ئایدن عینایه‌ت
ل ده‌مێ به‌حسێ ژیانا عیراقێ دكه‌ین پێدڤیه‌ نه‌خشا جیۆسیاسیا عیراقێ شرۆڤه‌ بكه‌ین، دا بزانین ده‌مێ مرۆڤ ئاڤاهیه‌كى دادنیت، شه‌نگستێ وى موكوم بكه‌ت كه‌واته‌ ژیانا سیاسى خوه‌ ژ ده‌مێ (1921) حه‌تا ڤێ گاڤێ شه‌نگسته‌كێ لاوازه‌ و ل سه‌ر بنیاته‌كێ بێ هێز و به‌رهه‌مێ هزرا كۆلۆنیالیزمێ ئنگلیز هاتبوو دانان, ئنگلیزى دڤیان عه‌رشێ عیراقێ ته‌سلیم كه‌ن مروڤه‌كێ ل بن ده‌ستهه‌لاتا وان بیت, له‌وا به‌رى (فه‌یسه‌لێ ئێكێ) بكه‌نه‌ شاه، دڤیان مرۆڤه‌كێ دى ب ناڤێ (ئیسماعیل خان) یێ هندى ژ نایفا (قه‌دیانى) بوو، به‌لێ شۆره‌شا (20) ل عیراقێ هه‌مى ژمێریا وان یا سیاسى تێكدا و رابوون مرۆڤه‌كێ سوننى كۆبابێ وى میر(حسێن) هارى وان كربوو دژى عوسمانیان بكه‌نه‌ شاه و ئه‌و ژى مرۆڤه‌كێ بیانى بوو ژ عیراقێ و ل دووڤ دابونه‌ریتێن كاودانێن عیراقێ نه‌چوو.
• له‌وا هه‌مى گوهۆرین حه‌تا سالا (2003) ده‌ستهه‌لات د ده‌ستێ سوننیان دابا و شیعان هه‌ست ب زولم و زوریه‌كا كه‌ڤن هه‌بوو حه‌تا ده‌رفه‌ت بۆ وان هاتى و ده‌سهه‌لات ب ده‌ست وان كه‌ڤت, دبێژن دیرۆك (وانا ژیانێ یه‌), ژ به‌ر هندێ ڤیا كورد ب ساناهى نه‌هێته‌ د ناڤ پێكهاتا حوكمه‌تا عیراقێ دا ئێك ب هزره‌كا ب هێز و موكوم ب نڤێسین و ب دیده‌ڤانه‌كێ نیڤده‌وله‌تى دا مه‌رجێن خوه‌ بۆ پاشه‌رۆژه‌كا گه‌ش بۆ كوردان ده‌ینن.
• تشتێ سه‌یر د ڤێ كاودانا سیاسى دا دێ بینین هه‌ڤركیه‌كا پێشچاڤ د ناڤبه‌را هه‌مى هێز و تائیفێن عیراقێ دا, هه‌ڤركیه‌كا د ناڤ پێنچ ده‌وله‌تێن شیعى دا هه‌نه‌ و هه‌ولدده‌ت، هه‌ر ئێك ژ وان ره‌وتا سه‌رۆك وه‌زاره‌تێ ب ده‌ستخوه‌ڤه‌ بینیت, سه‌باره‌ت سوننه‌یان یێن بووینه‌ دو چین، هه‌له‌ى بابێ خوه‌ سه‌رۆكاتیا په‌رله‌مانێ عیراقێ بۆ خوه‌ دڤێت و هه‌ردو تائیفه‌ یێن هه‌وار دكه‌ن كو حوكمه‌تاكا دژى به‌رژه‌وه‌ندیێن سیاسى بن و ل دژى (محاصص)ێ ببن, به‌لێ چ حوكمه‌ت ل عیراقێ ناهێته‌ دانان ئه‌گه‌ر تو كورسیێن حوكمرانیێ نه‌ ده‌یه‌ لایێن دى وه‌ك كوردان و سه‌باره‌ت كوردان هوون دبینن دو حزبێن سه‌ره‌كى و ب تایبه‌ت پارتى كو (72) سال دگێله‌شۆكا عیراقێ دا دژیت و سه‌خبێریه‌كا باش و لێ نێرینه‌كا سیاسى سه‌حدكه‌ته‌ گۆره‌پانا سیاسى دا كاره‌ساتێن به‌رێ دوباره‌ نه‌بنه‌ڤه‌ و دبینیت هه‌مى هێزێن سیاسى قه‌ستا پارتى دكه‌ت، دا پارتى رازى كه‌ت پشكداریێ د حوكمه‌تێ دا بكه‌ت, هه‌ر هۆسا ل گه‌ل رێزگرتن بۆ لایه‌نێن دى یێن كوردى نه‌كه‌سه‌ك د گه‌ل وان دئاخڤێت و دانوستاندنێ ل گه‌ل و ئه‌گه‌ركرن هه‌ردێ زڤرنه‌ دا هزرا پارتى وه‌رگرن و ب راستى پسیاره‌كا گه‌له‌ك گرنگ و به‌رچاڤ هه‌یه‌ هه‌مى هێزێن سیاسى و ژ هه‌مى جۆرانڤه‌، نه‌به‌حسێ توركمانان دكه‌ت و نه‌ گرنگیه‌كێ پێ هزرا وان دكه‌ت، چونكو توركمانان ب خوه‌ وه‌ل خوه‌ كر دێ بینن د هه‌لبژارتنان دا توركمانا هژمارا ئه‌لیكترۆنى ره‌تكرن و ده‌مێ هژمارا ده‌ستى هه‌ر دیسا وه‌كى خوه‌ مان ده‌نگێ خوه‌ بلندكرن و هه‌وارا خوه‌ گه‌هانده‌ (دادگه‌ها ناڤه‌ندى) و دیسا چ به‌رژه‌وه‌ندى ب ده‌ستى وانڤه‌ نه‌هات و ب تنێ ڤیان كورد گوهێ خوه‌دا وان و رێك ل وان چه‌كر كو پشكداریێ ل گه‌ل كوردان بكه‌ن و مه‌ته‌له‌كا كوردى یاهه‌ى دبێژیت (هه‌ر دێ بێژینه‌وان برا ئه‌و دبێژنه‌ مه‌ كریڤ).
• هۆسا سه‌باره‌ت برایێن مه‌یێن مه‌سیحى كوردان ئه‌و حه‌واندن و دیرۆك دادوه‌ره‌ ل سه‌رڤى تشتى و مال و حالێن وان ل به‌غدا و ده‌وروبه‌ران ژ وان هاته‌ ستاندن و به‌ر ب كوردستانێ ڤه‌ هاتن و دیسا هنده‌ك ده‌نگێن هه‌یین نه‌رازیا خوه‌یا دكه‌ت.
• د ناڤ (نال و بزمارادا) یێن مام سامى و به‌رژه‌وه‌ندیێن وى و حالێ سوله‌یمانى و شیعه‌نیا وى و عیراق دێ مینیت وه‌ك ئێتیمه‌ك، نزانیت قه‌ستا مامێ خوه‌ بكه‌ت یان خالێ خوه‌!.
• ـــــــــــــــــ

ئایدن عینایه‌ت
مانشیت
(ئه‌رێ (به‌تیخ) دێ شێت ملیار و 100 ملیۆن دۆلاران ده‌ته‌ ئیرانێ یێ شه‌رێ عیراقى ـ ئیرانێ؟)
گه‌له‌ك هه‌ڤال و نیاس داخواز ژ من دكه‌ن جاره‌كا دى ده‌مێ بابه‌ته‌كى دنڤیسم هنده‌ك مه‌ته‌لۆكا بكه‌مه‌ د ناڤ دا و بێگومان مه‌ته‌لۆك چ ل سه‌ر ئه‌زمانێ گیانه‌وه‌ران دهێته‌ گۆتن وه‌ك پرتووكا (كلیله‌ و دومنه‌)، یان وه‌ك چیرۆك و حه‌یرانۆك دهێنه‌ گۆتن، دا مرۆڤ بۆ خوه‌ وێنه‌ك و عیبره‌ته‌كێ ژێ بگریت، هنده‌كێن دى ژ وان هه‌ڤالان دگۆتن بلا به‌حسێ گیانه‌وه‌ران نه‌هێته‌ گۆتن بۆ به‌رزكرنا هزرێ، به‌لێ ڤێ جارێ دێ به‌حسێ مه‌ته‌لۆكه‌كێ كه‌م كو سه‌رهاتیه‌كه‌ دهێته‌ پیڤان بۆ كاودانێن نوكه‌ یێن عیراقێ.
(به‌تیخ) مرۆڤه‌كێ هه‌ژاربوو هه‌ول ددا كاره‌كى یان رزقه‌كێ حه‌لال خوه‌ پێ بخودان بكه‌ت، به‌لێ نه‌بوو، له‌وا چوو به‌ر ده‌رگه‌هێ گورستانێ و هه‌ر كه‌سه‌كێ هاتبا د ناڤ گۆرستانێ دا ب ته‌عدا پارا ژێ وه‌رگریت، كه‌واته‌ حه‌كیمدارێ ئوسمانى گه‌له‌ك جاران جه‌ندرمه‌یێن خوه‌ دهنارتن داوى بگرن نه‌شیان و ب هێزتر لێ هات و ده‌ستهه‌لاتا وى مه‌زنتر لێدهات و مرۆڤێن وى باژێرى وه‌كى خوه‌ لێكرن كو هه‌ركه‌سێ بیت قانوون (یێ ب هێز یێ بىِ هێز دخۆت).
ل ڤێرێ من دڤێت دیاركه‌م هندى خوه‌نیشادان و رێپیڤان ژ خه‌لكێ عیراقێ و تایبه‌ت ئه‌وێن شیعه‌ چ ئارمانج پێ ناهێته‌ وه‌رگرتن و هه‌ر دێ گه‌نده‌لی و دز و لاوان دێ هه‌بیت، چونكو سیاسه‌تمه‌دارێن عیراقێ نه‌ ب خوه‌نه‌, به‌لێ تشتێ سه‌یر ئه‌وه‌ لایێ مه‌زن یێ شیعا جاشێن خوه‌ یێن فرۆشن ئێك ل دووڤ ئێكێ دی, جاره‌كێ ئاڤ ل شیعا قه‌تعه‌كێ (25) ریبار, جاره‌ك دی كاره‌ب ژ وان سۆر قه‌تعه‌كر، به‌لێ سێ تشتێن فه‌ر بۆ عیراقێ دهنێریت:
1ـ ماددێن هۆشبه‌ر ژ پێنچ جۆرێن ب هێز دا هه‌ڤوه‌لاتی هه‌رده‌م ب كه‌یف بن و هزرێن حه‌شاشان لێ بده‌ن و خه‌ونێن چیچكان بینن. دووری سیاسه‌تا حوكمه‌تا وان بكه‌ڤن.
2ـ چه‌ندین جۆرێن چه‌كی و ته‌قه‌مه‌نی و مۆشه‌ك و پیره‌و و ئالا و ویێنه‌یێن (12) ئیمامان بۆ عیراقێ دهنێرن دا هنده‌ك ملیشیاتان په‌یداكه‌ت كو ب ئه‌مرێ وان برێڤه‌ بچیت وه‌ك مه‌ دیتی ل هه‌ر سنۆرێن میدیایێ چاوا ته‌عدایى ل خه‌لكی دكه‌ن و به‌امبه‌ر له‌شكریا عراقێ دراوستن و ژ وی ب هێزترن.
3ـ تشتێ سه‌یر ئه‌و ژی ئیران بارێن (مه‌سینا) ب هه‌ردو جۆران (ئاسن ـ پلاستیك) یێن گول گول و نه‌خشه‌كری بۆ عێراقێ دهنێریت كه‌واته‌ ئیران خوه‌ ب ئایینێ ئیسلامێ گه‌له‌ك دگریت.
و پشتی سه‌رۆكێ ئه‌مریكا فشاره‌كا مه‌زن دانا سه‌ر ده‌وله‌تێن ده‌وروبه‌رێن ئیرانێ, عه‌بادی ژ خوه‌ ترسیا و گۆت (ئه‌مریكا چ بكه‌ت بلا وه‌بكه‌ت، به‌لێ چ زیان ب عیراقێ ناكه‌ڤیت).
له‌وا ئیران یا دكه‌ت ئه‌وا وێ دڤێت ل گه‌ل عیراقێ. ژ هه‌میان سه‌یرتر ئه‌وه‌ په‌رله‌مانتاره‌ك یێ عیراقێ دبێژیت (پێدڤیه‌ هاریكاریا ئیرانێ بكه‌ین و هه‌ر فه‌رمانبه‌ره‌ك نیڤ مووچێ خوه‌ بكه‌ت دیاری بۆ ئیرانێ ب راستی مووچه‌یێن فه‌رمانبه‌رێن عیراقێ گه‌له‌كه‌ و هه‌ر فه‌رمانبه‌ره‌ك مووچێ ژ خوه‌ بنه‌مالا خوه‌ وه‌رگریت. ژ به‌ر هندێ ره‌ڤاندنا مرۆڤان و (حیتێن دزیا) و مووچه‌خۆرێن هه‌ژار بێ ئاڤ بێ كه‌هره‌ب بێ ساخله‌می بێ پاره‌وه‌ پاشه‌رۆژه‌كا گه‌له‌ك گه‌ش و رۆن ل ویلایه‌تا (به‌تیخ)ی هه‌یه‌. ل گه‌ل كۆمێن گلێشى ل گه‌ل خووشكا و ل گه‌ل پێشی و مێشا دڤێن ده‌وله‌ته‌كێ و حوكمه‌ته‌كێ یا موكوم دانن، به‌لێ هه‌ر ئێشا ب رێ كو (محاصصه‌) بێ تكنوقرات، به‌لێ حزب و تائیفه‌ وه‌زیر دهێته‌ دانان وه‌كی ل گه‌ل رێزگرتن بۆ هه‌می شۆل و كاران یێ شه‌ریف جه‌هبه‌كێ بكه‌یه‌ رێڤه‌به‌رێ نه‌خۆشخانێ یان ده‌رچوویێ سه‌ره‌تایی بكه‌یه‌ وه‌زیرێ ئه‌ندازیاری و ئه‌ڤه‌ ب تنێ ل ویلایه‌تا (به‌تیخ) هه‌ی. پسیارا مه‌زن ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌رێ (به‌تیخ) دێ شێت (ملیار و 100 ملیۆن) دۆلاران ده‌ته‌ ئیرانێ پشتی شه‌رێ (عیراقێ و ئیرانێ 1980 ـ 1988) ئیران داخواز دكه‌ت ژ وی كو وی گۆژمی بده‌تێ؟.

ئایدن عینایه‌ت

پێشه‌كیێ دێ بێژین چاڤێن عیراقێ درۆهن بن ده‌مێ پارێزگه‌هه‌ك وه‌ك (عماره‌) یان (میسان) دمینیت بێ ئاڤ.
ئه‌م ژى دێ بۆ خوه‌ پسیاركه‌ین ئه‌رێ رووبارێ دیجله‌ ئه‌وێ د ناڤ دیرۆكا رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست دا و هند یێ ب ناڤوده‌نگ مرۆڤ دێ ده‌لنگێن خوه‌ هه‌لده‌ت و ب پیا ده‌ربازبیت.
به‌رێ سه‌دامێ گۆر ب گۆر ئه‌هوار هشككرن ژبه‌ر موعه‌ره‌زا شیعى دناڤ دابوو، به‌لێ عه‌بادى دیجله‌ هه‌مى هشك كر ل سه‌ر خاترا كێ؟
بلا توركى پتر ژ (25) به‌نداڤێن زه‌به‌لاح ئاڤێ بۆ خوه‌ ژێ ڤه‌دگریت و وه‌كى سه‌رۆكێ به‌رێ یێ توركیا (دێ مێرتل) گۆتبوو: (دێ وه‌ل عیراقێ كه‌م برمیله‌كێ ئاڤا توركى به‌رامبه‌ر برمیلێ گازا عیراقێ بیت)، دێ بلا شیعه‌ ئه‌وێن د ناڤ حه‌شدا شه‌عبى دا ئاڤێ ڤه‌خۆن!.
بۆ نڤیسینا مه‌ وه‌ك خواندنه‌كا تیروته‌سه‌ل بۆ دیرۆك و جیوگرافیا كوردى دێ گه‌هینه‌ دو ئه‌نجامان:
1ـ خودێ یاحه‌زكرى ئه‌م نه‌بینه‌ ئێك و ل هه‌ر وه‌لاته‌كى ئه‌مێن لێ به‌لاڤ بووین (40 ـ 50) حزب یێن هه‌یین، ب رامانا مه‌نه‌ مه‌رجه‌عیه‌ته‌كا ناڤخوه‌یى.
2ـ هندى (كرمێ دارێ) هه‌بیت و هندى (تو چیا و ئه‌زچیا) هه‌بیت دێ مالا كوردى ئه‌ڤه‌بیت.
نڤێسه‌ره‌ك ب ناڤێ (محه‌مه‌د فه‌وزى) د پرتووكا خوه‌ دا (خناجر و جبال) دبێژیت: شه‌ڕڤان ب وڕه‌ وه‌ك كوردان نینن، به‌لێ پاشایێ عیراق عه‌بدولكه‌ریم قاسم شیان وانا به‌لاڤه‌بكه‌ت ب مه‌ره‌ما ئاغاواتێ و ده‌ربه‌گیێ و خوه‌ مه‌زنایێ، چونكو ئه‌و پرتووك ل سالا (1961) ده‌رچوو. به‌لێ نێرینه‌كا ب له‌ز وێ بینین (3) ده‌وله‌تێن زلهێز: بریتانیا و سالێن (30) دا دگه‌ل حوكمه‌تا پاشایه‌تى راهێلا كوردان، رۆسیا ل سالێن (40) دا خیانه‌ت ل كوردان كر، ئه‌مریكا ل سالێن (70) دا هه‌ر وه‌كرن.
ژبلى هه‌ردو ده‌وله‌تێن بیانى (ئیران و تركیا) ل گه‌ل هه‌ردو ده‌وله‌تێن عه‌ره‌بى (عیراق و سووریا) بالا من دڤێت هزرڤانه‌ك ته‌وسیفه‌كى یان نه‌خشه‌كى بۆ مه‌ دانیت یان دیاربكه‌ت دائه‌م ژى وه‌كى ده‌وله‌تێن دى ببینه‌ خودان كیان، دابه‌رێ خوه‌ بده‌ینه‌ ئه‌ورۆپا ئێكودو خوارن پاشى بوونه‌ خال و خارزا، سه‌حكه‌نه‌ عه‌ره‌با سه‌رێ ئێكودونه‌ڤێت، به‌لێ جامیعه‌كا هه‌یى ب ناڤێ وان و وان كۆم دكه‌ت و سه‌حكه‌نه‌مه‌ ب ناڤێ ماددا هۆشبه‌رى سنێلێن نه‌بالغ یێ ل ل سه‌ر جاددا ل ئیرانێ دهه‌لاویسن، ل توركیا ناڤێ ته‌ توركێ چیایى و د ناڤ سووریێ دا (بدون) بێ ره‌گه‌ز نامه‌ى، و ل عیراقێ جۆكێن خوین و رۆندكا یێن دچن حه‌تا بشێن نه‌ قنارا و نه‌ به‌رمیلێن بومبرێژكرى و نه‌ ته‌عداى یا سۆر ب سۆر بێنه‌كرن ل دژى وان،ل هه‌رێما مه‌ گه‌له‌ك ئه‌زماندرێژى لێ هاتنه‌كرن به‌لێ ب سه‌بر و حیكمه‌ت و هه‌دار شیان كوشتن و خوینرێشتنێ هه‌تا حه‌ده‌كى براوه‌ستینن و ب تایبه‌ت مروڤێن مه‌ ل هه‌رێمێ یێن بووینه‌ نیڤ ئه‌ورۆپى، بۆ بكارئینانا هه‌مى تشتێ نیڤده‌وله‌تى و ب مفا و شیان مرۆڤێ كورد شوونا بچیته‌ ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى بۆ كارێن ساخله‌مى، پزیشك بۆ ئینانه‌ هه‌رێمێ و پیچه‌ك مابوو دا هه‌رماله‌كا كورد نه‌ب تنێ خودامه‌ك بیانى هه‌با به‌لكو دا شۆفیر و شێفه‌كێ بیانى هه‌با.
دبێژن مه‌تال (درع) ده‌مێ ب كارێ خوه‌ رادبیت دا به‌ره‌ڤانیێ ژ شه‌رڤانى بكه‌ت د خه‌مێ نینه‌ ئه‌و تیر ئه‌وێ ڤێ دكه‌ڤیت چ جۆره‌ دبیت تیره‌كێ زێرى بیت یێ ب بها و گرانه‌ یان یێ زیڤى بیت یێ ریسقه‌داره‌ یان یێ سروشتی بیت داره‌ و تیژه‌ و سڤكه‌، به‌لێ مه‌تال ڤان جۆرا نانیاسیت، ب تنێ دێ كارێ خوه‌ كه‌ت و به‌ره‌ڤانیێ ژ شه‌رڤانى كه‌ت.
هه‌رێمامه‌ یا ڤى كارى بجه دئینیت نوكه‌ ل سووریا ناڤبر ل گه‌ل لێك تێگه‌هشتن یێن هه‌ین.
توركیا موسلمانه‌، به‌لێ حه‌زژ سووریا ناكه‌ت یاكو ئه‌و ژى موسلمانه‌، چونكو شیعه‌یه‌. سعودیه‌ عه‌ره‌به‌ حه‌زژ سووریێ ناكه‌ت، چونكو سعوودى وه‌هابى نه‌، ئیران و توركى دژى ئێكن بۆ تائیفیه‌تێ، به‌لێ من دڤێت تێبگه‌هم رۆسى ب هێجه‌تا سه‌قایێ گه‌رم دڤێت بێته‌ د ناڤ سووریێ دا، چونكو جهێ وێ یێ ساره‌ و ئه‌و بخوه‌ هۆسا نینه‌، دڤێت ئه‌و ده‌وله‌تێن بنده‌ستێ ئێگه‌تیا سۆڤیت ئه‌وێن ل ده‌ریا (قرم) دا، ژین كاریگه‌ریا توركیا بینته‌ ده‌ر، ئیران ب هێجه‌تا رێكا (ئیران ـ ده‌ریا سپى) یا ل گه‌ل رێكێ بۆ خۆش دكه‌ت، به‌لێ ئه‌مریكا چ ل گه‌ل رۆژهه‌لاتا فوراتێ؟ جاره‌ك هاریكاریا كوردان ل وێرێ دكه‌ت و ل عه‌فرین پشتا كورداتن به‌ردا و ل عێراق ژى دگۆت كورد پێدڤى ده‌وله‌تیێ نه‌، به‌لێ خوه‌ من كر ده‌مێ گشپرسیێ چێبوو و چاڤێن خوه‌ شۆركرن ده‌مێ كه‌ركووك خیانه‌ت لێ هاتیه‌كرن.
ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌حكه‌ینێ هه‌مى دوژمنێن هه‌میانه‌ و هه‌مى هه‌ڤالێن هه‌میانه‌ به‌لێ كورێ ژنبابێ كورده‌.
ل ڤێرێ دێ بێژم ده‌مێ مرۆڤ كاره‌كێ زه‌حمتا ل گه‌ل چێلا بیت و بوه‌ستێت و چێدبیت بریندار ژى بیت و یێ هێزبیت، به‌لێ جاره‌ك دێ دى راسته‌ڤه‌، و مرۆڤه‌ك ژیێ وى (70) سال بن موالید (47) دێ گه‌له‌ك یێ مه‌كیم بیت و عه‌یالێ خوه‌ ژ به‌ر ده‌ستێ خوه‌ نابه‌رده‌ت، نه‌ وه‌كى هنده‌ك سنێلان یان ئه‌و كه‌سێن چ ستوونێن سیاسى نه‌وه‌رگریتن دێ مالێن خوه‌ یێن سه‌ره‌كى به‌رده‌ن و هه‌چیێ بۆ دیواره‌ك ل سه‌ر به‌فرێ دانیت.
ده‌م هات كورد ببنه‌ ئێك به‌سه‌ ئه‌ز چیا و تو چیا، باشه‌ تو میر و ئه‌ز میر، چونكو هه‌تا سۆمال دێ ژ مه‌ ب هێزتربیت.

ئایدن عینایه‌ت

پێشه‌كى من دڤێت دیار كه‌م ده‌مێ ئه‌ڤ بابه‌ته‌ بێته‌خار پێدڤیه‌ ژخینده‌ ڤانێن مه‌ تێكهه‌لیا هزرێن خه‌له‌ت نه‌كه‌ن، چونكو فه‌رق و جوداهیه‌ك د ناڤبه‌را ئافره‌تێن مه‌یێن كورد و ئافره‌تێن دێ دیار كه‌م،راسته‌ ئافره‌ت هه‌ر ئافره‌ته‌ هه‌ر ژ نفشێ ده‌یكا مه‌ حه‌وایێ یه‌, به‌لێ تایبه‌تیه‌كا گرنگ بو ئافره‌تا كورد هه‌یه‌.
ئافره‌تا كورد پیرۆزترین ئافره‌ت بوو د ناڤ جڤاكى دا بوو، ژ شۆره‌شێن كوردی حه‌تا ئێكه‌مین ژن بوو چاندن نیشا جیهانێ دای به‌رى (9000) سالا ل گوندێ چه‌رمۆ دانودكاك چاندى و گه‌له‌ك كاروانیێن شهیدا ژوێ ئافره‌تێ بووینه‌ ,چ كوربیت چ باب بیت و چ برابیت و هتد.
زوربه‌ى بارانێن رۆندكا و گره‌گرا ئاخینا و برسیێن هیڤیا ژ وى ده‌مێ كه‌ڤن تا نوكه‌ و من نه‌ڤێت ناڤێ وان ئافره‌تان ئه‌وێن دمێژوویا كوری دا دوباره‌ كه‌مه‌ ڤه‌، به‌لێ بۆ ساخكرنا یادگارێن وان دا گه‌نجێن مه‌یێن كورد ژ هه‌ردو ره‌گه‌زا وان شێره‌ژنا بنیاسن، وه‌ك (قه‌ره‌ فاتم، قه‌ده‌م خیر، حه‌فسه‌ خانا نه‌قیب، مارگریت) ژ وان هه‌میان ب هێزتر سونبولا شه‌هیدێن ئافره‌ت (له‌یلا قاسم)، كو دبیت ئێكه‌مین كچ دهێته‌ سێداره‌دان ل سه‌ر باردۆخێ سیاسى، به‌لێ كاروانه‌كێ دى ژ شه‌هیدێن ئافره‌ت یێن نوى دیرۆكا شۆره‌ش و خه‌باتێن ئازادیێ په‌یدابوون وه‌ك مه‌ گولێ ب وى و دیتى ل سه‌ر توورێن میدیایێ كچه‌كا كوردان ئیرانێ خوه‌ راده‌ستى ئه‌فسه‌ره‌كێ فارس نه‌كر و ژ نهوما (4)ێ یا هوتێله‌كێ خوه‌ هاڤێت و شه‌ره‌فا خوه‌ پاراست، یان دیسا كچه‌كا كورد ل توركیا ده‌ستدرێژى لێ هاته‌ كرن و هاته‌ كوشتن و قه‌تقه‌تكرن و هاته‌ سۆتن ژلایێ ئه‌فسه‌ره‌كێ تورك ڤه‌، ژبلى هزاره‌ها كچێن كوردێن ئێزدى ب زولم و ته‌عدایى لێ هاته‌ كرن و به‌رى چه‌ند رۆژه‌كا كچه‌ك هاته‌ ئازادكرن ب ناڤێ(شهد) هاته‌ رزگاركرن ژ ده‌ستێ داعش، به‌لێ ژئه‌شكه‌نجه‌دانێ گیانێ خوه‌ یێ پاك ژده‌ستدا، به‌لێ بلا ژبیرا مه‌نه‌چیت ئه‌و ژنا بهێز ل كۆبانێ وپشتى فیشه‌كێن وێ خلاس بووین خوه‌ د ناڤ باره‌گایێ داعش دا په‌قاند وگه‌هشته‌ كاروانێ شه‌هیدان، به‌لێ ئه‌و كریارا پیس و بێ ره‌وشت و جه‌بان هاته‌كرن ل دژی ته‌رمێ پیرۆزێ شه‌هید (بارین كۆبانی) ژ لایێ تیله‌رین عه‌ره‌ب ئه‌وێن دژى ملله‌تێ كورد رابووین، ئه‌وێن شه‌ره‌ف و نامووسا خوه‌ حه‌راج كرینه‌ د ناڤ سیكا خیانه‌تێ نه‌شێن ئیرادا ملله‌ته‌كى بشكینن ب ڤان كریاران، چونكو ده‌مێ كیانه‌وه‌ر دهێته‌ سه‌ر ژێكرن و دهێته‌ كوكراندن و پارچه‌ پارچه‌ دبیت هایژ ئیشێ نابیت.
رووره‌شى و شه‌رمزارى حه‌تا دووماهیا دونیایێ دێ ب ئه‌نیا وان عه‌ره‌باڤه‌ بیت.
ل ڤیرێ من د ڤێت نموونه‌كا زیندى ئه‌ز بخوه‌ سه‌رهه‌لبووم ب تنێ دا دیاركه‌م جوداهى د ناڤبه‌را ئافره‌تا كورد و یێن دى دا، ل سالا 1993 ئه‌ز ل گۆره‌پانا (الهاشمیه‌) ئه‌وا ل ئوردن 4 تا 5 پاسێن مه‌زن (مه‌نشأه‌) پر ئافره‌ت و ژهه‌مى جۆرا و ژ هه‌می ته‌مه‌نان كۆم كربوون و ببوو قه‌ره‌بالغه‌كا مه‌زن من ژى قه‌ستا ویرێ كر دا پسیاركه‌م كا چ چێبوویه‌، پۆلیسه‌كێ ئوردنی ب ڤی ره‌نگی به‌رسڤا من دا ! (ئه‌ڤه‌ الماجدات العراقیات) و ده‌ركه‌ت ئه‌و ئافره‌تێن له‌شفرۆشیێ ل ئوردن دكه‌ن ئوردن دێ راده‌ستى حوكمه‌تا عیراقێ كه‌ن و خودێ شاهده‌ ل سه‌ر ڤى تشتى.
به‌ری بدووماهیك بینم تێبینیه‌كا بچووك, یهۆزی ئێكه‌ر ئافره‌ته‌كا په‌رله‌مانتار د وه‌ختی دا زه‌لامێ خوكوشتبوو و حوكمێ سێداره‌دانا وێ ژلایێ رژێمێ ڤه‌ ده‌ركه‌ت بوو و ژبه‌ یا ب دوگیان بوو عه‌فو ببوو و نه‌هاته‌ سێداره‌دان، به‌لێ ره‌ڤیا حزبی بۆ پشتی سه‌دام هاتیه‌ روخاندن كراسێ تایفه‌تێ كره‌ به‌رخوه‌ و یا د ناڤ په‌رله‌مانیدا قیژقیژی دكه‌ت ئێكه‌ر حه‌فت مرۆڤین شیعه‌ بینه‌ كوشتن، پێدڤیه‌ حه‌فت سوننه‌ ژی به‌رامبه‌ر وان بێنه‌ كوشتن.
به‌رامبه‌ر ڤی تشتی و ئه‌ڤه‌نه‌ پرۆباكندا هه‌لبژارتنایه‌ دێ بینین په‌رله‌مان تارێن كورد ب شێوه‌كێ ره‌سه‌ن و بێ چافترسی به‌ره‌ڤانیێ ژملله‌ت و به‌رژه‌وه‌ندیێن ملله‌تێ خودكه‌ن و ئه‌م هه‌می وان دنیاسین و كولاڤێ خوبو رادكه‌ین و ده‌ستێن وان دكڤێشین و به‌ژنا خوه‌ بۆ دچه‌مینین, به‌لێ ئه‌م نه‌ فریشته‌ینه‌ دو په‌رله‌مانتارێن كورد ئێك ژ وان خوددانیت عه‌سلێ وێ عه‌ره‌به‌ و شیعه‌یه‌ و یادی ده‌مێ په‌یڤه‌ك دخواند سه‌رۆكێ میلیشیات (عصائب اهل الحق) ته‌بل ل كماخان ددان و بێ دكره‌ كه‌نی و ئه‌ڤ روودانه‌ ل سه‌ر فیسبووكى و تۆرێن كومه‌لایه‌تی ملیۆن كه‌س ئه‌ڤ روودانه‌ یادیتی وباژێر بێ زبلخانه‌ نینه‌.

ئایدن عینایه‌ت

ده‌مێ دبێژن ئازادی داره‌ كا گه‌شه‌ و هه‌می ملله‌تێن جیهانێ قه‌ستا وێ دكه‌ن، به‌لێ ئاڤدانا وێ گه‌له‌كا گرانه‌، چونكو رۆندك و خوین و خه‌ونێن گولگولی تێكهه‌ل دبن وێ دارێ گه‌ش دكه‌ن. به‌لێ ل عێراقێ ئه‌ڤ داره‌ زۆرا لاوازبوو و هه‌تا نها گه‌شه‌بوونا وێ نینه‌. هه‌كه‌ بزڤرینه‌ دیرۆكه‌كا نێزیك، دی بینین ئێكه‌مین قوربان شێخ عبدولسه‌لام بارزانی یه‌، ئه‌و ژی ل سالا 1909 بزاڤه‌كا ره‌وشه‌نبیر رابوو، به‌لێ دووماهیا وێ ل سالا 1914 هاته‌ سیداره‌دان و پشتی عیراق بوویه‌ مه‌مله‌كه‌، دیاربیت ئێكه‌مین قوربانێ وێ شاه فه‌یسه‌لێ ئێكى كو ب ژه‌هرێ هاته‌ كوشتن ل جنێف و ل سه‌ر ده‌ستێ ئافره‌ته‌كا ئنگلیزانه‌ نیاس د دووڤرا كورێ وی شاه غازی یێ ئێكه‌م، دیسا هاته‌ كوشتن ب شێوه‌كێ نهێنی و دیاربوو جیهانێ كو ب ئاریشا تروبێلێ چوو، به‌لێ (سندرس) پاشا دختورێ وی یێ تایبه‌ت بوو ددیا نڤێسا خوه‌دا دبێژیت شاه غازی هاتبوو كوشتن ب ئامیره‌ كێ تیژ ل سه‌رێ وی، پاشی ئێكه‌مین كودایه‌ ئه‌وا ژ لایێ فه‌ریق (به‌كر سدقی) كورد بوو جه‌عفه‌ر پاشا عه‌سكه‌ری دا كوشتن ب ده‌ستێ سێ ئه‌فسه‌ران (سالم ته‌وحه‌له‌ ـ جمال جمیل ـ ئو هانێس) و ئه‌وێ دووماهیێ ئه‌فسه‌ره‌كێ ئه‌رمه‌ن بوو و پشتی كوشتنا بنه‌مالا شاه فه‌یسه‌لى ژ لا یێ عه‌باس الحبوسی و هه‌ڤالێن وی زنجیرا كوشتنا به‌رده‌وام بوو. هه‌روه‌سا عه‌بدولكه‌ریم قاسم هاته‌ كوشتن و هه‌ولدان ب كوشتنا سه‌ررك مه‌سعوودی و برایێ وی ئدریسێ نه‌مر ل به‌ غدا هاته‌كرن، ژبلی چه‌ندین سیاسه‌تمه‌دارێن عیراقێ ئه‌وێن نه‌ دیار د ئاڤێ دا چوون و یا دیاره‌ بۆ هه‌میان كوشتن ب غه‌در و بێ محكه‌مه‌ جودایه‌ ژ سێداره‌دانێ كو ل دووڤ یاسایێ ل سزایێ خوه‌ وه‌رگریت، به‌لێ د قۆناغا جوگرافیا به‌عسیان دا ل سالا(1963) و (1968) ب سه‌ختترین قۆناغ و یا درنده‌ ل سه‌ر عێراقێ ده‌ربازبوو. كه‌ واته‌ زیندانێن نهێنى هه‌بوونا (معتقلات) و ئه‌و ژی قۆناغه‌كه‌ ڤه‌كۆلینێ ل گه‌ل گرتیان دكه‌ن یان دێ چیته‌ دادگه‌هێ و زیندان بیت و یان دێ ده‌ركه‌ڤیت بۆ گۆرێ و ژ ڤان گرتیخانان و ل دووڤ دیرۆكا عێراقێ دێ دیا كه‌ین:
1ـ پاستێل یا عیراقێ (نگره‌ سلمان) یان چالا سه‌لمانی، زیندانه‌كا ل بیابانا د ناڤبه‌را عیراقێ و سعوودیێ دا د وه‌ختێ خوه‌دا گه‌له‌كا عوسمانی بوو مرۆڤ ب وه‌ریسا دا هێلانه‌ د ناڤ سه‌رداڤێن واندا و دا بترسینن گور چێكربوون داگرتی پترسیت و كه‌س نه‌دشیا ژێ خلاس بیت، ژبلی تیمه‌كا شیوعیان.
2ـ گرتیخانا (رقم واحد) ل سه‌ربازگه‌ها (ره‌شید) یێ له‌شكرێ ئه‌و ژیكهاتبوو دامه‌زراندن ب تنێ بۆ ئه‌فسه‌رێن نه‌رحه‌ت و بۆ زیندانه‌كا (تأدیبی).
3ـ (قصر الرحاب ) و ل پشتی 1963 ئه‌و قه‌سڕ ناڤێ وێ هاته‌ ڤه‌گوهاستن بۆ (قصر النهایه‌) و ل وێرێ و ل دووڤ پرتووكا (المنحرفون) چه‌ندین وێنه‌ بۆ جهێ ئه‌شكه‌نجه‌دانێ جۆاوجۆر و نڤێسه‌رێ وی مه‌نسۆر اللیلانی و ئه‌و قه‌صر یا نووری السعید بوو سه‌رۆك وه‌زیریَِن عیراقێ د وه‌ختی دا.
4ـ دره‌نده‌ترین گرتیخانا (معتقل ) (په‌رستگه‌ها به‌هائی) بوو ل نیڤا به‌غدا و ده‌وروبه‌رێن وێ كلینیكێن پزیشكی بوون، به‌لێ كه‌سێ چ هزر ژێ نه‌ دكر و سه‌دام حسێنی ل وێرێ هه‌ڤالێن خوه‌ یێن قیادا به‌عس بد ستێ خوه‌ كوشتن.
5ـ زیندانا (الامن العامه‌) ل پارك (السعدون) و چه‌ندین گرتیخانێن ل بن عه‌ردی هه‌بوون و هاته‌ ڤه‌گوهاستن بۆ گه‌ره‌كا به‌له‌دیات ل به‌غدا هه‌ر وه‌سا زیندانا موخابراتا گشتی ل گه‌ره‌كا مه‌نسۆر ل به‌غدا ل وێرێ گه‌له‌ك مرۆڤ ب ساخی ڤه‌ ده‌رنه‌كه‌تن.
6ـ یاریگه‌ها (الاداره‌ المحلیه‌) ل مه‌نسۆر ل گه‌ل سه‌رداڤێن سه‌ربازگه‌ها له‌شكری و گۆتنێ (الحارسیه‌) هه‌روه‌سا زیندانه‌ كا به‌رنیاس ئه‌و ژی دائره‌ (الاستخبارات العسكریه‌) ل (كازمیه‌) د گه‌ل زیدانه‌كا مه‌زن سه‌دامى چێكربوو پشتی سه‌رهلدانێ ل گه‌ره‌كا (رزوانیه‌) كو قه‌سریِن وی ل وێرێ بوون و ل هه‌می ڤان گرتیخانان حه‌وزێن تیزاڤێ هه‌بوون دا مرۆڤا تێدا بحه‌لینن ژبلى زیندانێن دائیرێن ئه‌منی ل هه‌می پارێزگه‌هێن عێراقێ، به‌لێ یاسه‌یر ئه‌وبوو زیندانه‌كا مه‌زن و مودرن ل خانه‌قینێ نێزیكى (نه‌فت خانه‌) گونده‌كه‌ ب ناڤێ (كانى بز) یا كوردى بوو ئه‌و زیندان ل وێرێ بوو و گرتێن وێ ئه‌و گونه‌هبارن ئه‌وێن ژپتر ژ سێ مرۆڤان كوشتبوون دهاتنه‌ خودانكرن و ل ڤێ دووماهێ زیندانا ابۆ غریب پشكه‌ك هه‌بوو دگۆتنێ (الاحكام الخاصه‌) بۆ سیاسیان. مه‌ته‌له‌كا هه‌ی دبێژیت زڕنابێژ دمریت و تبلێت وى دلڤلڤن, عه‌ره‌بان جوهى ژ عێراقێ ده‌رئێخستن و هه‌ولدا دا كوردان ژى خلاس كه‌ت و ڤێگاڤێ دۆرا فه‌لاینه‌ ژى و ئه‌گه‌ر به‌رێ عێراقیان ب سه‌ده‌هان مرۆڤ دكوشتن و ل ڤى ده‌مى ب هزاران دئێنه‌ كوشتن ل ژێر ناڤێ خودێ و ئیسلامێ ژلایێ هه‌ردو تائیفان ئه‌وێن هوون دزانن ل ڤێرێ پێدڤیه‌ رۆلێ په‌رله‌مانتارێن ئافره‌ت یێن كورد دیاربكه‌م دانه‌ بیته‌ پرۆپاگندا ئنتیخابى ئێكه‌م ئافره‌ت به‌رسینگێ مالكى گرت و داخوازا بۆدجا كوردان كر و ئافره‌ته‌كا دى ب ده‌نگه‌كێ زه‌لال دژى ته‌عدایێ ل زاروكا كر كو ل نه‌ه سالیێ دده‌نه‌ شى و وئافره‌تا سیێ شێره‌ ژنه‌ك و ب ده‌نگێ خوه‌ یێ بلند ب رۆندكێن زه‌لال ده‌عوا هاریكاریێ تائیفا خوه‌ كر و نه‌رازیبوونا خوه‌ دیاركر كو 90% ژ داعشا عیراقی بوون ته‌عدایى ل خووشكێن مه‌یێن ئێزدى دكر ڤێجا ملله‌تێ مه‌ رۆندكێن خوه‌ یێن هه‌ر دێ دارا ئازادیێ ئافره‌ت, و یاله‌ شه‌هید (ساح یوسفی) ژ بیرامه‌ نه‌چیت پسیار ئه‌ڤه‌یه‌ چه‌ندین زیندانێن نهێنى ئه‌ڤرۆ ل عێراقێ هه‌نه‌ و چه‌ندین مرۆڤ بێ گونه‌ه دهێته‌ كوشتن. تێبنیه‌كا بچووك من ژی ئه‌و شه‌ربه‌ت یاڤه‌خواری (3) سال ژ عه‌مرێ من زه‌عی بوون د ناڤ (الشعبه‌ الخامسه‌) دا، یا ماخابراتا عه‌سكه‌ری.

شاد په‌رگه‌ه
(هنده‌ك ژ وان لایه‌نان هه‌ست ب پێشمه‌رگاتیێ نه‌كریه‌ و سه‌رما و گه‌رمایێ و برسێ، ژیێ خوه‌ هه‌مى ل ئه‌ورۆپا بۆراندیه‌)
به‌رى بچینه‌ د ناڤه‌رۆكێ دا، دێ بۆ هه‌وه‌ چرۆكه‌كا كورت بێژم … ل دارستانه‌كێ شێره‌كێ ب هێز هه‌بوو، شه‌ڤه‌كێ ئه‌و شێر یێ نڤستى سه‌یه‌كێ هار ده‌ست و پیێن شێرى گرێدان و ده‌مێ شێر هشیار بووى، دیت گیانه‌وه‌رێن دى د وى دفوكرن و كه‌س هاریكاریا وى ناكه‌ت كو قه‌یدا ڤه‌كه‌ت، به‌لێ گوهدرێژه‌ك ل وێرێ بوو و شێرى گۆتێ: ئه‌گه‌ر تو قه‌یدا من ڤه‌كه‌ى دێ نیڤا دارستانێ ده‌مه‌ ته‌، گوهدرێژى ژى قه‌یدا شێرى ڤه‌كر، به‌لێ شێرى گۆته‌ وى په‌یمانا مه‌ ژناڤـ چوو، گوهدرێژ گۆتێ: بوو!
شێرى گۆت: مه‌مله‌كه‌ته‌ك سه‌یه‌كێ هار قه‌یدا بكه‌ته‌ ده‌ستێ شێرا و ژنوو گوهدرێژه‌ك وێ قه‌یدێ ڤه‌كه‌ت…! ژ پێدڤى ب وێ مه‌مله‌كه‌تێ نینه‌ …
مه‌ كوردان وه‌ك دیمۆكراسیه‌ت كریارا گشتپرسى كر، و ب تنێ مه‌ هزرا ملله‌تێ خوه‌ وه‌رگرت كا ببینه‌ ده‌وله‌ت یان نه‌؟…
و ئه‌ڤـ كریارا دیمۆكراسى د ناڤـ جیهانێ دا ئاسانه‌ و گه‌له‌ك ده‌ڤه‌ران بوونه‌ كۆمار و ب رێكه‌كا ئاسایى مه‌ رایا ملله‌تێ خوه‌ ستاند، به‌لێ وه‌ دیت جیهان هه‌مى ل دژی ڤێ گشتپرسیێ رابوون و سه‌روه‌رێ وان (NU).
باشه‌ پسیار ل ڤێره‌ دئێته‌ كرن: ئه‌و چ تۆف دیمۆكراسیه‌ته‌ یا له‌نگه‌ر سه‌ر مه‌ دسه‌پینن؟ كه‌واته‌ ئارمانجا ڤى تشتى دستووره‌ك پێ پر(مین) په‌یدا بوو، و مه‌ ل هه‌رێمێ ل سه‌ر دو بابه‌تێن سه‌ره‌كى گشتپرسیا خوه‌ كر، چه‌وژیرا ماددا (140) و ده‌سپێكا دستوورى ئه‌وا دبێژیت ده‌وله‌تا عیراقێ ب ئێكگرتنه‌كا ئازاد په‌یدا دبیت، به‌لێ مه‌ خوه‌ نه‌دیت برایێن توركمان ژ لایه‌كى خوه‌ دهه‌لاڤێتن و ئه‌گه‌ر وان ته‌نها، شه‌هیده‌ك دابیت بۆ رۆژا توركمانان دا ئه‌م ره‌حه‌ت بین، به‌لێ د ناڤـ حوكمه‌تێن به‌رێ دا ئه‌فسه‌ر هه‌بوون. فرۆكه‌ڤان هه‌بوون و دگه‌ل ئاڤا حوكمه‌تێ برێڤه‌ دچوون، به‌روڤاژى ملله‌تێ كورد. هه‌روه‌سا مه‌ دیت عه‌ره‌بان نه‌قدا ل مه‌سیحیا كر ده‌ڤه‌رێن وان رابوونه‌ سه‌ر ئێكودو، یا خوه‌ و حه‌شره‌ك چێكر یێ شیعێن مه‌سیحیى نه‌ هه‌چكو مه‌ هاریكاریا وان كرى و مرۆڤێن وان ل هه‌ولێر و دهۆك ئاكنجى كرین و شوونا حوكمه‌تا مه‌ركزى هاریكارێ وان بیت رێكخراوێن كوردى هاریكاریا وان دكر.
و ئه‌م جپێخوشمالین شه‌هیده‌كێ مه‌سیحى پێ سه‌ربه‌رز وه‌ك (هورمز مه‌لك چكو) بێته‌ شه‌هیدكرن، ل سه‌ر دۆزه‌كا نشتیمانى نه‌ ئایینى، ل گه‌ل شه‌هید (مه‌حمه‌ود ئێزدى) و ل ڤێ دووماهیێ ب هزاران مه‌حموود ئێزدى هاتنه‌ شه‌هیدكرن و ئه‌م دبینین كریارێن حوكمه‌تێن عیراقى ژ سالا (1921) هه‌تا ئه‌ڤرۆ هه‌مى كوشتن ب هه‌مى جۆران، به‌رزه‌كرن ب هه‌مى جۆران، ته‌دا و ده‌ربه‌ده‌رى دژى مه‌ هاته‌كرن و ئێك ده‌وله‌ت ژ سه‌رانسه‌رێ جیهانێ دا نه‌ گۆت ڤى ملله‌تێ فه‌قیر و هه‌ژار ده‌ست ژێ به‌رده‌ن و بهێلن بژین، و ده‌مێ گشتپرسی په‌یدا بوو هه‌مى ئه‌و ده‌وله‌ت ب دژى مه‌ رابوون و هه‌چكو په‌یڤا ئازادى بۆ هه‌میان حه‌لاله‌ و بۆ كوردان حه‌رامه‌!
روودانا كه‌ركووكێ بێگومان دو فاكته‌ریێن سه‌ره‌كى كه‌ركووك كه‌فت:
1ـ خیانه‌تا هنده‌ك لایه‌نان ل گه‌ل پاسدارێن ئیرانى هاتنه‌ د كه‌ركووك دا و سه‌نگه‌ر بۆ به‌ردان و رێك بۆ خۆشكرن.
2ـ هنده‌ك ژ وان لایه‌نان ئه‌وێن هه‌ست ب پێشمه‌رگاتیێ نه‌كریه‌ هه‌ست ب سه‌رما و گه‌رمایێ نه‌ كریه‌ و برسێ نه‌كریه‌ و ژیێ خوه‌ هه‌مى ل ئه‌ورۆپا بۆراندیه‌، ل گه‌ل خه‌ونێن نه‌ گونجاى د گه‌ل واقیعێ ئه‌ڤرۆ دا و مه‌ دیت ئه‌ڤرۆ تبلا خوه‌ ل حبرێ بنه‌ڤشى دان و رۆژا پاشتر خه‌نجه‌را خوه‌ ل پشتا كوردستانێ دا.
من دڤێت تێبینیه‌ك ئاماژه‌ پێ بكه‌م، نه‌ هه‌مى كه‌س دگه‌ل ڤى روودانێ بوون، چونكو شه‌هید و بریندار كه‌ت و ئه‌م به‌ژنا خوه‌ بۆ وان شه‌هید و برینداران دچه‌مینین كو ل سه‌ر خوه‌ قه‌بوول نه‌كرى خاكێ كوردستانێ دوژمن پیس بكه‌ت.
ل ڤێرێ ب تنێ تشته‌ك دێ بێژم شۆره‌شڤانێ ئومه‌مى (ارنستو تشى جیڤارا)، دبێژیت چ سنۆر بو خه‌ونا من نینن، ئه‌م ژى دبێژین: چ شكه‌ستن بۆ دۆزا كوردى نینه‌ و دێ به‌رده‌وام بین ل سه‌ر ڤێ رێكێ چ كورت بیت چ درێژ بیت.
ل ڤێرێ دێ ئاماژه‌ ده‌م كو شه‌ڕه‌ك د ناڤبه‌را گریكیا و تروادیا په‌یدا بوو و گه‌له‌ك ڤه‌كێشا، گرێكى هه‌سپه‌كێ دارى یێ مه‌زن و هنده‌ك شه‌ڕڤان كرنه‌ د ناڤـ هه‌سپى دا و له‌شكرێ خوه‌ ڤه‌كێشا ژ گۆره‌پانا شه‌ڕى كه‌یفا تڕواریا هات و ئه‌و هه‌سپ كێشان بوو د ناڤـ كه‌لها خوه‌دا و ژ كه‌یفان دا مه‌یى ڤه‌خوارن و ده‌وات كرن هه‌تا به‌رێ سپێدێ و به‌رێ سپێدێ شه‌رڤانێن گرێكى ژ هه‌سپێ هاتنه‌ خار ده‌ركه‌هێ كه‌لاتێ بۆ هه‌ڤالێن خوه‌ ڤه‌كرن و دوژمن كه‌فته‌ د ناڤـ وان دا وه‌ك كریارا په‌كه‌یا (70) كو فه‌رماندێ وان و هاریكارێ وى سه‌نگه‌ر بۆ دوژمنى ڤه‌كرن جاره‌ك دن دێ بێژین هزار سلاڤـ ل گیانێ شه‌هیدێن یه‌كا (70) ئه‌وێن خوه‌ ئه‌م فرۆتین و شه‌ڕێ خوه‌ كرن و هاتنه‌ شه‌هید كرن.

ده‌مێ دبێژن فلانكه‌س (به‌نكێ بدووڤ همبانكێ ڤه‌یه‌)، ب رامانا همبانك كیڤه‌ دچیت ئه‌و به‌ندك دێ ل دووڤ چیت و چ كارتێكرنێ ناكه‌ت بۆ ڤه‌گوهاستنا ئاراستێ وێ همبانكێ.
عیراق ژى یابوویه‌ وه‌ك وى به‌ندكى بارۆڤه‌ لێ دده‌ت وئه‌و به‌ندك نه‌شێت خوه‌ ب چ ئه‌رداڤه‌ بگریت دا همبانكێ ڤه‌ چه‌مینیت ل ئه‌رده‌كى، عیراق یا رازی یه‌ كو شیعه‌یێن وێ ل گه‌ل شیعه‌یێن سووریا و لبنان ژێك ژێك ببن پشتى رازیبوونا وى ل سه‌ر كارێ شیعا ل عیراقێ، دێ بینیت (مقوته‌دا سه‌در) خوه‌ ژهه‌ڤپه‌یمانیا وان جوداكر و به‌ر ب ( سعوودیه‌ و كوێت و ده‌وله‌تێن كه‌نداڤى چوو، و یێ هه‌ول دده‌ت بۆ خوه‌ كارێزماكا جوه‌ دا چێكه‌ت، هه‌روه‌سا (عمار ئه‌لحكیم) بۆ خوه‌ ره‌وته‌كا نوو چێكر و دوورى وێ هه‌ڤپه‌یمانا شیعى كر، مالكى ب رۆلێ خوه‌ دڤێت جاره‌ك دى ببیته‌ سه‌رۆك وه‌زیران دا بۆدجه‌یێن سالان داعیریت و مرۆڤێن وى و كورێ وى جاره‌ك دى بكه‌ڤنه‌ سه‌ر خزینێن عیراقێ، به‌لێ تشتێ سه‌یر ئه‌وه‌ ئه‌و شیعێن عیراقێ یێن دروست وه‌ك، (جماعه‌ حسن الصرخی)، هه‌رسێ دویرن وچ ده‌رفه‌ت بۆ وان نینن دا بهێنه‌ د ناڤ گۆره‌پانا سیاسى دا، به‌لێ ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ هنده‌ك ئه‌وێن نوو هاتینه‌ د ناڤ سیاسه‌تێ دا و به‌رێ یێن به‌رزه‌بوون وه‌ك: (خز علی ـ بگاگ ـ و ژبلى وان)، یێ خوه‌ دهه‌لاڤێژن بۆ ده‌وله‌تێن جیران و ئه‌گه‌ر شه‌ره‌ك په‌یدا بیت یێ دبێژن ئه‌م دێ هارى جیرانان كه‌ین دژى عیراقێ.
به‌لێ ژ هه‌میان سه‌یرتر ئه‌وه‌ شیعێن سووریا و لبنان میلیشیاتێن عیراقى ل سووریێ به‌ره‌ڤانیێ ژ مه‌زارێ (زینب)، دكه‌ن و دوورى عه‌قائی دا و تائیفى یێ زه‌ینه‌ب ئه‌گه‌ر هندا پیرۆزبیت خودێ دێ وێ پارێزیت نه‌ میلیشیاتێن شیعى، ئه‌و میلیشیات ل گه‌ل شیعێن پاكستانێ و ئه‌فخانستانێ (زینبیوون و فاگمیون)، ل گه‌ل (100) ناڤێن شیعى یێن عیراقى یێ هاریكاریا (ئه‌سه‌دى)، دكه‌ن.
ب ناڤێ تائیفه‌تێ. به‌لێ (حزب الله) یا لبنانى ئه‌وێ دبیته‌ جیرانێ ئیسرائیل وچاڤێ خوه‌ بۆ فه‌له‌ستینێ دنقینیت و سه‌رێ خوه‌ شۆر دكه‌ت نه‌شێن ئێك فیشه‌ك دژى (ئیسرائیل)، پاڤێژیت و شه‌ق شه‌قه‌كێ دكه‌ن كو ئه‌و دژى داعشێ رابوویه‌ و شه‌ڕێ و لن دكه‌ت و ئه‌و دشێت داعش ژ ناڤ ببه‌ت، به‌لێ دێ بینینن ئه‌و و له‌شكرێ سووریێ یێ فه‌رمى دانوستاندنێ دكه‌ن داهنده‌ك داعشا ژمارا وان (350) شه‌رڤان، ل گه‌ل خێزانێن وان ده‌رئێخستن ژ گۆره‌پانا شه‌ڕى و ب ترومبێلێن فه‌رمى ڤه‌گوهاستن بوو (دیر الزور)….
د ناڤ فیقهێ له‌شكرى دا ئه‌گه‌ر دوژمنێ ته‌ دۆرپێچ بوو یان دێ خوه‌ راده‌ست كه‌ت بۆته‌ و دێ وى ڤه‌ گوهێزى بۆ دادوه‌ران، دا سزایێن خوه‌ وه‌ربگریت یان دێ وى د جه دا كوژى و ئه‌و كونه‌هێن وى كرین بۆدجا وێ بده‌ت ب خوینا خوه‌، نا رابى ڤه‌گوهێزى بۆ جهه‌كێ ئارام و نێزیك سنۆرێ عیراقێ.
دا جاره‌ك دى شه‌ڕێ ته‌ بكه‌ت و حالێ ته‌ نه‌خۆش كه‌ت.
به‌لێ ئه‌ڤه‌ خیانه‌ته‌كا مه‌زنه‌ و هه‌مى شیعان سه‌روه‌رێ وان ئه‌و جیرانا مه‌زن ئه‌وا هارى دكه‌ت و چه‌كى دده‌تێ تا نوكه‌ یا بێده‌نگه‌ و چ هه‌لویستان ناده‌ت، به‌لێ دێ بینیت (حه‌یدر عه‌بادى) نه‌كامیا خوه‌ بۆ مافێ ملله‌ته‌كى دیار دكه‌ت و دژى وان رادبیت یان سه‌رۆكێ لژنا به‌ره‌ڤانیێ ل په‌رله‌مانێ عیراقێ دبێژیت بلا پێشمه‌رگه‌ ل سنۆرێ (عیازیه‌) سه‌رۆك و شه‌ڕڤانێن داعش نه‌ده‌رباز كه‌ت به‌رامبه‌رى پاران و ژبیرا وى چوو كو چه‌ند قوربان ژ پێشمه‌رگان دان و نه‌وه‌ك هنده‌ك (عه‌ره‌بان) چ شیعه‌ یان سونه‌ یێن خوه‌ فرۆتین ب كۆژمه‌كێ پارا ئه‌رزانتر ژ ڤى كوژمى و هه‌ول دده‌ن دژى ئالایێ كوردستانێ ل كه‌ركووكێ راببن و دژى سه‌ربخوه‌یا كوردستانێ رابن، به‌لێ نزانن ئیراده‌یا ملله‌تێ كورد گه‌له‌ك ژ وان بهاتر و مه‌زنتره‌.

به‌رى بچینه‌ د ناڤـ بابه‌تى دا داخوازیێ ژ هه‌ر خوینده‌ڤانه‌كى دكه‌م دوسێ چڕكه‌یان چاڤێن خوه‌ بنقینن و خه‌ونه‌كا كورت بینته‌ هزرا خوه‌، كو سپێده‌كێ عیراق هشیار بیت و تۆرێن میدیایێ ئاخفتنه‌كا له‌زگین به‌لاڤـ كه‌ت كو سه‌رۆكێ كۆمارا عیراقێ یێ هاتیه‌ ره‌ڤاندن ژ هنده‌ك میلیشیاتان ڤه‌ و ناهێته‌ به‌ردان ته‌نها به‌رامبه‌ر گۆژمه‌كى پاره‌ی ل گه‌ل راده‌ستكرنا سلیمانیێ بۆ به‌غدا تنێ ڤێ هزرێ بكه‌ن وشرۆڤه‌ كه‌ن:

ل عیراقێ و ل سه‌ر ده‌مێ شاهێ عیراقێ فه‌یسه‌لێ ئێكێ ل (1921) تا نوكه‌ چه‌ندین ویستگه‌هێن تیرۆرێ دێ بینى وه‌ك ئێكه‌مین كریارێن سه‌ربڕینێ ده‌مێ سه‌رێ شۆره‌شڤانێ كورد (خه‌لیل خۆشه‌ڤى) هاته‌ بڕین و پاشى كوشتنا بنه‌مالا (مه‌لكێ عیراقێ)، هه‌روه‌سا ئه‌و ترارێ خوینێ یێ كو (عبدالكریم قاسم) رێتى ب سه‌رێ وى ژى هات پشتى ئێكه‌مین كارێ گورێن نه‌دیار ده‌مێ (عمید. ناڤم الگبقجلى) به‌رزه‌ كر و كه‌س ب گۆرا وى ناكه‌ڤیت و دادوه‌ریا شۆره‌شێ ب سه‌رۆكاتیا كورخالێ وى (فاچل المهداوى) چه‌ندین كریارێن سه‌ربرینان ب سه‌رێ مرۆڤان ئینان و ل سالا 1963 ل سه‌ر ده‌مێ شۆره‌شا به‌عسیان (حرس اللاقومى) چه‌ندین ته‌عدا وهه‌تكبرن و كوشتن كرى و روودانه‌ك ب ناڤێ (قگار الموت) كو چه‌ندین مرۆڤێن بێ گونه‌ه كرنه‌ د وێ قیتارێ دا وده‌رگه‌هـ له‌حیمكرن و فه‌رمان ل شۆفێرێ قیتارێ كر كو ل 12 ده‌م ژمێران دا بگه‌هیته‌ سه‌ماوا دا ئه‌و مرۆڤێن د قیتارێ دا بهێنه‌ فه‌تساندن و كوشتن و پشتى هنگى به‌رده‌وام شه‌ڕێ كوردان دكر ب ئه‌شكه‌نجه‌دان. گوڕێن ب كۆم، به‌رزه‌كرنا مرۆڤا (اخفا‌و قسری) و ب شێوه‌كێ هۆڤ هنده‌ مرۆڤ د بركێن تیزابێ حه‌لاندن وه‌ك مه‌نا (مقتدى الصدر نور الهدى) كو ئافره‌ته‌كا شیعى بوو، هه‌روه‌سا د.لیواْ ناجی تكریتى سه‌دامى (سه‌گ) به‌ردانێ و هه‌ستیكێن وی ژى خوارن. ئه‌ڤ هه‌ردو نموونه‌ كى بوون؟!.
1ـ عه‌ره‌ب بوون 2ـ عیراقى بوون 3ـ بوسلمان بوون.
به‌لێ د ئاڤێ دا چوون. سه‌باره‌ت كوردان هه‌مى تشت ل دژى مرۆڤاتیێ ب سه‌رێ مه‌ هاتنه‌كرن و هۆڤاتى ئه‌و بوو ده‌رمانێ مشك و مارا ب مه‌ دا كرن. (كیمیاوى) و نوكه‌ ژى ئازۆقه‌ و ده‌رمان یێن بڕین، هه‌روه‌سا برایێن مه‌ یێن فه‌له‌ هاتنه‌ تالانكرن ل سه‌ر دو قووناغان.
1ـ ل سه‌ر ده‌مێ نوورى سه‌عید (كۆشتارا سێمێلى) و ئێك ژى نوكه‌ ل سه‌ر ده‌ستێ داعشان و ده‌ستێ حه‌شدێ، له‌وما دێ بینى سه‌قایێ عیراقێ یێ سیاسى ب ڤى ره‌نگیه‌. هر و با ب له‌ز و مژه‌كا تارى و عه‌وره‌ك وه‌ك خوینێ و بێهنا مرنێ یا دفڕیت ل گه‌ل بلندبوونا تائیفا شیعى و نزمبوونا هه‌شتێ سونى و چێبوونا نه‌مرۆڤاتیێ یێ داعش و عه‌رد یێ دهژیت ل بن پێن ئاواره‌یان، ئه‌وێن ژ كوشتنى ره‌ڤین دا ل كه‌مپێن ئاوارا برس و تێهنى و جیهادا نوى یا هه‌تكبرنێ كو ل به‌رامبه‌ر خارنێ ته‌عدایێن سكسێ لێ دئێت و ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌حكه‌ین گه‌شه‌كا هه‌واى یا بلند بۆ ره‌ڤاندنا مرۆڤا ل به‌رامبه‌ر چه‌ماندنێن سیاسى ب هه‌مى جۆران وه‌ ل ره‌ڤاندنا تركا ل مووسل و ل ئه‌نبار كر كو وان پاره‌ هه‌بوون هاتنه‌ به‌ردان، به‌لێ تشته‌ى هه‌ى مرۆڤ خوه‌ دپارێزیت به‌لێ دبینیت و ل سه‌ر تۆرێن میدیایێ یێ ده‌ردئێخن، چاوا هنده‌ك مرۆڤـ دئێنه‌ ره‌ڤاندن و كوشتن و چاوا ته‌عدایا سكسى ل سه‌ر زارۆیان و چاڤێن كۆمكارا عه‌ره‌بى و(الرابگه‌ الاسلامیه‌) یا نیڤده‌وله‌تى، سوپاس بو خودێ ل هه‌رێمێ ئه‌م دپاراستنه‌ و ئه‌ڤـ كریاره‌ هه‌مى ل ده‌ف مه‌ روو ناده‌ن هه‌ر دبێژین سوباهى خۆشتر و گه‌شتر و سه‌قایه‌كێ روون ب حه‌تاڤا ئازادیا كوردى و ده‌وله‌تبوونێ هه‌ر دێ هێت.

تو نه‌شێى بێژى خیار یێ ته‌حله‌ ئیلا پشتى تو تام كه‌یێ، مه‌ كوردان ژى ژ سالا (1921) هه‌تا گوهۆرینێ و ب تایبه‌ت ل گه‌ل حوكمێ سونیان هه‌مى جۆرێن زولم و زۆرداریێ دیتن، كه‌واته‌ ب سه‌ده‌هان كورد رۆلێ خوه‌ د ناڤـ حوكمرانیێ دا بوون، بۆ نموونه‌ (فریق بكر صدقى) ئێكه‌مین كۆده‌تایا له‌شكرى ل سه‌ر شاهێ عیراقێ كر، هه‌روه‌سا نه‌قیبه‌ك ب ناڤێ (كاك مگصفى) پشكدار بوو د كوشتنا بنه‌مالا شاهێ عیراقێ دا و ئێكه‌مین (امین سر البعپ) ناڤێ وى (على صالح السعدی) ئه‌و ژى كورد بوو.
دا پتر رۆلێ كوردان رۆهن بكه‌ین گوه بده‌نه‌ ڤێ پێكه‌نینێ و؟؟؟؟ یا راست بوو. مرۆڤه‌ك ژ باشوورێ عیراقێ هاتبوو به‌غدا و پسیارا (وزاره‌ الدفاع) دكر، ئێكى ژى گۆتێ یا ل (الباب المعچم) ل به‌رامبه‌ر دكان (لبن اربیل للسنه‌ الپانیه‌ عشر) و ئه‌و دوكان گه‌له‌ك یا بچووك بوو سێ متر تێنه‌ بوون.
به‌لێ هه‌مى شێوازێن حوكمرانیێ هه‌ول ددان كوردان لابده‌ن و تهمینى بكه‌ن و ئێكلا بكه‌ن، ده‌مێ شۆره‌شا كوردى ده‌ستپێكر، هه‌مى معارزا عه‌ره‌بى قه‌ستا كوردستانێ كر و ب هه‌مى جۆران وه‌ك: (حزبا اممى (شیوعیى) ـ حزبێن ئیسلامى یێن شیعى ل گه‌ل حزبێن علمانی وه‌ك (المۆتمر الوگنی) و ده‌مێ وان ژ چپكێن هنگڤینێ كورى نه‌هاتبوو ژێكراكرن، نه‌ببوو و شۆره‌شا كورى ب هه‌مى شێوان هاریكاریا وان دكر. به‌لێ پشتى گوهۆرینێ (2003) و ب تایبه‌ت حزبێن ئیسلامى ب هه‌مى جۆران ڤه‌ نه‌دهێلا كه‌هره‌بێ یا كورسیكێ ل مێشكێ وان دا و جاره‌ك دى هزرا گه‌مۆره‌ زڤرى ناڤـ میشكێ وان دا، و هه‌له‌ى بابێ خوه‌ دژاتیا كوردان دكه‌ت ژ لایێ خوه‌ڤه‌.
و وه‌ك سه‌دامێ گۆربه‌گۆر ئه‌وێ ب هه‌مى جۆران نه‌هێلانا كوردى هه‌ول ددان، مالكى تمام كر ب برینا مووچێن كوردان.
عبادى یێ هه‌ول دده‌ت ده‌رمانێن نۆشداری ژ هه‌رێمێ ببڕیت. هه‌روه‌سا سه‌رۆكێن زبا هه‌ر ئێك ژ وان گه‌فا و شیره‌تان ل هه‌رێمێ د كه‌ن دا داخوازیا سه‌ربه‌خوه‌ ب خوه‌ نه‌كه‌ن، ئێك ژ وان هه‌تا دوهى هه‌ڤالێ كوردان بوو به‌لێ ئه‌ڤرۆ یێ دبێژیت ئه‌گه‌ر كورد سه‌ر به‌خوه‌بوون ب تنێ ده‌وله‌تا ئیسرائیل دانپێدانێ پێدكه‌ت. هه‌چكو نه‌خشا سیاسى یا عه‌ره‌بى ناخینیت كو سعوودیه‌ و ده‌وله‌تێن كه‌نداڤى و ئوردن یێن غاردانێ دكه‌ن د كۆشا ئیسرائیل دا و مه‌زنترین ده‌وله‌تا عه‌ره‌بى مسر یا غاز و گازێن خوه‌ دده‌ته‌ ئیسرائیلێ.
هه‌روه‌سا ژ بیرا مه‌ چوو كو باپیرێ وى ده‌مێ سه‌ره‌دانا دیلكریێن عیراقی ل ئیرانێ دكر، زێره‌ڤانێن وى عه‌دارێن (كوزى) یا ئیسرائیلى دهه‌لگرتن.
نها ژى دژاتیا كوردان گه‌هشته‌ په‌رله‌مانتارێن سونیان و هه‌چیێ ژ وان تشته‌كى ل دژى هه‌رێمێ دبێژیت و هه‌رێم به‌رى و پشتى داعش یێ سوننیان بخودان دكه‌ت.
ده‌وله‌تا عیراقێ وه‌ك وێ دارا مه‌زن به‌لێ ژ ناڤدا یا كرمى بووى، ب تنێ مرۆڤـ پالده‌ت دێ شكێت و كه‌ڤیت، نوكه‌ حه‌شدا تائیفى ئه‌وێن هه‌مى جۆرێن عساباتان د ناڤـ دا چه‌كێ وێ ژچه‌كێ له‌شكرێ عیراقێ ب هێزتره‌ و ده‌ستهه‌لاتا وێ ل رێیا حوكمه‌تێ ب هێزتره‌، ل هه‌مى ده‌ڤه‌رێن سوننى ناهێلن مرۆڤێن وان بزڤرنه‌ سه‌ر ئه‌ردێ خوه‌ و مالێن خوه‌، ئانكو چه‌ندین دزیێن جۆراوجۆر دكه‌ن و خانیێن سوننیان بۆمبه‌ دكه‌ن و د سوارن، ده‌مێ دچیه‌ باشۆرى عیراقێ دێ بینین د ناڤـ دو هۆزان دا خوه‌ لێكدانه‌ك دئێته‌كرن و ب هه‌مى ره‌نگێن چه‌كێ گران دهاڤێژنه‌ ئێكودو و نه‌ حوكمه‌ت و نه‌ پۆلیس دشێته‌ وان.
هه‌روه‌سا دچیه‌ به‌سرا وێ بینى ناڤبه‌را گه‌ره‌كان دا خالێن پشكنینێ یێن حزبێن شیعى هه‌نه‌ و كارێ وان یێ سه‌ره‌كى دزیه‌ و ره‌ڤاندنا مرۆڤانه‌. نه‌ حوكمه‌ت و نه‌ غه‌یرێ حوكمه‌تێ دشێته‌ وان.
حه‌شدا شه‌عبى ئه‌ڤه‌ دو ساله‌ خه‌رجیه‌كا مه‌زن ب ملیارات دۆلاران بۆ هاتیه‌ دابینكرن و عه‌بادی د؟؟؟ یێن بێژیت دێ مووچێ وان بلند كه‌ین و پێشمه‌رگه‌ و د ناڤـ دستوورى دا یێ فه‌رمى نه‌، به‌لێ هه‌تا نوكه‌ نه‌ مووچه‌ نه‌ چه‌ك، نه‌ جلوبه‌رگ هه‌نه‌ ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ ده‌وله‌ته‌؟
تشتێ سه‌یر ئه‌وه‌ هه‌كه‌ مالكى بۆدجا (2014) داگیرا ئیحتیاتێ به‌نكا مه‌ركه‌زیێ یێ عیراقێ (81) ملیار دۆلار بوو و ده‌مێ عه‌بادى هاتیه‌ سه‌ر حوكمى نوكه‌ ب تنێ (40000) ملیار ماینه‌.
په‌رله‌مانتارێن عه‌ره‌ب ب هه‌ر دو ره‌گه‌زان ڤه‌ دهاڤێژنه‌ هه‌رێمێ و ئه‌و بخوه‌ دزێن خوه‌ و ته‌همیشا خوه‌ نابینین، بۆ نموونه‌: لادانا وه‌زیرێ دارایى ـ رئیس اركان عیراقى ـ یێ هه‌ول دده‌ن سه‌ربه‌ست مسته‌فا ژى بده‌رئێختن و ل دووڤ پێزانینێن نهێنى دووماهی به‌رپرسێ كوردى (فریق گیار ركن. انور حمه‌ امین) دڤێت لاده‌ن و ئێكێ عه‌ره‌ب بیننه‌ شوونێ.
دبێژن به‌قه‌ك و دووپشكه‌ك هه‌ڤالێن ئێك بوون و جاره‌كێ به‌قێ دووپشك ل پشتا خوه‌ كر دا ده‌ربازى ئاڤه‌كێ بكه‌ت، به‌لێ دووپشكى پێڤه‌دا و ده‌مێ به‌قێ گۆت: بۆچى ته‌ وه‌كر؟ دووپشكى گۆتێ تبیعه‌تێ من ژه‌هراوى یه‌.
هیڤیدارم ئه‌م كورد ده‌رسه‌كێ ژ عیراقێ وه‌ربگرین و بینه‌ ئێك و هه‌ر ده‌م دبێین سوباهى رۆنتره‌ و خۆشتره‌.

بێگومان عه‌بادى ب رێیه‌كا دبێژن شه‌رعى پۆستا سه‌رۆك وه‌زیران وه‌سرگرت، به‌لێ شه‌رعیه‌تا وى ب تنێ ژ لایێ حزبێن شیعى و لایه‌نگرێن وان ڤه‌، هه‌كه‌ كورد هاریكاربوون ب تنێ دا مرۆڤه‌كێ نه‌ساخ وه‌ك مالكى ل سه‌ر حوكمى لاده‌ن، به‌لێ ب شرۆڤه‌كرنه‌كا ساناهى و كورت دێ بینین عه‌بادى دو ئه‌جیندا بكاردئینیت، ئه‌جیندا مه‌زن ئیرانه‌ و یا بچووك (حزب الدعوه‌) یه‌ و چه‌ند مالكى خوه‌ جان دكه‌ت دێ هه‌ر ته‌قنا ده‌عوه‌ ب سه‌روچاڤێن وى ڤه‌ مینیت، بۆ نموونه‌: عه‌بادى په‌رله‌مانتارا گونه‌هبار دكه‌ت كو (50) ملیار دینار یێن بۆ خوه‌ ددزن و ل مووچێ خوه‌ زێده‌ دكه‌ن، به‌لێ پشتى دووڤچوونه‌كا كوور دره‌وێن وى ئاشكرا بوون و بۆ مه‌ دیاربوو:
1ـ چو دروستاهى بۆ ڤێ چه‌ندێ نینه‌ و ب تنێ خوه‌ دیار دكه‌ت كو ئه‌و یێ چاكسازیێ دكه‌ت و په‌رله‌مانتار یێ گه‌نده‌لیێ دكه‌ن.
2ـ پرۆپاگنده‌كا هه‌لبژارتنێ یه‌ داخوه‌ جاره‌كا دى ب كورسیێ ڤه‌ گرێبده‌ت.
3ـ دا بۆدجا پارێزگه‌هێن دى بخۆت.
4 ـ ئه‌ڤه‌ ژهه‌میان گرنگتره‌ كو هاریكاریا (سۆمال ــ یه‌مه‌ن ــ بزافا حه‌ماس) ب گۆژمێ (250) ملیۆن دۆلاران و ئه‌و ژى یێ زێده‌ بووین ژ بۆدجا عیراقێ ب گۆژمێ دو ملیار دۆلار و ب پسیار ئه‌ڤه‌یه‌ تو بۆچى هاریكاریا هه‌رێمێ ناكه‌ى كو نه‌ بۆدجه‌ و نه‌ مۆچه‌ و نه‌ ده‌رمان و نه‌ ده‌رماله‌ و هه‌تا گازا سپى ژى نه‌فرێكریه‌.
ل ڤێرێ یا دیار دبیت كو عه‌بادى و ره‌وتا سه‌دڕ یێ بزاڤێ دكه‌ت خوه‌ جان بكه‌ن، به‌لێ هۆسا نینه‌ و مه‌سه‌لا وان وه‌ك مه‌سه‌لا رووڤى ده‌مێ مێهڤانداریه‌ك بۆ هه‌ڤركێ خوه‌ (حاجى له‌ق له‌ق) دانا ئامانه‌كێ ڤه‌كرى تژى ئاڤك ودوسێ دندكێن نۆكان تێدابوون و بێگومان حاجى له‌ق له‌ق نه‌شیا ئافكێ ڤه‌خۆت و نه‌ نۆكان بخۆت، ژ به‌ر كو دمێ وى یێ درێژه‌، ژ به‌ر هندێ حاجى له‌ق له‌ق ژى رووڤى مێهڤان كر و تژى گۆشت كر بۆ بنێ ئامانه‌كێ حه‌فك درێژ و ته‌نگ و هۆسا رووڤى ما برسى.
عه‌بادى یێ عیراقێ دكێشیته‌د گه‌لیه‌كێ گه‌له‌ك ته‌نگ دا، چونكو سوباهى دێ داعش خه‌لاس بیت و ئه‌و ژى نه‌ب خێرا وى به‌لێ دیف تژى وێرێ ئه‌جینده‌، پشتى چوونا داعش ئه‌ڤـ ده‌ڤه‌ردارێن ژ داعش خلاس بووین، دێ ژ عه‌بادى خوازن كو گۆژمه‌كێ پاران بده‌ته‌ وان دا ده‌ڤه‌رێن خوه‌ ئاڤه‌دان كه‌ن، به‌لێ عبادى دێ به‌رسڤ ده‌ت و ب شێوه‌كێ سروشتى پاره‌ د گه‌نجینا ده‌وله‌تێ دا نه‌مایه‌ و ئه‌ڤـ كریاره‌ دێ چ په‌یدا كه‌ت؟، هنده‌ك ده‌وله‌تێن ئه‌قلیمى یێن دبه‌رهه‌ڤن شوونا ملیاره‌كێ دێ دو ملیاران ده‌نه‌ وان پارێزگه‌هان، وه‌ك: (سعوودیه‌ ــ توركیا ــ ده‌وله‌تێن كه‌نداڤى)، و ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ ئیران و هۆسا ئه‌ڤـ ده‌ڤه‌رێن هه‌ نامینن عیراقێ، به‌لێ دێ ل دووڤ ده‌وله‌تێن پاره‌داینێ چن، هه‌ر وه‌سا عه‌بادى یێ ل باشۆرێ عیراقێ خوساره‌ت دبیت، چونكو نه‌كه‌س گوهێ خوه‌ دده‌تێ و نه‌ كه‌س هزره‌كێ بۆ دكه‌ت و (بلا ئه‌ڤه‌ بۆ مه‌ كوردان ژى ببیته‌ وانه‌). و یا ژ عه‌بادى ڤه‌ هه‌تا هه‌تایێ ئیران دێ بۆ وى یا ساخ بیت، به‌لێ نزانیت ئیران ژى ڤان رۆژان یا پیچ پیچه‌ پاشڤه‌ دچیت و هه‌كه‌ ئه‌م ببینین به‌رى هه‌یامه‌كێ نێزیك گۆته‌بێژێ پۆتین ده‌مێ ل گه‌ل خامه‌نه‌ئى دانوستاندن كرین ل (ته‌هران) ده‌ركه‌ت ژ وێ كۆمبوونێ یێ تۆره‌ و گۆتى: ب نیشانان ڤه‌ ته‌هران پێگرى ب ئاخفتنا مه‌ ناكه‌ت)، ئه‌ڤه‌ رامانا وێ ئه‌وه‌ ئیران نابیته‌ مال بۆ عه‌بادى… سه‌باره‌ت مه‌ كوردان ده‌م هات ئه‌م ل دۆر مه‌رجه‌عیا كوردى بزڤرین چونكو چ رێیێن دى نینن پاشه‌ رۆژا مه‌ گه‌شتر ببیت و ل ڤێرێ دێ ئاماژه‌ ب دو نموونان كه‌ین:
1ـ سالا (1976) و ده‌مێ من ل (به‌یرۆت) دخواند ل زانكۆیا ئه‌مریكى هه‌ڤاله‌كێ فه‌لستینى بۆ من په‌یدا ببوو ناڤێ وى (حه‌سه‌ن عه‌لى هانی) و دگۆتنێ (الامیر الاحمد) به‌رپرسێ (بزاڤا فه‌تح) بوو ل (لوبنان)، ده‌مێ من به‌حسێ بزاڤا كوردى بۆ دكر و هه‌ولێن ره‌حمه‌تى مه‌لا مسته‌فا به‌رسڤا من دا گۆت: مه‌لا مسته‌فا وه‌ك (بۆزیف برۆس تیتۆ) ئه‌و سه‌ركردێ یۆغسلاڤى یێ ناڤدار) ئه‌ز وه‌سا وى دبینم.
2ـ (1994) ده‌مێ ئه‌ز ل سووریێ بۆ نشته‌رگه‌ریه‌كا پزیشكى من هه‌ڤنیاسین ل گه‌ل هزرڤانێ عیراقى یێ ناڤدار (حه‌سه‌ن العه‌له‌وی) كر، دیسا مه‌ به‌حسێ بزاڤا كوردى كر ڤێجا وى گۆته‌ من: پاقژترین سه‌ركرده‌ و شۆره‌شڤانێ ڤێ چه‌رخێ (مه‌لا مسته‌فا) بوو، چونكو ئه‌وى چ جاران خیانه‌ت ل ملله‌تێ خوه‌ نه‌كریه‌ و ملله‌تێ خوه‌ نه‌فرۆتیه‌. ئه‌ز چ جاران ڤى تشتى ژبیر ناكه‌م.
هه‌روه‌سا (ویل دیۆرانت) نڤیسه‌رێ پرتووكا (قصه‌ الحڤارات) به‌حسێ (سقراگى) دكه‌ت كو وى ب شه‌ڤـ و رۆژ فانۆسك د ده‌ستى دا بوو و موخلكه‌ك و ده‌مێ مرۆڤـ پسیارا وى دكر ئه‌ڤه‌ بۆ چنه‌ ل گه‌ل خوه‌ هه‌لدگرى، دا به‌رسڤ ده‌ت و بێژیت: هندیكه‌ فانۆسكه‌ ب شه‌ڤـ و رۆژ ئه‌ز ل مرۆڤێ پاقژ دگه‌رم و هندیكه‌ موخلكه‌ ل هه‌مى جهێن ئاڤێ ئاڤێ موخل دكه‌م دا مرۆڤێ وه‌فادار و دلسۆز ببینم.
ئه‌ز دبینم چ ژمرۆڤێ كورد پاقژتر و وه‌فادارتر بۆ ملله‌تێ خوه‌ نینه‌، و بلا ئه‌م هه‌مى پێكڤه‌ بكه‌ین بۆ سوباهیه‌كا خۆش و گه‌ش و ب سه‌ربه‌خوه‌یى.