا ئەمریكا و هەڤپەیمانێن وێ، باژێرێن كوردان ژی دگەلدا بوون و ئەڤە ژبلی ئابلۆقەكا دی كو ئیراقێ ب خوە دروست كربوو، كارەب نەبوو، سۆتەمەنی نەبوو، ئیراقێ دامودەزگەهێن خوە ڤەكێشابوون و هەر تشت نەبوو، هەر تشت یێ گران بوو و ئەڤێن من گۆتین، نموونەیا هووردەكاریێن وان د ڤێ كورتەچیڕۆكێ دا بەرچاڤ دبن، بەرچاڤكرنەك خوە دێ هزركەی چیڕۆكنڤیسی سەنگا خوە یا دایە سەر هندەك هووردەكاریان و یێن رێزكرین، دا بشێت دیمەنەكی ژ ڤان سالان و ڤان نەخۆشیان بەرچاڤ بكەت، تایبەت بۆ نفشێ نوی ئەڤێن ئەو سال نەدیتین و نەزانن كانێ هەرێما كوردستانێ یا نوكە ئەم تێدا، د چ قووناغێن سەخت دا دەرباز بوویە، هەتا ئەڤ چارچۆڤە ب خوە ڤەگرتی.

ڤەگێرانا نیشادانێ
نیشادان ل ڤێرە ب مەبەستا نمایشكرنێ من ئینایە، دەما كەسەك بهێت و متایێ خوە بەرچاڤ دكەت و ئەڤێ دهێتە پێش بزانیت كانێ د ناڤ وی متاییدا چ هەیە و چ تشتێ بالكێش هەیە و ئەڤ متایێ ئەز بەحس دكەم مەرج نینە هەردەم تشتەك بیت سەنگا خوە هەبیت وەك كێش، دبیت نمایشەكێ شانۆگەریەكێ بیت، دبیت پیشانگەهەكا شێوەكاری بیت و دبیت كورتەچیڕۆكەك ژی بیت وەك ئەڤا نوكە ئەز ل سەر راوەستاییم. بۆچی من گۆت پیشاندان و ئەرێ‌ ئەڤ كورتەچیڕۆكە هەمان ساخلەتی د هەلگریت؟.
ئها ئەڤە دێ ئەو بابەت بیت، كو من دڤێت سەرنجا خواندەڤای ژ ڤێ چیڕۆكێ بۆ ڕاكێشم. ئەڤ سالێن چیڕۆكنڤیسی د وان بارودۆخان دا بەحسكرین، سالێن سەخت بوون، لێ بۆ كێ و بۆ كیژ تەخێ؟ دێ هەولدەین هندەك دیمەنان ژ چیڕۆكێ پەركێش بكەین و بزانین ل وان سالان چ هەبوو و چ رووی ددا.
چیڕۆكنڤیس دبێژیت: جارەكێ‌ سێ‌ هەڤالێن وی ئەوێن پیچەكێ‌ د خۆ دگەهشتن، گۆتن دا بچینە دەڤ خوارنگەها (دونیا) و ژ وی لایی ڤە دەرباز ببینە جادێ‌ و ژ قەستا زلكا بكەینە د بەر ددانێن خۆ ڕا، داكو خەلك هزر كەن یێن ژ خوارنگەهێ‌ دهێن و د زەنگینن”..
چیڕۆكنڤیس یێ دیمەنەكی بەرچاڤ دكەت، كو د وان سالان دا ژبلی برسێ و قەیرانێن ئابووری، كو خەلك هەمی تێكەفتبوو، لێ هەژاری و زەنگینیەكا زیق هەبوو و زەنگینیێ بەهایێ خوە هەبوو، رەنگڤەدانا ڤی بەهایی ل سەر كەساتیا خەلكی دیاردكر و ژبەر هندێ ژی، ڤان هەرسێ كەسان ڤیایە نمایشەكێ بكەن و زلكێن ددانا بكەنە د بەرددانێن خوەڕا دا ڤی بەهایی بدەنە خوە. هەر ل دوور هەژاری و نموونەیێن برسێ ل سەر وی دەمی.
ئەگەر هندەك دیمەنێن دی یێن وان سالان بینین، دبێژیت: “خەلكەك هند زەنگین ببوو، كو بۆ جارا ئێكێ‌ بوو زەنگینیا بێ‌ سنوور ل باژارەكێ‌ وەكو دهۆكێ‌ پەیدا ببیت، ژ لایەكێ‌ دی ژی ڤە خەلكەكی ئار نەبوو بكەنە نان، برنج ب دەست كەسێ‌ نەدكەفت، هەژاریەكا وەسابوو چو جاران ناهێتە ژبیركرن.”.
دبیت خواندەڤایەكێ ڤێ نموونەیێ ببینیت و هزربكەت ئەڤە بۆ جوانكرنا چیڕۆكێ یە لێ ئەڤە راستیێن وان سالان بوون، هەژاری گەهشتبوو وی ئاستی، خەلك دچوونە ناڤ پرێزێن گەنمی و گولیێن گەنمی ژ بەر مایكێ دەراسان ڤێكددان و دبرن دهێران و دكرنە ئار.
دیسا چیڕۆكنڤیس بەحسا بێ پارەیێ دكەت و هۆسا دبێژیت: “رێكێن هندەكان د دویر بوون ربعەكا ئوتۆبیسێ‌ (ریم) نەبوون ب پییان دچوون، رێك ژی هەمی چۆل بوو، گەلەك شەرم دكرن وەختێ‌ ترومبێل ب رەخ ڤە دچوون، نەكو هزر كەن ئەڤە د مفلسن دەرهەمەك نینە”.
دەما ئەم بەحسا نمایشكرنێ دكەین، دڤێت بابەت بتنێ ڤەگێڕان نەبیت و ئەڤ نمایشا هەنێ ژ ڤەگێڕانا كەسەكێ ئاسایی یا جودا بیت، كو د وان سالان دا ژیایی.
چیڕۆكنڤیس د چەند دیمەنێن جودا دا، هەم نمایشەك بۆ كەرەستێن وی سەرددەمی چ جۆرێن تڕومبێلان بن یان خوارن یان ژی جلوبەرگ كرینە و دگەلدا ژی هەڤبەركرنا تەخا هەژار و زەنگینان پێڤە گرێدایە و ئەگەر هندەك وان دیمەنان پەركێش بكەین: “جۆرێن تڕومبێلێن گرانبها یێن هینگی ژ سۆپەر و هاڕتۆپ و ئۆلدزمۆبیل، مالیبۆ، كورۆنا “. یان “كڕینا پەرۆكێن ژنكا ژ كەسێ‌ نەدهاتن، وەكی دچوونە دهەوات و شەهیانان، ب تنێ‌ جڕجێت و كەشمیر و كۆدەری و یێن بێ سەروبەر بۆ ژنێن هەژار بوون، بەلێ‌ جۆرێ‌ حەریر، سەتەن، پیلەك، قەستوور ئەو دگران بوون، یێن ژنێن زەنگین بوون و یێن مەسئولا بوون، دگۆتنە هندەكا سمبێلێن زاڤای، نەینۆكێن بویكێ‌… هتد”.
یان “هەكە ئێكی بۆ وان چایەك یان كۆكەك، ترابیەك، سینالكۆ، كریبا ئەو مەلك بوون، ب تنێ‌ ئەوێن كۆڕێن حەفك ستویران دهاتن قەمیسێن خۆ یێن حەریری وەكو پەراشۆتان نەمایش دكرن، پەنتەلۆن ژی وەكو شەلوالان بوون. یان”.
بۆ ڤێ كورتەچیڕۆكێ، ئەڤ دیمەنێن مە هەلبژارتین بەسن كو ئەم بێژین ئەڤ جۆرێ ڤەگێڕانا نمایشێ یە و چیڕۆكنڤیسی چەند بابەتێن دی پێكڤە گرێداینە، هندەك ژێ ب مەبەستن، هندەك ژێ بتنێ نمایشن و هندەك ژێ بۆ راكێشانا بالكێشا خواندەڤانینە و د ڤی سەروبەری دا، ئەم نەشێین بێژن دڤیابا چیڕۆكنڤیسی خوە ل چ بابەت دابایە و خوە ژ چ بابەت دویر ئێخستبایە، ژبەركو چیڕۆك ب رێكا ڤێ ڤەگێڕانێ یێ بابەتەكی دئازرینیت، ئەو ژی گەلەك كەس هاتنە پێش و ئەو بخوە چنە، ئەو هاتنە پێشا هەنێ ژی ل سەر حسابا خەلكەكێ دی و خۆشگوزەرانیا یێن دی بوویە و نموونەیا كەسەكی دئینیت ب ناڤێ (سمكۆ) كو یێ خانەنشین بووی و یێ پارەكی ژ گەنجینا دەولەتێ وەردگریت و یێ بوویە بارگرانی، لێ ب هووردەكاری، بارودۆخ یێن ڤەگێڕاین و یێن نمایشكرن و بتنێ بۆ نموونە دێ هندەكێ ژ چیڕۆكا وی ڤەگێڕین، كانێ چاوان ژیانا وی هاتیە پیشاندان.
ل رێزا ئێكێ یا چیڕۆكێ دبێژیت: “هەمیان حەز دكرن پتر هەڤالینیا سمكۆی بكەن، هەر ل وی و بابێ‌ وی یێ‌ پتر پەیوەندیێن خۆ ل گەل وی خۆش كربانە، مانێ‌ جامێری یێ‌ حالخۆش بوو، بنەمالەكا پێچێبووی بوو” و ل جهەكی دی هۆسان بەحسا سمكۆی دكەت: “هینگی 400 دینار راتبێ‌ مامۆستایی بوو، ل دەمەكی كو رۆژەكا سمكۆی 1000 دیناربوون!.”.
یان ڤی دیمەنی: “ درێژ ناكەم سال هاتن و سال چوون، ئەو هەڤال هەمی دەرچوون، بوونە خودان مووچە و خانی و تڕومبێل و ژێكڤەقەتییان و تەڕاوبەڕا بوون…… سمكۆ ب كارێن خراب ڤە مابوو… خەلكەك بۆ كڕینا خرابیێ‌ و فاحشیێ‌ دچوونە وێرێ‌، سمكۆ و هندەك هەڤالێن دیتر ژی دچوون و تەخسیری نە دكر، هەتا كو هەمی پارەیێ‌ خۆ ل هندێ‌ دای”.
چیڕۆكنڤیسی ب ئەندازەی و ب نمایش دیمەنەكی بۆ مە ژ سالێن نۆتان بەرچاڤ دكەت، كو هندەك د شەڤ و رۆژاندا زەنگین دبوون و زەنگین د شەڤ و رۆژان دا هەژار دبوون و هندەك بوونە هەمی تشت، كو دڤیابا نە ببانە هیچ تشت وەك نموونا سمكۆی و ئاخر د گرێیا چیڕۆكێ ژی دا، دگەل ڤێ نمایشا هەنێ و بەرچاڤكرن و پێكڤەگرێدانا ڤان هەمی دیمەنان، دڤێت چیڕۆكنڤیسی ژی پەیامەك بۆ خواندەڤایێ خوە ڤێ هەبیت و پێشكێش بكەت و ب دیتنا من هەلبژارتنا چیڕۆكنڤیسی بۆ كەسەكی ب ناڤێ (سمكۆ)ی، كو ڤێ نیشادانێ بكەت، تێدا شیایە گەلەك راستییان بەرچاڤ بكەت.

ژێدەر:
خانەنشینا ڤاژی، كورتەچیڕۆك، شێرزاد نایف، كۆڤارا پەیڤ ژمارە 103ێ 2026.

عەبدولرەحمان بامەرنی

سەردەمەكی پەیڤا تو نەهاتی ببوو ترێند، تایبەت تەخا عاشقان، تو نەهاتی ب هەر تشتیڤە گرێددان، مەبەست ژێ نامەیەكا ڤەكری بوو ژ بۆ هەڤالێ/ا خوە و ئەڤ نەهاتیا ئەز ژێ بەحسدكەم نە ترێندا جاران یا عاشقانە، بەری چەند رۆژان بوو هەڤالەكێ من وێنەكێ خوە بۆ من فرێكر، بەدلا وی یا جوان بوو و بویانباغا وی ژی سنجەقەك د بەررا بوو، نموونا كەشخەیێ بوو و ستایلەكێ جودا ب كاروكۆكێ وی دابوو و فرێكرنا وێنەی نە ژ بەر وێ بەدلێ و گوهۆڕینا ستایلی بوو، ئەو ب خوە تێرا خوە یێ كەشخەچیە، لێ دیمەنێ ل پشت وێنەیی باژێرێ ئستەنبوولێ دیاردكر و دڤیا بێژیتە من ئەز یێ ل ئستەنبوولێ، مە هەردووكان پیچەكێ بەحسا هەمی شیان و سەیرو سەمەرێن (ئەی ئای) و پێشكەفتنێن تەكنەلۆژیا نوی كر.
لێ من ئەڤ گوتارە ژبەر هەڤالێ خوە و وێنێ وی نە نڤیسییە، ل دووماهیا سالێن حەفتیان و دەستپێكا سالێن هەشتیان بوو، دروست بیرا من ل سالێ ناهێت و وەرز زڤستان بوو و سوپا داران یا هل بوو. بابەتی ژ رادیویێ دەستپێكر و هەر ئێكی تشتەك گۆت، كامیرێن فوتووگرتنێ و تەلەفزیۆنێ و تەلەفوونێ فرۆكان و سەر بانێ هەیڤێ و هەر چەندە ئەڤ تشتێن هەنێ د هەمی مالان ڤە نەبوون، لێ هەمی هەبوون و ئێك ژ روونشتیان گۆت: من گوهێ خوە ددا رادیۆیێ بەحسا ئامیرەكی دكرن، هەر كەسێ ب مریت دێ شێن ئێخنە بەر وی ئامیرەیی و ئەو كەسێ مری دێ بۆ ماوێ پێنج خۆلەكان ساخ بیت و دێ وی شیان هەبن، بەرسڤا هەر پرسیارەكێ بدەت، سال چوون و سال هاتن، هەر تشتێ مە باوەر نەدكر هاتە بەرهەمئینان و نوكە یا بوویە تشتەكێ ئاسایی، ل شەڕێ ئەمریكا و ئسرائیلێ و ئیرانێ بگرە و ڤان دروونان، چاوان ب هزاران كیلومەتران، مۆشەك ب میلمان ئارمانجێن خوە دهنگێڤن، ژ ئەنترنێتێ بگرە و ڤان هەمی پێشكەفتنێن ژ نشكەكێڤە و ئێدی تشتەك نینە بهێتە بەر گوهێن تە و بێژی ئەز باوەرناكەم! بتنێ تشتێ مایی و هێشتا نەهاتی و ئەز ل هیڤیێ، گۆتنا وی جوامێری بوو و نزانم بۆچی ئەو گۆتن ژ سەرێ من ناهێتە دەر.

عەبدلرەحمان بامەرنی

بەری بچمە سەر بابەتێ من دڤێت بنڤیسم، ئەز دێ بەحسا دو كەسان كەم، چاوان بووینە ئێخسیرێ قستان و تشتێ سەیر، پێڤەنەچوون ژی. ئێك ژوانان رۆژەكێ هاتە دەف من و گۆت من دڤێت بوچوونا تە ل سەر بابەتەكی وەربگرم؟ بۆ زانین ئەڤ كەسە مامۆستایە و لێ وەكو دیار مووچێ وی نەدشیا پێدڤیێن وی بەردەست بكەت و دڤیا بێژیتە من ئەز دێ چمە كۆمپانیەكا فرۆشتنا ترۆمبێلان ب قست ددەن، ئەو بچیت ترۆمبێلەكێ بكریت و ژ بهایێ وێ ئەرزانتر و بفرۆشیت و ب پارێ وێ بچیت دكانەكا فرۆشتنا زەرزەواتی ڤەكەت. بیرۆكە ب خوە یا جوان بوو، پارەك دێ كەڤیتە بەردەستێن وی و دێ شێت كارێ دویێ ژی د بەر مامۆستایا خوە راكەت و دێ ژیانا وی باشتر لێهێت. لێ من ئێخستە بەرپرسیاران، ژبلی ئەڤا تە گۆتی كو دێ داهاتەك بۆ تە پێڤە هێت، لێ تە ژ هەمی لایەكی ڤە هزر د بابەتی دا كریە؟ گۆت چاوا؟ من گۆتێ دا پێكڤە رۆنین و باشی و خرابیێن بابەتی ل سەر كاغەزەكێ بنڤیسین و مە ئەو كر، مامۆستا یان كو سێ رۆژێن دەواما قوتابخانێ نیڤرۆ و سێ رۆژان ئێڤاری، ئەڤە ژبلی كو رۆژێ دێ دانەكی دكان یا گرتی بیت، لێ ئەو رۆژێن سپێدەهیان دچیتە دەوامێ كی دێ زەرزەواتی بۆ دكانێ ژ گومركان ئینیت؟ ئەڤ بكڕێ قەستا دكانا تەدكەت و رۆژەكێ دكان یا ڤەكری و رۆژەكێ گرتی، ئەرێ ئەو دێ بیتە مەعمیلێ تە؟ دەما تو ترۆمبێلێ دكری، پێنەڤێت یا ب قست ل گەل ئێكا بێ قست نێزیكێ چل بۆ پێنجی وەرەقەیان جوداهیا هەی و ئەرێ دێ قازانجێ تە تێرا هندێ كەت تو قەرەبۆیا وێ جوداهیێ بینیەدەر. راستی من دڤیا هێشتا خالان رێزكەین، لێ وی قەناعەت ب ئاخفتنا من ئینا و گۆت من دەست ژ بیرۆكا خوە بەردا و پشتی سالەكێ رۆژەكێ من ترۆمبێلەكا نوی ڤێ دیت، دەما من پرسیار ژێكری، گۆت من ب قست یا كری، لێ چ دكان ڤەنەكربوون و بتنێ بۆ كەشخەیێ بوو.
كەسێ دووێ ئالوودەیێ ترۆمبێلانە و كارێ وی ژی پالەتییە و (نەجار)ێ گرێدانا ئاڤاهیانە، جارا ئێكێ ترۆمبێل كری ب قست بوو، 40 وەرەقە ژ بەر قستی زێدەتر دانێ و دڤیابا د ماوێ سالەكێ دا پارێ وی هەمی بۆ ڤەگەراندبا. سال هات و چوو و قستێ وی تەمام نەبوو، دا نەبیتە ریبا و خۆدانێ قستی سالەكا دی بۆ زێدە بكەت، ترۆمبێل كێمتر ژ بهایێ وێ ب 30 وەرەقان فرۆشتە خۆدانێ ترۆمبێلێ و پاشی 20 وەرەقەیێن دی ژی زێدەتر هاڤێتنە سەر حسابا خوە. درێژناكەم خانیێ خوە ژی فرۆشت و نوكە د كرێدایە و تشتێ سەیر هێشتا ئالۆدەیێ قستانە.
یا من دڤێت ل سەر ڤان هەردو حالەتان بێژم، چاڤلێكرن و خوە ئینانا پێشە، بتنێ دا خەلكەك بێژیت كو چ جۆرێ ترۆمبێلێ دهاژۆن و ژبیردكەن، دەما ئەو ترومبێل ب قست كرین، خوە كرینە كویلێن قستی و وەكو ب كوردەواری دبێژن (هەتا حەفكێ دكەڤنێ). ژلایەكێ دیڤە ئەڤ ئالۆدەبوونا هەنێ، هەر چەندە ب ئالۆدەبوونا ماددەیێن هۆشبەر ناهێتە بەراوردكرن، لێ گەلەك جۆرێن ئالۆدەبوونێ یێن هەیین و زیانێ ب مرۆڤی و خێزانا مرۆڤی دگەهینن و نابیت مرۆڤ چاڤ ل كەسێن دی و ژیارا كەسێن دی بكەت، دڤێت مرۆڤ ب حالێ خوە یێ رازی بیت.

عەبدولرەحمان بامەرنی

ئەڤ ڤەگێڕێ ئەز ژێ بەحسدكەم، ئەو كارەكتەرەیە یێ ل سەر ئەزمان و لڤین و دانوستاندنێن وی/وێ كورتەچیڕۆك دھێتە نڤیسینێ و كی ڤی ڤەگێڕی دەست نیشاندكەت و ڕۆلێ پێددەت، پێنەڤێت چیڕۆكنڤیس ب خوەیە. د خواندنا ھەر كورتەچیڕۆكەكێ دا، دوماھییەك یا ھەیی و پرانییا جاران كورتەچیڕۆك ب تیرەكێ ڤە دچیت، بەری تیر ژ كڤانێ خوە ب دەركەڤیت، دڤێت ئاراستەیەك ھەبیت و ھەر ژ دەستپێكا نڤیسینا كورتەچیڕۆكێ دڤێت ئاراستەیێ وێ تیرێ یێ دروست بیت و ئەڤە ژی ل سەر چیڕۆكنڤیسی ب خوە دمینیت، ئایا دێ ڤێ تیرێ ب چ ئاراستەڤە بەردەت و دیسان د كورتەچیڕۆكێ دا گرنگە بزانی دێ چاوان كار ل سەر ڤەگێڕانا خوە كەی، شێواز گرنگە و بابەت گرنگە و تەكنیكا نڤیسینێ گرنگە و یا كورتەچیڕۆكێ دئینتە پێش ژی، پرانیا جاران قفلا وێ ب خوەیە و چەند قفلكرنا چیڕۆكەكێ شیابیت ئارمانجا چیڕۆك پێھاتیە نڤیسین بلەز ب ھنگێڤیت، ئاسۆییێن ڤەكری ل بەر خواندەڤایی بھێلیتە ڤەكری، دێ خواندەڤا زێدەتر ب وێ چیڕۆكێ ڤە ھێتە گرێدان.
ئەڤا ل سەری پێشەكییەكا كورت بوو، ژبۆ كورتە چیرۆكا (سێنیكا بێھیڤیبوونێ) یا چیرۆكنڤیس (رێزان جەعفەر)، كو ئەڤ كورتەچیڕۆكە د رۆژناما ئەڤرو ژمارە (3950) رۆژا 31/3/2026دا بلاڤبوویە. چیڕۆك ل سەر ئەزمانێ كچەكێ ھاتیە نڤیسین، لێ ڤەگێڕ دڤێ كورتەچیڕۆكێدا ب كەسێ سیێ دھێتە دناڤ چیڕۆكێدا، ھوسا دبێژیت: ((ئەو ماوەیەك بوو ھەست ب باشییێ دكر، ئەڤێ ھەستەكێ خراب ل دەف پەیدا كربوو، چونكی چ جاران ھند باشی و ئارامی د ژیانا وێ دا نەبوو)). ڤەگێڕی بڤێ دەستپێكێ دڤێت حالەتێ كچەكێ پیشان بدەت، كو ژیانا وێ هەمی ب نەخوشییێ دەرباز دبیت. لێ ئەڤ دو رێزێن دەستپێكی وەكی تیرەكینە ھێشتا د كڤانیدا و ڤەگێڕ یێ خوە كارخۆش دكەت وێ تیرێ ب ئاراستەیەكێ ڤە بەردەت، لێ پرسیارا بۆ خواندەڤانی دمینیت، ئھا ئەڤ ئاراستەیێ ھەنێ یە، ئایا لەزاتییا وێ تیرێ و ئارمانجگرتنا وێ تیرێ دێ یا چاوان بیت و لڤێرە شیانێن ڤەگێڕی دمینن، بابەتێ ئەو دەستنیشان دكەت، تەكنیكا ئەو دگریتە بەر و دیسان قفلا چیڕۆكێ دێ یا چاوان بیت، كو من بڤێ نڤیسینێ مەبەست ژێ ئەوە.
ڤەگێڕ د پەرەگرافێ دو یێ ژ كورتەچیڕۆكێ، دبێژیت: ((رۆژەكێ ژ نشكەكێڤە ل ناڤ زك و سینگێ خۆ ھەست ب برسێ و ھەستەكێ گران كر. سۆتنەك تژی ترس حەفك و گەدەیا وێ دگڤاشت)). ڤەگێڕ ل ڤێرە ل سەر حالەتەكێ تەندروستی كار دكەت، ئەو ژی بێھن تەنگی و ئێشانا گەدەییێ، بێھن تەنگی دەما ئارامكا مرۆڤی ل چ جھەكی نەھێت و گەدە ب رامانا مرۆڤ گەلەك خەمان بخووت، د پەرەگرافەكێ دیدا، ڤەگێڕ دبێژیت: ((رابوو سێنیكا خۆ ژ دەستێن مرۆڤان وەرگرت، یا پر بوو ھندی شیای خوار))، ئەڤ سێنیكا ھەنێ، كو ڤەگێڕی پەنا بریە بەر ھندەك كارەكتەرێن دی یێن نە نیاس بۆ نڤیسینا چیڕۆكا خوە، ب گەدەیا كارەكتەرا سەرەكییا چیڕۆكێ ڤە گرێددەت و گەدە یان كو خوارن، لێ بۆچی ئەڤ خورنا ھەنێ ژ مالا وێ نابیت و ئەڤ سێنیكا ھەنێ د دەستێن ھندەك مرۆڤاندا بیت؟ ئھا ئەڤە بابەتێ چیڕۆكێ یە كو ڤەگێڕ لڤێرە بابەتەكی د ئازرینیت، ئەو ژی مایتێكرنا ژ دەرڤەی بازنێ مە و ھەر وەكو ڤەگێڕ ل ڤێرە حالەتەكی پیشان ددەت، كو نە بتنێ كەسەك یان دو كەس، بەلكو مرۆڤان سێنیكا ھەلگرتی و ھەر چەند كارەكتەرا چیڕۆكێ یا زیرەك ژی بیت، ھەر وەكو ڤەگێڕی ئاماژە بۆ دای و دبێژیت كو سێنیكا خوە ژ دەستێن مرۆڤان وەرگرت و یا پربوو ھندی شیای خوار، لێ ل دویماھییێ ئەو بخوە ژی ھەر مرۆڤە و ھندی كەسەكا وێرەك بیت، زیرەك بیت، لێ ل دەردۆرا وێ، ئەو ژینگەھا ئەو دناڤدا دژیت ژ تاقەتا وێ زێدەترن، رەنگە دێ بەرگرییا وێ ژی تا رادەیەكی بیت، ھەر وەكو دبێژیت: ((كێمەك ژ خەمان و بێھیڤیبوونێ و كەرب و ھەر تشتێ نەخۆش د سێنیكێ دا ما، لێ نەشیا زێدەتر بخۆت))، و ئەڤ نەشیانا ھەنێ مە ڤەدگەڕینیتە دەستپێكا چیڕۆكێ ڤە، كو باشبوونا وێ یا دەمەكی بوویە و دوبارە چەپەرێ مایتێكرنێن مرۆڤان بەر سینگا وێ دگرن و شەرێ وان ب زیقی دیاردكەت، كو سەرەرایی وێرەكی و بەرھەلستییا وێ بەرامبەر مایتێكرنێن خەلكەكی، لێ شیانێن وێ د چوارچۆڤەكرینە، ئەو ژی دەما دبێژیت: ((چونكی جەستە و دەروونێ وێ یێ وەستیای ھێزا وێ خوارنێ ھەمییێ نەبوو))… و تا ڤێرە ڤەگێڕا ڤێ كورتەچیڕۆكێ شیایە بابەتەكی ب ھۆستایانە بدانیتە بەر سینگا جڤاكی و بێژیت، ئەڤە من وەك نڤیسەرا ڤێ كورتەچیڕۆكێ بابەتەك ئازراند و یا ل دویماھییێ مای كو ئەم بشێین بێژین، ئەڤە كورتەچیڕۆكەكا ھونەری یە و نە بابەتەكێ پێگەھاندنێ، بابەتەكێ جڤاكی و ھشیاریێ یە. ڤەگێڕا ڤێ كورتەچیڕۆكێ پێ یێن خوە ل عەردی دشدینیت و ب دویماھییەكا ڤەدەر، دناڤبەرا كەنییێ، گەھاندنا پەیامێ و ئارمانج گرتنێدا چیڕۆكا خوە ب ڤی پەرەگرافی ب دویماھی دئینیت و دبێژیت: ((دەیكا وێ لێ زڤڕی و گۆتێ، عەمرێ تە نەمینیت تە ھەمی خلاسكر)).

عەبدولرەحمان بامەرنی

تشتێ بۆ من خۆش، دەما ئەز بۆ گوشا بیناهی ل رۆژناما ئەڤرۆ دنڤیسم ئەوە، ئەز ددانم ئەڤە دووماهی نڤیسینە دكەڤیتە بەر چاڤێ خواندەڤایی، ئەڤێن حەزا خواندنێ هەین و ئەڤێن رۆژنامێ دگرن و لاپەران د قولپینن و دووماهی لاپەر و دووماهی بابەت ژ رۆژنامێ دێ ئەڤ گوشە بیت، ئەز دگەل خوە دبێژم، دڤێت ئەڤ گوشە ب هەمی رامانا خوە، گوشەیەكا ئەدەبی بیت و یا ڤالا بیت ژ جوامێریێ (تەوازعێ).
ئەگەر هێشتا روهنتر بێژم، چاوان ئەز بۆ هەڤالەكێ خوە یێ نێزیك بەحسا بیرهاتنێن خوە دكەم، بەحسا ڤەگێرانێن خوە، بەحسا گەریانێن خوە و سەربۆرێن خوە دكەم، ئها هوسا، خواندەڤایێن ڤان نڤیسینان ژی ببنە ئەو هەڤال، بۆ من گرنگ نینە ئەز وان ناس بكەم و ئەم پێكڤە روینینە خارێ، ئەو مەزن بن یان بچویك و ل چ ئاست بن.
گرنگ بۆ من ئەڤ تشتێ ئەز دنڤیسم، هندەكێن دی بەشداریێ دگەل مندا بكەن و ببنە بەشەك ژ بیرهاتنێن من، كەنگی ژی مرۆڤ ڤان هزران دكەت، تایبەت دەما بیرهاتنێن مرۆڤی و ئەو تشتێن دگەل مرۆڤی ژیایین و مەزن بووین ببنە گەلەك و ئەڤێن دگەل مرۆڤی دمینن، ل كێمیێ ددەن.
چ هەڤالێن مرۆڤی ئەو بن یێن قەستا دەرڤەی وەلاتی كرین، وەغەركرین و چ ژی ئەڤێن گرنگیدان و مژوولاهیێن وان ئەو ژ مرۆڤی دویر ئخێستین.
ئێدی مرۆڤ هەست بتنێ بوونێ دكەت، خوە ئەگەر ملێ كەسەكی ب ملێ مرۆڤی ژی ڤە بیت و مرۆڤ پیاسێ ل ناڤ جاددە و كولانێن دهۆكێ بكەت، هەمی تشتەك دێ بۆ مرۆڤی د نوی بن، ژبەركو ئاڤاهی هاتینە گوهۆڕین، لێ بیرهاتنێن ل جهێ وان ئاڤاهیان وەك خوە ماینە، جاددە هاتینە بەرفرەهكرن، جاددەیێن نوی ڤەبووینە، سیك و قەیسەریێن نوی ڤەبووینە و لێ ئەو بیرهاتن هەر ل جهێ خوە ماینە و كی دێ گوهداریا ڤان بیرهاتنان كەت، ددەمەكیدا ئەو بیرهاتنێن هەنێ ل دەف تە گەلەك دگرنگن و روودانێن نوی و یێن سەرنج راكێش تێدا هەنە، لێ كەس بهایێ عانەكی ژی پێنادەت.

عەبدولرەحمان بامەڕنی

قێركرنا جادەێن بازارێ دهۆكێ، دێ جوانیەكێ و پاقژیەكێ دەنە سەروسیمایێ بازاری هەمییێ و دێ ئەڤ جوانییە یا بەردەوام بیت. هێشتا من ئاخفتنا خوە تەمام نەكری، كو مە سێ هەڤالان دناڤ پاركا نەورۆزدا پیاسەدكر، هەڤالەكێ مە گوت: ئەرێ تو بێژی خەلك ڤێ پاقژیێ، دگەل ڤی سەروسیمایێ نوی یێ بازاری راگریت؟. مەبەستا هەڤالێ من، ئەڤ گوهۆڕینێن نوكە ل بازاری دهێنەكرن بوو، شوستە و بەردەرێ دكانان هەمی بوونە ئێك قیاس و ب تابۆكێ هاتنە رازاندن، ددەمەكیدا هەر دكاندارەكی ب كەیفا خوە، هندەكان (سیرامیك) دانابوو و بلندی و نزمی ل هندەك جهێن دی هەبوو و هندەكان ژی زێدەگاڤی ل سەر شوستەیی كربوون، لێ نوكە جوداتر، دیمەنەكێ شارستانی ب بازارێ دهۆكێ هاتیەدان و تایبەت ژی نوكە هەردوو جادەێن سەرەكی یێن ناڤ بازارێ دهۆكێ، یێن دهێنە قێركرن و هەكو ب كوردەواری دبێژین (بازار دێ كەڤلێ خوە گوهۆڕیت).
من گۆتە هەڤالێ خوە، مانێ نوكە ئەم یێ دناڤا پاركا نەوروزدا پیاسێ دكەین، ئەرێ تە تێبینیا گلێشەكی كرییە ل بەر پێن خوە؟ هەڤالێ من دوبارە ل دوور خوە زڤری و بەرێخۆ دا دەردوورێن خوە و هەر وەكو ڤییا ئاخفتنا من تەئكید بكەت و گۆت نەخێر.
من گۆتێ نڤیسەرێ ب ناڤ و دەنگێ رۆسی (تولستوی) گۆتنەكا گەلەك جوان یا هەی و دبێژیت (مرۆڤێ پاقژ ب هشیاری دناڤ جهێن پیسدا دەرباز دبیت، لێ دەما پیساتیێ دبینیت و پێلاڤا وی پیس دبیت، هشیاریا وی كێمترلێدهێت، لێ دەما دبینیت كو پێلاڤێن هەمیان دپیسن، ئێدی ئەو هشیاریە ژی ل دەف نامینیت و پێنگاڤێن خوە دهاڤێژیت) ئەڤ گۆتنە ل سەر ڤێ پاركێ دهێت و دێ ل سەر گوهۆڕینێن نوكە ل بازاری ژی دهێنەكرنێ دهێت.
نوكە ئەم یێ ل پاركێ و ئەم گلێشی نابینین و هەمی پاقژییە، هەكە مە گلێشەك هەبیت ژی ئەم ژی ناهاڤێژینە بەرپێن خوە،ل ڤان گوهۆڕینێن بازاری ژی وەسا هەكە كەسەكێ زێدەگاڤی ل سەر شوستەیان نەكر، پاقژی راگرتن، هەكە چ دكانداران زێدەگاڤی نەكرن، باوەربكە بازار دێ وەكی قودیكا رۆناهیێ مینیت، تو گلێشی لێ نابینی و بازارێ دهۆكێ دێ بیتە جوانترین و پاقژترین بازار.

عەبدولرحمان بامەرنی

مە بەحسێ‌ ژنا دویێ دكر و مە بەحسێ‌ فرەژنیێ ژی دكر، یا راست ئەم ژ پێنج كەسان زێدەتر بووین و ئەم ب بووینە دو پشك، ئەم هندەك ل گەل بیرۆكەیا فرەژنیێ بووین و هندەك دژی بیرۆكەیا فرەژنیێ بووین و تشتێ سەیر، مە هەردو ئالیان خوە ب چالاكڤانێن جڤاكێ سڤیل دزانی.
مە ئەڤێن باوەری ب فرەژنیێ هەی، بەهانا مە بۆ ڤێ چەندێ، ژمارەیا زۆرا قەیرە كچان و ئەرێ گونەها ڤان كچان چییە كەس دەرگەهێ مالا وان نەقوتیت و چەند ب ناڤ سالڤە بچن، چانسێ شویكرنا وان كێمتر لێبهێت و ئەگەر فرەژنی هەبیت، رەنگە گەلەك هەبن و ل بن هەر بەهانەیەكێ هەڤژینا دویێ ژی بینن و بڤی رەنگی دێ بالانسا كومەلگەهی ئالیسەنگ بیت. ئەم ئەڤێن دژی بیرۆكەیا فرەژنیێ، مە زێدەتر بەحسێ‌ مافێن ژنان دكر، دەما فرەژنی هەبیت دێ كێشە هەبن، ژنەك ل سەر حسابا ژنەكا دی دێ ژیانێ كەت و ئەم ب هیچ رەنگەكی دگەل ڤێ چەندێ نەبووین.
مە هندەكان ژی بەندك ل دووف هەردو جینان بەرددا و مە ل گەل هەردو ئالیان هندەك راستی ددیتن و هەڤالەكێ مە یێ ئاخفتنا وی دەرمان، چەند جاران بزاڤ دكرن ئەو ژی خوە بدەتە ل گەل ئالیەكی و راستی ژی بیت ئەم پێدڤی كەسەكی بووین، مە ل خالەكێ بگەهینتە ئێك، ل لێزڤرینێ من گۆتێ: كا راوەستن ب زووری هەڤالێ مە دڤێت ب ئاخڤیت، بهێلن بلا دیتنا وی ژی هەبیت خوە ئەگەر بەران ژی د مە وەربكەت، بوویە ئەڤە خۆش دەلیڤەیە ئەم هەناسەیەكێ بدەینە بیرۆكەیێن خوە یێن جودا و هەر ئالیەكی ژمە حەزدكر ئاخفتنا وی بۆ ئالیێ وی بیت و بەندك ب دووف ویڤە بچیت، لێ هەڤالێ مە گۆت: هوون هەردو ئالی یێ بەحسێ مافێن ژنان دكەن و هوون یێ بەحسێ‌ جڤاكێ سڤیل ژی دكەن، ئەرێ هوون دزانن پوختێ تێگەهێ جڤاكێ سڤیل، ب مەبەستا كاركرن بۆ ب دەستڤەئینانا بەرژەوەندی و بەهایێن تاكان و كومەلێ پێكڤە؟! هەڤالێ مە راستگۆت و هەردو بیرۆكەیێن مە، دێ بەرژەوەندیێن هندەك ئالیان تێكددەن و مە بابەت ب دووماهی ئینا.

عەبدولڕحمان بامەرنی

نڤیسەر و ڤەكۆلەرێ باژێرێ دھۆكێ «ئیسماعیل بادی»، گۆتارەكا جوان ل بن ناڤێ «ڤەھاندنا ھەلبەستێ ل دویڤ تیپێن ئەبجەدی» د رۆژناما ئەڤرۆ دا ژمارەیا (3851) ل 19 /10/2025 بلاڤكریە و تشتێ سەرنجا من راكێشایی، دەما بەحسا تیپێن ئەبجەدی كری، كو ب راستی ژمێژە بوو من دڤیا بابەتەكێ ل سەر ڤان جۆرە تیپان بنڤیسم، كو رەنگە گەلەك ژ نڤیسەران، قوتابی و مامۆستایان رێزبەندیا وێ نزانن، یان ئەگەر رێزبەندیێ دانن ژی، ژێدەرێ وێ نزانن و ل گەلەك جھان ژی تێكەلیەك دناڤبەرا تیپێن ئەبجەدی و تیپێن ھیجائی دا ھەنە و ژبەركو سەیدایێ بادی نموونەیا ھەلبەستێن خوە لدویڤ تیپێن (عەرەبی) ئینایە، دێ ھەولدەین لدویڤ زمانێ ڤان تیپان گۆتارا خوە بنڤیسین، كو شاعرێن مە یێن كەڤن ژی ئەڤ چەندە كرییە و ل دەستپێكێ فەرە بزانین، جوداھیا ھەردو رێزبەندیان (ئەبجەدی و ھیجائی) چاوانە؟ رێزبەندیا تیپێن ئەبجەدی بڤی رەنگییە: (أ. ب. ج. د. هـ. و. ز. ح. گ. ی. ك. ل. م. ن. ص. ع. ف. چ. ق. ر. س. ت. پ. خ. ژ. ڤ.غ. ش.)، و رێزبەندیا تیپێن ھیجائی یێن عەرەبی ژی بڤی رەنگییە، ئەو ژی (أ. ب. ت. پ. ج. ح. خ. د. ژ. ر. ز. س. ش. ص. چ. گ. ڤ. ع. غ. ف. ق. ك. ل. م. ن. هـ. و. ی.) و ئەڤ جوداھیا ھەنێ نە بتنێ بۆ چاوانیا رێزكرنا یان رێزبەندیا ئێك لدویڤ ئێكا تیپان دھێت، بەلكو تیپێن ئەبجەدی لدویف رێزبەندییا مێژوویێ ھاتینە دانان و وەك ژمارە دھێنە دانان، چاوان (1،2،3،3،5،6،7.. ھتد) دھێنە دانان و تیپێن (ھیجائی) ژی وەك وێنە دھێنە كێشان بۆ رێزبەندیا پەیڤان و ناڤان.
تشتێ سەرنجا من ژ (ئەبجەد)یێ راكێشایی، وەك من گۆتی ئەز بكەمە بابەتەكێ نڤیسینێ، ژبەركو ئەڤ پەیڤێن ھەنێ د فێركرنێن قورئانێدا، ل تەكیان، حوجرەیان، مامۆستایێن ئاینی دھاتنە خواندن بڤی رەنگییە (أبجد هوز حگی كلمن سعفص قرشت پخژ چڤغ)، و ئەز بخوە ژی ئێك ژوان كەسان بوویمە، ئەز دەرچوویێ ئێك ژڤان قوتابخانەیان بوویمە، ئەو ژی ژ سالا 1980 بۆ 1981ێ دزڤریت، ئەز ل قۆناغا خواندنا خوە یا سەرەتایی بووم، ل بامەرنێ ژنەك ھەبوو ب ناڤێ سەیدایا مریەم (جھێ وێ بەھەشت بیت)، زێدەتر ژ (100) زارۆكان مە قەستا خواندنا دەرسێن قورئانێ دكر لدەف و ل دەستپێكا مە یا خواندنا دەرسێن قورئانێ، دەفتەرا ئەلیف بێتكان ھەبوو، دگەل ئەبجەدیی و ھەوەزێ دھاتنە خواندن و لدویڤ وێ خواندنێ، ھندەكان جزیا عەمایێ ژی بڤێ رێكێ دخواندن و ھندەكان ب (حەجییێ) ناڤدكر و خواندنا وان ھۆسا بوو: ئەلیف سەر ئە، جزمە بێ، جیم سەر جە، جزمە دالێ ((ئەبجەد))، ھێ سەر ھە، واو سەر وە، جزمە زەینێ، ھەوەز و ھۆسا بۆ پەیڤێن دی ژی وەك (حوتی، كەلەمەن، سەعفەس…. ھتد) و لدویڤ رێزبەندیا تیپێن (ھیجائی)، ئەو ژی ب چەند رێكا دھاتنە خواندن و ئاماژە بوون ژبۆ وێنەی زێدەتر ژ ھژمارێ و نیشانێن سەر تیپێ، ئەگەر نموونەیەكێ – دویان بینم: (ئەلیف سەر ئە، جر ئی بەر ئوو یان ئەلیف دوو سەر ئەن دوو جر ئین دوو بەرئوون) و ھۆسا بۆ ھەمی پیتان دروست بوو). (بێ سەر بە جر بی بەر بوو یان بێ دوو سەر بەن دوو جر بین دوو بەر بوون).

خالەكا دی یا من دڤێت ل سەر ب راوەستم، ئەو ژی گرێدانا شاعران بڤێ رێزبەندیێ ڤە، ژبەركو پرانیا شاعرێن كلاسیك دەرچوویێن خواندنێن ئاینی بووینە، فەقیاتی خواندینە، لدەف مەلایان، دەرسێن قورئانێ خواندینە، بوویە ھەمیان ئەڤ قۆناغە دەربازكرینە، ھەمیا تیپێن ھیجائییا عەرەبی و دیسان تیپێن ئەبجەدی و ل بامەرنێ ھەوەكو من گۆتی ئەز ژی دەرچوویێ ئێك ژڤان خواندنگەھێن ئاینی بووم، چەندین كەسان د سەر دەمێن جودا دا ئەڤ شێوازێ خواندنێ بۆ زارۆكان دگۆتن و تا نوكە ژی ل ھندەك جھان ئەڤ شێوازێ خواندنێ یێ مای، لێ نە ب شێوازێ جاران كو تاكە رێك بوو زارۆك فێری خواندن و نڤیسینێ ببن.

بۆچی ئەڤ بابەتە یێ گرنگ بیت؟
بابەتێ رێزبەندیا تیپان مل ب ملێ ژمارێ، گەلەك كەس ب كار دئینن و ب مخابنیڤە نزانم بۆچی دەما دگەنە رێزكرنا ھژمارتنێ لدویڤ تیپێ ب (1، ب، ج، د، ھ، و) ڤێرا دچیت و ژبەركو ژی ئەم ھەمی پێدڤی ڤێ رێزبەندیێ نە و دا وەك ھژمار دروست بھێتە بكارئینان، فەرە قوتابیێن مە، مامۆستایێن مە، نڤیسەر ڤێ رێزبەندیا ھژمارێ دروست وەربگرن و دروست كار پێبكەن.

عەبدولرەحمان بامەرنی

بۆ ماوێ (2) رۆژان ل بامەرنێ، دیدارا بامەرنێ1 ب 43ێ ڤەكۆلینان هاتە سازكرن و وەك ئێك ژ رێكخەرێن ڤێ دیدارێ و تشتێ بالا من راكێشایی، ئەڤ دیدارە كارەكێ مەزن بوو ب شیانێن كێم، بۆچی من ئەڤە گۆت؟ ئەز د دەهان فێستیڤال و كونفرانساندا یێ بەشدار بوویم، ئەڤا ئەز دبێژم نە بتنێ ل دهۆكێ، بەلكو ل پارێزگەهێن دی و ب قەدەر ڤێ دیدارێ، من بەشداریا ڤەكۆلەران نەدیتییە، 47 ڤەكۆلەر بەشداریێ بكەن و بەرهەڤبوونا كارا یا بەشداربوویان د هۆلێ ڤە و كارلێكا مێهڤانێن دیدارێ دگەل ڤەكۆلەران، ئاماژە بوون كو بەلێ ڤەكۆلینێن دیدارێ جهێ سەرنج راكێشانێ بوون و تشتێ دی یێ من دڤێت ل سەر ب راوەستم، ئەو ژی ڤەكۆلین د چوارچووڤێ درویشمێ دیدارێ دا بوون (بەهدینان میراتەكێ كەلتووری یێ زەنگین و دوكیومێنتكرنەكا لاواز) و ئەڤە ژی ئەو راستییە یا ل دەڤەرا بەهدینان هەیی و دڤێت ب وێرەكی بێژین، دەما ئەم دبێژین ب وێرەكی، یان كو خوە نەدەینە پاش و بۆ كار بكەین، بەلێ مە میراتەكێ كەلتووری و مێژووی و شوینواری یێ مەزن یێ هەی و نەهاتیە نڤیسین و مە دڤێ دیدارێ دا ئەڤ پێنگاڤە هاڤێت و نە ب گۆتنا مە، بەلكو یا ڤەكۆلەرێن دیدارێ و بەشداربوویێن دیدارێ، ئەم د پێنگاڤا خوە دا د سەركەفتی بووین. دا دەستا ژ دیدارێ بەردەین و بزانین ئایا ئەم دشێین كارێن مەزن ب شیان و پشتەڤانیا كێم بكەین؟ پێ نەڤێت گۆتنا من یا گشتییە و دهەمی بۆارەكی دا ژی دروستە، چ یێن رەوشەنبیری بن هونەری بن یان كومەلایەتی بن و ئەگەر مە ئیرادا كاركرنێ هەبیت، ئەم دشێین وەلاتێ خوە ئاڤا بكەین، ژینگەها خوە پاقژ رابگرین، شوینەوارێن خوە ب پارێزین و جوانیا باژێرێ خوە تێك نەدەین و ئەڤە هەمی بۆ ئێك خال دزڤریت، دلساخی و رژدیا مە د سەرخستنا كارێن مە یێن رۆژانەدا و ئەم وەك پالە نەبین ل هیڤیا دەمژمێر چاری ئێڤاری و كەنگی دێ كرییا خوە یا رۆژانە وەربگرین و مللەتێن پێشكەفتی ژی ب هەمان لوق پێشكەفتینە و ئەم دشێین بۆ سالێن بهێت ژی، ڤێ دیدارێ بكەینە نموونەیەكا دی یا جوان بۆ بەهدینان هەمیێ و سەرخستنا ڤێ پێنگاڤێ ژی، ئێكەم تشت بۆ حەزا مە، بۆ حەزژێكرنا مە بۆ باژێرێ مە و بۆ دەڤەرا مە و بەلێ ئەم دشێین پێكڤە ڤێ بكەین، ئەگەر دەستێن مە دناڤ ئێكدا بن.

عەبدولرەحمان بامەرنی

من بەحسا كامیرێن كۆداك كر، ژبەركو من هەڤالەك یێ هەی خوە گەلەك ب كامیرەیان خوە یا كۆداك مەزن دكر. ئەڤا ئەز بەحس دكەم سالێن نۆتان بوو، مرۆڤەكێ وان كامیرەكا كۆداك یا فۆتوگرافی ژ دەرڤەی وەلاتی بۆ فرێركربوو و هندی ناڤێ كامیرێ ل سەر ئەزمانێ وی بوو و هندی چاڤێ خوە د دایێ و د گەل خوە دگێراند، هەڤالەكێ مە یێ دی بۆ ترانە گۆتێ خۆزی مرۆڤ كامیرا تەبا. ئەڤ هەڤالێ ئەز ژێ بەحس دكەم، هەمی سالۆخەتێن جوانێن هەڤالینیێ د گەل دا بوون و دەما ئەز بەحسا وی و كامیرا وی دكەم، بتنێ مەبەستا من بەهایێ وان كامیران بوو ل وی سەردەمی و هەر چەندە نوكە هەڤالێ مە نە بەحسێ كامیرا خوە دكەت و نە ل هەلكەفتان ژی كامیرا خوە دگەل خوە دگێرینیت، لێ ئەز باوەردكەم وی ئەو كامیرە ل جهەكی یا پاراستی، كو هەر نوی بمینیت، خوە ئەگەر ئێدی وێنان پێنەگریت ژی، لێ بەهایێ وێ لدەف وی ناهێتە خارێ.
بۆچی من بەحسا كامیرێن كۆداك كر و د دەمەكیا ئەز دشیام گەلەك تشتێن دی ب كەمە نموونە؟ مەبەستا من گوهۆرین و خوە گونجاندنە، لێ بنێرە دەما كامیرێن كۆداك هەین، كو ناڤێ كۆمپانیێ (ئیستمان كۆداك) بوو و ئەو كۆمپانیەكا ئەمریكی یا گشتی بوو و ب وێنەكێشانێ یا ب ناڤودەنگ بوو، لێ نوكە كەس پەنایێ نابەتە بەر كامیرێن ژ وی رەنگی و كەسەك نینە ئەگەر مۆبایلەكا زیرەك د دەستی دا نەبیت و دشێت جوانترین وێنە و باشترین كوالێتی بۆ خوە بكێشیت و نە بتنێ ئەو، دشێت ب كامیرا خوە ب هزاران وێنەیان عەمبار بكەت و هەر چەندە مۆدێلا وێنەیێ كاغەزێ ژی نەمایە، بچی ئەلبۆمەكێ بكری و وێنێن خوە تێدا ب رازینی و هەر گاڤا تە ڤیا بچی ئەلبۆما خوە دەربینی و وێنان نیشا هەڤالێن خوە، ناسیارێن خوە بدەی، ژ خوە یا دلئێش ژی ژ وێنەیێن كاغەزی، دەما بەرێخوەددەیێ وێنەیەكێ تە د ناڤدا نە و یێ هاتیە بێی تە یێ هاتە برن. نوكە ئەو هەمی نەما، ب كلیكەكێ دشێی ل وێنێن خوە ڤەگەری، ئەڤە ژبلی وێنەیێ كاغەزێ جوان نەهات، بەرێخوەدانا تەیا دروست نەبوو، كەنی ل سەر لێڤێن تەنەبوو و پرچا تەیا شەكری نەبوو و ئەرێ بتنێ وەك پرسیار كو مە گەلەك ل سەر ڤی بابەتی درێژكر، لێ من مەبەست ب ڤێ درێژكرنێ هەبوو، چەند تشت مە هەبوون و د گەل دەمی نەمان؟ دبیت گەلەك، لێ بنێرە، هەر ل سالێن نوتان و ل دووماهیێن سالێن نۆتان بوو، ژنوی جیهازێن تلستارێ پەیدا ببوون و هینگێ دگۆتنێ ئەنەلۆك و ل دهۆكێ هەمیان نەبوو، هەمیا كرینا وان پێچێنەدبوو و هندەكان ژی شەرم دكر ل مالێن خوە دانن، ژبەركو هەر تشت بێ سانسۆر نیشا ددا. بیرا من دهێت یاریەكا جاما جیهانی یا تەپا پێی بوو، چایخانەك ل رێزا پانۆراما ئازادی یا نوكە بوو، كو وی دەمی گەراجێ رێما لێ بوو و هەر چەندە بەرێخوەدانا یاریێن تەپا پێی بۆ من دگرنگ نینن، لێ ئەڤە سوحبەتا گەنجەكییە، گۆت یاری نێزیكی دەمژمێر چاری سپێدێ بوو و هەر ژ سەعەت هەشتی شەڤێ ئەز چووم ل سەر كورسیەكێ من جهێ خوە كر و تا بوویە دەمێ یاریێ ئەز ژ جهێ خوە نە رابووم، ژ ترسا ئێك بهێتە جهێ من و میزلدانكا من تژی بوو و هەر ئەز نە رابووم! ئەرێ پرسیار، نوكە ب چەند رێكان ئەم دشێین ل ڤان جۆرە یاریا بنێرین و بێ خوە ماندی بكەین؟
ژڤان نمووننێن من ئیناین، چ تشتەك وەك خوە نامینیت و ل ڤێ پێشكەفتنا جیهان گەهشتیێ و ڤان گوهۆرینێن بلەز یێن ب سەرمەدا دهێن، چ ل سەر مە پێدڤییە، ئایا ئەم وەك هەڤالێ من یێ خودانێ كامیرا كۆداك د گەل كامیرێن خوە بژین و ئەم خوە ژ رابردوویێ خوە بەرنەدەین یان خوە دگەل هەر پێشهاتەكێ بگونجینین؟ ئەز باوەردكەم دڤێت ب هەر چ رێكا هەبیت، پیەكێ مە د گەل ڤان پێشكەفتنان بیت و ئەگەر سەدا سەد ئەم تشتەكی ژێ نەزانین ژی، ئەم خوە دگەل بكارئینانێن وێ ب گونجینین. ئەگەر مە شیانێن داهێنانێ نەبن، مە شیان نەبن ئەم نوواتیان بكەین ژی، هەر چنە بیت، ئەم وەك كەسێن نەزان نەبین و ئەڤ نویاتیێن هەنێ بكەڤنە د خزمەتا مە دا و بزانین بكاربینین و ئەڤا ئەز دبێژم نە بابەتەكە ب هەلبژارتنا مەڤە گرێدایە كا ئەم بكەین یان نەكەین، ئەگەر ئەم نەكەین، ئەم دێ د رێ دا مینین.