NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by به‌يار باڤي

به‌يار باڤي

به‌يار باڤي
99 POSTS 0 COMMENTS

59

ره‌وشا ئه‌ڤروكه‌ یا پڕى قه‌یران و ئالووزى و دیارده‌یێن جڤاكى یێن نه‌رێنى كو هه‌رێما مه‌ یاكوردستانێ تێرا ده‌رباز دبه‌ت , بتایبه‌ت ل ئه‌ڤان دو سێ سالێن دوماهیێ گه‌هشتیه‌ گوپیتكێ,تشته‌كێ نه‌پێشبین كرى بو .. هه‌ر چه‌نده‌ تشته‌كێ پێشبین كرى و به‌رچاڤه‌ كو ده‌ما وه‌ڵاته‌ك تۆشى شه‌ڕان و گه‌فێن دوژمنان دبیت كۆمه‌كا قه‌یرانێن سیاسى و ئابوورى ودیارده‌یێن جڤاكى یێن نه‌رێنى دناڤ جڤاكى و وه‌ڵاتى دا سه‌ر هه‌لدده‌ن ژئه‌نجامێ مژوول بون ب به‌رگرى كرنێ ژ ئاخا وه‌ڵاتى و هه‌ر وه‌سا مه‌زاختنه‌كا زێده‌ یا داهاتێ وه‌ڵاتى ب سه‌كته‌رێ له‌شكه‌رى ڤه‌ كو (ئه‌وله‌ویه‌ت) بۆ ئه‌ڤى سه‌كته‌رى دهێتا ل پێشى یا هه‌مو سه‌كته‌رێن دى .
لێ ئه‌وا تێبَینى دهێته‌ كرن رێژه‌یه‌كا مه‌زن ژ یا ئه‌ڤان قه‌یران و ئاریشه‌یێن وه‌ڵاتێ مه‌ تێرا ده‌رباز دبیت هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن چو گرێدان ب ئه‌ڤێ ره‌وشا شه‌ڕى ڤه‌ نینه‌ به‌لكو به‌روڤاژ پێتڤى بو ئه‌ڤ
شه‌ڕێ دو سێ ساله‌ ل سه‌ر وه‌لاتێ مه‌ هاتیه‌ سه‌پاندن و ب هه‌زاران قوربانى بۆ هاتینه‌ دان … پێتڤى بو ببیته‌ پالده‌ره‌ك ژبو چاكسازیێ و په‌یره‌و كرنا پره‌نسیبا ( ته‌ ئه‌ڤه‌ ژ كیڤه‌ ئینایه‌ ) بتایبه‌ت بو ئه‌وێن ب پله‌كێ چوین سه‌رێ مله‌كێ .. وهه‌ر وه‌سا دانانا كه‌سێن هه‌ژى ل جهێن هه‌ژى ب تایبه‌ت ل ئه‌وان كه‌رت و دام و ده‌زگه‌هێن گرێداى ژیانا هاولاتیان كو رێژه‌یه‌كا به‌رچاڤ ژ كه‌سێن ئێكێ ب حوكمێ خزم و خزماتیێ و سالوسیێ و شه‌رعیه‌تا شۆره‌شگێرى و.. هه‌تا حه‌فكێ دگه‌نده‌لیێ را ماین و لسه‌ر حه‌سێبا خه‌لكێ هه‌ژار وبێ ده‌ستهه‌لات بوینه‌ سوپه‌ر به‌رپرس وباش بازرگان و قارون و هارونێن دام و ده‌زگه‌هێن لێ هاتینه‌ چاندن !
تشتێ ژهه‌میێ سه‌یرتر ئه‌وه‌ كو ل ئه‌ڤێره‌وشا نه‌سروشتى و غیابا دادپه‌روه‌رى یا جڤاكى ( بو نموونه‌ موچئ په‌رله‌مانتارى سیه جارا هندى یێ خانه‌نشینه‌كێ سیه سالان خزمه‌ت كرى بیت ! ) دئه‌ڤێ ره‌وشێ و دئه‌ڤێ ژینگه‌ها جڤاكى یا نه‌ ساخله‌م دا هنده‌ك ناڤ و نیشان هه‌بن وه‌ك (ده‌ستپاكى , مافێ مرۆڤى ,دوزگه‌رێ گشتى…)!
ساڵ بۆ سالێ ئه‌ڤ قه‌وانه‌ دووباره‌ دبیت هنده‌ دوسیه‌یێن گه‌نده‌لیێ هاتینه‌ تومار كرن .. هنده‌ دوسیه‌ هاتینه‌ بلند كرن .. ودئه‌نجام دا هه‌ر ره‌صیدێ كابرایى ل بانكێ زێده‌تر دبیت و ڤیلله‌ بلندتر دبیت و مودێلێ ترومپێلێ نوى تر دبیت !
ئه‌ڤ ره‌وشێن جڤاكى یێن ب ئه‌ڤى ره‌نگى ئه‌گه‌ر زوى و ب ( حه‌كیمانه‌) نه‌هێنه‌ عیلاج كرن جڤاك به‌ره‌ف هه‌لوه‌ریانێ (ئینحلالێ) دچیت و فاكته‌رێن تێكچونێ ژ یێن خۆ راگرتن و مانێ پتر لێ دهێن ب تایبه‌ت جڤاكه‌كێ وه‌كو یێ مه‌ بێ پشت و په‌نا !
ئه‌ڤرو هه‌ر تشت ئالووز بویه‌ و رامانا خۆ ژده‌ست دایه‌ , كه‌سێ ده‌ست كورت پێ چێ نه‌بیت ل سڕو سه‌رما زڤستانێ به‌رمیلا گازێ ب كریت یێ گازنده‌یان دكه‌ت ,فه‌رمانبه‌رێ هه‌ر دوسێ هه‌یڤا نیڤ مۆچه‌ى وه‌ردگریت یێ گازنده‌یان دكه‌ت ,كرێدارێ ژبه‌ر كریا خانى دلێ وى دقوتیت یێ گازنده‌یان دكه‌ت … ومروڤ دزانیت هه‌ر ئێك بوچى گازنده‌یان دكه‌ت , لێ كاره‌سات ئه‌وه‌ ئه‌ڤێن ب شێوه‌یه‌كێ نه‌ حه‌ق و ناره‌وا بوینه‌ هارون و قارون و داهاته‌كێ بێ سنور ئه‌وژى
گله‌و گازنده‌یان دكه‌ن ………!

99

رۆژا شه‌مبیا بۆرى ئانكو ل 3/12 رێكدكه‌فت دگه‌ل رۆژا جیهانى یا خودان پێتڤیێن تایبه‌ت كو ژئالیێ ( ) هاتیه‌ دیار كرن و سالانه‌ ژئالیێ رێكخراوو سازیێن گرێداى ره‌وشا كه‌سێن خودان پێتڤیێن تایبه‌ت دهێته‌ ساخ كرن و ره‌وشا ئه‌ڤێ ته‌خا جڤاكى یا ئاسته‌نگدار دهێته‌ به‌رچاڤ ..
هه‌لبه‌ت ل هه‌رێما مه‌یا كوردستانێ ژى چه‌ندین چالاكى ژئالیێ ناڤه‌ندێن گرێداى بابه‌تى ڤه‌ هاتنه‌ ئه‌نجامدان و مینا هه‌موو سالێن پێشتر خالا سه‌ره‌كى ئه‌و بوو گرنگیدان ب ره‌وشا ئه‌ڤێ ته‌خا خودان كۆمه‌ك هه‌وجه‌یى و پێتڤیێن ژیانێ كو دشیانێن ئه‌وان دا نینه‌ ئه‌و بخۆ دابین بكه‌ن ژئه‌گه‌رێ ژده‌ستدانا ئه‌ندامه‌كێ جه‌سته‌یى یان ژى كێماتى دئه‌ندامه‌كى دا یان ژى ئه‌وان حاله‌تێن گرێداى نه‌خوشیێن ده‌روونى و مێشكى و ……..
ده‌رباره‌ى ره‌وشا ئه‌ڤێ ته‌خا خودان پێتڤیێن تایبه‌ت ل هه‌رێما مه‌ یا كوردستانێ ,بتایبه‌ت ل ئه‌ڤان دو سێ سالێن قه‌یرانا ئابوورى دێ بینین ئه‌ڤ ته‌خه‌ دره‌وشه‌ك گه‌له‌ك خراب دا دژیت و هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن یا بێ به‌هره‌ ژ پێشكێش كرنا پشته‌ڤانیا دارایى و خزمه‌تێن ساخله‌مى ,ده‌روونى,
جڤاكى و په‌روه‌رده‌یى … كو دده‌مه‌كى دا پێتڤى یه‌ لبه‌راهیا هه‌ر ته‌خ و تویژه‌كا دى یا جڤاكى گرنگى ب ئه‌ڤێ ته‌خێ بهێته‌ دان هه‌روه‌كو چه‌وا ئه‌ڤرو ل وه‌لاتێن جیهانا پێشكه‌فتى ئه‌و خێزانا ئێك دو په‌ككه‌فتى هه‌بن دژیانه‌كا خانه‌دان دا دژین ژئه‌گه‌را ئه‌وان هاریكارى و ئاسانكاریێن كو حكومه‌ت پێشكێشى ئه‌ڤان په‌ككه‌فتیان و ئه‌ڤان خێزانان دكه‌ت ..
ل گۆره‌ى ئه‌و حاله‌تێن وه‌كو په‌ككه‌فتى یان كێم ئه‌ندام و لسه‌ر ته‌خا خودان پێتڤیێن تایبه‌ت دهێنه‌ هه‌ژمارتن ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌ڤ دوازده‌ حاله‌تێن ل خوارێ دیار كرینه‌: ( په‌ككه‌فتیێن جه‌سته‌یى ,نابینان , نابیستان ,بیركول , ئیفلیجا مێشكى , مه‌نغولى , تالاسیما , هیموفیلیا , شیزوفرینیا , كورته‌ بالا ,هیموفیلیا , نه‌خوشیا شه‌كرێ بو زارویێَن دبن ژیێ 18 سالى دا ) ..كو هه‌تا سالا 2015 لسه‌ر ئاستێ پارێزگه‌ها دهوكێ پتر ژ ( 25000/ بیست و پێنج هه‌زار كه‌سان ) ژئه‌ڤێ ته‌خێ هه‌بون زێده‌بارى ئه‌وێن مامه‌له‌یێن خۆ پێشكێشكرین ولهیڤیى !
و هه‌روه‌سا ته‌خه‌كا دى ژى هه‌یه‌ كو سه‌ر ب چاڤدێرى خێزان ڤه‌ گرێداى یه‌ و نه‌ه حاله‌تان بخۆڤه‌ دگریت و ئه‌وژى هه‌ر وه‌كو ته‌خا په‌ككه‌فتیان پێتڤى هاریكارى و پشته‌ڤانیێ نه‌ كو ئه‌ڤان حاله‌تان بخۆڤه‌ دگریت : ( كه‌سێن دانعه‌مر ,ژنا بیژن , ژنا به‌رداى ,ژنا هێلاى ,زارویێ بێ سه‌میان ژ 18 سالى كێمتر , خێزانا كه‌سێ زیندانى (محكوم) ,قوتابیێ خێزاندار , كچا بێ دایك و باب دسه‌ر ژیێ 18 سالى دا ,هه‌لگرێن هنده‌ك نه‌خوشیان)
كو هه‌تا سالا 2015 لسه‌ر ئاستێ پارێزگه‌ها دهوكێ نێزیكى (19000/ نوزده‌ هه‌زار كه‌س ژئه‌ڤێ ته‌خێ هه‌بون زێده‌بارى ئه‌وێنَ ئه‌وێن مامه‌له‌یێن خۆ پێشكێش كرین و لهیڤیێ !
هه‌لبه‌ت دره‌وشا ژبه‌رى قه‌یرانێ هه‌یڤانه‌ كۆژمێ( 150000 / سه‌دوپێنجى هه‌زار دینار ) بۆ هه‌ر حاله‌ته‌كى ژ ئه‌ڤان بیست و ئیك حاله‌تێن لسه‌رى دیار كرى دهاته‌ مه‌زاختن ..لێ ل رۆژگارێ ئه‌ڤرو بۆ هه‌ر دوازده‌ حاله‌تێن كێم ئه‌ندامان هه‌یڤانه‌ ئه‌ڤ كوژمه‌ وه‌كو مۆچه‌خۆرێن دى هاتیه‌ كێم كرن بو ( 90000/ نۆت هه‌زار دیناران ) و ئه‌و نه‌ه حاله‌تێن دى یێن چاڤدێرى خێزان پتره‌ ژساله‌كێ هه‌ر هێشتا دیناره‌ك نه‌وه‌رگرتینه‌ !
بهزرا من ره‌وشا وه‌لاتى ب چى ره‌نگ بیت و قه‌بارێ قه‌یرانێ چه‌ندێ مه‌زن بیت پێتڤى یه‌ دهه‌مى ره‌وش و كاودان داَ گرنگى ب ئه‌ڤێ ته‌خا جڤاكى بهێته‌ دان و خزمه‌ت وپشته‌ڤانى بۆ بهێت پێشكێش كرن بتابه‌ت ژئالیێ دارایى ڤه‌ , وئه‌ڤێ چه‌ندێ ژى گرێدانه‌ك مه‌زن ب چه‌سپاندا دادپه‌روه‌ریا جڤاكى ( عداله‌ أجتماعیه‌ ) ڤه‌ هه‌یه‌ بهێته‌ چه‌سپاندن ژئالیێ حكومه‌تێ ڤه‌ , كوناڤه‌روكا وێ خۆ دئه‌ڤان سێ خالان دا دبینت :
– سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل هه‌ر تاكه‌كى ( هاولاتیه‌كى ) وه‌ك ئێك و بێ جوداهى .
– دابین كرنا ده‌لیڤا كارى ل دوڤ شیانا بۆ هه‌ر هاوڵاتیه‌كى ..
– ژبه‌ركو هه‌مو كه‌سان وه‌كو ئێك شیان و شاره‌زایى و فاكته‌رێن سه‌ركه‌فتنێ نینن , ئه‌ڤێن فاكته‌رێن سه‌ركه‌فتنێ هه‌ین و دبن خودان سه‌رمایه‌ وداهات ب رێكا ئیلزام كرنا وان بدانا باجێ بۆ حكومه‌تێ و ئێخستنا ئه‌ڤێ باجێ دكه‌رتێ خزمه‌تگوزارى و خزمه‌تا كه‌سێن خودان پێتڤیێن تایبه‌تدا .. ب ئه‌ڤى ره‌نگى دادپه‌روه‌ریا جڤاكى دێ هێته‌ چه‌سپاندن و خزمه‌تا كه‌سێن خودان پێتڤیێن تایبه‌ت ژى دێ هێته‌ كرن و كه‌رامه‌تا مروڤى ب شێوه‌یه‌ك گشتى ژى دێ هێته‌ پاراستن ..

106

ل دوماهى رۆژا سالا 2016و دگه‌ل خاتر خواستنا سالێ , هونه‌رمه‌ندێ مللى و سترانبێژێ كۆچك و دیوانا محه‌مه‌د پیروى ژى ب بێ ده‌نگى خاترا خۆ ژ حه‌ژێكه‌رێن سترانا فلكلورى و سترانا كۆچك و دیوانا خواست و ئه‌گه‌رێ نه‌خوشیه‌كا دژوار وه‌غه‌را دوماهیێ كر ..
گرنگى یا ئه‌ڤان سترانبێژێن مللى و سترانا فلكلورى یا كوردى پاراستین گه‌له‌كه‌ و هه‌تا راده‌یه‌كى وه‌لاتێن جیهانێ زێده‌ پویته‌ى و گرنگیێ ب ئه‌ڤان كه‌سان دده‌ن ژبه‌ركو ئه‌و به‌رهه‌مێ ئه‌و پێش كێش دكه‌ن كه‌توارێ ژبه‌رى یا ده‌هان و سه‌ده‌هان سالانه‌ و ل ده‌ف ئه‌وان مایه‌ پاراستى و هه‌روه‌سا ب ئه‌ڤێ چه‌ندێ چه‌ندین كوژیێن ڤه‌شارتى ژ دیرووكا جڤاكى دهێنه‌ به‌رچاڤ یێن ژین وژیارا سه‌رده‌مێن كه‌ڤن ژئالیێن جودا جودا یێن (جڤاكى , سایكولوژى, ئابوورى , ره‌وشت و تیتال ….هتد ) .
و ئه‌ڤى سترانبێژێ وه‌غه‌ر كرى زێده‌بارى ده‌نگه‌كێ خوه‌ش و سه‌لیقه‌یه‌كا تایبه‌ت و خورستى بشێوه‌یه‌ك ژێهاتى و (ئورجینال ) سترانا كه‌ڤن ( فلكلورى ) پێش كێش دكر ب تایبه‌ت سترانێن كۆچك و دیوانا .. كو ئه‌ڤروكه‌ و درۆژگارێ مه‌دا ئه‌ڤ جۆره‌ سترانبێژه‌ و بئه‌ڤى ستایلێ فلكلورى و كلاسیكى ب تبلێن ده‌ستان دهێن هه‌ژمارتن بتایبه‌ت یێن دانعه‌مر و ناڤسالڤه‌ چوى ..
مخابن ئه‌ڤروكه‌ حكومه‌ت و دام و ده‌زگه‌هێن په‌یوه‌ندیدار ( ره‌وشه‌نبیرى و هونه‌رى ) هندى گرنگیێ ب ئه‌ڤان ستران بێژان ناده‌ن بتایبه‌ت ئه‌ڤێن وه‌ك سترانبێژێ وه‌غه‌ر كرى كو دڤیا پتر گرنگى پێ هاتبا دان بتایبه‌ت ئه‌و ژپێكهاته‌یه‌كا جڤاكى ( هۆستا) یا كو خه‌زینه‌یه‌كا فلكلورێ كوردى پاراستیه‌ ب حوكمێ ئه‌وێ چه‌ندێ كو ئه‌ڤ پێكهاته‌ هه‌تا راده‌یه‌كه‌ دوور بویه‌ ژ كاریگه‌رى و كارتێكرنا ته‌كنه‌لوژیایێ و ئه‌و به‌رهه‌مێ ( شفوی ) یێ هه‌ى ( ستران , چیروك , سه‌رهاتى .. ) هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن خۆرستینه‌ و وه‌كو خو ماینه‌ و لپێشه‌رۆژێ دێ بنه‌ بنواشه‌یه‌ك بۆ ڤه‌كولێنێن جڤاكى , هونه‌رى , مێژووى , ئه‌نتروبولوژى …
هه‌ر دئه‌ڤى بیاڤى دا لبیرا منه‌ ل ناڤه‌راستا سالێن نۆتان نڤێسه‌رێ ناڤدار ئوردیخانێ جه‌لیل ژ یه‌ریڤانێ هاتبو دهوكێ وپرۆژه‌یه‌ك پێشكێش كر كو ئه‌ف فلكلوێ نها ماى ودسینگێ كه‌سێن دانعه‌مر دا مایه‌ پاراستى بهێته‌ كوم كرن وئه‌رشیف كرن ژبه‌رى كو ئه‌و ژ ناڤ مه‌ باربكه‌ن و وه‌غه‌را دوماهیێ بكه‌ن .. لێ مینا گه‌له‌ك هزرێن جوان و پێشنیارێن دبه‌رژوه‌ندیا گشتى دا ئه‌ڤ هزرو ئه‌ڤ پێشنیاره‌ ب ئاڤێدا چۆن و كه‌سێ گوهێ خۆ نه‌دایێ !
وه‌كو كورد دبێژن ب هه‌شیمانێ لنیڤا رێ ژى باشه‌..دێ تشته‌ك باش بیت هه‌كه‌ر لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار خۆ ل ئه‌ڤان كه‌سان بكه‌ن خودان یێن كو ئه‌ڤ كه‌لتوور و فلكلورێ مه‌ دسینگێ خۆدا پاراستى و پشته‌ڤانیا ئه‌وان بهێته‌ كرن ب رێكا ناڤه‌ند و كه‌نالێن تایبه‌ت كو ئه‌ڤان به‌رهه‌مان كۆم بكه‌ن و ژمرنێ رزگار بكه‌ن , نه‌بتنێ ستران به‌لكو چیروك و سه‌رهاتى و به‌یت و یارى یێن فلكلورى..
و ده‌رباره‌ى سترانا فلكلورى و پاراستانا سترانێ ئه‌ڤ ئه‌ركه‌ پتر ب سه‌ندیكا هونه‌رمه‌ندێن كوردستانێ ڤه‌ گرێدایه‌ و هه‌روه‌سا
رێڤه‌به‌ریا ره‌وشه‌نبیرى وهونه‌رى ..
لێ نزانم ل ده‌مێ ژبه‌رى چه‌ند حه‌فتیان ئه‌ڤ هونه‌رمه‌ندێ وه‌غه‌ر كرى ل نه‌خوشخانا ئازادى ل دهوكێ رازاى ئه‌ڤان ئالیێن په‌یوه‌ندیدار سه‌ره‌دانا وى كربون یان نه‌ ؟!
و سلاڤ ل گیانێ ته‌بن ( محه‌مه‌د پیرو ) هونه‌رمه‌ندێ خزمه‌ته‌كا مه‌زن پێش كێشى ستران و كه‌لتورێ مه‌یێ كوردى كرى ….

84

ژبه‌رى هه‌یامه‌كێ ئه‌م چه‌ند هه‌ڤال ب هه‌لكه‌فته‌كا جڤاكى چوین سه‌ره‌دانا براده‌ره‌كى ل جهێ كارێ وى ,و ژكه‌ره‌ما خودێ ژوورا پێشوازیێ هه‌مو تشت ( مودێرن )بو .. و ئه‌م رونشتین نه‌رونشتین براده‌ره‌كێ مه‌ چاڤێ خو ب دیوارێ ژوورێ ڤه‌ ئیناو بر و وپشتى چه‌نده‌كێ ژ بێده‌نگیێ پسیار ژبراده‌رێ مه‌كر ئه‌رێ كا وینێ بابویێ ره‌حمه‌تى ئه‌ز نابینم ب دیوارى ڤه‌ هه‌لاویستى ؟!
ئێكسه‌ر براده‌رێ مه‌سه‌ره‌دانا وى كرى گوت هه‌ى مالا ته‌ ب خودێ هه‌ما ئه‌ڤ هزره‌ مه‌ نه‌كریه‌ !
هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌و چه‌ند ساله‌كێن كێم بو بابێ ئه‌ڤى براده‌رى وه‌غه‌ر كرى و هه‌روه‌سا ئه‌ڤ ره‌وشا ( باش ) یاكو ئه‌و تێدا دژیت هه‌مى ڤه‌دگه‌ریت بو وێ زه‌حمه‌ت و ماندیبوونا بابێ وى ب درێژاهیا سالان كێشاى هه‌تا كو ئه‌ڤ زارۆك مه‌زن كرین و پێگه‌هاندین بۆ ئه‌ڤى ئاستى ..
ئه‌ڤێ بویه‌رێ دیارده‌یه‌ك لبیرا من ئینا كو هه‌ژى هزر لێ كرن و لسه‌ر راوه‌ستانێ یه‌ ؛ ئه‌رێ بۆچى بابه‌تێ گرنگى دان ب وێنه‌ى دناڤ جڤاكێ مه‌یێ كوردى دا گه‌له‌ك لاواز بو ,یان هه‌تا راده‌یه‌كى بێژین هه‌ر نه‌بو !
ل ده‌مه‌كێ جڤاكێن دى گه‌له‌ك گرنگى و پویته‌ ب ئه‌ڤێ چه‌ندێ ددان , و گروڤه‌ ژى بۆ ئاخڤتنا مه‌ ل چه‌ند خالێن خوارێ دا دیار دبیت :
*دموزه‌خانه‌و گه‌لێرى و ئه‌رشیفا كوردى گه‌له‌ك ب زه‌حمه‌ت وێنه‌یه‌كێ شێوه‌كارى بده‌ست بكه‌ڤیت كو ژئالیێ هونه‌رمه‌ند یان شێوه‌كاره‌كێ كورد ڤه‌ هاتبیت چێ كرن .
*پترى ( یان ژى هه‌مو ) ئه‌ڤ وێنێت شێوه‌كارى ل دو سێ چه‌رخێن بورى لسه‌ر ژیار وژینگه‌ها جڤاكێ مه‌یێ كوردى و كوردستانێ هاتین چێ كرن ژئالیێ خه‌لكێ بیانى ڤه‌ هاتینه‌ چێ كرن بتایبه‌ت ژئالیێ گه‌روكان ڤه‌ ..
*هه‌تا كه‌سێن ناڤدارێن كورد وه‌ك میره‌كێن میرگه‌هان و زانا و شاعران ژى هه‌ول نه‌دایه‌ وێنه‌یه‌كێ وان یێ ب ده‌ست چێ كرى ( شێوه‌كارى ) بهێته‌ چێ كرن وسه‌رو سێمایێ وان دیار بكه‌ت ..
*و هه‌تا پشتى هاتنا ئامیرێ كامیرا فوتوگرافى ژى دناڤ جڤاكى دا , خه‌لكێ مه‌ هند گرنگى ب گرتنا وینه‌ى نه‌دایه‌ ..و بونمونه‌ پتریا ئه‌ڤكه‌سێن مه‌ یێن كو هه‌تا سالێن حه‌فتیان ژى دژیان دا مابون و كال وپیر ببون و وه‌غه‌ر كرن و ئه‌ڤرو وێنه‌یه‌كێ وان ب ده‌ست ناكه‌ڤیت !
*كێم ژ جهێن كارى ( دوكان بتایبه‌ت ) هه‌بن , كورى وێنه‌یه‌كێ بابێ خۆ یێ ره‌حمه‌تى ل هنداڤ هه‌لاویست بیت , ل ده‌مه‌كى جڤاكێن گه‌له‌ك وه‌لاتێن هه‌ڤسوى ئه‌ڤێ چه‌ندێ وه‌كو ئه‌ته‌كێت و وه‌فادارى یه‌ك بۆ ئه‌ڤى ( بابى ) وه‌كو هیمایه‌ك دپارێزن و گرنگیێ پێ دده‌ن ..
ب هزرا من وه‌كو هه‌ر دیارده‌یه‌كا دناڤ جڤاكى دا ئه‌ڤێ دیاردێ ژى ( دیاردا گرنگى نه‌دان ب وێنه‌ى ) چه‌ندین ئه‌گه‌رێن خۆ هه‌نه‌ كو هه‌تا ئه‌ڤروكه‌ دگه‌ل تاكێ مه‌یێ جڤاكى مایى ,كو هه‌تا راده‌یه‌كى گه‌هشتبیته‌ ئه‌وى ئاستى كو وینێ بابێ هه‌مى ژیانا خۆ قوربانى زارۆكان كرى ب ژوورا مال ڤه‌ نه‌هێته‌ هه‌لاویستن !دوكاندارێ ب خوها ئه‌نیا خۆ ئه‌و دوكانه‌ چێ كرى و كریه‌ ژێده‌ره‌كێ رزقى و ژیانێ بۆ زارۆكان ئه‌ڤرو ئه‌و كۆره‌ وینه‌یه‌كى وى بابێ وه‌غه‌ر كرى بهنداڤ سه‌رێ خۆ ڤه‌ نه‌هه‌لاویست!
ب دیتنا من سێ خالێن سه‌ره‌كى هه‌نه‌ بۆ ئه‌ڤێ دیاردێ :
1-هه‌ر ژكه‌ڤن دا تاكێ كورد ب ترس و گومان سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل وێنه‌ى كریه‌ و تێگه‌هشتنه‌كا شاش دناڤ جڤاكى دا هاتیه‌ به‌ڵاڤ دناڤ قالبه‌كێ میتولوژى دا ب گونه‌ه و تشته‌ك نه‌ڕه‌وا ( وێنه‌ ) هاتیه‌ نیشان دان , هه‌تا راده‌یه‌كى گوتینه‌ ئه‌وێ وێنه‌ى چێ كه‌ت دڤێت روحێ ژى بده‌ت به‌ر , وئه‌ڤه‌ ژى ئه‌سته‌مه‌!
2-گوشه‌گیرى ( ئینعزال ) یاجڤاكى و سنووردار بونا تێكه‌لیێ دگه‌ل جڤاكێ ژده‌رڤه‌ وجڤاكێن پێشكه‌فتى..بو نموونه‌ هه‌كه‌ر ئه‌م به‌رێ خۆ بده‌ین ئه‌وان كه‌سان وبنه‌مالێن تێكه‌لى و ئاشنابون دگه‌ل جڤاكێن ژده‌رڤه‌ ( ئه‌وروپى ) هه‌ین دێ بینین به‌ربه‌ڵاڤ بونا وێنه‌ى دناڤ چارچوڤێ ژیانا وان دا گه‌له‌ك یا سروشتى بو و یا به‌ربه‌لاڤ بو وهه‌تا ژبه‌رى یا سه‌د سالان ژنهو ئه‌وان ب شێوازه‌ك به‌ربه‌ڵاڤ و سروشتى ئه‌ڤ وێنه‌ گرتینه‌ , نموونه‌ ژى بنه‌مالێن ناڤدارێن ( به‌درخانیا , جه‌میل پاشایێ دیاربه‌كرى , حاجو ئاغایێ هه‌ڤێركى , مالا شه‌مدین ئاغا …) .
3-هه‌ژارى و نه‌خوینده‌وارى و ژیانا نه‌جهگیر ..فاكته‌ره‌كێ دى بو یێ كو ئه‌ڤ تشته‌ ( وێنه‌ ) نه‌بیته‌ ژ بابه‌تێن گرنگى پێ دانا جڤاكى ..

98

ل ئه‌ڤێ حه‌فتى یا ئه‌م تێدا رێككه‌فت دگه‌ل چه‌ندین بیره‌وه‌رى یێن جودا جودایێن جڤاكى و گرێداى ژیانا هاولاتیان ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ وهه‌رێمێ, بو نموونه‌ ته‌نها ل رۆژا 20ى ئه‌ڤێ مه‌هێ رێك دكه‌فت دگه‌ل رۆژا مافێن زارۆكان یا جیهانى و هه‌ر وه‌سا رۆژا سه‌لامه‌تیا هاتن و چوونێ و ژبه‌رى ئه‌ڤان هه‌ردو هه‌لكه‌فتا ب چه‌ند رۆژه‌كا رۆژا لیبوورینى ..!

سه‌ره‌رایى ئه‌وێ چه‌ندێ كو ئه‌ڤروكه‌ ل ئه‌ڤێ هه‌رێما مه‌ یا هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن ب قه‌بارێ خۆ یێ جوگرافى و هه‌ژمارا نیشته‌جێبوونێ ڤه‌ یا بچوك ب ده‌هان ده‌زگه‌هێن په‌یوه‌ندیدار و ده‌سته‌یێن ب ناڤ و نازناڤێن ژێك جودا و نێزیكى سێ هه‌زار رێكخراوێن (جڤاكێ سڤیل !) ه‌نه‌ .. لێ هه‌كه‌ر ئه‌م چاڤ خشاندنه‌كێ دئه‌ڤان هه‌رسێ مژارێن ئاماژه‌ پێ كرى بكه‌ین و به‌راوورد بكه‌ین دگه‌ل كه‌توارێ مه‌یێ ئه‌ڤرۆ یێ جڤاكێ كوردستانێ دێ دیساڤه‌ بۆ مه‌ چه‌ند ئه‌نجام و ئامارێن نه‌دلخوشكه‌ر و جهێ مه‌ترسیێ و ل سه‌ر راوه‌ستانێ دیار بن مینا ڤه‌رێژو ئه‌نجامێن گه‌له‌ك دیارده‌یێن جڤاكى كو ئه‌ڤروكه‌ جڤاكێ مه‌ دناڤ دا دنالیت و پێتڤى چاره‌سه‌ر كرنا بله‌ز هه‌نه‌ :
*زارۆك و مافێن زارۆكى : پشتى جه‌نگا جیهانێ یا دووێ و بتایبه‌ت ل سالێن 1954و هه‌روه‌سا 1959ب شێوه‌یه‌ك فه‌رمى دهێته‌ دیار كرن گرنگى دان ب مافێن زارۆكى ژئالیى نه‌ته‌وێن ئیكگرتى ڤه‌ ..و هه‌ر ل بیستێ ئه‌ڤێ مه‌هێ ل سالا 1989ێ ب ئیمزا كرنا هه‌مو وه‌لاتێن جیهانێ (ب تنێ ئه‌مریكا و صومال نه‌بن) هه‌موو وه‌ڵات هاتن راسپاردن ب پێگیرى ل سه‌ر هه‌ر ( 54 به‌ندێن گرێداى مافێن زاروكى )كو پتریا وان هه‌ر دچارچوڤێ مافێن مرۆڤى دا دهێنه‌ دیتن ….
– ئه‌نجام :لێ ئه‌نجامێن به‌رده‌ست چ لسه‌ر ئاستێ جیهانێ یان هه‌رێمێ بۆمه‌ دیار دبن ئه‌ڤ مافه‌ هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن(ب تنێ ل سه‌ر كاغه‌زێ نڤیسینه‌) و دبوارێ پراكتیك دا تشتێ به‌رچاڤ بۆ ناهێته‌ كرن .. و باشترین گروڤه‌ ئه‌ڤ شه‌ڕ و جه‌نگێن دهێنه‌ كرن و دهێنه‌ چێ كرن ! كه‌نگى مافێن زارۆكان و ره‌وشا وان لبه‌ر چاڤ دگرن كو ئه‌ڤروكه‌ ب مه‌لیونان بوینه‌ قوربان و ئاواره‌ و ده‌ربه‌ده‌ر و بێ دایك و باب ماینه‌ .. و بلا سه‌دان خۆل و وورك شۆپ ژى بهێنه‌ سازكرن!.
*رۆژا لێبوورینێ: كه‌نگى دژینگه‌هێن شه‌ڕ و جه‌نگ و نه‌ئارام دا تێگَه‌هێ لێبوورینێ جهێ خۆ دبینت؟! وه‌كو ئه‌ڤ كه‌توارێ ئه‌م دبینین چ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ یان ژى یێ هه‌رێمێ بیت پتر سایكولوژیا تاكى و هه‌ر وه‌سا یاجڤاكى یا به‌ره‌ڤ هه‌ڤركى و ململانێ و ئێك دو قه‌بول نه‌كرنێ و شه‌ڕ و جه‌نگان دچیت به‌رامبه‌ر لێبوورینێ و ئێك و دو قه‌بول كرنێ .. و ئه‌ڤ دیمه‌نێن كوشتن و خوینێ یێن رۆژانه‌ دهێنه‌ پیشان دان (كو شێوه‌یه‌ك ئاسایى بخۆڤه‌ گرتیه‌) باشترین گرۆڤه‌ یه‌ كو ره‌وش د چى ئاسته‌ك مه‌ترسیدار دایه‌, هه‌لبه‌ت ئه‌جندایێن مه‌زن ل پشت ئه‌ڤێ دیاردێ نه‌ ..
هه‌تا ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێمێ ژى ئه‌ڤرۆكه‌ ئه‌ڤ هه‌ڤركى و ململانێ یا ب هێز دناڤ پێكهاتێن جڤاكى دا ئاماژه‌یه‌ك مه‌ترسیدار لدوڤ خۆ دئینت , دیساڤه‌ ئه‌ڤ رێژا مه‌زن یا ژێكڤه‌بینا هه‌ڤینا (به‌ردانێ) كو سال بۆ سالێ دزێده‌بون دایه‌ و ئێك ژ ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كى یێن ئه‌ڤێ دیاردێ نه‌بوونا لێبوورینێ یه‌ دناڤبه‌را هه‌ڤژینان دا (كو گه‌له‌ك جاران ژسه‌ده‌ما تشته‌ك نه‌به‌ركه‌فتى) لایه‌كى كێماسى بۆ لایێ دى نه‌كریه‌ و ژێكڤه‌بوینه‌ و ب هه‌زاران زارۆك بوینه‌ قوربان!.
*رۆژا سه‌لامه‌تیا هاتن و چۆنێ و پتر ژ هه‌زار قوربانیان دساله‌كێ دا:
ل دوڤ ئه‌و ئامارێن ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ دهێنه‌ به‌ڵاڤ كرن ل سه‌ر قوربانیێن هاتن و چونێ كو هه‌ژمار سالانه‌ ژ مه‌لیون و سێ سه‌د هه‌زار كه‌سان ده‌رباز دبیت ئه‌ڤێن گیانێ خۆ ژ ده‌ست دده‌ن .. و هه‌لبه‌ت ل هه‌ر وه‌لاته‌كى ئه‌گه‌رێن خۆ یێن تایبه‌ت هه‌نه‌ وه‌ك (نه‌رێك و پێكى یا رێك و پر و بانا, ب له‌ز هاژووتن , ئاگه‌ه ژ خونه‌بون ژئه‌نجاما بكارئینانا ماددێن سه‌ر خوشكه‌ر, یاسایێن ئاسانكار بۆ ده‌ستوور دانا شوفێریێ, هه‌ژمارا زێده‌ یا ترومپێلان …هتد).
و ل دوڤ پیڤه‌رێ رێكخراوا ساخله‌میا جیهانى 180سه‌دو هه‌شتێ كه‌س ژهه‌ر مه‌لیون كه‌سان سالانه‌ دبه‌ن قوربانیێن هاتن و چونێ و گیانێ خۆ ژ ده‌ست دده‌ن ..وهه‌كه‌ر ئه‌و ئامارێن ل ئه‌ڤێ حه‌فتیێ ل كه‌نالێن مه‌ یێن راگه‌هاندنێ دروست بن كو دماوێ ئه‌ڤ ساله‌دا هه‌ژمارا كه‌سێن گیانێ خۆ ژده‌ست داین ل هه‌رێما مه‌ یا كوردستانێ پتر ژ هه‌زار كه‌سان بن د ئه‌ڤى بیاڤى ژى دا هه‌رێما مه‌ پیڤه‌رێ جیهانى شكاند و ده‌رباز كر!.
ڕزگاربوویێن ده‌ستێ داعش
داعش سه‌رێ 25 كه‌سان ل به‌ر چاڤێ مه‌ ژێڤه‌ كرن

پشتى ل رۆژا 4/8/2014 ئه‌م ژ ئالیێ چه‌كدارێن داعش ڤه‌ هاتینه‌ گرتن، ئه‌میره‌كێ داعش ئه‌ز هه‌ردو زارۆیێن من گه‌ل خوه‌ برینه‌ حه‌له‌بێ، ل وێده‌رێ ئه‌م گه‌له‌ك ئه‌شكه‌نجه‌ داین رۆژه‌كێ وى ئه‌میرى ڤیا بچیته‌ مه‌زگه‌فتێ من ژى دوعا ژ خودى كرن فرۆكا وان بهێته‌ بۆمبه‌باراكرن، ب ئاوایه‌كی وى ئه‌میری هاژێ هه‌بوو كو من دوعا كرن، پشتى هینگێ مه‌ زانى و خودى ژی وه‌سا حه‌ز كر فرۆكه‌یان جهێ تیرۆرستان بۆمبه‌باران كریه‌ و پتر ژ 200 تیرۆرستان كوشتینه‌، له‌ورا وى ئه‌میرێ داعش ئیكسه‌ر گۆته‌ من توبه‌ جاره‌كا دێ ته‌ ئه‌شكه‌نجه‌ بده‌م هه‌روه‌كی خالیدا ده‌یكا دو زارۆیان گۆتى.
دهۆك، له‌زگین جۆقى:
خالیدایێ خویا ژى كر ئه‌م ژ تلقه‌سب ره‌ڤین به‌ر ب سولاخ چووین، لێ ده‌مژمێر(12) نێڤرۆ ل سولاخ ئه‌م هاتینه‌ ده‌سته‌سه‌ركرن و زه‌لام جوداكرن و گۆت “ب ترۆمبێلێن مه‌زن ئه‌م ڤه‌گوهاستینه‌ تله‌عفه‌ر و ئه‌م كرینه‌ د قوتابخانه‌كێ دا، لێ پشتى فرۆكه‌یان تله‌عفه‌ر بوردومانكری تیرۆرستێن داعش ئه‌م ڤه‌گوهاستینه‌ زیندانا بادۆش ل مووسلێ و پشتى ئه‌و جه ژى هاتیه‌ بوردومانكرن، جاره‌كا دى ئه‌م ڤه‌گوهاستینه‌ تله‌عفه‌ر و ئه‌م خێزان جودا كرین و ل سه‌ر گۆندێن عه‌ره‌بان به‌لاڤ كرین ئه‌و ژى ب تنى ژن و زارۆك به‌لاڤ كرن بۆ ماوێ سێ هه‌یڤان ل گوندێ قزل قیرو ماین و ل وى گوندی كچا من هاته‌ سه‌ر دونیایێ و تیرۆرستێن داعش ناڤێ كچا من كره‌ عائیشه‌ و رۆژه‌كى تیرۆرستێن داعش هاتن كچ و ژنێن جوان هه‌موو برن و ئه‌ز ژى ل گه‌ل وان برم خه‌سوویا من گه‌له‌ك هیڤى ژ تیرۆرستان كرن من بهێلن، چونكى ئه‌ز نه‌ساخ بووم ژبه‌ر زارۆبوونى ب زۆردارى تیرۆرستێن داعش رازى بوون ئه‌ز و خه‌سوویا خوه‌ پێكڤه‌ بمینین ئه‌م بۆ وه‌لاتێ سووریا و باژێرێ ره‌قه‌ هاتینه‌ ڤه‌گوهاستن ئه‌م كرینه‌ د ناڤ باغچه‌كى دا”.
خالیدایێ ئه‌و ژى دیار كر كو ئه‌میره‌كێ تیرۆرستان ئه‌ز و هه‌ر دو زارۆیێن من گه‌ل خوه‌ برنه‌ حه‌له‌بێ و چ د ده‌ستێ مه‌ دا نه‌بوو ئه‌م گه‌ل چووین و ئه‌ز برمه‌ وێستگه‌ها كاره‌بێ د بۆ ماوێ چار هه‌یڤان ل گه‌ل وى ئه‌میرى بووم و چار باره‌گایێن داعش ل وى جهى هه‌بوون ل قاتێ ئێكێ باره‌گایێ تیرۆرستێن داعش بوو، قاتێ دویێ ئه‌ز د خانی دا بووم وى تیرۆرستى به‌حسێ سه‌ربرینا خه‌لكى دكر و دگۆته‌ من هه‌ر كه‌سه‌كێ نه‌هێته‌ سه‌ر ئاینێ مه‌ دێ سه‌رێ وى ژێڤه‌ كه‌ین هه‌ر ده‌مێ وى تشته‌ك شاش دگۆت من ژى به‌رسڤا وى دا من دگۆت هه‌ر پیستر نابیت هه‌ما بلا من بكوژن وى ئه‌میرى گۆته‌ من كه‌س نه‌وێریت گه‌ل من باخڤیت ئه‌ز ئه‌میرێ داعشێ مه‌ تو گه‌فا ل من دكه‌ى و سۆز دا ل به‌ر چاڤێن من تشته‌كى بكه‌ت.
ناڤبریێ گۆت ژی “پشتى دو هه‌یڤان ل گه‌ل وى تیرۆرستى داعش مایم رۆژه‌كێ ل مه‌ها سێ یا سالا 2015 سپێدێ زوو وى ئه‌میری ئه‌ز ژ خه‌و راكرم و داخوازا كورێ من راجى كر، ئه‌ز و راجى برینه‌ قاتێ دویێ و گۆته‌ من سپرایزه‌ك بۆ ته‌ دروست كریه‌ ئه‌ز گه‌ل خوه‌ برم ل وێده‌رێ ئه‌میره‌كێ دى یێ داعش كورسى و مێزه‌ ئینان و كۆمه‌كا وه‌رقا دانانه‌ سه‌ر مێزێ و ئه‌و ئه‌میر ل سه‌ر كورسیێ روونشته‌ خوارێ ژ ترسا من نه‌شیا ل سه‌ر پیا راوه‌ستایى بمینم ئه‌ز گێژ دبووم نه‌هێلا ئه‌ز روونمه‌ خوارێ و گۆته‌ بمینه‌ سه‌ر پیان هه‌تا سپرایزا ته‌ دووماهی دهێت پاشى ته‌دڤێت خوه‌ د قاتێ دویى دا باڤێژه‌ یان ته‌ چ دڤیت ل خوه‌ بكه‌ ئه‌ز وه‌سا مام پشتى بێهنه‌كێ من دیت (25) كه‌س ئینان پیێت هه‌موویان پێكڤه‌ گرێ داینه‌ ب زه‌نجیره‌كى و ده‌ستێن وان ڤه‌كرینه‌ و جلكین پرتقالى به‌ر وان بوون و ل به‌ر چاڤێن من سه‌رژێكرن و سه‌رێن وان جودا بن ئاخكرن و له‌ش جودا ڤه‌شارتن، ئانكو له‌ش و سه‌ر پێكڤه‌ نه‌ڤه‌شارتن، راستى ژی ده‌مێ ل به‌ر چاڤێن من سه‌رێن ڤان كه‌سان بڕین ئه‌ز دین بووم من ئاگه‌ه ژ خوه‌ نه‌ما بۆ ماوێ چه‌ند رۆژان من نه‌شیا ئاڤ و نانى و تشته‌كى بخۆم دلێ من تێر بوو ئه‌ز گه‌له‌ك د هزرا دا مام هه‌تا نها ژى ژ وان دیمه‌نان دترسم، چ ره‌حم د دلێ تیرۆرستێن داعشێ دا نه‌بوو گه‌له‌ك توند بوون”.
ل دووماهیێ خالیدایێ گۆت “گه‌له‌ك جاران كڕین و فرۆتن ب مه‌ هاتیه‌ كرن د ناڤ وه‌لاتێ سووریا دا و تیرۆرستان كورێن من راجى بۆ ماوێ 40 رۆژان برنه‌ مه‌شق و راهێنانا سه‌ربازى و فێرى چه‌ك و شه‌رى كرن هه‌تا نها ژى زارۆیێ من دترسیت”.

93

په‌یڤا ( یێن ژ مه‌ چێتر ) د كه‌لتوورێ مه‌ یێ جڤاكى دا بو ( ئه‌جنا ) یان ژى یێن ژمه‌ بوشتر دهاته‌ بكارئینان پتر وه‌كو ده‌ربرینه‌كا ترسێ ژ ئه‌وان كو باشتره‌ ژ ناڤه‌كێ دى یێ نه‌ شایسته‌ .. ل دووماهیێ تۆره‌ ببن و ئه‌وى كه‌سى ب ئێشینن و ب هنگێڤن!
ل ئه‌ڤان ده‌ه پازده‌ سالێن دووماهیێ , بتایبه‌ت پشتى سالا 2003 ێ و ڤه‌بینا ده‌رگه‌هێن خێر و بێر و گه‌نده‌لیێ دیارده‌یه‌كا نوو مینا گه‌له‌ك دیارده‌یێن دى یێن سه‌یر و سه‌مه‌ر هاتنه‌ ناڤ جڤاكێ مه‌ یێ كوردستانێ ئه‌وژى ئاڤا كرنا كۆمه‌كا ڤیلله‌و ئاڤاهیێن مودێرن ل ته‌نشت باژێران و بناڤێن ژێك جودا ..
وه‌كو گه‌له‌ك دیارده‌ و پروسه‌یێن دى یێن كو كارتێكرنه‌ك نه‌رێنى ل سه‌ر ره‌وشا جڤاكى دكه‌ن حكومه‌تێ و دام و ده‌زگه‌هێن په‌یوه‌ندیدار ب شێوه‌یه‌ك ساخله‌م و زانستى سه‌ره‌ده‌رى ل گه‌ل ئه‌ڤى بابه‌تى نه‌كر !
ئاڤا كرنا ئه‌ڤان ( باژێركان) ب شێوێ مودێرن و سه‌رنج راكێش و ریكلامه‌كا مه‌زن مینا ئیسفه‌نج ئاڤێ ب هه‌لكێشت هۆسا ئه‌ڤان (باژێرێن نووو!) خه‌لكه‌ك ژ باژێرێ سه‌ره‌كى ( كه‌ڤن !) بو ناڤ خوه‌ ( ل ته‌نشتا باژێرى ) راكێشا.
و ئه‌ڤ كه‌سێن قه‌ستا ئه‌ڤان ( باژێرێن نوو ) كرین ل ده‌ستپێكێ كه‌سێن بازرگان و ده‌وله‌مه‌ند بون و ل دووڤ را په‌رله‌مانتار و به‌رپرس و رێڤه‌به‌رێن گشتى و هه‌تا راده‌یه‌كى كۆرێن ده‌وله‌مه‌ندان ژى بۆنه‌ خودان ڤیلله‌ و ئاڤاهى ل ئه‌ڤان جهان ..
پتریا ئه‌ڤان كه‌سان به‌رى قه‌ستا ئه‌ڤان (باژێرێن ته‌نشتا باژێرى بكه‌ن) هه‌ر خودان ڤیلله‌ و ئاڤاهیێن مودێرن و گران بها بون , بۆ نموونه‌ هنده‌ك ژ ئه‌وان مالێن وان ل باشترین و ( راقیترین ) تاخا باژێرى نه‌ و ره‌نگه‌ هه‌كه‌ ب فروشن ب ده‌هان هه‌زار دولاران بن .. لێ ئه‌وان ژى ئه‌و تاخا باژێرى هێلا و قه‌ستا باژێرێ نوو هاتیه‌ ئاڤاكرن كرن كر .. و بوونه‌ خه‌لكێ باژێره‌كێ دى , بونه‌ ته‌خه‌كا دى یا جڤاكى , بونه‌ خودان زێره‌ڤان و ده‌رگه‌هڤانێن هاتنا ناڤ باژێرى , بونه‌ خودان سیسته‌مه‌كێ نوو یێ ژیانێ , سیسته‌مه‌كێ نوو یێ خواندنێ بۆ زارۆیان و …
هێدى هێدى ئه‌ڤ كه‌س و خێزانێن ل ئه‌ڤان ( باژێرێن نوو ) دژین خوه‌ جودا ژ ته‌خا گشتى یا جڤاكى دبینن , خوه‌ ب پله‌یه‌كا مه‌زنتر و بلندتر و هه‌ژیتر دبینن هه‌تا راده‌یه‌كى تێكه‌لى یێن جاران ژى ل گه‌ل خه‌لكێ دى سست دكه‌ن ( ب تنێ ل گه‌ل یێن ل ئاستێ خوه‌ نه‌بن! ) .. زارۆیێن وان ژى ب شێوێ په‌روه‌رده‌كرن و خواندنا تایبه‌ت و ل قوتابخانێن تایبه‌ت هه‌ر نزانن یێ ل وه‌لاته‌كى دژین ناڤێ وێ كوردستان .. و ب هزاره‌ها خێزانێن هه‌ڤژیێ وان ژ ئه‌نجامێ قه‌یرانێ و هه‌ژاریێ ب زه‌حمه‌ت بشێن جلكا و چانتێن قوتابخانێ بكڕن ..,ژبه‌ركو ژ بازنا خوه‌ یا سنوور داى ده‌ر ناكه‌ڤن و زوو ب زوو تێكه‌لیا كه‌سێن دى ناكه‌ن!
نه‌ كه‌هره‌با وان دچیت , نه‌ ترسا زڤستانێ وان دگریت و نه‌ ل هیڤیا به‌رمیلا گازێ دمینن نه‌ژى ترسا هاتنا وه‌رزێ قوتابخانا و كڕینا جلكا و جانتێ ده‌فته‌را بو زارۆیان..ده‌م بۆ ده‌مى ساڵ بۆ سالێ ئه‌ڤ كه‌س خوه‌ خودان تایبه‌تمه‌ندیه‌ك و ( ئیمتیازه‌ك ) جودا ژخه‌لكێ دیتر دبینن ..
و ئه‌ڤ دیارده‌ ژى ئاكامێن نه‌رێنى و خراب ل دوڤ خۆرا دئینت وه‌ك میناك :
1-چاندنا كه‌رب و كینێ ل ده‌ڤ خه‌لكێ هه‌ژار و گشتى به‌رامبه‌ر ئه‌ڤێ ته‌خا نوو..
2-ڤه‌قه‌تیانا زارۆیێن ئه‌ڤان خێزانا ژ كه‌لتوورێ جڤاكى ونامو بون ( أغتراب ) ژ جڤاكێ گشتى , ئه‌وژى ژ ئه‌نجامێ دابڕین و نه‌تێكه‌لى كرن و سه‌ره‌ده‌رى كرنێ .
3-به‌رچاڤ كرنا نه‌ دادپه‌روه‌ریا جڤاكى , ژ ئه‌نجامێ ئه‌وێ چه‌ندێ كو ئه‌ڤ ئاڤاهیه‌ د بنه‌ره‌ت دا ب هزرا ئاڤا كرن بۆ خه‌لكێ هه‌ژار و كێم ده‌رامه‌ت هاتینه‌ ئاڤا كرن و حكومه‌تێ هه‌موو ئاسانكارى بۆ ( خودانێ پروژه‌ى ) كرینه‌, وه‌ك دانا ئه‌ردى ب بهایه‌ك ره‌مزى , راكرن یان كێم كرنا باجێ ل سه‌ر ئینانا كه‌ره‌ستێن ئاڤاكرنێ , ئاسانكاریێن بانقى …… ل دووماهیێ وه‌ك پرۆژه‌یه‌ك بازرگانى ب بهایه‌ك گران و قازانجه‌ك خه‌یالى بهێنه‌ فروتن ..!
بتنێ هه‌كه‌ خاله‌كا ئه‌رێنى ( ئیجابى ) یا ئه‌ڤان جهان هه‌بیت ئه‌وه‌ كو هنده‌ك كه‌سێن ب ناڤێ كوردایه‌تیێ و نیشتمانپه‌روه‌یێ و نوینه‌رێن خه‌لكێ خوه‌ دده‌نه‌ دیار كرن …ب كۆمه‌كا ده‌فته‌رێن دولارى ئه‌ڤ ڤیلله‌ و ئاڤاهیه‌ كرین , دبیته‌ به‌رسڤ كو : ته‌ ئه‌ڤ پاره‌ ژكیڤه‌ ئینایه‌؟!
لێ كه‌س نه‌شێت ئه‌ڤێ پسیارێ ژى ژ ئه‌وان بكه‌ت.. ژبه‌ركو كه‌سێن ژ مه‌ چێترن !

99

هه‌ڤالینى ئه‌و گرێدان یان په‌یوه‌ندیا پیروز و پڕى رامانا مرۆڤاتى یه‌ دناڤبه‌را دو كه‌سان دا كو گه‌له‌ك جاران ژ سنوورێ په‌یوه‌ندیا برایینیێ ژى ب هێزتر و موكمتره‌ .. و هه‌ڤالینى یا راست د كه‌لتورێ هه‌موو گه‌لان دا ب چاڤه‌ك پیروز دهێته‌ ته‌ماشه‌كرن، ژبه‌ركو رامانا وه‌فادارى و خوه‌ قوربانیدان و راستگوییێ بخۆڤه‌ دگریت و بێى هیچ مه‌ره‌مه‌ك یان به‌رژه‌وه‌ندیه‌ك..
هه‌تا هه‌كه‌ ئه‌م سه‌ح بكه‌ینه‌ په‌یڤا (هه‌ڤال) دێ بینین ب راماناپشته‌ڤان و هاریكار دهێت ( هه‌ڤ + ئال ) .. هه‌تا ب زمانێ عه‌ره‌بى ژى ( صدیق ) ژ په‌یڤا راستیێ دهێت ..ب كورتى هه‌ڤالینیێ هنده‌ك بنه‌ما هه‌نه‌ خوه‌ ل سه‌ر دگریت , بێى هه‌بونا ئه‌ڤان بنه‌مایان رامانا خوه‌ ژده‌ست دده‌ت :
1-باوه‌رى وئه‌مانه‌ت : هه‌ردو هه‌ڤالان دڤیا باوه‌ریه‌ك ره‌ها ب ئێكدو هه‌بیت و هه‌ر كریاره‌ك یان ئاخفتنه‌ك یان كێماسیه‌ك لده‌ف یێ دى هه‌بیت ئه‌و بو خوه‌ حه‌ساب بكه‌ت و ب پارێزیت .
2-وه‌فادارى :دڤیا هه‌رده‌م یێ وه‌فادار بیت به‌رامبه‌ر هه‌ڤالێ خوه‌ و ئه‌و تشتێ رۆژه‌كێ یان ل ده‌رفه‌ته‌كا دیار كرى به‌رامبه‌ر وى ئه‌نجام داى ئه‌و ژبیر نه‌كه‌ت ..
3-قوربانیدان : د گه‌له‌ك هه‌لویستان دا ره‌نگه‌ هه‌ست بكه‌ت دێ زیانه‌كا ( ماددى – معنوى ) ژى ڤێ كه‌ڤیت ..لێ دڤیت یێ دو دل نه‌بیت به‌رامبه‌ر كه‌سێ هه‌ڤال و یێ ئاماده‌ بیت د ئه‌ڤى بیاڤى دا .
4-ده‌ست و دل پاكى : چه‌وا ئه‌و یێ ده‌ست پاكه‌ و ده‌ستى درێژ ناكه‌ت مالێ هه‌ڤالێ خوه‌ د هه‌مان ده‌م دا دڤێت یێ دل پاك بیت بو كه‌س و كارێن هه‌ڤالێ خوه‌ و وه‌كو كه‌س و كارێن خوه‌ ب هه‌ژمێریت.
5-لێبوورین : كه‌س نینه‌ توشى شاشیان نه‌بیت ,و هه‌ڤالێ باش ئه‌وه‌ یێ كو ل هه‌ڤالێ خوه‌ ببوریت هه‌كه‌ توشى شاشیه‌كێ بۆ , لێ ئه‌ڤ شاشیه‌ دوباره‌ نه‌بیت !
ئه‌ڤه‌ و چه‌ندین خالێن دى كو دبنه‌ نیشانا هه‌ڤالینیا راست و دروست, لێ ئه‌ڤروكه‌ د جڤاكێ مه‌دا هه‌كه‌ ئه‌م به‌رێ خوه‌ بده‌ینێ ئه‌ڤ جوره‌ هه‌ڤالینیه‌ گه‌له‌ك یا كێم بوى هه‌كه‌ نه‌بێژین هه‌ما به‌ره‌ب نه‌مانێ دچیت .. و ئه‌ڤێن خوارێ ژى چه‌ند ئه‌گه‌ره‌كن :
1-باژێر و ژیانا باژێرى : ژیانا باژێرى ب شێوه‌یه‌ك گشتى مروڤى دئێخیته‌ لژێر جوره‌ ژیانه‌كا سیستماكى و ( ره‌سمیات ) و هه‌ر تشت
د ئه‌ڤى جورێ ژیانێ دا ب پیڤه‌رێ به‌رژه‌وه‌ندیا دهێته‌ پیڤان ..و هنده‌ك هه‌لبژارتنا هه‌ڤالى ژى هه‌ر دئێخن به‌ر ئه‌ڤى پیڤه‌رى .. !
2-چاڤ لێ كرن : ژبه‌ركو ته‌خ و تویژێن بلند ئه‌و ژ هه‌ر ته‌خێن دى پتر ( به‌رژه‌وه‌ندى پارێزن ) و پتریا وان ل باژێران دژین .. و هه‌رده‌م ته‌خێن دى چاڤ ل ئه‌وان دكه‌ن ..د ئه‌نجام دا ئه‌ڤ روویێ ماددى ل سه‌ر هه‌ر ره‌وشت و بهایه‌كێ جڤاكى زال بویه‌ , هه‌ڤالینى ژى د ئه‌ڤى كه‌توارى دا كه‌فتیه‌ د ئه‌ڤى بازنه‌ى دا ..
3-قه‌یران و ئالوزیا ره‌وشا ئابوورى : ئه‌ڤ خاله‌ ژى وه‌كو ترسه‌كێ دئێخیت د دلێ كه‌سى دا نه‌كو نه‌شێت ب ئه‌ركێ هه‌ڤالینیێ رابیت به‌رامبه‌ر كه‌سێ دى ,ژبه‌ركو پێشبینى دكه‌ت هه‌كه‌ هه‌ڤالێ وى خزمه‌ته‌ك پێشكێشى وى كر دڤێت ئه‌وژى به‌رامبه‌ر ئه‌ڤێ چه‌ندێ ب ئه‌ركێ خوه‌ رابیت و ئه‌و نه‌شێت ئه‌ڤى ئه‌ركى ئه‌دا كه‌ت , ئه‌ڤه‌ ژى خاله‌كا ئاسته‌نگه‌ بو گه‌شه‌كرن و وه‌رارا هه‌ڤالینیێ .
4-ته‌خایه‌تى : وه‌كو جڤاكێ مه‌ یێ هه‌ریمێ ,ب تایبه‌ت ل ئه‌ڤان چه‌ند سالێن دووماهیێَ جڤاكێ مه‌ به‌رب ته‌خایه‌تى دچیت و زوو ب زوو كورێن هنده‌ك ته‌خ و توێژێن جڤاكى ب هیچ ره‌نگا نه‌ بتنێ هه‌ڤالینیێ ل گه‌ل كورێن ته‌خا دى ناكه‌ن به‌لكو هه‌تا وه‌كو تشته‌ك حه‌رام كرى به‌رێ خوه‌ دده‌نێ .. ئه‌و خوه‌ ل جیهانه‌كا بلند دبینن!
ئانكو هه‌رئێك د چارچوڤێ ته‌خا خوه‌ دا مایه‌ ..و مرۆڤ كه‌نگى دزانیت هه‌ژمارا هه‌ڤالێن مرۆڤى چه‌نده‌ و كیه‌ هه‌ڤال ؟
د ئه‌ڤى بیاڤى دا گه‌له‌ك گوتن هه‌نه‌ ژ هه‌موویا بناڤ و ده‌نگتر یا ئیمام عه‌لى یه‌ (خودێ ژێ رازى بیت) ده‌ما پسیار ژێ كرین ته‌ چه‌ند هه‌ڤال هه‌نه‌؟! د به‌رسڤێ دا گوت: نوكه‌ ئه‌ز خه‌لیفه‌ مه‌..لێ پشتى ئه‌ز نه‌مینم خه‌لیفه‌ ئه‌ڤێ پسیارێ ژمن بكه‌ن .. ئانكو مینا گوتنا كوردان : هه‌ڤالێ راست ل ته‌نگاڤیا دیار دبیت !

126

هه‌ر ژ دامه‌زراندنا وه‌لاتێن ئێكگرتى یێن ئه‌مریكا ل سالا 1776ێ و ل دووڤ را هه‌لبژارتنێن ل دووڤ ئێك كو بۆ ئێكه‌م جار ل سالا 1789 ێ (جورج واشنتون) بۆ ئیكه‌م سه‌روكێ ئه‌مریكا و هه‌تا ئه‌ڤرۆ كو (باراك ئوباما) سه‌روكێ چل و چارێ یه‌ و كاروانێ به‌رده‌وامه‌.
د ئه‌ڤى بیاڤى دا گه‌له‌ك جاران سیسته‌مێ ( دیموكراسیێ ) ئه‌مریكا توشى پسیاره‌كا تام ره‌خنه‌ دبیت : ئه‌رێ بۆچى هه‌تا نوكه‌ ژنه‌ك نه‌بویه‌ سه‌روكا ئه‌مریكا هه‌رچه‌نده‌ خۆ ب پیشه‌نگا دیموكراسیێ ددانیت هه‌روه‌سا به‌رگرى ژمافێن مروڤى !
قه‌بارێ ئه‌ڤێ پسیارێ ل گه‌ل وه‌رارا جڤاكى و به‌ربه‌لاڤبونا تێگه‌هێ مافێن مروڤى و یه‌كسانیێ و ئازادیا راده‌ربڕینێ پتر به‌رفره‌ه دبیت و هه‌تا راده‌یه‌كێ وه‌كو كێماسیه‌كێ یان ژى له‌نگى یه‌كێ بۆ ئه‌ڤى سیسته‌مى یان ژى مودێلێ (دیموكراسیێ ) ل قه‌له‌م دده‌ن !

زانایێ ئه‌لمانى (ئه‌وزفلد شبنگلر ( 1880 – 1936 ) تیوره‌كا ب ناڤ و ده‌نگ هه‌یه‌ كو پێشبینیا هه‌رفتنا ئه‌مریكا دكر هه‌تا سالا 2000 ێ و د په‌رتوكا خوه‌ یا بناڤ و ده‌نگ دا ( تێكچونا رۆژئاڤا – تدهور الغرب ) دا به‌لاڤ كریه‌ ..كو ل سه‌ر هنده‌ك بنه‌مایێن ژێك جودا هاتیه‌ دانان و هه‌تا راده‌یه‌كێ نێزیكى تیورا (ئیبن خه‌لدونى) یه‌ كو شارستانى یێن مرۆڤایه‌تیێ وه‌كو ژیێ مروڤى نیشان دایه‌ ب هه‌رسێ قوناغێن ( زارۆینى , گه‌نجاتى , دانعه‌مریى و داكه‌فتن .. ) , ل گۆر دیتنا ئه‌ڤى زانایێ ئه‌لمانى ل دووماهیا چه‌رخێ بیستێ ئه‌مریكا دێ گه‌هیته‌ گوپیتكا پێشكه‌فتنا ته‌كنه‌لوژى و ئابوریه‌كا بهێز به‌رامبه‌ر لاواز بوونا بهایێن (روحى و جڤاكى ..), و ئه‌ڤه‌ ژى دێ بیته‌ ده‌ستپێكا لاوازبوونێ و به‌ره‌ڤ داكه‌فتن و هه‌رفتنێ وه‌ك گه‌له‌ك شارستانیێن دى …
لێ ل گۆر بورینا ده‌مى و كه‌توارێ هه‌ى ئه‌مریكا هه‌ر ب هێز ما و نه‌هه‌رفت به‌لكو وه‌كو ده‌وله‌تا ئێكێ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ ژ ئالیێ ئابوورى ڤه‌ دهێته‌ هژمارتن كو چارێكا ئابووریا جیهانێ دده‌ست دایه‌، هه‌روه‌سا گه‌له‌ك بیاڤێن دى … پسیار ئه‌رێ بۆچى نه‌هه‌رفت و وه‌كو بۆچونا ئه‌ڤى زانایى ده‌رنه‌كه‌فت ..؟! زانایێن جڤاكى ئه‌ڤێ چه‌ندێ ڤه‌دگه‌رینن بۆ دو ئه‌گه‌ران ؛
– یا ئێكێ ئه‌مریكا وه‌لاتێ ده‌زگه‌هایه‌( دولت المۆسسات )ه‌ ,كو هه‌رتشت لدووڤ نه‌خشه‌و پلان و ستراتیژیه‌كا دیار ب رێڤه‌ دچیت.
– ئه‌گه‌رێ دویێ كو هه‌ر ب یێ ئێكێ ڤه‌ گرێدایه‌ ئه‌وه‌ كو ئه‌ڤى وه‌لاتى ب ئه‌ڤى سیسته‌مى شیانێن خوه‌ گونجاندنێ هه‌نه‌ ل گه‌ل هه‌موو ره‌وش و كاودانێن ژێك جودا ..
ل رۆژگارێ ئه‌ڤرۆ ئه‌م دشێین دو نمونا د ئه‌ڤى بیاڤى دا به‌رچاڤ بكه‌ین:
– ل گه‌ل به‌ربه‌ڵاڤ بۆنا پێلا جیهانگیریێ ل ده‌ستپێكا ئه‌ڤى چه‌رخى و به‌ربه‌لاڤبونا تێگه‌هێن مافێن مروڤى و یه‌كسانیێ و به‌رهه‌نگاریا هزرا ره‌گه‌ز په‌رستیێ .. بۆ ئێكه‌م جار ل مێژوویا ئه‌مریكا كه‌سه‌ك ره‌ش پیست ( باراك ئوباما ) بو سه‌روكێ ئه‌ڤى وه‌لاتى وه‌كو به‌رسڤه‌ك بو ئه‌وێ پسیارا دبێژت بوچى ژ سه‌رجه‌مێ چل و سێ سه‌روكێن ئه‌ڤى وه‌لاتى ئێك ره‌ش پیست نه‌بیت ؟!
– بۆ ئه‌ڤێ خۆلا هه‌لبژارتنان ژى(كو كێمتر ژ دو حه‌فتیان مایه‌ بهێن ئه‌نجامدان دیسا ئه‌مریكا كارێ خوه‌ دروست كریه‌ بو به‌رسڤ دانا پسیارا دووێ : بۆچى ژ چل و چار سه‌روكێن ئه‌مریكا ئێك ژن نه‌بیت و هه‌ر هه‌موو زه‌لام بن ؟! ل ده‌مه‌كى خوه‌ ب سه‌ركێشا دیموكراسیێ و یه‌كسانیێ دزانیت !
بۆ ئه‌ڤێ پسیارێ ژى ده‌مه‌كه‌ به‌رسڤ حازر كرى یه‌ و ژنه‌ك ( هیلارى كلینتون ) دێ بیته‌ ئێكه‌م سه‌روك كومارا ژن د دیرووكا ئه‌ڤى وه‌لاتى دا ..
و ب ئه‌ڤى ره‌نگى ل ئه‌ڤان هه‌ردو خۆلێن دووماهیێ ب دو به‌رسڤێن ل گه‌ل وه‌رارا جڤاكى بگونجن دو مودێلێن جودا ژَ قوناغێن به‌رى یا نها هاڤیتنه‌ مه‌یدانێ ( ره‌ش پیسته‌ك ) بۆَ نه‌هێلانا گومانا ره‌گه‌ز په‌رستیێ , و ( ژنه‌ك ) بۆ نه‌هێلانا گومانا سه‌ره‌ده‌رى ل گه‌ل مروڤى لسه‌ر بنه‌مایێ جینده‌رى و نه‌یه‌كسانیێ !
ئانكو بۆ هه‌ر بوویه‌ره‌كێ پێش وه‌خت ئاماده‌كارى هاتینه‌ كرن , ژبه‌ركو ده‌زگه‌ه ( مۆسسات ) ئه‌ڤى وه‌لاتى ب رێڤه‌ دبه‌ن و خودان نه‌خشه‌ و پلان و ستراتیژیا دوم درێژن ..و ئه‌ڤا دى یا كو ژ به‌رى بوویه‌رێ دهێته‌ دیتن و مه‌یدانا هه‌ڤركیێ بۆ بده‌ستڤه‌ ئینانا كورسیا سه‌روكاتیێ بتنێ بوراندنا ده‌مى یه‌ ل گه‌ل چه‌ند دیمه‌ن و له‌یستوكێن پێش وه‌خت هاتینه‌ ئاماده‌كرن !!

119

رسته‌یه‌كا ( فوتوكوپی ) هه‌یه‌ و هه‌موو رێڤه‌به‌ر و به‌رپرسێن مه‌ یێن دام و ده‌زگایێن حكومى بۆ خوه‌ ژبه‌ر كریه‌ , كو ده‌ما ئێك ژنوو دبیته‌ رێڤه‌به‌ر یان به‌رپرسێ دامو ده‌زگه‌هه‌كا حكومى یان ژى پوسته‌كێ نوو یێ فه‌رمى وه‌ردگریت دبێژیت : من ژ صفرێ ده‌ست پێ كر یه‌! هه‌ر وه‌كو دبێژیت به‌رى ئه‌و بهێت و ئه‌ركێ ئه‌ڤێ سازیێ پێ بهێته‌ راسپاردن ئه‌ڤ رێڤه‌به‌ریه‌ ,ئه‌ڤ فه‌رمانگه‌هه‌ , ئه‌ڤ جهه‌ كاڤل و وێران بو و ژنوو ئه‌وى به‌رێ بنسترێ دانا..ب رامانه‌كا دى بێ بها كرن و صفر كرنا ئه‌و رێڤه‌به‌ر یان به‌رپرسێ به‌رى خوه‌ !
ئه‌ڤه‌ به‌شه‌كه‌ ژ سایكولوژیا مرۆڤێ كورد كو ب درێژاهیا سالان ژ ئه‌نجامێ بن ده‌ستیێ و بێ به‌هر بوون ژ ئازادیێ كه‌سایه‌تیا وى كه‌فتیه‌ د ئه‌ڤى قالبى دا و ئێك یێ دى دشكێنت ژبه‌ر كو هه‌رده‌م ژ ئالیێ هێزه‌كا دى یا زاڵ ده‌ست ئه‌و هاتیه‌ شكاندن ..و وه‌ك كاردانه‌ڤه‌یه‌ك ( رد فعل ) ئه‌و ژى ئه‌ڤێ ره‌فتارێ بكار دئینت..
و ئه‌ڤ خاله‌ ژى ئێكه‌ ژ ئه‌وان خال و ئه‌گه‌رێن گرنگ یێن كو ئه‌ڤرۆكه‌ هه‌ر رێڤه‌به‌ره‌ك ,به‌رپرسه‌ك ل دام و ده‌زگه‌هه‌كا میرى بیت ب هه‌موو ره‌نگان به‌رهه‌نگاریێ بكه‌ت كو ئه‌و نه‌هێته‌ گۆهوڕین,یان خانه‌نشین كرن، ژبه‌ركو كه‌سێ ددوڤ وى دا بهێت و جهێ وى بگریت دێ ئه‌وى كه‌ته‌ صفر!
و ئه‌ڤه‌ ژى ئێكه‌ ژئه‌وان خالێن ئاسته‌نگ و رێگر كو گۆهۆڕین ل دام و ده‌زگه‌هێن مه‌ نه‌هێنه‌ كرن و كه‌سێ ئێكێ نه‌هێته‌ گۆهۆڕین هه‌تا ئه‌گه‌ر 30-40سالان ژى به‌رپرسئ ئه‌وئ رێڤه‌به‌ریێ یان وێ سازیێ بیت.. د ئه‌ڤێ ده‌ربارێ دا ل به‌ریا چه‌ند ساله‌كا براده‌ره‌كى ل هه‌ولێرێ بو من به‌حس كر كو كه‌سه‌كێ خودان ده‌ستهه‌لات ژ جێگرێ خوه‌ خواست كو هنده‌ك گۆهۆڕینا بكه‌ن و كۆمه‌كا رێڤه‌به‌رێن دام و ده‌زگه‌هێن حكومى بگۆهۆڕن ( یێن ل ژیێ خانه‌نشینیێ خانه‌نشێن بكه‌ن و یێن لاواز ب كه‌سێن خودان شیان بهێنه‌ گۆهۆڕین ….),
دبێژت، پشتى هه‌یامه‌كى لیسته‌یا ناڤێَن ئه‌وان كه‌سێن هاتین پێشنیار كرن كو جهێ ئه‌وان رێڤه‌به‌ران بگرن بۆ مه‌ هات.. و به‌رپرسێ من (یێ خودان بریار) گوته‌ من سه‌حكه‌ ناڤێن پێشنیار كرى ..ئه‌رێ تو بخودێ كه‌ى هه‌ما هه‌كه‌ فلان و فلان جهێ فلانى و فلانى بگرن ئه‌رێ ما هه‌كه‌ رێڤه‌به‌رێ به‌رێ بمینت نه‌باشتره‌ ؟! دبێژت من به‌رسڤ دا و من گوتێ نه‌خێر , ژبه‌ر ئه‌ڤان دو ئه‌گه‌رێن خوارێ :
– گۆهۆڕین بخوه‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌ و گیانێ وه‌رار و دینامیكیه‌تێ دئێخته‌ ئه‌وێ سازیێ دا ..
– هه‌ر رێڤه‌به‌ره‌ك ل رێڤه‌به‌ریه‌كێ یان به‌رپرسه‌ك ل دام و ده‌زگه‌هه‌كێ ,كه‌سێ ئێكێ ل سه‌ندیكایه‌كێ .. سه‌ره‌ده‌رى و ره‌فتارا وى ل گه‌ل كه‌سێن ل گه‌ل دا هه‌كه‌ كه‌سه‌ك چه‌ندێ خودان ب شیان و كه‌سایه‌تى ژى بیت بتنێ هه‌كه‌ نه‌ ل گه‌ل به‌لێ و له‌بێ یا وى رێڤه‌به‌رى بیت دێ ئه‌وى په‌راوێز كه‌ت و رۆّژ بۆ روژێ بێ كه‌سایه‌تى كه‌ت به‌رامبه‌ر فه‌رمانبه‌رێن دى .. یان ژى دێ نه‌چار كه‌ت ب كه‌ڤیت بن ( أمر الواقع ) و خوه‌ بێخیت بن چه‌نگێ ویڤه‌ و ببیته‌ دووڤه‌لانكێ وى !
– ئه‌ڤجا بلا گۆهۆڕین بهێته‌ كرن ,چ زه‌ره‌را وێ نینه‌ هه‌تا هه‌كه‌ ئه‌ڤ كه‌سێن ( فلان و فلان ) جهێ كه‌سێ ئێكێ بگرن كه‌سێن لاواز و بێ شیان ژى بن گه‌له‌ك ب ساناهى ئه‌وان ژى ب گۆهۆڕن و كه‌سێن دى یێن باشتر بینن جهێ وان بگرن .
به‌لێ ب هزرا من گۆهۆڕین دڤیا بهێته‌ كرن، ژبه‌ركو رێژه‌یه‌ك مه‌زن ژ ئه‌ڤان كه‌سێن ئه‌ڤرۆ ل دام و ده‌زگه‌هان ( ل رێزا پێشیێ و كه‌سێن ئێكێ ) ئه‌و ئه‌وێ ده‌زگه‌هێ ب مولكێ خوه‌ دزانن هه‌تا راده‌یه‌كى (رێڤه‌به‌رى ,ده‌زگه‌ه , فه‌رمانگه‌ه …) هه‌نه‌ هه‌تا پێنج و شه‌ش كه‌س ژ ئێك خێزان ژ ئالیێ كابراى ڤه‌ لێ هاتینه‌ دامه‌زراندن ژبه‌ركو خزمێن وینه‌ یان ژى ژبه‌ر هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كا دى ل ده‌مه‌كى ژخێزانه‌كا خودان چه‌ندین كه‌س ئێك لێ نه‌ هاتیه‌ دامه‌زراندن ,یان هه‌ر د بنه‌ره‌ت دا به‌خشینا ئه‌ڤى پوستى ( رێڤه‌به‌ر , كه‌سێ ئێكێ ) نه‌ ل سه‌ر بنه‌مایێ لێهاتن و شیانا پێ هاتیه‌ به‌خشین ..و ئه‌ڤ هه‌ردو شێوازه‌ ژى وه‌ك خالێن خراب كرنێ نه‌ بۆ ئه‌وى ده‌زگه‌هێ ژ خالێن ئاڤاكرنێ !

website security