پشتی گه‌ش بۆ خێزانێن وان دگه‌ل حكومرانیه‌كا دیمۆكراسی دووری به‌لا و ئاریشه‌ و شه‌ڕا دگه‌ل پارێن مشه‌ و بێ كابیس به‌لێ ب نێرینه‌كا ب له‌ز سالا (2003) خه‌ونا عیراقیان ئه‌و بوو هزره‌كا ئازاد، ژیانه‌كا به‌خته‌وه‌ر، پاشه‌رۆژه‌كا دێ سه‌حكه‌ینێ چ په‌یدا بوو.
پارتێن گه‌نده‌ل كو پتریا وان شیعه‌ بوون و ب ناڤێ ئیسلامێ دخواستن زۆلم و زۆریێ ل سه‌ر شیعا راكه‌ن، به‌لێ هه‌ری بابێ وی لیژنه‌كا ئابووری و لیسته‌كا ب ناڤێ وه‌زیر و رێڤه‌به‌رێن گشتی و جهێن تایبه‌ت بۆ خوه‌ دانا بو په‌یداكرنا ئابوورێ پارتێ خوه‌ دا زه‌نگین بن، سه‌ره‌ڕای هندێ هه‌ر حزبه‌كێ بۆ خوه‌ چه‌كدار چێكرن و شه‌رمه‌ بێژین (میلشیات) چونكه‌ ئه‌و په‌یڤ ل هه‌می جیهانێ یا پیرۆزه‌، ب تایبه‌ت ئه‌گه‌ر بۆ ملله‌تی بكه‌ن، به‌لێ ڤان پارتا بۆ خوه‌ كرێگرتی (مرتزقه‌) قه‌یدكرن و سه‌را ڤێ چه‌ندێ مه‌ته‌لوكه‌ك یا هه‌ی ئه‌و ژی: دو سێ دزیكه‌ره‌ك چوونه‌ ماله‌كێ تالان بكه‌ن و خودانێ مالێ یێ هشیار بوو، ده‌مێ دزیكه‌رێ ئه‌ولی سه‌رێ خوه‌ كره‌ دژوورڤه‌ خودانێ مالێ كێر ل دفنا وی دا و بڕی، دزیكه‌ری ژی ده‌رسوكا خوه‌ دفنا خو ئالاند و خوه‌ ڤه‌كێشا، هه‌ڤالێن وی گوتنێ ( خێره‌ تو زڤری ؟) ئه‌وی ژی گۆتێ ل ژوورڤه‌ دوكێل و مژه‌ و من چ نه‌دیت یێن دی گۆتنێ پا ئه‌م دێ چینێ و هوسا هه‌ر دوكێن دی ژی دفن لێ هاته‌ بڕین: پاشی ب ئێك و دو حه‌سیان بێ كو ئێك بێژیته‌ یێ دی كا ئه‌ڤ چ بسه‌ری هات و ئه‌ڤه‌ واقع حالێ پارتێن عه‌ره‌به‌.
حوكمه‌ته‌كا دزیكه‌ر ئه‌ڤه‌ (١٣ سال)ه‌ خێر و خێراتێن عیراقێ با یێ دبه‌ت و (٢٠٠ ملیار) دۆلار به‌رزه‌بوون و حوكمه‌ت د جهێ خوه‌ دا یا مای و ئه‌ڤه‌ پێنج سه‌رۆك وه‌زیر هاتن و چوون تا نوكه‌ پایته‌ختێ عیراقێ رۆژانه‌ پیستر لێ دهێت و بێ ئارام دبیت و چ كه‌رتێ میری نه‌مایه‌ بێ دژی و له‌شكرێ حوكمه‌تێ بیت پێش چاڤ و ره‌سمی بووینه‌ (عصابات) و خرابتره‌.
په‌رله‌مانه‌كێ له‌نگه‌ر: پرسیاره‌كێ دێ كه‌م بۆچی رێكێ ناده‌نه‌ په‌رله‌مانتارێن كورد یان دێ ته‌همیش كه‌ن یان هزرا وان نا وه‌رگرن و چ پێشنیار و نێرینێت كوردی چ سوننه‌ یان شیعه‌ ژ كوردا نا وه‌رگرن، بۆ نموونه‌، شۆره‌شا (١٩١٧) یا شیوعی بووینه‌ دو چین (په‌لشه‌فیك به‌هرێن پتر) و (مه‌شه‌فیك) به‌هرێن كێمتر ململانێیه‌ك كری و چ ژ ئێك و دو نه‌هێلان و په‌رله‌مانتارێن شیعه‌ نوكه‌ یێ وه‌دكه‌ن و په‌رله‌مانتارێن سونی یێن بووینه‌ دو چین ئه‌و ژی چینه‌ك د كوشا حوكمه‌تێ دا و چینه‌كێ خوه‌ مت كریه‌ و نه‌شێن چ بكه‌ن، به‌لێ هه‌ردو چین كورسیكا نا به‌رده‌ن، ل دووڤ مه‌ته‌لوكا هندی دچن (ئه‌ز نابینم، نا ئاخڤم و نه‌گولێ دبم) ده‌رباره‌ی په‌رله‌مانتارێن كورد دێ بێژین وه‌ك (الجندی المعلوم نه‌مجهول) ب هه‌می شیانێن خوه‌ دۆز و ئازارێن ملله‌تێ خوه‌ به‌رچاڤ دكه‌ن. چونكی ئه‌م پێدڤینه‌ كه‌لا كوردی بهێز بێخین و به‌رچاڤ بكه‌ین و مه‌ دیواره‌كێ فیداكاری و خۆبه‌خش و راگرتی هه‌یه‌، ئه‌و ژی پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مانێن كوردستانێ، بلا بزانن لێكدانه‌ك شه‌ڕه‌كی بن بڕ ناكه‌ن و شه‌ڕ ئه‌ڤه‌یه‌ ژ لێكدانه‌كێ دێ سه‌ركه‌ڤی و لێكدانا دی دێ خوه‌ ڤه‌كێشی:
داخوازه‌كێ ژ ملله‌تی دكه‌ین بلا گوهێ خوه‌ نه‌ده‌ینه‌ گۆتگۆتكێن (تابورێ پێنجێ) یان (شانێن نڤستی و شانێن هیرهیرك – ناعمه‌) كورستانێ خوه‌ راگرتیه‌ و تا دووماهیێ بژیت كورد و پێشمه‌رگه‌ و كورستان.

مانشێت: ئه‌ڤه‌ پێنج سه‌رۆك وه‌زیر هاتن و چوون هه‌تا نوكه‌ پایته‌ختێ عیراقێ رۆژانه‌ پیستر لێ دهێت

وێنه‌كرنا به‌روكێن شه‌ڕی د ده‌مێ هێرشكرنێ دا
جه‌عفه‌ر ته‌ها
د ده‌سپێكا شۆره‌شێ دا خه‌بات و زه‌حمه‌تا پێشمه‌رگه‌ی وه‌لاتێ مه‌ هاتیه‌ پاراستن و به‌رده‌وامی ب خه‌باتێ هاتیه‌ دان، هه‌تا ئه‌ڤرۆ پێشمه‌رگه‌ بوویه‌ پارێزڤان بۆ سه‌روه‌ری و ده‌ستهه‌لات و ده‌ستكه‌فتێن ملله‌تێ مه‌، سه‌خمه‌راتی ڤێ بها گرانیا پێشمه‌رگه‌ی، ئه‌م دخوازین پێشمه‌رگێ مه‌ یێ سه‌ركه‌فتی بیت و یێ پاراستی بیت ژ دربێن دوژمنی و زه‌ره‌ر و زیانێن وان دكێمتر بن. ل سه‌ر مه‌ پێدڤیه‌ هه‌ر ئێك ژمه‌ ل جهێ خوه‌ پشته‌ڤان و هاریكارێ پێشمه‌رگه‌ی بیت. دیسان سه‌ركرده‌ و ده‌ستهه‌لاتێن دونیایێ ژی دان پێدان ب قاره‌مانی و خۆراگریا پێشمه‌رگه‌ی كریه‌ ل به‌رامبه‌ر هێزێن تیرۆرستی یێن كو جیهان هه‌می كه‌تیه‌ بن باندورا هێرشێن وان. ژ به‌ر ڤێ ئێكێ ئه‌ز ژی دخوازم چه‌ند تێبینیه‌كا بده‌مه‌ به‌ر چاڤ كرن ژبۆی كو پێشمه‌رگه‌ پتر دپاراستی بن.
یا ئێكێ: چوونا وه‌لاتیان بۆ به‌روكێن شه‌ڕی: چوونا وه‌لاتیان بۆ به‌روكێن شه‌ڕی راسته‌ پشته‌ڤانی و پشتگیری یه‌ بوۆ پێشمه‌رگه‌ی، به‌لێ د هه‌مان ده‌م دا دبیته‌ ئه‌گه‌رێ لێك ئالۆزبوون و زه‌حمه‌تكرنا ئه‌نجامدانا كارێن فه‌رماندێن له‌شكری و كارمه‌ندێن هه‌وار هاتنا ته‌ندروستی یێ، بۆ نموونه‌ د ڤێ بوویه‌را دووماهیێ دا ل میحوه‌رێ تلسقوف ژبه‌ر ئه‌گه‌را چوونا خه‌لكه‌كێ زۆر د ده‌مێ شه‌ركرنێ دا بۆ ئه‌گه‌رێ هندێ كو رێك هاتنه‌ گرتن و خزمه‌تا كارمه‌ندێن ته‌ندروستی و هه‌وارهاتنا تیمێن (122) ب زه‌حمه‌ت كه‌ت و نه‌شیان ب دروستی ئه‌ركێ خوه‌ ئه‌نجام بده‌ن و برینداران زوو بگه‌هیننه‌ جهێن چاره‌سه‌ریێ.
یا دوویێ: وێنه‌كرنا به‌روكێن شه‌ڕی د ده‌مێ هێرشكرن و به‌رگریێ دا، وێنه‌كرنا به‌روكێن شه‌ڕی یێن پێشیێ د ده‌مێ هێرشكرن و به‌رگریێ دا پێدڤیه‌ نه‌هێنه‌ پێش چاڤكرن راسته‌وخۆ ژ به‌ر چه‌ند ئه‌گه‌ره‌كا:
* دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ تێكدانا پلانێن فه‌رمانێن له‌شكری د چه‌په‌رێن شه‌ڕی دا.
* دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ كۆمبوونا پێشمه‌رگه‌ی ل به‌رامبه‌ر كامیرێ و ئه‌ڤه‌ دبیته‌ مه‌ترسی ل سه‌ر پێشمه‌رگه‌ی.
* دێ سستی د چه‌په‌ران دا چێ بیت، ژبه‌ر كو پێشمه‌رگه‌ دێ جهێن خوه‌ به‌رده‌ن.
* دبیت دوژمن ته‌ماشه‌ی وی كه‌نالی بكه‌ت د وی ده‌می دا و پێزانینان بده‌ته‌ شه‌ركه‌رێن خوه‌ كو وێ كۆمبونێ توپ باران بكه‌ن، بۆ خوه‌ ب ده‌لیڤه‌ بزانن.
* دیسان د كه‌ناله‌كی دا ب شێوه‌كێ ئێك سه‌ر ده‌ركه‌تنا فه‌رمانده‌كێ پێشمه‌رگه‌ی یێ پله‌ بلد ب برینداری، نه‌ د جهێ خوه‌ دایه‌، ژ به‌ر كو ئه‌م حه‌ز ناكه‌ین پێشمه‌رگه‌ و قه‌هره‌مانێن خوه‌ ب وی شێوه‌ی ببینین، و دوژمنێن مه‌ ب وی شێوه‌ی ببینن دێ بۆ خوه‌ ب سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن هژمێرن.
ل دووماهیێ هیڤی یا مه‌ ژ جهێن په‌یوه‌ندیدار ئه‌وه‌ كو ئه‌ڤ خاله‌ ل به‌رچاڤ بهێنه‌ وه‌رگرتن، داكو زه‌ره‌ر و زیانێن پێشمه‌رگێ مه‌ دكێمتر بن و دا شه‌هید نه‌هێنه‌ دان.

هه‌كه‌ كۆبانێ ستالینگرادا كوردان بیت، دۆزخورماتۆ لیننگرادا وانه‌، حه‌شدا شه‌عبی نه‌ ب تنێ میلیشاتن، چونكی هه‌كه‌ میلشیات بان دا كاره‌كێ پیرۆز هه‌بیت، چونكی میلشیات یا ژ په‌یڤه‌كا لاتینی (میلیتسی) هاتی و دیارده‌كا دروسته‌ و ملله‌ت ب دۆزا خوه‌ و ئازادیا خوه‌ رادبیت، بۆ نموونه‌ (چین، كۆبا، بۆلیڤیا) هه‌می ب میلیشیاتێن خوه‌ هاتنه‌ ئازادكرن، كوردان ژی میلیشیاتێن خوه‌ هه‌بوون ئه‌و ژی پێشمه‌رگێن قاره‌مانن، به‌لێ ده‌مێ میلیشیات دبنه‌ (مورتزقه‌) یان (عه‌سابه‌)، مالا خه‌لكی تالان دكه‌ن و دزیان دكه‌ن و چ ده‌سپلینه‌كا له‌شكری نینه‌ و ل دووڤ حه‌زێن خوه‌ دچن ئه‌ڤه‌ دێ بنه‌ عه‌سابه‌ و ئه‌م یێ گوه لێ دبین ژ هنده‌ك سه‌ركردێن شیعی په‌یڤه‌كێ یێ دبێژن (میلیشیات و قمه‌) یان (منفلته‌) و چونكی تابعی شیعانه‌ نه‌شێن بێژن دزیكه‌رن، تاوانبارن، هه‌تكبه‌رن، خه‌لكی دسۆژن و چ جوداهی د ناڤبه‌را وان و داعشان دا نینه‌ و هه‌ردو ب ناڤێ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی یێ ڤان كریاران دكه‌نه‌ ئارمانج بۆ خوه‌ و دبێژن ئه‌م میلشیاتین و هه‌كه‌ ئه‌م چاڤخشاندنه‌كێ ل سه‌ر نه‌خشا باشوورێ هه‌رێمێ بكه‌ین دێ چ بینین:
١- شنگال یا دكه‌لیت و حوكمه‌تا شیعی یا عیراقێ یا ب فرۆكێن هه‌لیكۆپته‌ران ئازۆقه‌ و ته‌قه‌مه‌نی و چه‌كی بۆ هنده‌ك مرۆڤان كو نه‌شنگالی و نه‌ ئێزدینه‌ و نه‌خه‌لكێ هه‌رێمێ نه‌ فرێ دكه‌ت.
٢- دۆزخورماتۆ (٤٠٠٠) چه‌كدار هه‌نه‌ و د ناڤ وان دا گه‌له‌ك توركمان هه‌نه‌، كو مه‌ نه‌بهیستیه‌ شۆره‌شه‌ك كری یان شه‌هیده‌ك دایه‌ یان زیندانیه‌ك هه‌یه‌ ل سه‌رده‌مێ به‌عسیان، لێ بابێ ڕوحی یێ نه‌ته‌وه‌یی (مسته‌فا بارزانی) ده‌مێ ب شۆره‌شا خوه‌ رابووی ئێك ژ ئارمانجان بۆ عیراقه‌كا دیمۆكرات و مافێ توركمانان ژی بهێته‌ به‌رچاڤكرن، لێ ئه‌م دبینین چ ل دۆزخورماتۆ یا دهێته‌ كرن.
٣- ل پایته‌ختێ عیراقێ یێ رێنگز و ئه‌گه‌ر بچی یه‌ سه‌ره‌دانه‌كێ ل وێرێ یان دێ د گلێشی را خه‌ندقی و به‌رزه‌ بووی یان بۆمبه‌ك بپه‌قیت و چ ژ ته‌ نامینیت و ئه‌گه‌ر جلكێن جان ل به‌ر ته‌ بن و ب رێكوپێك بی دێ هێیه‌ ره‌ڤاندن و كڕین و فرۆتنێ ب ته‌ كه‌ن و پێدڤیه‌ به‌ری مه‌غره‌ب خوه‌ بگه‌هینیه‌ بنگه‌هه‌كی دا خوه‌ بپارێزی. ل وێرێ په‌رله‌مان و حوكمه‌ت و هه‌می لایه‌ن (سوننه‌ و شیعه‌) دژاتیا كوردان دكه‌ن یان دێ ته‌ لاده‌ن و په‌راوێز كه‌ن (تهمیش) یان گوهداریا ته‌ ناكه‌ن یان په‌رله‌مانتارێن مه‌ د ته‌قه‌له‌قێ دانه‌، نه‌كو وان سافی كه‌ن و ئه‌ڤ ململانا سیاسی تو بهێیه‌ راستیێ تۆلڤه‌كرنه‌ د ناڤبه‌را (سه‌در و مالكی) دا چونكی مالكی چه‌ندین زڕته‌كێن سه‌دری گرتبوون و زیندانكربوون، لێ داخواز ژ وان كر هه‌كه‌ بهێنه‌ بن تایێ وی دێ چاڤێ خوه‌ ده‌تێ و دێ چه‌كی و پاران ده‌تێ و ئه‌م دبینین ب جلوبه‌رگێن ده‌وله‌تێ و ب ترۆمبێلێن ده‌وله‌تێ چه‌ند تاوان دهێنه‌ كرن، له‌وما ئه‌ڤرۆ سه‌در جاده‌یا عه‌ره‌بان هه‌ژاند ب ناڤێ چاكسازیێ و ئه‌و ب خوه‌ گه‌له‌ك یێ دووره‌ ژ ڤی تشتی و گرۆڤا مه‌ ئه‌وه‌ هێشتا عه‌بادی (تیركێ خوه‌) نه‌ ئینا بوو په‌رله‌مانی سه‌در داخواز ژ هه‌ڤالێن خوه‌ كر كو خوه‌ بڤه‌كێشنه‌ مالێن خوه‌. و ل ڤێرێ مه‌ دڤێت دیار بكه‌ین ئه‌وێ مانگرتن ل په‌رله‌مانێ عیراقێ و یێن سوننی ب تایبه‌ت مه‌ره‌ما وان نه‌ چاكسازی بوو، به‌لكو كورسی بوو و ململانێ ل گه‌ل سه‌رۆكێ په‌رله‌مانی یێ سوننی وه‌ك وان دكرن و شیعه‌ ژی عه‌ره‌بن و موسلمانن، به‌لێ سوننیان بڕاندن ئه‌و ژی عه‌ره‌بن و موسلمانن و مه‌ دیت چ ل دیالێ كر و چ ل فه‌لۆجه‌ دهێت، رامانا وێ ئه‌وه‌ هه‌ردو لایه‌ن، هه‌كه‌ گه‌هشته‌ ئێك كا له‌شكرێ عیراقێ به‌رێ چ ب سه‌رێ مه‌ كوردان دئینا دێ جاره‌كێ دی دوباره‌ كه‌نه‌ ڤه‌، ب تایبه‌ت شیعه‌ دڤێت هه‌ردو لنگێن كوردان بكه‌نه‌ د پێلاڤه‌كێ دا، دا كورد بكه‌ڤن و هه‌ر ئه‌و مێشكێ به‌رێ یێ گه‌مار كو ئه‌ون ده‌ره‌جه‌ ( ١ ) یێ دووباره‌ دبیته‌ ڤه‌ ب كریارێن حوكمه‌تا شیعی.
ئۆمێدا ملله‌تێ مه‌ یێ هه‌ژار ژی، هه‌ر قه‌هره‌مان و سوارێن مرنێ و ئازادیێ پێشمه‌رگێن مه‌ یێن جانفیدانه‌ خودێ بپارێزیت، ب سه‌رۆكاتیا پێشمه‌رگه‌ و سه‌ركردێ مه‌ و قیادا وی یا حه‌كیمانه‌.

پشتی گوهۆرینا سالا ٢٠٠٣ حاكمدارێ ئه‌مریكی (بریمه‌ر) د خوه‌ دا دبێژیت: ئێكه‌مین كۆمبوون ل گه‌ل به‌رپرسێن عیراقێ یێن شیعه‌، ئه‌ز گه‌له‌ك نه‌ یێ ئارام بووم، كو دێ مه‌ (ئه‌مریكا) گونه‌هبار كه‌ن ب داگیركرنا عیراقێ و هه‌لوه‌شاندنا ده‌زگه‌هێن له‌شكری و من دگۆت به‌لكی هێرشه‌كێ و زۆریه‌كێ ل من بكه‌ن، له‌وما من جهێ خوه‌ ل سه‌ر كورسیێ موكم نه‌كر و ده‌مێ روودانه‌ك په‌یدا ببا، دا خوه‌ ب له‌ز پاڤێژم و خلاسم كه‌م و گاڤا كۆمبوون ده‌ستپێكری من دیت ئه‌ڤ شیعه‌ یێ به‌حسێ (دێ چه‌ند مووچا ده‌ن ـ چ پله‌ دێ وه‌رگرین، چه‌ند كه‌لوپه‌لان یان عه‌ردی ده‌نه‌ مه‌) پریمه‌ری گۆت: ژنوویكا ئه‌ز ئارام بووم و بنه‌جه بووم و من زانی ئه‌ڤ چ مالن!
ل سه‌ر ده‌مێ گوهۆرینێ هه‌تا ئه‌ڤرۆ شیعه‌ یێ حوكمی ل عیراقێ دكه‌ن، به‌لێ پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌؟. كی یه‌ حوكمی دكه‌ت؟
ئیران یان ئه‌و -؟ چ پێشكه‌ڤتن ل عیراقێ دا كریه‌؟ بێ گومان حوكم ب ته‌مامی ئیرانیه‌ و یا گه‌هشتینه‌ راده‌كی باشۆرێ عیراقێ ب زمانێ فارسی دئاخڤن و ب تومانێ ئیرانێ كار دكه‌ن چونكی ئیرانێ نه‌ڤێت چ پێشكه‌ڤتن ل عیراقێ رووبده‌ت. هه‌تا ئه‌ڤرۆ چ پرۆژه‌ك یێ خزمه‌تگوزاری نه‌هاتیه‌ كرن و هه‌كه‌ ب نێرینه‌كا ب له‌ز به‌رێ خوه‌ بده‌ینێ كاوادانێن عیراقێ دێ بینین. سستیا لایه‌نێن شیعی یێن سه‌ره‌كی د گۆره‌پانێ دا ل گه‌ل دووڤه‌لانكێن خوه‌، ئێك. ره‌وتا سه‌دری، مه‌رجعیه‌تا وی ئیرانه‌، به‌لێ دڤێت خوه‌ پێشبێخیت، دو ـ پارتیا ئیسلاما بلند سه‌رۆكێ وێ عه‌مارولحكیمه‌، ئه‌و ژی مه‌رجعیه‌تا وی ئیرانه‌. به‌لێ چونكی ده‌ستهه‌لاتا وی كێمه‌ و یێ مایه‌ د ناڤا دا. سێ. پارتیا ده‌عوه‌ سه‌رۆكاتیا مالكی و ئه‌و یێن بووینه‌ وێنه‌ك ژ حزبا (به‌عس) له‌وما هه‌ر لایه‌نه‌ك ژ وان هه‌ول دده‌ت یان بۆ ده‌ستهه‌لاتێ یان بۆ دزیان و حوكمه‌تا ڤێ كابینیێ یا عه‌بادی ژی هه‌ر دووڤه‌لانكێن ده‌عوه‌ و شیعان و هه‌ر هه‌لبژارتنێن پارتایه‌ و هه‌كه‌ ئه‌م ته‌كنۆقرات شرۆڤه‌ بكه‌ین، ب كورتی پێدڤیه‌ مرۆڤه‌كی بینین تێگه‌هشتی بیت د وارێ خوه‌ دا یان هنده‌ك بسپۆر و شیره‌تكاران بینین دا هاریكاریێ بكه‌ن، به‌لێ عه‌بادی ب خوه‌ نه‌ بسپۆره‌ و نه‌ هاریكاره‌، به‌روڤاژی ڤێ چه‌ندێ مرۆڤه‌كه‌ هاتیه‌ گرێدان ب ئاخڤتن و كریارێن مالكی ڤه‌، ئه‌وێ ل پشت په‌ردێ حوكمی دكه‌ن و عه‌بادی یێ بێ ده‌ستهه‌لاته‌ و ب تنێ زه‌لامێ ئاخڤتنێ یه‌، ل ڤێرێ ب كورتی دێ بێژم: ل دارستانه‌كێ شێره‌ك حاكم بوو، به‌لێ كلكا وی هاتبوو برین و ده‌مێ پرسیارا وی دكرن، چاوا كوریا وی هاتیه‌ برین؟ دا بێژیت د ناڤ شه‌ره‌كی دا وه‌لێ هاتبوو. رۆژه‌كێ حاكمێ گیانه‌وه‌ر خرڤه‌كرن دا بۆ باخڤیت، به‌لێ ڕویڤیه‌ك ل وێرێ ده‌ربازبوو و سلاڤكره‌ شێری، گۆتێ (ها بلبل تو یێ چاوانی؟) چاڤێن شێری حلی بوون و سه‌رێ خوه‌ شۆركر و نه‌ ئاخڤت، پلنگ ئێك ژ حیمایه‌تا شێری بوو، رازی نه‌بوو ب ئاخڤتنا رویڤی و ل دووڤ كره‌ غار، دا وی رویڤی سزا بده‌ت. رویڤی د ناڤ دارستانێ دا قورمه‌كێ دارێ یێ خالی ژ هه‌ردو ره‌خا ڤه‌كری چوو د ناڤ دا و ژ قاما دی ده‌ركه‌ت، پلنگی ژ گه‌رماتیا خوه‌ شه‌رێ خو كره‌ د وی قورمی دا و ئاسێ بوو. رویڤی هێدی هێدی ل دۆر به‌ژنا پلنگی زڤری و له‌قه‌ك ل كوریا وی دا و قه‌دكر، ل رۆژا پاشتر بوو كۆمبوون، به‌لێ ڤێ جارێ رویڤی گۆت:.. .

به‌ری بچمه‌ د ناڤه‌رۆكا بابه‌تی دا، دێ بێژم چاڤێن كوردان د رۆن ئه‌ڤه‌ ده‌ڤه‌ره‌كا دی یا كوردی ل سه‌ر خوه‌ رابوو و كیانه‌كێ نه‌ته‌وی دامه‌زراندن و هه‌ر ل دووڤ ڤی بابه‌تی چاڤێن (كۆمكارا عه‌ره‌بی) د رۆن بن بۆ ژێكژێككرنا وان كو ئه‌م دبینین رۆژ بۆ رۆژێ عه‌ره‌ب دمینن ب ستویێ ئێكودوڤه‌ و خوه‌ ڤه‌دچڕینن ووه‌لاتێن خوه‌ پارڤه‌دكه‌ن ژ سه‌ده‌ما عه‌ره‌ب و شۆڤینیا وان دێ گه‌هنه‌ ئاسته‌كی و بنه‌ گوند ل شوونا ده‌وله‌تان هه‌ر وه‌سا ده‌وله‌تێن ئیسلامی ئه‌وێن وه‌كی وێ مه‌ته‌لۆكا هندی (نابینم و گوه لێ نابم و نائاخڤم) كو یێن وه‌لێهاتین ب تنێ ناڤـ موسلمانه‌، به‌لێ ناڤه‌رۆك خودێ دزانیت چنه‌ و نموونه‌ گه‌له‌كن چاوا یێ موسلمانان دسۆژن و دكۆژن و مه‌تل برنا وان دبه‌ن و ل بۆرما ـ میانمار ـ چین. ل ڤێرێ دێ هێنه‌ سووریا هه‌تا دوهی كوردان ل وێرێ دگۆتنێ (بدون) بێ ناسنامه‌ بێ پرتۆكه‌ك وانا دده‌ته‌ نیاسین، به‌لێ ئه‌ڤرۆ و پشتی كوردان خوه‌ دیار كری و شه‌رڤانێن وان فیدرالیا خوه‌ راگه‌هاندن، دبینین رژێم ژ لایه‌كی و ئۆپۆزسیۆن ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ یێن رادگه‌هینن كو كورد برایێن مه‌نه‌، ل ڤێرێ مه‌ته‌لۆكا عه‌ره‌بی دبێژیت (انا واخی علی ابن عمر) و (انا وابن عمر عن الغریب) و هه‌ر دویان نه‌ڤێن مافێ كوردان بده‌نێ ژ به‌ر به‌هانێن لاواز وه‌ك رژێم دبێژیت بلا شه‌رێ داعش راوه‌ستیت و شه‌ڕێ ئوپوزسیۆنێ بدووماهی بێت ل وی ده‌می دێ مافێ برایێن خوه‌ ده‌ینێ، هه‌ر وه‌سا ئوپوزسیۆن دبێژیت بلا ئه‌سه‌د بچیت و داعش بدووماهی بهێت شنویكا دێ مافێ كوردان ده‌ینێ به‌لێ هه‌ردونه‌ دراستگونه‌ چونكو ملله‌تێ كورد مرۆڤێن خوه‌ كۆم كرینه‌ و دڤێت دووربه‌لابن و نه‌ینه‌ عه‌ره‌بانه‌ بۆ چو لایه‌نان، دا خوینا كوردی برێژن وه‌كی دی ژی خێرا وان وه‌ك پتر و ل سیمه‌ینم و دانودكان بۆ خوه‌ بكاربینن و ل ڤێرێ ئه‌م دێ چ بینین هندیكه‌ توركیا یه‌ پالپشته‌ بۆ ئوپوزسیۆنێ و ئیران پالپشته‌ بۆ رژێمێ و عه‌ره‌ب ب خوه‌ دێ بنه‌ گازكا په‌لا دژی كوردان ئه‌م دێ زڤرینه‌ دیرۆكێ قه‌هره‌مانێ كورد (سه‌لاحه‌دین ئه‌یۆبی) ئه‌فسه‌ر و شه‌رڤانێن وی زۆربه‌یێ وان كورد بوون، به‌لێ ب ناڤێ ئایینی قودس رزگار كر هه‌كه‌ ئه‌وی ل وی ده‌می ده‌وله‌تا كوردی راگه‌هاندبا چێترنه‌بوو هه‌روه‌سا سه‌رۆكێ كۆمارا سووری ل سالێن (1960 دا ئه‌دیب ئه‌شیشكی) ئه‌وی ژی ده‌رفه‌ت هه‌بوو كیانه‌كێ كوردی دانیت به‌لێ ئه‌وی ژی شاشیا سه‌لاحه‌ددینی دوباره‌كر رۆژهات جه‌نه‌رالێ كورد یێ فه‌ره‌نسی ل ده‌مێ فه‌ره‌نسا سووریا ده‌ستگیركر هاته‌ هنداڤی گۆڕا سه‌لاحه‌ددینی و پێ خوه‌ دانا سه‌ر و گوت (ئه‌ی سه‌لاحه‌ددین ئه‌ڤرۆ ئه‌م زڤرینه‌ ڤه‌) و 1925 فه‌ره‌نسا سووریا دابه‌شكر پشكه‌ك بۆ دورزیا و پشكه‌ك بۆ شیعان و پشكه‌ك بۆ سونیان به‌لێ چ هزر بۆ كوردان نه‌كر ئه‌رێ پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌: ما مافێ كوردان نینه‌ ببنه‌ كیانه‌ك كا ل بن ناڤێ (حوكم ژاتی اداره‌ لا مركزیه‌ یان فیدرالیه‌) ما نه‌ به‌سه‌ خوینا كوردان بهێته‌ رێتن ئه‌و ژی بخوه‌ بچنه‌ زانكۆیان و ئاشتی و ژیه‌ناكا خۆش ببه‌ن یێ ئارام و ل ڤێرێ دووماهیێ دێ بێژم ئه‌ی كوردینۆ ـ ءه‌ی گه‌لێ كورد ـ ئه‌ی شه‌رڤانێن قه‌هره‌مان ده‌م هات دا كرمێ دارا خوه‌ بكوژین و ببینه‌ ئێك دا پاشه‌رۆژ و هزرا كوردستانا مه‌زن دانێنه‌ به‌رچاڤـ و هه‌رده‌م دا بێژین سوباهی كه‌شتر ـ رۆنتره‌ ـ جوانتره‌.

بێگومان میلیشیات دیارده‌كا ساخله‌مه‌ د ناڤـ ملله‌تی دا كو به‌ره‌ڤانیێ ژ ئاخ و شه‌ره‌فا وی ملله‌تی دكه‌ت، چونكو له‌شكری رۆلێ خوه‌ ل وان ده‌ران نینه‌. ل ڤان رۆژان و ل گه‌ل به‌رهه‌ڤیا رزگاركرنا مووسل ژ لایێ خه‌لكێ مووسل بخو ئه‌وێن ده‌رڤه‌ی مووسل دژین ئه‌م دبینین سه‌ربازگه‌هـ بۆ مه‌شق و راهێنان و به‌رهه‌ڤیا چه‌كی و ته‌قه‌مه‌نی ل گه‌ل ژۆرێن عه‌مه‌لیاتان و خه‌لكه‌كێ خوه‌به‌خش ژ هه‌می ره‌گه‌زان (وه‌ك توركومان و فه‌له‌ و كورد و عه‌ره‌ب و ئێزدیان) یێ خوه‌ به‌رهه‌ڤ دكه‌ن بۆ ڤێ چوونێ. به‌لێ حه‌شدا (شیعیی) ئه‌وێن هاتینه‌ دامه‌زراندن ژ (55 جۆر) هه‌می یێ هه‌ول دده‌ن پشكداریێ د ڤێ رزگار كرنێ دا بكه‌ن مه‌ره‌م چی یه‌؟ وان دڤێت وه‌ك ده‌ڤه‌رێن (سوننه‌ نشین) لێ بكه‌ن مالێن وه‌لاتیان تالان و بومبه‌ و وێران بكه‌ن ناهێلن كه‌س بزڤریت ده‌ڤه‌را خوه‌. ل ڤێرێ دو خال په‌یدا دبن: ـ
1- شیعه‌ ل سه‌ر ده‌مێ دامه‌زراندنا مه‌مله‌كه‌تا عیراقێ (1921 تا 2003) ل بن ده‌ستێ حوكومرانیا سونیان بوو ب تایبه‌ت (به‌عسیان) و گه‌له‌ك كاودان و فشار ل وان هاتن كرن له‌وما بیردوَزا تۆلڤه‌كرنێ د مێشكێ وان دا هه‌یه‌ ژبلی كو به‌ری (1400 سالا) تا نوكه‌.
2- گه‌له‌ك ژ وان چونكو تاگیری یا هه‌ی د ناڤبه‌را وان دا نه‌بووینه‌. مووچه‌یێن خوه‌ نه‌وه‌رگرتینه‌ ڤێجا ئه‌ڤه‌ ده‌رفه‌ته‌كا زێرینه‌ بۆ تالانكرنێ له‌وما خه‌لكێ مووسل نموونه‌كا نه‌جوان دیتینه‌ كو ل سه‌ر تۆرێن میدیایێ هنده‌ك دیاردێن نه‌مرۆڤانی ژ ڤان كه‌سان (حه‌شد) دیتینه‌ وه‌ك هه‌تك برن و سۆتنا مرۆڤا و پرتپرتكرنا لاشێن وان ب بڤری وه‌ك وی كه‌سێ ناڤدار (ابۆ عیزرائیل) ژ بلی هندێ سوننی یێ هه‌ول دده‌ن هه‌رێما خوه‌ دامه‌زرێنن وئه‌ڤه‌ نه‌ب دلێ حوكمه‌تا شیعی ل به‌غدایه‌ و هه‌كه‌ سه‌ركردایه‌تیا حه‌شدا شه‌عبی یێن دروست بن دێ خوه‌ كه‌نه‌ له‌شكره‌كێ ب رێكوپێك و ل ژێر ده‌ستێ وه‌زاره‌تا به‌رگریا عیراقێ یان وه‌زاره‌تا ناڤخوه‌یی یا عیراقێ و چونكو سه‌ركرداتیا حه‌شدی نه‌ ئه‌فسه‌رێن له‌شكرینه‌ دێ ده‌سپلێنا له‌شكری ل نك حه‌شدێ (سفڕ) بیت چونكو پێنڤیسا له‌شكری ئه‌ڤه‌یه‌ (له‌شكر تیمه‌كا لاوازه‌ و هێزا خوه‌ ژ ده‌سپلینێ وه‌ردگریت).
ل ڤێرێ ئه‌م دشیێن بێژین گه‌له‌ك ساناهیه‌ تو چیچكه‌ك ب دو به‌ران بكۆژی، به‌لێ هه‌ولدانا كوشتنا دو چیچكان ب به‌ره‌كی گه‌له‌ك ب زه‌حمه‌ته‌ له‌وما حه‌شدێ دڤێت ب به‌هانا (سلكێ) تۆلا خوڤه‌ كه‌ت و مالێن خه‌لكی وێران كه‌ت ڤێجا ده‌ستخۆشیان ل پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مان دكه‌ین خودان ده‌ستێن پاقژ و دلپاك و شه‌ره‌ف پارێز نه‌ وه‌ك (میلیشیات و قحه‌، منفلته‌، سائبه‌)، ئه‌ڤه‌ ژی ئاخفتنێن مه‌زنترین خودان ره‌وتا شیعی (موقته‌دا سه‌دڕه‌).

ئه‌ڤه‌ شه‌ش هه‌یڤه‌ له‌شكرێ عیراقێ هه‌ول دده‌ت باژێرێ رومادی وه‌ك قه‌زا رزگار بكه‌ت و حه‌تا نوكه‌ چه‌ندین ناحیه‌ و باژێر رزگار نه‌بووینه‌ ل گه‌ل فاكته‌رك یێ (توبۆگرافی) ئه‌وژی خه‌هروڤیچیا رووبارێ دیجله‌ كو بوو فاكته‌ره‌ك بۆ ده‌ربازبوونا له‌شكرێ عیراقێ د گه‌له‌ك جهان دا به‌لێ تۆبۆگرافیا مووسل كو رووبارێ دیجله‌ ب شێوه‌یه‌كێ ئه‌و باژێر د ناڤ دا دبریت ل گه‌ل چه‌ندین فاكته‌رێن دی كو مووسل بزه‌حمه‌ت دئێته‌ رزگاركرن وه‌ك:
1- پێدڤیه‌ له‌شكره‌ك ده‌ڤه‌را(گه‌یاره‌ ، شرگات ، حه‌مام ئه‌لعه‌لیل) بهێته‌ رزگاركرن.
2- له‌شكرێ سه‌ره‌كی ل سه‌ر جادا سه‌ره‌كی ئه‌وا ژ به‌غدا دهێت و ناڤبه‌را (ده‌ڤه‌را گه‌یاره‌ تا حه‌زه‌ر) كو دكه‌ڤیته‌ باشۆرێ مووسل بۆ باكۆڕی بچیت.
3 – له‌شكه‌ره‌ك ژ ده‌ڤه‌را حه‌زه‌ر حه‌تا سنۆرێ سووریا بگریت دا لۆجیستا ژ لایێ سوورێ ڤه‌ بێته‌ ڤه‌بریت ئه‌ڤ هه‌ر سێ له‌شكره‌ ب ئێك ده‌م بزاڤێ بكه‌ت و ب شێوه‌كی ئاسۆیی به‌ر ب مووسلێ ڤه‌ بچیت، ئه‌م دێ بێژین ڤان هه‌ر سێ له‌شكران ئارمانجا خۆكر و گه‌هشتنه‌ سنۆرێ مووسلێ ل وێرێ دێ چ قه‌ومیت؟؟
أ – خه‌نده‌كه‌كا مه‌زن یا كوور و پان هاتیه‌ كولان و تژی گازا ره‌شكری ژ لایێ داعشان ڤه‌ هاتیه‌ چێكرن.
ب – دیواره‌كێ بلند و ستوور و موكم و كونێن شه‌ڕی ئه‌وێن دبێژنێ (مزاغل القتال).
ج – ئه‌م دێ بێژین ئه‌ڤ هه‌ردو ئاسته‌نگه‌ له‌شكرێ عیراقێ ده‌ربازبوو ل ڤێرێ دێ چ په‌یدا بیت؟. ل دووڤ پێزانینان ( 5000) چه‌كدارێن بیانی دێ شه‌رێ كولانان كه‌ن (حرب الشوارع ) و دێ شه‌ڕێ پیس ( الحرب القژره‌) په‌یدا بیت ئه‌و ژی كوشتنا خه‌لكێ سڤیل یا گرنگ ئه‌وه‌ هه‌ر پێنج پرێن مووسلێ بهێنه‌ په‌قاندن ژ لایێ داعشڤه‌ چه‌ندین ئاڤاهیێن فه‌رمی وه‌ك نه‌خۆشخانه‌ ـ قوتابخانان ـ ده‌زگه‌هێن میری ل ڤێرێ پرسیارا گرنگ ئه‌ڤه‌یه‌:
ل قه‌زا رومادی 200 تا 300 شه‌رڤانێن داعش شه‌ركرن و (80% ژ ئاڤاهیان) ژبن چوون ل مووسلێ دێ چه‌ند ئاڤاهی چن؟ هه‌كه‌ بزانین له‌شكرێ عیراقێ دێ ئاگره‌كێ زۆر بكارئینیت (كپافه ناریه) و ب تۆپان و ب هاریكاریا هێزێن ئاسمانی و ب چه‌ندین چه‌كێ گران، به‌لێ یا پێدڤی ئه‌م پرسیارا خوه‌ بكه‌ین حوكمه‌تا عیراقێ یا رژده‌ بۆ رزگاركرنا مووسلێ كر و به‌رسڤا ڤێ چه‌ندێ (نه‌خێر)، چونكو مالكی سه‌رۆكێ (حزبا الدعوه‌) مووسل ب ساناهی كر بوو د ده‌ستێ داعش دا ل گه‌ل (36000) ترومبێل یێن موده‌ره‌ع و ده‌ره‌پۆشێن ئیپرامز ل گه‌ل چه‌ندین (هه‌مه‌ران) دێ چاوا هه‌ول ده‌ت رزگاركه‌ت چونكی عه‌بادی تێشكێ مالكی یه‌ و هه‌كه‌ مووسل رزگار بوو، دێ هه‌رێما سونی په‌یدابیت و ئه‌ڤه‌ دژی خه‌ونا شیعانه‌، سه‌باره‌ت پێشمه‌رگه‌ی د سێ گۆشان دا مووسل یا گرتی و دێ هه‌ر شه‌ڕی كه‌ن بۆ چه‌ندین ئه‌گه‌ران:ـ
1- داعش نه‌مرۆڤێن ئاسایینه‌ موسلمانن.
2- 1500 شه‌هیدێن پێشمه‌رگان ل گه‌ل چه‌ندین بریندار و په‌ككه‌فتیان دێ تۆلا وان ڤه‌كه‌ین.
3- دێ تۆلا برایێن ئێزدی ڤه‌كه‌ین.
4- هه‌كه‌ ئه‌ڤه‌ مان وه‌ك ده‌وله‌ت یان كیان هه‌رده‌م دێ ئاریشان بۆ كوردان په‌یداكه‌ن، هیڤیا ژ خودێ دكه‌ین سه‌ركه‌فتنێ بده‌ته‌ پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مان و سه‌ركه‌فتنێ بده‌تێ.

ل دووڤ پێزانینا (800) زارۆیێن ئێزدی ره‌ڤاندی یێن ئێزدی ل سه‌ربازگه‌ها (تله‌عفه‌ر) ڤه‌گوهاستن بۆ سه‌ربازگه‌ها (گه‌یاره‌) دا مه‌شق بده‌ن بۆ شه‌رێ مانا داعشیان و نه‌خشێ مه‌شقێ ل خوارێ دیاردبیت:
– ژ ده‌مژمێر 5:00 سپێدێ تا 7:00 سپێدێ نڤێژا سپێدێ ل گه‌ل زكری.
– ل ده‌مژمێر 8:00 نڤێژا زوحا (چحی) و تێشت خارنه‌.
– ژ ده‌مژمێر 9:00 سپێدێ تا 12:00 مه‌شقا (تایكواندۆ) (قتال اعزل) ل گه‌ل خۆلێكدانێ.
– ژ ده‌مژمێر 12:00 تا 3:00 نیڤرۆ فراڤین و بێهنڤه‌دانه‌ ل گه‌ل نڤێژا نیڤرۆ.
– ده‌مژمێر 4:00 ئێڤاری نڤێژا ئێڤاریه‌ ل گه‌ل مه‌شقا چه‌كێ له‌شكری (كلاش ـ قناص ـ RBG ـ نارنجوك) و نڤێژا مه‌غره‌ب ل گه‌ل زكرێ شه‌ڤێ.
– ده‌مژمێر 8:00 تا 10:00 وانێن ئاینی وه‌ك (المقروفی البیان ـ فقه‌ ـ اسلوب التكفیر و التهجیر) و نڤێژا عه‌یشا و نڤستن ب زۆری.
ئه‌ڤه‌ نه‌خشێ مه‌شق دانا وان زارۆیا و ئه‌وێ پێگیریێ ب ڤی نه‌خشه‌ی نه‌كه‌ت ئێكه‌م جار دێ سزاده‌ن، جارا دوویێ دێ به‌ر ب كوشتنێ ڤه‌چیت، ئه‌ڤ ره‌فتاره‌ نه‌ یا نوو یه‌ به‌لكو هنده‌ك نموونێن دی د دیرۆكێ دا هه‌بووینه‌ وه‌ك له‌شكرێ ئینكیشاری یێ ئوسمانی كو زارۆیێن گوندێن كه‌تینه‌ بن ده‌ستهه‌لاتا وان دا دره‌ڤاندن و مه‌شقه‌كا له‌شكری پێ دكرن و شووشتنه‌كا هزری بۆ مێشكێ وان دكر، داكو ببنه‌ شه‌رڤانێن ب هێز.
هه‌روه‌سا نموونه‌كا دی ل ئه‌لمانیا ل سه‌ر ده‌مێ شه‌رێ جیهانی یێ دووێ په‌یڤه‌ك بۆ وان هاته‌ دان (شباب هیتلر) یان گه‌نجێن هیتله‌ری، دیسا نه‌خشه‌كا ب هێز یا هزری و یا له‌شكری بۆ دابین كربوون و پشكداریێ د به‌ره‌ڤانیا ئه‌لمانیا كربوو، نموونه‌ كا دی ل (كه‌مبۆدیا) جوانێن (الخمیر الحمر) ئه‌وژی ل بن ده‌ستهه‌لاتا پارتێن چه‌پی (شیوعی) دهاتنه‌ په‌روه‌رده‌كرن ب تنێ بۆ كوشتنا ئه‌وێن دژی پارتا وان رادبن.
دووماهی نمونه‌ ل سه‌رده‌مێ رژێما گۆربه‌گۆر سه‌دامی هنده‌ك رێكخراوێن كه‌رله‌شكری په‌یداكربوون (فتوه‌ ـ گلائع ـ اشبال صدام).
ل ڤێرێ دێ بێژم كا مافێ ڤان زارۆیان نه‌قوتابخانه‌، نه‌ یاریگه‌ه، نه‌ ئاره‌زویێن جوان و نه‌ خه‌ونێن پاشه‌رۆژی.
ئه‌رێ خودایێ مه‌زن ڤی تشتی قه‌بوول دكه‌ت؟ یان موسلمانه‌تیێ ئه‌ڤ تشته‌ گۆتیه‌؟
لێ ئه‌م دبێژین هه‌رده‌م سوباهی گه‌شتره‌ ژ ئه‌ڤرۆ و دێ رۆژه‌ك هێت ئه‌ڤ زولم و زۆرداریه‌ ل سه‌ر وان رابیت.

په‌رتوكا (اداره‌ المتوحش) ده‌ستورێ داعش دناڤـ ڤێ په‌رتوكێ دا (ابوبكر الناجی) ئه‌وێ مسری به‌ری ب ده‌هان سالا هزره‌كا تۆندڕه‌و یا (كوَمه‌لایه‌تی – له‌شكه‌ری – ئابووری) ل بن سیبه‌را هزرا ئایینی ئه‌ڤـ په‌رتووكه‌ دانا ول سالا (2008) ل عه‌ره‌بستانا سعودیێ په‌یدا بوو لێ ئاسایشا وان به‌رزه‌كر بوو له‌وما ب رێكا ئه‌نته‌رنێتێ هاته‌ به‌لاڤ كرن. د ڤێ په‌رتوكێ دا وبه‌ری داعش په‌یدا ببیت ڤی نڤیسه‌ری هزرا داعش په‌یدا كر، و ئه‌گه‌ر ئه‌م بهێین و ب كورتی بخوینین دێ بینین چوار ستوون یێن داناین بوَ ڤێ هزرا تۆندڕه‌و: )شوكه‌ الانهال والتنكیل) ب رامانا (شوكه‌: چه‌وانیا كوَمكرنا هزری) و(انهال وتنكیل: هزره‌كا له‌شكه‌ری یه‌ كو تێدا دیار دكه‌ت دێ شه‌ری ل هنده‌ك گوند و باژاروَكێن بچووك و ب شێوه‌كێ به‌لاڤـ دا ده‌ستهه‌لات بێ هێز بیت و هێزا وی به‌لاڤه‌ ببیت ل دوو سێ جها بوَ نمونه‌ : (بوكومرام) ل افریقیا كار دكه‌ت، (ابو سیاف) ل مالیزیا كار دكه‌ت، (داعش ل پاكستان و ئه‌فغانستان كار دكه‌ت. و ب ڤێ رێكێ دێ بینین شه‌ر ل افریقیا و باشوورێ روَژهه‌لاتا ئاسیا. و ل دووماهیێ ل ئه‌وروَپا په‌یدا بوو. (الاستقتاب) ب رامانا كوَمكرنا هێزێ ل جیهانێ وه‌ك هزره‌كا تۆندڕه‌و خوه‌ ل هێزێن مه‌زن وه‌ك ئه‌مریكا و روسیا و لایه‌نێن دێ دده‌ت. هه‌روه‌سا هنده‌ك هه‌ڤپه‌یمانی په‌یدا بوون وه‌ك هه‌ڤپه‌یمانیا عه‌ره‌بی و یێن ئیسلامی كو ئه‌و ژی هاتنه‌ د گوَڕه‌پانا شه‌ری دا. (الموالفه‌) په‌یڤه‌كه‌ ژقورئانا پیروَز په‌یدا بووی وه‌ك (المتألفه‌ قلوبهم) و ئه‌ڤه‌ رامانه‌كێ دده‌ت یا ب ئارمانجه‌ك په‌یدا دكه‌ت كو شه‌رڤانان یان (مرتزقه‌) دئیننه‌ د ناڤـ رێزێن خوه‌ دا وه‌ك ئه‌م دبینین گه‌له‌ك ژوان شه‌رڤانا یێ شه‌ری دكه‌ن د ناڤـ داعش دا به‌رامبه‌ر پاره‌كی، بوَ نمونه‌: شه‌رڤانێ (B. K. C) یان شه‌رڤانێ هه‌لگرێ قه‌ناصێ ب (600) دولارا بوَ ئێك ده‌م وه‌ر دگریت. د (المتوحش) دا هزرا تۆندڕه‌وی یه‌ ب رامانا چ چاره‌یێن ناڤه‌ندی نینه‌ یان سزایێ خوه‌ وه‌رگرن یان ئازا بكه‌ن ول دووڤ یاسایێن داعش بچن و چ چاره‌ یێن ناڤه‌ندی نینه‌ و ده‌مێ سزادان بهێته‌ كرن ب شێوه‌كێ وه‌حشی و درندانه‌ و به‌لاڤه‌ دكه‌ت دا مروَڤێن ببینن ب ترسن و فه‌رمانێن وان بجه بینن. مه‌ره‌ما مه‌ ژڤێ روَهنكرنێ پێدڤیه‌ گه‌نجێن كورد ڤێ په‌رتوكێ نه‌ خوینن و نێزیك نه‌بن ژبه‌ر دوو ئه‌گرا، ئێك: ئه‌ڤه‌ د فلوكلوَر و بوَچوون و هزرێن عه‌ره‌با دا یا كه‌ڤندا هه‌یه‌ وه‌ك بزاڤا فه‌راسیگا سه‌روَكێ وان (حسن قرمیتی) و بزاڤا (الحشاشین) یا (اسماعیل الخراسانی) یان مێژوویا عه‌ره‌با ده‌مێ (سبیه‌) یان ئافره‌تێن ئێكو دوو دبرن و ده‌مێ هێرش دكرنه‌ ئێكودوو ب شێوه‌كێ نه‌ره‌حه‌ت ئێكو دوو دبراندن و ئێكو دوو دسوَتن وه‌ك (اصحاب الاخدود). پشتی ڤێ روَهنكرنێ بلا جیهان ب هه‌موو جورا خوه‌ بده‌نه‌ ئێك و بلا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ بده‌نه‌ لایه‌كی و ب شێوه‌كێ دروست ڤێ كۆمكا تۆندڕه‌و و بێ دین ببرینن و دوعا ژ خودێ دكه‌ین به‌لا وان ژمه‌ ڤه‌كه‌ت و هندی پێشمه‌رگێن مه‌ یێن قاره‌مان هه‌بن و به‌ره‌ڤانیێ ژئاخ و نامیسا كوردستانێ بكه‌ن مه‌ترسیا ڤێ كۆمكا ژ تارستانا هزرا عه‌ره‌بێن ده‌شته‌كی هاتی ل سه‌ر مه‌ نینه‌ و ژ هه‌موو لایه‌نێن كوردی دهێت خاستن ب ئێك ده‌ست و ب ئێك ئارمانج و ب ئێك هزر به‌رامبه‌ری ڤێ هێزا تاری په‌رێس راوه‌ستن.

ده‌مێ ئه‌م به‌حسێ سیاسه‌تێن كوردی دكه‌ین دێ بینین لایه‌نه‌ك یێ خه‌ونێن نه‌خوه‌ش دبینیت و ئه‌م ب كوردی دبێژینه‌ وان خه‌ونان (كابووس) یان (الخناس الوسواس) لێ كابووسا سه‌رۆكێ گۆڕان ناڤێ كابووسا وی مالا بارزانه‌ و ئه‌م هه‌كه‌ دیرۆكا وی یا سیاسی بخوینین؛ دێ بینین ئه‌ڤ مرۆڤه‌ ل سالا (1964) تا نوكه‌ ژ چه‌ندین لایه‌نێن سیاسی خوه‌ ڤه‌گوهاستیه‌ و هه‌رده‌م هه‌ول ددا خوه‌ پێشبێخیت كو خودان كاریزمایه‌كا سه‌ركردایه‌تی یه‌. لێ ئه‌ڤه‌ دیاربوو ئه‌ڤی مرۆڤی ئێشه‌كا ده‌روونی یا هه‌ی (سایكل) یان (سایكلۆپات) یان (انفصام شخصیه‌)، چنكو هه‌ر سه‌ركرده‌یه‌ك دێ هه‌ولده‌ت به‌رژه‌وه‌ندیا ملله‌تێ خوه‌ پێشئێخیت و نه‌ببیته‌ عه‌ره‌بانه‌ لایه‌نێن هه‌رێماتیی یاریێن خوه‌ ب وی بكه‌ن، بوَ نموونه‌: ئاخفتنێن فاشلێ به‌رێ یێ عێراقێ (نوری المالكی) و ل سه‌ر تۆرێن میدیایێ هه‌رده‌م پاڵپشت بوو بوَ گۆران و هاریكاریێن دارایی بوَ دهنارتن، هه‌روه‌سا (قاسم سلیمان) ئه‌و سه‌ركردێ ئیرانێ داهێت سه‌ره‌دانا سلێمانیێ كه‌ت و كۆمبوون ل گه‌ل وی دكر و داخوازا چاكسازیێ ژێ دكر و ل گه‌ل وان داخوازان هنده‌ك دۆلارێن كه‌سك ددانه‌ ڤێ و ئه‌و چاكسازی بهێته‌ وه‌رگێران بوَ لاوازیا ئارامیا هه‌رێمێ و بوَ قه‌یرانا دارایی. گۆڕان بخوه‌ پشكدارێن سه‌ره‌كی نه‌ د حوكمه‌تێ دا و مه‌زنترین وه‌زاره‌ت یا تایبه‌ت و گرێدایی ب پاران ڤه‌ یا وانه‌، باشه‌ هه‌كه‌ وه‌زیرێ دارایی پلانه‌ك نه‌بیت بوَ ساله‌كێ یان سێ سالان یان پێنج سالان دێ چاوا كارێ خوه‌ برێڤه‌به‌ت و هه‌كه‌ ده‌ستهه‌لات بمینته‌ ل جهێ خوه‌؟ هه‌روه‌سا بوَ وه‌زیرێ پێشمه‌رگه‌ی، هه‌كه‌ تو بێژی من سه‌لاحیه‌ت نینن كو مووچه‌یێ پێشمه‌رگه‌ی زێده‌كه‌م یان په‌یدا بكه‌م، باشه‌ پا تو چ دكه‌ی ل جهێ خوه‌؟ بوَ سه‌رۆكێ پێشمه‌رگه‌ی ژی وه‌دبێژین. باشه‌ ما چێدبیت ده‌سته‌كێ هه‌وه‌ د ناڤ حوكمه‌تێ دا بیت كو چاڤێ هه‌وه‌ ل مووچێ هه‌وه‌ بیت كا چه‌ند وه‌ردگرن ل گه‌ل ( ده‌رماله‌یێن) پاسه‌وانا ئه‌وێن هوون ب نیڤی دكه‌ن و بۆ خوه‌ دبه‌ن و ناڤێ هه‌وه‌ ژی وه‌زیره‌ یان په‌رله‌مانتاره‌ یان رێڤه‌به‌رێ گشتی یه‌ ل گه‌ل مۆنیكا و ترومبێلێن پێشكه‌فتی و گه‌شتێن بوَ ژ ده‌رڤه‌ی ولاتی و ژ لایێ دی ڤه‌ هوون وێ حوكمه‌تێ، ئه‌رێ ما چێدبیت رووباره‌كێ دژوار تو دوو به‌له‌ما ده‌ربازكه‌ی و هه‌ر پێیه‌كێ خوه‌ بكه‌یه‌ د به‌له‌مه‌كێ دا؟، یان دێ چاره‌یه‌كا دی بوَ بینی؟ ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ نه‌ نیفاقه‌كا سیاسی یه‌؟ به‌لێ باش بزانن ده‌مێ ئه‌م بچینه‌ هه‌لبژارتنان د ناڤ ملله‌تی دا و ئه‌م دیمۆكراتین سه‌رۆك بارزانی نا هه‌لبژێرین بوَ دو سالان به‌لێ دێ هه‌لبژێرین بوَ حه‌تا حه‌تایێ و ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ ناڤبرنا هه‌وه‌ یان ژێبوونا هه‌وه‌ یا سیاسی. دوعا ژ خودێ دكه‌م هه‌ر بژیت پێشمه‌رگه‌، هه‌ر بژیت پێشمه‌رگه‌ و هه‌ر بمینیت ئه‌و كابووس ل سه‌ر دلێ گۆران دا و نه‌ فیتكێن (كوترفڕان) و نه‌به‌ر و نه‌ سۆتنا باره‌گایان دێ مووچه‌ی ئینن یان سه‌رۆكان دگوهۆرن و ئه‌م دبینین خوه‌نیشادان هاتنه‌ گوهۆرین بوَ تالانا دوكان و مالێن وه‌لاتیان، به‌لێ یا ژ هه‌موویان شه‌رمزارتر ئه‌وه‌ گۆران ل سه‌رخوه‌ قه‌بوول دكه‌ت كو ده‌ستخوه‌شی ژ لایێ داعش ڤه‌ لێ بهێته‌كرن ئه‌ڤه‌ رامانا وێ چییه‌؟ رامانا وێ ئه‌وه‌ گۆران بوونه‌ داعشێن كوردی.

به‌ری هه‌ر تشته‌كی پێدڤی یه‌ ئه‌م فه‌رق و جوداهیێ بێخینه‌ د ناڤ (كۆچبه‌ری و په‌نابه‌ری) چونكو هه‌ر ئێك ژ وان مه‌رج و ئه‌رك و ئارمانجێن خوه‌ یێن هه‌یین، به‌لێ مه‌رجێ سه‌ره‌كی ئه‌وه‌ مرۆڤ ژ مرنێ د ره‌ڤیت و بوَ كیڤه‌ بره‌ڤیت و چاوا دره‌ڤیت هه‌تا بگه‌هیته‌ وێ ئارمانجێ ئه‌ڤه‌ تشته‌كێ جودایه‌، ل كوردستانێ یا ژ من مه‌ چ قه‌یران نینن و هه‌ر كه‌سێ دبێژیت قه‌یرانا دارایی هه‌یه‌ راست نابێژیت و ئه‌ز دزانم گه‌له‌ك ژ وان ئه‌وێن ڤی بابه‌تێ من دخوینن دێ بێژن ئه‌ڤه‌ ته‌ملوقه‌ بوَ ده‌ستهه‌لاتێ، لێ وه‌رن پێكڤه‌ سه‌حكه‌ینه‌ سیك و كۆلانێن هه‌رێمێ پێشانگه‌هێن ترومبێلا كرین و فرۆتن دهێته‌ كرن ل پیشه‌سازیێ ده‌نگێ چاكۆچ و كاركه‌ران گه‌له‌ك بلنده‌ و ئاڤاهی ژی به‌رده‌وامن و تشتێن وان د مشه‌نه‌ و ب لێنێرینه‌كا به‌رفره‌ه ده‌مێ دبیته‌ ئێڤار خوه‌ ژ سیكا دهۆكێ بگره‌ هه‌تا ده‌وماهیك چایخانه‌ و گازینۆ و ل لایێ دی یێ گه‌لیێ دهۆكێ و ل چه‌پ و راست بێهنا نه‌رگیلێ و تاما چایێ ل گه‌ل سه‌نده‌ویچێن ئه‌رزان و لیقلیقا گه‌نجان یا به‌رده‌وامه‌ و ب پرسیاره‌كا ب ساناهی دێ ڤێ هژمارێ كه‌ین نارگیله‌ ( 5000 ) هزار و سه‌نده‌ویش (1000 ) هزار په‌یالا چایێ (1000) هزار كا دێ بنه‌ چه‌ند؟؟ دێ باشه‌ ئه‌ڤ قه‌ده‌ر خه‌لكه‌ رۆژانه‌ هنده‌ پارا دده‌ن ژ كیڤه‌ دئینن؟ ما ئه‌ڤه‌ هه‌می كورێن به‌رپرسانه‌ و كۆرێن دایگوریكانه‌؟ پرسیاره‌كا دی یێن دبێژن رۆژانه‌ ( 100 ) گه‌نجێن ئێزیدی به‌ر ب سنۆری ڤه‌ دچن باشه‌ كیژك چێتره‌ ئه‌ڤه‌ بمینن و تولا خوه‌ ڤه‌كه‌ن یان بره‌ڤن؟ و كه‌س به‌حسی هنده‌ك مرۆڤێن نه‌دیار دكه‌ن ئه‌وێن رۆژانه‌ (100 ـ 200) ئافره‌ت و زارویێن ئێزدیان دزڤرینن و ژ ده‌ستێ داعشێ رزگار دكه‌ن و ده‌ڤێ عاله‌مێ هه‌ریێ ڤه‌كریه‌ های قه‌یران و های پاره‌ نینه‌ پا ئه‌ڤێن ل هه‌رێمێ دژین ب چ دژین ل ڤێ دووماهیێ و ل سه‌ر تۆرێن میدیایێ یێن جیهانی ئه‌ورۆپا و ب تایبه‌ت (ئه‌لمانیا) یێ په‌نابه‌ران دحه‌وینن (ماما مێركل ) یا بانگه‌وازیێ دكه‌ت (وه‌رن) پرسیارا گرنگ ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌و بوَ چاڤێن په‌نابه‌ران یێن زه‌نگل وانا دحه‌وینن ل ئه‌لمانیا (600000 ) جهێن شۆلی یێن ڤالانه‌ و براده‌ره‌كێ من بۆ من دیاركر كو ئه‌لمانیا وان شۆلان ب گه‌نجێن ئه‌لمانی ناكه‌ت وه‌ك ئه‌و براده‌ر دبێژیت من كارگه‌ها گۆشتێ (معلب) یێ هه‌ی لێ من چ كاركه‌ر نینن ئه‌ز نه‌چاربووم ژ (غانا) كاركه‌ر ئینانن و ل ده‌ف خوه‌ دانه‌ شۆلی پشتی من دو تشت نیشا داین ئه‌زمانێ ئه‌لمانی و چاوا گۆشتی ببریت هه‌روه‌سا فره‌نسا بخوه‌ دیاركر كو گه‌له‌ك گوندێن وان د بێ (كلینیك)ن و كه‌سه‌ك رۆلێ نۆشداریێ لێ ناكه‌ت، ژ به‌ر هندێ دێ په‌نابه‌رێ ته‌كنوقرات وه‌ك نۆشدار یان ئه‌ندازیار شۆل كه‌ت ب شێوه‌یه‌كێ باش به‌لێ ئه‌وێن دی دێ هه‌می بنه‌ كاركه‌ر د ناڤ كارگه‌هێن ئه‌ورۆپا دا، لێ دێ بودجێ ژێ ستینن و دێ سپێدێ هه‌تا مه‌غره‌ب شۆل كه‌ت دا دووماهیا شه‌ڤێ ب نان و دێ حه‌قێ كه‌هره‌بێ و ئاڤێ و ئه‌نته‌رنێت و تێله‌فۆنان ده‌ت ل گه‌ل بۆدجا ساخله‌میێ. دێ وه‌رن بهه‌ژمێرن كی فایده‌یه‌ حوكمه‌تێن ده‌رڤه‌ یان په‌نابه‌ر و ل ڤێرێ من دڤێت دیاربكه‌م ئه‌ز به‌حسێ گه‌نجێن هه‌رێمێ ب تنێ دكه‌م من شۆل ب یێن دی نینه‌ و پلانه‌كادی هه‌یه‌ ئه‌ڤ په‌نابه‌ره‌ بوَ پاشه‌رۆژێ دێ له‌شكره‌كێ ب هێز بوَ ئه‌ورۆپا دروست كه‌ن دا به‌ره‌ڤانیێ ژێ بكه‌ن.