پێشه‌كی دێ بێژین (من تشته‌ك دڤێت و ته‌ تشته‌ك دڤێت، به‌لێ خودێ دێ وێ كه‌ت یا وی ـ سبحان الله‌ ـ دڤێت). خودێ حه‌زكریه‌ هه‌ڤڕكیه‌كا دژوار په‌یداببیت ئایینێ ئیسلامێ و ئایینێن دی و ئه‌م نازڤرینه‌ دیرۆكا ئیسلامێ، چونكو نه‌ بابه‌تێ مه‌یه‌، به‌لێ دێ ئاماژێ ده‌ینه‌ روودانه‌كێ كو ببیته‌ ئێكه‌مین جهێ مه‌ترسی و بێ باوه‌ریێ ئه‌و ژی ده‌مێ (خنصره‌ التمیمی) ل به‌ر سینگێ پێغه‌مبه‌رێ مه‌ (س) رادوه‌ستیای و گونه‌هبار كر كو نه‌یێ عادله‌ و بێ گومان ئه‌ڤه‌ ئاماژه‌كا گه‌له‌ك خراب بوو. به‌لێ ده‌سپێكا مه‌ترسیا جیهانێ رۆژئاڤا (ئه‌ورۆپا) ده‌ما موسلمانان ده‌وله‌تا ئه‌ندلوسی ل ئیسپانیا دانای و مه‌رجێن ئایینی ل سه‌ر وان سه‌پاندن هه‌تا گه‌هشتیه‌ رادده‌كێ كۆمارا (قشتاله‌ شاهێن ئیسپانی) ده‌سهه‌لاتێ ژ ده‌ستێ موسلمانان بینیته‌ ده‌ر ب رێیا (محاكم التفتیش) قوتبرینا وان ئینا و قووناغێن دووێ ده‌ما سولتانێن ئوسمانی هێرشكرینه‌ قستنتینیه‌ و ده‌سه‌لات ژ ئه‌ورۆپا و فاتیكانێ ستاند و ئه‌و بوو سه‌ده‌مێ سه‌ره‌كی بوَ زڤراندنا ئه‌ورۆپا ژ ده‌ستێن ئوسمانیان ل ده‌مێ شه‌ڕێ جیهانی یێ ئێكێ قووناغا سییێ ئه‌ورۆپا خوه‌ لێكدا و شه‌ڕێ موسلمانان كر (الحروب الصلیبیه‌) د شه‌ڕێ سه‌لیبیان دا قودسێ ژ له‌پێت موسلمانان بیننه‌ده‌ر هه‌می بوو ئه‌گه‌ر هه‌ڤڕكیا شارستانی د ناڤبه‌را موسلمان و ئاینیێن دی د ناڤبه‌را رۆژهه‌لات و ره‌وشه‌نبیریا رۆژئاڤا، به‌لێ د چه‌رخێ بیستێ و بیست و ئێكێ دا دۆزا فه‌له‌ستینێ ل گه‌ل بزاڤێن ئازادیخواز باكۆرا ئه‌فریقا هنده‌ك كۆمێن شۆره‌شڤانان په‌یداكر وه‌ك بزاڤا له‌شكرێ جه‌زائیر و ئازدخوازێن لیبیا و ئیخوان ل مسرێ و هه‌می بزاڤێن فیدائیان ل فه‌له‌ستینێ ل گه‌ل په‌یدابوونا هزرێن سیاسی یێن جۆره‌ و جۆر وه‌ك بزاڤێن چه‌پی ئه‌وێن دبێژن مافێ خوه‌ دێ ب چه‌ك ستینین و تیرۆر په‌یداكر كو هنده‌ك ره‌ڤاندن یان هنده‌ك عه‌مه‌لیاتێن له‌شكری دژی ئه‌ورۆپا رابوون. هه‌روه‌سا بزاڤێن راست یان رادیكالی ئه‌وێن ب رێێا ریكلام و كه‌نالێن ئاسمانی و میدیایێن خوه‌ وه‌ك بزاڤا ئیرانێ و دێ بینین كو به‌رسڤا ڤان بزاڤان دیاربوو ب هنده‌ك رێخستنێن ئه‌ورۆپی و ب تایبه‌تی پشتی روودانا (11)ێ سیپتمبه‌رێ ل ئه‌مریكا و ژ وان رێخستنان رێكخراوا (به‌تتا) و نازیێن نوو ل ئه‌لمانیا و رێخستنا (هاتشتاك) ئه‌ڤا ل ئه‌مریكا په‌یدابووی ژ بلی كو هه‌می ئه‌ورۆپا و ئه‌مریكا و ئینگلته‌را بوونه‌ هه‌ڤپه‌یمانیه‌ك دژی (داعش) ئه‌وا درنده‌ و ل ڤێرێ دێ بێژین ئه‌ڤ بزاڤێن ئایینی ب تنێ ب چه‌كی ناهێنه‌ ڤه‌بڕین به‌لێ سه‌ره‌كی هزری و ئایدیولۆجیه‌كا نوو دا ئه‌م بشێین قاما دی تێ بگه‌هینین كو ئیسلامه‌تی نه‌ ته‌نها سه‌ربڕین و تاڵانه‌ و هه‌تكبرنه‌، ئه‌ڤه‌ دێ ل سه‌ر ملێن (جامعه‌ الازهر) بن ژ لایه‌كی و حه‌وزێن علمی یێن شیعی ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ و بلا رۆلێ سعوودیێ ژبیرنه‌كه‌ین چونكو پیرۆزترین جهێ ئایینێ مه‌ ل وێرێ یه‌ و هه‌ول دده‌ین متمانه‌كا روون په‌یدا كه‌ین د ناڤبه‌را ئیسلام و ئاینێن دی.

داعش كه‌یانه‌كه‌ پێكهاتیه‌ ژ گه‌له‌ك جۆرێن مرۆڤان ب تایبه‌ت ل دووماهیێ ده‌مێ ئه‌ورۆپی گه‌هشتینه‌ وان، لێ پرسیارا گرنگ ئه‌ڤه‌ چاوا ڤێككه‌فتن؟ داعش نه‌ڤیا تالیبانه‌ و كچا قاعیدێ یه‌ و خووشكا نوسره‌ و خوراسانه‌ و لایێن دی یێن توندره‌و و هه‌كه‌ ئه‌م بهێین وانا ب رۆهنی شلۆڤه‌ بكه‌ین دێ بینین (النخبه‌) یان ژی ژێگرتی ئه‌ون یێن سه‌ركرداتیا له‌شكری و سیاسی و ئاینی و ئه‌و بوون ئه‌وێن د ناڤ زیندانێن ئه‌مریكیان دا و سه‌رپه‌رشتێ وان وه‌ك ئه‌م دزانین ئه‌و تاوانبار (أبو بكر البغدادی) ئه‌ڤجا ئه‌ون دێ بنه‌ رێزا ئێكێ پاشی دێ جۆره‌كێ ژ وان تاوانباران ئه‌وێن شه‌رڤان ئه‌وێن ل گزیرتا رۆژئاڤایێ عیراقێ مه‌شقكری و زۆربه‌ی وان له‌شكرێ عیراقێ و سووریێ بوون و ڤان جۆرێن شیانێن له‌شكری یێن دویێ درێژ و بسپۆر و شاره‌زایی د كارێ له‌شكری دا وه‌ك پلانان و بكارئینانا هه‌می جۆرێن چه‌كی د گه‌ل شیانێن بزاڤ و لڤینێن ب له‌ز كو ترومبێلان بكاردئینن یێن نوو و یێن چه‌كدار و رۆلێ ڤان ب تنێ هێرشه‌ و به‌ره‌ڤانیی یه‌. جۆرێ دووێ ئه‌و گه‌نجێن كو دسه‌رداچووین كو چ ره‌وشه‌نبیریه‌كا ئایینی یا دروست ل ده‌ف وان نینه‌ و زۆربه‌ی وان عه‌ره‌بێن خه‌لیجینه‌ و سعوودیێ و رۆلێ ڤان ب تنێ خوه‌ كوژه‌كن ب ترومبێلێن بومبه‌كری و هه‌كه‌ ئه‌م بهێینه‌ راستیا ڤان، ده‌مێ گه‌نگه‌شێ دكه‌ن ل سه‌ر تۆرێن جڤاكی به‌ری كریارێن خوه‌ بكه‌ت دێ شانازیێ ب خوه‌ به‌ت كو ئه‌و یێن ده‌وله‌مه‌ندن و خودان شیانێن جڤاكی نه‌ و هه‌ر ئێك ژ وان قه‌سر و ترومبێلا خوه‌ یا نوو هێلایه‌ و هاتیه‌ دا خوه‌ بكوژن. جۆرێ سیێ هنده‌ك مرۆڤ ل دووڤ پارا و تشتێن بێ ره‌وشت و (مغامره‌) كو ئه‌ڤ جۆرێ مروڤان ل ده‌ڤه‌راخوه‌ یان ل وه‌لاتێ خوه‌ یێ بێ كارێزمایه‌ و كه‌سه‌ك پووته‌ی پێ ناكه‌ت، ڤێجا دێ ده‌لیڤه‌ د ناڤ داعشان دا دیاربیت. ل ڤێره‌ جۆره‌كێ نوو ژ وان چه‌تان دیاربوون ئه‌و ژی ئه‌ورۆپی نه‌ یان خودان عه‌سله‌كێ عه‌ره‌بی یان موسلمانه‌تی و ل ئه‌ورۆپا ژیت و زۆربه‌ی وانا فه‌قیرن و بێ كارن یان نوو هاتینه‌ د ناڤ رێزێن موسلمانان دا كو چ ژ موسلمانه‌تیێ نزانن له‌وما زیكا سه‌ردادچن. پرسیارا گرنگ ئه‌ڤه‌یه‌: چاوا ئه‌ڤ مرۆڤه‌ ژ هه‌می لایێن جیهانێ و ل دووڤ ڤان خه‌ونێن نه‌ساخ كو تیرۆره‌ ب هه‌می شێوا دگه‌هنه‌ داعش هه‌كه‌ هنده‌ك ده‌رگه‌ه یان په‌نجه‌ر یێن نێڤده‌وله‌تی بوَ وان نه‌هاتینه‌ ڤه‌كرن. بوَ نموونه‌: مرۆڤه‌ك ژ سوید یان ئه‌ورۆپا ل ناڤ فرۆكخانێن نێڤده‌وله‌تی ب خێزان ڤه‌ یان كت كت دێ گه‌هیته‌ داعش بێ هاریكاریان چ ب رێیا پاره‌ی یان چاڤ نقاندنا یاسایێ. یان ژی بۆچی دێ ل وه‌لاتێ خوه‌ ب هه‌می یاسا رازی بیت ژ ترافیكێ هه‌تا لینس هاڤێتنێ، به‌لێ دێ گه‌هیته‌ داعش دا پێگریێ ب هه‌می جۆره‌ یاسایان نه‌كه‌ت و دێ مافی ده‌ته‌ خوه‌ كو ته‌عدایێ و كوشتنێ بكه‌ت. داعش هزره‌كا توندره‌وه‌ ل بن سیبه‌را ئایینێ ئیسلامێ ڤه‌ به‌لێ ب هه‌می جۆرێن ئیسلامه‌تیێ به‌روڤاژی تێدگه‌هیت و ب كاردئینیت. كه‌واته‌ ناكه‌ت به‌لێ گه‌هشته‌ رێكه‌كا گرتی ده‌مێ سه‌رێ خوه‌ ل به‌ره‌كێ ژ وی مه‌زنتر و ب هێزتر دا، ئه‌و ژی كوردستانه‌ و پێشمه‌رگێن كوردستانێ نه‌، ئه‌وێن دفن لێ شكاندی و ئالایێ كوردستانێ بلندكر و هه‌ر ب مینن ساخ پێشمه‌رگه‌.

دبێژن ئافره‌ته‌كێ كچه‌ك و كوره‌ك هه‌بوون و هه‌ردو ل گه‌ل هه‌ڤژینێن خوه‌ ل ده‌ف وێ دژیان، شه‌ڤه‌كێ ل سه‌ر بانی نڤست پیرێ چوو هنداڤ كورێ خوه‌ و هه‌ڤژینا وی دیت ده‌ستێن وان تێكدانه‌ و گه‌له‌ك نێزیكی ئێكن، رابوو بووكا خوه‌ هشیاركر و گۆتێ: دنیا یا گه‌رمه‌ پیچه‌ك خوه‌ ڤه‌كێشه‌ دا با ل هه‌وه‌ بكه‌ڤیت. هه‌ر د وێ ده‌لیڤێ دا چوو هنداڤ كچا خوه‌ و هه‌ڤژینێ وێ دیت یێن ژ ئێك دووركه‌فتین و پشتا وان ل ئێك و دو بوو، ب دلێ وێ نه‌ بوو، رابوو كچا خوه‌ هشیاركر و گۆتێ: كچا من دونیا ساره‌ نێزیكی زه‌لامێ خوه‌ به‌ دا هه‌وه‌ گه‌رم ببیت.
ئه‌ڤ حاله‌ته‌ ل سه‌ر توركیا دهێته‌ گۆتن چاوا؟ توركیا خودان خه‌ونێن كه‌ڤنه‌ دڤێت ده‌وله‌تێن ل بن ده‌ستێ وێ ده‌ركه‌فتین وه‌ك: سووریا و عیراق و ناڤه‌راستا ده‌ریا ره‌ش جاره‌كا دی بكه‌ڤنه‌ دبن ده‌سه‌ڵاتا وێ، به‌لێ خوه‌ قانع ناكه‌ت كو دونیا یا هاتیه‌ گوهارتن و هه‌ر ملله‌ته‌كی ئازادیا خوه‌ دڤێت و ژ وان ملله‌تێ كورده‌، دێ بینین چونكی به‌رژه‌وه‌ندیا وێ ل گه‌ل هه‌رێما كوردستانا عیراقێ یه‌ كو بازرگانیا وێ یا سه‌ركه‌فتییه‌ و فایده‌كێ مه‌زن ژ گازا كوردستانا عیراقێ دكه‌ت چ ب گوهۆرینا گازا ره‌ش یان یا (خاڤ) بوَ ژێده‌رێن گازێ یان بازرگانیێ ژ وێ گازێ دكه‌ت ئه‌وا زێده‌ د ناڤ بۆریان دا ل گه‌ل كرێكرنا عمبارێن وێ ل سه‌ر ده‌ریا سپی ڤێجا بوَ وێ بهاره‌، به‌لێ په‌یوه‌ندیێن وێ ل گه‌ل كوردێن توركیا زۆر ئالۆزه‌ و هه‌تا نوكه‌ دبێژیته‌ كوردان توركێن چیای و ل دووڤ ماددا (60) یان (61) ێ ژ ده‌ستوورێ توركیا هه‌می وه‌لاتیێن توركیا توركن و چ نفشێن دی نینن ئه‌رێ ئه‌و پرسه‌ دێ چاوا گه‌هیته‌ دووماهیه‌كا بێ كوشتن و بێ مال وێرانكرن و گوند سۆتن، ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ دانوستاندنێ ل گه‌ل شۆره‌شڤانێن كورد ل قه‌ندیل و ژ لایه‌كی ڤه‌ سه‌رۆكێ مه‌زنترین پارتا كوردی د ناڤ زیندانا (ئیمرالی ڤه‌) دایه‌ و ژ لایه‌كێ دیڤه‌ رێكێ دده‌ته‌ داعش ب هه‌می شیانێن خوه‌ وه‌ك رێك و هاریكاریا بریندارا و چه‌كی و ژ هه‌میان ئالوزتر و نه‌خۆشتر رێ ڤه‌ دكه‌ت بوَ چه‌كدارێن داعش دا ل دۆر سنۆرێ توركیا بزڤریت و بهێنه‌ كۆبانێ و دربه‌كا مه‌زن لێ بده‌ت، ژ لایه‌كێ دیڤه‌ نه‌عنه‌عێ دكه‌ت ل گه‌ل هه‌ڤپه‌یمانیا نێڤده‌وله‌تی دا رژێما به‌شاری برۆخینیت. ئه‌ڤه‌ ژی به‌هانه‌كا ڤالایه‌. ڤێجا پێدڤیه‌ توركیا سیاسه‌تا خوه‌ و ئایدیولۆجیا خوه‌ ل گه‌ل كوردان بگوهۆریت یان دێ دۆزا كوردی مینیت بانه‌كێ سار ل هنداڤ گوهێن توركیا.