NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by به‌يار باڤي

به‌يار باڤي

به‌يار باڤي
99 POSTS 0 COMMENTS

250

رۆژا هه‌شتى ئادارێ ل سه‌رانسه‌رى وه‌ڵاتێن جیهانێ ب رۆژا جه‌ژنا ئافره‌تان دهێته‌ نیاسین , و د ئه‌ڤێ رۆژێ دا سالانه‌ چالاكیێن جۆراو جۆر دهێنه‌ ساز كرن ژ ئالیێ رێكخراوێن ئافره‌تان، هه‌روه‌سا رێكخراوێن مافێ مرۆڤى و ناڤه‌ند و سازیێن داكوكیێ ل یه‌كسانیێ و باشكرنا ره‌وشا كارێ ئافره‌تێ و خوش گوزه‌رانیا زارۆیى و خێزانێ..
هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ڤ رۆژه‌ دهێته‌ گرێدان ب به‌ستنا ئێكه‌م كونگرێ ئێكه‌تیا ژنێن دیموكراتخوازێن جیهانى ل پاریسا پایه‌ته‌ختێ فه‌ره‌نسا، لێ ره‌هێن ئه‌ڤێ بزاڤێ داكوكیێ ژ مافێ ژنان دكه‌ت ڤه‌دگه‌ریت بۆ ساڵا 1908 ێ ده‌ما ل ب هه‌زاران ژنێن ئه‌مریكى ل باژێرێ نیویورك خۆ پیشاندان كرین و داخوازا باشكرنا ره‌وشا كارى و سه‌ره‌ده‌ریه‌كا باشتر ل گه‌ل ئافره‌تا كاركه‌ر بهێته‌ كرن، كو ب خۆ نیشاندانا (گول و نان ) دهێته‌ ناڤ كرن ,ژبه‌ركو هه‌ر ئێك ژ ئه‌وان د ئه‌ڤێ خۆ نیشاندانێ دا پارچه‌ نانه‌ك و گوله‌ك هه‌لگرت بوون ..
*رۆژا جیهانى یا ژنان و ره‌وشا ژنا كورد :پتشى جه‌نگا جیهانى یا دویێ و خورتبوونا بزاڤا رزگارى خوازا كورد، هه‌روه‌سا به‌ربه‌ڵاڤ بوونا تێگه‌هێن ( یه‌كسانى , مافێ ئافره‌تێ , بزاڤێن فینیمزمى … ) ب تایبه‌ت ژ ئالیێ ته‌ڤگه‌ر و بزاڤێن چه‌پره‌وڤه‌ ئه‌ڤ بزاڤه‌ به‌رفره‌هتر بو و قه‌باره‌كێ تام گشتى بخۆڤه‌ دیت و كومه‌كا رێكخراو و سازیێن ب ژنان ڤه‌ هاتنه‌ دامه‌زراندن و مینا رێكخراوێن دى یێن جڤاكى كه‌فتنه‌ ب په‌یام و فورمه‌كا دیار هاتنه‌ نیشاندان ..
لێ ئه‌ڤروكه‌ هه‌كه‌ ئه‌م سه‌ح بكه‌ینه‌ ره‌وشا ژنا كورد دناڤ جڤاكى دا، كو پتر ژ چارێكه‌ سه‌ده‌یه‌ ئه‌م بخۆ یێ حوكمى ل خوه‌ دكه‌ین, دێ بینین ( وه‌كو كه‌توارێ به‌رچاڤ ) كۆمه‌كا گۆهورینا ب سه‌ر جڤاكى دا هاتینه‌ و ئێك ژ ئه‌ڤان گۆهۆرینا گرێدایى ره‌وشا ژنێ (ره‌گه‌زێ مێ):
*زێده‌بوونا رێژا ژنا خوینده‌وار : ژ ئه‌نجامێ چونا خواندنگه‌هێ كو پتریا خێزانان هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن كچێن خوه‌ فرێ دكه‌نه‌ خواندنگه‌هێ و ژ خواندنێ ناهێنه‌ بێ به‌هر كرن ژ ئالیێ سه‌میانان ڤه‌ .. و ئه‌ڤه‌ ژى ب گۆهۆرینه‌ك مه‌زن و به‌رچاڤه‌ دهێته‌ ددیتن و ئاراسته‌كرنا خێزانى و جڤاكى دا به‌رامبه‌ر ره‌گه‌زێ مێ ..
*رێژا مه‌زن و به‌رفره‌ه یا ژنا كارمه‌ند و فه‌رمانبه‌ر ل دام وده‌زگه‌هێن فه‌رمى و جهێن كارى ..و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى ب خالا ئێكێ ڤه‌ یا گرێدایه‌.
*هه‌ژمارا به‌رچاڤ یا سازى و رێكخراوێن ب فورما ژنێ ڤه‌ گرێدایى ..
*ته‌رخان كرنا رێژا 30% بۆ ژنان ل ئه‌نجومه‌نێن ( په‌رله‌مانى , پارێزگه‌هان …) .
ئه‌ڤه‌ وه‌كو وێنه‌یێ ژ سه‌رڤه‌ و به‌رچاڤ..لێ دناڤه‌رۆكێ دا هه‌كه‌ ئه‌م به‌رێ خوه‌ بده‌ینه‌ ره‌وشا ژنێ دناڤ جڤاكى دا دێ بۆ مه‌ دیار بیت كو ژنا كورد ( كچا كورد ) ئه‌ڤرۆ یا تووشى گه‌له‌ك ئاریشه‌ و ده‌رده‌سه‌ریا دبیت , و ئه‌ڤێن ل خوارێ ژى چه‌ند نموونه‌یه‌كن :
*رێژا زێده‌ یا سوتن و خوه‌ سوتنێ :هه‌لبه‌ت پتریا ئه‌ڤان حاله‌تێن تراژیدى ژ ئه‌نجامێ گڤاشتنێن جڤاكى و سه‌ره‌ده‌ریا نه‌ساخله‌م یا ژینگه‌ها ده‌وروبه‌ره‌ ..
*ژنا بێ سه‌میان و نه‌بونا پشته‌ڤانیێ:ئه‌ڤ ژنێن ژ ئه‌گه‌رێن ژێك جودا هه‌ڤژینێن خوه‌ ژ ده‌ست داین , بتایبه‌ت ئه‌ڤێن خودان زارۆ و ده‌ست كورت , ئه‌و پشته‌ڤانى لێ ناهێته‌ كرن كو ب شێوه‌یه‌ك شایسته‌ خوه‌ و زارۆیێن خوه‌ خودان بكه‌ت ..
*ژنا دانعه‌مر و پشت گوه خستن : هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ ژنێن دگه‌هنه‌ ژیێ دانعه‌مریێ ( بتایبه‌ت یێن خێزانێن هه‌ژار ) پێدڤیه‌ ل هه‌مو ره‌وش و كاودانا پشته‌ڤانى و هاریكاریا ماددى بۆ ئه‌وان یا به‌رده‌وام بیت .. لێ ئه‌ڤ ژنا دانعه‌مر هه‌روه‌سا ژنا بێ سه‌میان ژى یا كو ل خالا پێشین مه‌ ئاماژه‌ پێ كرى دێ بیته‌ ژ سال و نیڤ پتر هێشتا مۆچێ چاڤدێریا جڤاكى وه‌رنه‌گرتین !
*دامه‌زراندن و په‌یدا كرنا ده‌لیڤا كارى :ب مخابنى ڤه‌ د ئه‌ڤى بیاڤى دا هه‌تا نوكه‌ هێشتا هنده‌ك پیڤه‌رێن دوور ژ پره‌نسیپ و دادپه‌روه‌ریێ دهێنه‌ ب كار ئینان …
ل دووماهیێ دبێژم نه‌ د سروشتى دا و نه‌ ژى د زانستێ دا تشته‌ك نینه‌ ب ناڤێ یه‌كسانى و وه‌كهه‌ڤى , به‌لكو ژ رۆژا خودایێ مه‌زن ئه‌ڤ جیهانه‌ ئافراندى هه‌ر تشته‌كى ره‌نگ و شێوه‌ و سروشتێ خوه‌ هه‌یه‌ .. و ژن و زه‌لام ژى هه‌ر ئێك ته‌مامكه‌رێ یێ دى یه‌ ,و بنه‌مایێ خۆشگوزه‌رانى و پێكڤه‌ ژیانێ ژى لێك تێ گه‌هشتن و باوه‌ریه‌.

163

وه‌كو دهێته‌ زانین هه‌تا به‌ریا سیه چل سالان ژى هه‌رێما كوردستانێ و ئیراق ب گشتى دهاته‌ هه‌ژمارتن ئێك ژ پاقژترین وه‌ڵات د بوارێ ماددێن بێ هوشكه‌ر دا (چ وه‌ك بكار ئینان یان بازرگانى پێ كرن ) و هه‌تا راده‌یه‌كى ئه‌ڤروكه‌ ب ده‌گمه‌ن مرۆڤ ناڤێ كه‌سه‌كى ل باژێر و باژێركه‌كێ مه‌ بزانیت كو ب ئه‌ڤى بابه‌تى ڤه‌ په‌یوه‌ندیدار بیت د ئه‌ڤان قوناغێن ئاماژه‌ پێ كرى دا ..
لێ ئه‌ڤرۆكه‌ و لدووڤ ئه‌و ئامارێن ژ ئالیێ لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار هه‌روه‌سا ده‌زگایێن راگه‌هاندنێ ڤه‌ دهێنه‌ به‌ڵاڤ كرن بۆ مه‌ دیار دبیت كو بكار ئینان و بازرگانى كرن ب ماددێن بێ هوشكه‌ر ژحاله‌تان ده‌رباز بویه‌ بو دیاردێ و ئێك ژ دیارده‌یێن نه‌رێنى و پڕى مه‌ترسى یێن ساڵ بۆ سالێ دناڤ جڤاكى به‌ربه‌ڵاڤتر دبیت و زێده‌تر خه‌لكێ مه‌ دكه‌ته‌ قوربان نه‌خاسمه‌ ژ ته‌خا گه‌نج و سنێله‌یان ..
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤه‌ ژى ڤه‌رێژا كۆمه‌كا هۆكار و فاكته‌رێن جودا جودایه‌ و
ئه‌وان گوهۆرینێن مه‌زن و به‌رده‌وام ل ئه‌ڤان سالێن دووماهیێ ب سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و ئیراقێ ب گشتى دا هاتین كو كه‌توارێ شه‌ڕى و نه‌ ئارامى یا سیاسى ژ فاكته‌رێن ب هێزن یێن به‌ربه‌ڵاڤ بونا ئه‌ڤێ دیاردێ , ژبه‌ركو شه‌ڕ و جه‌نگ هه‌ر كاره‌سات و مالوێرانیێ ب دووڤ خوه‌را دئینیت !
و تشتێ گرێداى ب كه‌توارێ جڤاكێ هه‌رێَما كوردستانێ و به‌ربه‌ڵاڤ بونا ئه‌ڤێ دیاردێ و ب ئه‌ڤێ رێژا به‌رچاڤ , ب هزرا من
ئه‌ڤ چه‌نده‌ ڤه‌دگه‌ریت بۆ كۆمه‌كا ئه‌گه‌ر و هۆكاران وه‌ك :
1-هه‌ڤسنوورى ل گه‌ل وه‌ڵاتێن كو ئه‌ڤ دیارده‌ دناڤ ئه‌وان دا ب ره‌نگه‌ك به‌رفره‌ه و به‌رچاڤ به‌ربه‌ڵاڤه‌ .
2-لاوازى یا چاڤدێریێ ل خالێن گومركێن سنوورى و نه‌بوونا شاره‌زایى یا پێدڤى د ئه‌ڤى بوارى دا .
3-لاوازى یا رولێ دایك و بابان د په‌روه‌رده‌ و چاڤدێرى كرن و ئاراسته‌ كرنێ دا ب تایبه‌ت ل گه‌ل سنێله‌ى كو قوناغه‌كا گرنگ و هه‌ستیاره‌ (هه‌لبه‌ت ئه‌ڤێ لاوازیێ ژى ئه‌گه‌رێن خوه‌ یێن دیار هه‌نه‌ , بتایبه‌ت ته‌كنه‌لوژیایێ ئه‌ڤرۆ پتر گه‌نج و سنێله‌ بخۆڤه‌ گرێداینه‌ و رۆلێ دایك و بابان هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن كێم كریه‌..)
4-لاوازى یا ره‌وشت و بهایێن به‌رز یێن ئایینى ,روحى, جڤاكى.. هه‌كه‌ ته‌ماشاى ئه‌ڤان كه‌سان بكه‌ین یێن د چارچوڤێ ئه‌ڤێ دیاردێ دا دێ بینین كو ژ ئه‌ڤان ئالیێن ئاماژه‌ پێ كرى لاوازیه‌ك به‌رچاڤ هه‌یه‌ ..
4-بێ كارى : بێ كارى ئێك ژ ئه‌وان سه‌ده‌مایه‌ كو به‌رێ خودانێ دده‌ت رێكێن شاش و هه‌ڤسه‌نگى یا وى تێك دده‌ت بتایبه‌ت بۆ كه‌سێ سنێله‌و گه‌نج .. ل ڤێرێ رولێ حكومه‌تێ گه‌له‌ك یێ گرنگه‌ ژ بۆ دامه‌زراندن و په‌یدا كرنا ده‌لیڤا كارى، هه‌روه‌سا پشته‌ڤانى كرنا گه‌نجان ب ب قه‌رزان بۆ پرۆژێن بچووك ..
5- چاڤلێكرن: به‌ربه‌ڵاڤبون و گه‌شه‌كرنا هه‌ر دیارده‌یه‌كا جڤاكى ( یا ئه‌رێنى یان یا نه‌رێنى ) ده‌ست پێك ژ خالا چاڤلێكرنێ ده‌ست پێ دكه‌ت و ل دووڤ را گه‌شه‌ دكه‌ت .. ل ڤێرێ رولێ دایك و بابان گه‌له‌ك یێ گرنگه‌ ژ بۆ ئاگه‌هدار بوون ل سه‌ر ره‌وشا ئه‌ڤى سنێله‌یى و ئه‌و گۆهورینێن ب سه‌ردا هاتین,ب مه‌ره‌ما چه‌وانیا رێگرتن و دوور كرنێ ژ تۆش بوونێ هه‌ر ل قوناغا ده‌ستپێكیێ .
6-لاوازیا رولێ ده‌زگایێن په‌یوه‌ندیدار .. بتایبه‌ت نه‌بوونا كه‌سێن تایبه‌تمه‌ند ل ئه‌ڤان دام و ده‌زگه‌هان وه‌ك ڤه‌كوله‌رێن ده‌روونى و جڤاكى كو بشێوه‌یه‌ك زانستى سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل ئه‌ڤان تووشبویێن ئه‌ڤێ دیاردێ بكه‌ن ب مه‌ره‌ما كو جاره‌كادى ڤه‌نه‌گه‌رن بكارئینانێ.
7-لاوازیا رولێ ده‌زگایێن په‌روه‌ردێ و راگه‌هاندنێ و مینبه‌رێن ئایینى .. د دیاركرنا ئاكامێن مه‌ترسیدار یێن ب كارئینانا ئه‌ڤان ماددان بتایبه‌ت ل سه‌ر پاراستن و سه‌لامه‌تى یا خێزانێ .
هه‌لبه‌ت چاره‌سه‌رى ژى ,ل سه‌ر راوه‌ستانا ئه‌ڤان خالێن ل سه‌رى ئاماژه‌ پێ كریه‌ .. و ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژى نه‌خشه‌ و پلان و ئیراده‌یه‌كا بهێز بۆ دڤێت پێخه‌مه‌ت تاكه‌كێ ساخله‌م .. خێزانه‌كا ساخله‌م .. جڤاكه‌كێ ساخله‌م .

148

پشتى كو ل سالا 1999ژئالیێ رێكخراوا چاند و په‌روه‌رده‌و وزانستێ ( یونسكو )یا سه‌ر ب نه‌ته‌وه‌ێن ئێكگرتى ڤه‌ رۆژه‌ك بۆ زمانێ دایكێ هاتى ده‌ست نیشان كرن كو رۆژا 21 ى سوباتێ یه‌ ,و هه‌ر وه‌سا ژئالیێ نه‌ته‌وێن ئێَكگرتى ڤه‌ سالا 2008 ێ ب شێوه‌یه‌ك فه‌رمى ڤه‌ هاته‌ ده‌ست نیشان كرن بۆ ئه‌ڤێ چه‌ندێ . و بئه‌ڤى شێوه‌ى سالانه‌ ل ئه‌ڤێ رۆژێ بیست وئێكێ سوباتێ ب رۆژا زمانێ دایكێ دهێته‌ نیاسین ولسه‌ر ئاستێ جیهانێ ب شێوزازێن جۆراوجۆر ئه‌ڤ رۆژه‌ دهێته‌ ساخ كرن بتایبه‌ت ژئالیێ ئه‌وان ملله‌تێن زمانێن ئه‌وان لبه‌ر گه‌فا ژناڤچون و به‌رزه‌بوونێ كو لدوف ئامارێن دهێنه‌ به‌لاڤ كرن كو ئه‌ڤروكه‌ پترى نیڤه‌كا زمانێن ژبه‌رى یا نها خه‌لكه‌ك پێ دئاخڤت و شارستانى پێ هاتینه‌ ئاڤاكرن ل قادێ نه‌ماینه‌ وژناڤچوینه‌ هه‌ر وه‌سا كۆمه‌كا زمانێن دى بتایبه‌ت یێن ئه‌وان ملله‌تێن بن ده‌ست و سه‌ربه‌خوى وه‌رنه‌گرتین لبه‌ر گه‌فا نه‌مان و ژناڤچونێ نه‌ ئه‌گه‌ر سازى و ناڤه‌ندێن په‌یوه‌ندیدار ڤێرا نه‌گه‌هن و خوه‌ لێ نه‌كه‌ن خودان
كو هنده‌ك زاراڤێن زمانێ مه‌یێ كوردى ژى دكه‌ڤن دئه‌ڤێ خانێ دا.
هه‌ر وه‌سا تشتێ بئه‌ڤى بابه‌تى ڤه‌ گرێداى ره‌وشا زمانى یا خه‌لكێ مشه‌خت و كوچبه‌ره‌ ده‌ما قه‌ستا وه‌ڵاته‌كێ دى دكه‌ن و ل ئه‌وێرێ وه‌كو كه‌مینه‌ ( أقلیه‌ ) دهێنه‌ دیار كرن و دناڤ جڤاكێ مه‌زن یێ كو ئه‌و هه‌مبێز كرین هێدى هێدى زمان و كه‌لتورێ خۆ یێ ره‌سه‌ن و زمانێ دایكێ ژده‌ست دده‌ن و دناڤ ئه‌ڤى جڤاكێ مه‌زن دا دبوهژن ( صهر دبن ) ب تایبه‌ت بۆ نفشێ نو و زاروكان كو ل رۆژگارێ ئه‌ڤرو ب سه‌دان هه‌زار كوردێن مه‌یێن مشه‌خت و په‌نابه‌ر ل وه‌ڵاتێن جودا جودا یێن جیهانێ ژئه‌ڤى ده‌ردى دنالن ,وژئالیێ نه‌ته‌وى و جڤاكى ژى ڤه‌ ئه‌ڤه‌ كاره‌ساته‌ك مه‌زنه‌ ژبه‌ركو نفشه‌كێ مرۆڤێن ئه‌ڤى ملله‌تى دێ كه‌لتور و زمانێ خۆ ژده‌ست ده‌ن وهه‌كه‌ر مرۆڤ ما بێ كه‌لتور و بێ زمان وى وه‌ختێ هه‌بون وسه‌نگا كه‌سى یا جڤاكى و نه‌ته‌وى ژى هند بهایێ خۆ نامینت ونه‌شێت ببیت فاكته‌ره‌كێ كاریگه‌ر دجڤاكێ خۆدا وهه‌ر وه‌سا پێشكێش كرنا خزمه‌تێن پێتڤى به‌لكو پتر دئه‌ڤى بیاڤى دا دێ خزمه‌تا ئه‌وى وه‌ڵاتى كه‌ت یێ ب زمانێ وى دئاڤیت هه‌روه‌كو زانایێ جڤاكناسێ ناڤدار ئیسماعیل بێشكچى دبێژت مرۆڤ ب چى زمان باخڤیت دێ پتر وه‌كو خه‌لكێ وى ملله‌تى هزر كه‌ت..
َ*فێرگه‌ها رۆژین وخزمه‌تێن بوارێ زمانى وچاند وكه‌لتورێ نه‌ته‌وى:
گه‌له‌ك جاران لسه‌ر مالپه‌رێن جڤاكى هنده‌ك چالاكى و بزاڤێن په‌روه‌رده‌یى وكه‌لتورى ب ناڤێ فێرگه‌ها رۆژین ل باژێرێ میوشن یێ ئه‌لمانى دهێنه‌ به‌لاڤ كرن كو ئه‌ڤه‌ ده‌ه دوازده‌ ساله‌ ئه‌ڤ فێرگه‌هه‌ ئه‌ڤان خزمه‌تان پێشكێشى په‌نابه‌رێن كورد بتایبه‌ت زارۆك و سنێل و گه‌نجان دكه‌ت كو ژ كه‌لتورو زمانێ خۆ یێ دایكێ نه‌هێن دابڕین .. ده‌ما من پسیار ژ ماموستایێ هه‌لبه‌ستڤان ونڤیسه‌ر كاك صابر سندى كرى كو ئێكه‌ ژدامه‌زرێنه‌ر و ماموستایێن ئه‌ڤێ فێرگه‌هێ سه‌باَره‌ت كارێ وان و ئه‌و خزمه‌تێن ئه‌و پێكێش دكه‌ن ب كورتى شێوێ ئه‌ڤێ فێرگه‌هێ دئه‌ڤان خالێن خوارێ دا دیار دبیت دا دیار كرن كو نموونه‌یه‌كه‌ بۆ خزمه‌ت و چالاكیێن زمانى و كه‌لتورى َب شێوه‌یه‌ك خۆبه‌خشانه‌ و ب مفا بۆ په‌نابه‌ران و زارۆكێن ئه‌وان دهێن پێشكێش ل ئه‌لمانیا :
– ئه‌ڤ فێرگه‌هه‌ ل سالا 2005 ێ هاتیه‌ دامه‌زراندن ژئالیێ چه‌ند ماموستایێن خه‌مخورڤه‌ . و بشێوه‌یه‌ك خۆبه‌خش .
– خزمه‌تێن وێ بێ به‌رامبه‌رن و بۆ زارۆیێن هه‌ر چار پارچێن كوردستانێ نه‌ .
– دبیاڤێ فێركرنا زمانى و پیتان و شێوێ فونه‌تیكى وانه‌یان پێش كێش دكه‌ن وهه‌روه‌سا گرنگیێ ب وێنه‌یى ژى دده‌ن ( ره‌سم ).
– هه‌روه‌سا بۆ ئاشنا بون لسه‌ر كه‌توارێ كوردستانێ لسه‌ر هنده‌ك باژێرێن كوردستانێ ژى وانه‌یان پێشكێش دكه‌ن , بۆ نموونه‌ هه‌كه‌ر لسه‌ر باژێرێ ئامه‌دێ بت دێ بابه‌ت ب شورها ئامه‌دێ ڤه‌ هێته‌ گرێدان و نیشاندان,یان ب زاخۆڤه‌ گرێداى بیت دێ ب وینێ پرا ده‌لال ڤه‌ هێته‌ گرێدان داكو ئه‌وى زارویى یان سنێله‌ى پتر زانیارى لسه‌ر ئه‌وى باژێرى هه‌بن …
– هه‌تا نوكه‌ ب سه‌دان كچ و كورێن په‌نابه‌را ژئه‌ڤێ فێرگه‌هێ ده‌رچوینه‌ و مفا دئه‌ڤى بیاڤێ زمانى و كه‌لتورى وه‌رگرتینه‌ ..
– به‌رامبه‌ر ئه‌ڤان خزمه‌ت و چالاكیێن ئه‌ڤ فێرگه‌هه‌ پێشكیش دكه‌ت ماموستایێن ئه‌ڤێ فێرگه‌هى ل سالا ده‌رباز بوى ژئالیێ پارێزگارێ ئه‌ڤى باژێرى ڤه‌ هاتنه‌ خه‌لات كرن …
و هیڤى یه‌ نموونێن ئه‌ڤێ ئه‌زموونا سه‌ركه‌فتى پتر به‌لاڤ بن ب تایبه‌ ل ئه‌وان جه وده‌ڤه‌رێن گه‌فێن لاواز كرن وبوهژینێ لسه‌ر لسه‌ر زمانى هه‌ین .

174

دماوێ ئه‌ڤان دو سێ سالێن ده‌ربازبوى دا و ژئه‌نجامێ ژنێزیك ئاگه‌هدار بون ژ ره‌وشا ئه‌ڤان ئاواره‌یێن ل ناڤ باژێرى دژین جودا دگه‌ل ره‌وشا ئه‌وێن دناڤ كه‌مپان دا دژین بۆ مه‌ دیار دبیت كو ئه‌ڤ خێزانێن نه‌چوینه‌ ناڤ كه‌مپان و بهه‌ر رێ یه‌كا هه‌ى دناڤ باژێر و باژێركا دا ماین ل سنوورێ پارێزگه‌هێ و قه‌زایێن ب سه‌رڤه‌ ( دئاڤاهیێن ب كرێ , هه‌یكه‌ل , ئوده‌یه‌ك یان دو ئۆده‌ یێن ساكار و ساده‌ ,كاڤله‌ ئاڤاهى یه‌ك ….)ب تایبه‌ت ئه‌وێن هه‌ژار و ده‌ست كورت و بهیڤى یا كه‌دو كه‌سپا رۆژێ ڤه‌ ,ره‌وش و ته‌رزێ ژیانا ئه‌وان ژگه‌له‌ك ئالیان ڤه‌ خرابه‌ و پێتڤى ب هاریكاریێن بله‌ز هه‌یه‌.. و ژبه‌ركو ئه‌ڤ خێزانه‌بشێوه‌یه‌ك كۆم و دیار كرى ل جهه‌كى نه‌هاتینه‌ ئاكنجى كرن زوى ب زوى ئه‌ڤ ره‌وشا وان ژى ناهێته‌ به‌ر چاڤ و نابیته‌ مژارێ لسه‌ر راوه‌ستانێ ب تایبه‌ت ژئالیێ راگه‌هاندنێ و كه‌نالێن مه‌دیایێ ڤه‌ , به‌روڤاژى ئه‌وێن ل كه‌مپا دژین كو گه‌له‌ك
جاران ئه‌و كێماسى و داخوازیێن هه‌ى ب شێوه‌یه‌ك زووتر دكه‌ڤنه‌ به‌رچاڤ و ئازراندن وهه‌ر وه‌سا ژئالیێ دوڤچون و چاره‌سه‌ریێ ژى ..
و ئه‌ڤێن خوارێ ژى چه‌ند میناكه‌كن ژ ئه‌وێ ره‌وش و ئه‌وى سه‌رو به‌رێ ئه‌وان ئاواره‌یێن ل باژێر وباژێركان ئاكنجى بوین تێدا دژین :
*ژئالیێ په‌یوه‌ندیێن جڤاكى ڤه‌:ئه‌ڤ مژاره‌ دوو ئالیان بخۆڤه‌ دگریت
ئالیێ ئه‌رێنى ( إیجابى ) گرێدانا په‌یوه‌ندیێن جڤاكى ل ناڤبه‌را ئه‌ندامێن خێزانێ یێن مه‌زن دگه‌ل جیران و كه‌سێن ژده‌رڤه‌ و جهێ كارى ..وئالیێ نه‌رێنى ( سلبی )دابڕینا زارۆكان ژگرێدانا په‌یوه‌ندیان دگه‌ل زارۆكێن هه‌ڤژیێ خۆ ژده‌رڤه‌ى خێزانێ,هه‌تا راده‌یه‌كى گه‌له‌ك خێزان ب به‌هانه‌یا دلپێڤه‌بین و(حرص )رێكێ ناده‌ن زوى ب زوى ئه‌ڤ زارۆكه‌ ژمال دور بكه‌ڤن نه‌كو توشى چ ئاریشه‌یان ببن !
ب ئه‌ڤى ره‌نگى ئه‌ڤ زارۆكه‌ تۆشى دابڕانێ دبن دگه‌ل جڤاكێ گشتى و په‌یوه‌ندیێن جڤاكى سنوردار دبن و دهه‌مان ده‌م دا ئه‌ڤ زارۆكه‌ ژ
كه‌لتورێ جڤاكێ خۆ یێ لوكال (یێ دكه‌مپێ ژى دا) بێ به‌هر دبت و ئه‌ڤه‌ژى وه‌كو ژده‌ستدانا كه‌لتورێ جڤاكێ خۆ یێ ره‌سه‌نه‌ و هه‌ر
وه‌سا مفا نه‌وه‌رگرتن وخو نه‌گونجاندن دگه‌ل كه‌لتورێ جڤاكێ دى!
به‌روڤاژى ژیانا ئاواره‌یێن دكه‌مپێ دا كو هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن هه‌مو ب ئێك كه‌لتور و ره‌وشه‌نبیریا جڤاكى ڤه‌ گرێداینه‌ .
*ژئالیێ ده‌روونى ڤه‌ :ژیان ل باژێرى هه‌تا بۆكه‌سێن خو جه وته‌خا ناڤنجى ژى ڤه‌ ژئالیێ ده‌روونى ڤه‌ گه‌له‌ك یا ئالووزه‌ و هه‌ست ب نه‌بوونا دادپه‌روه‌ریا جڤاكى دهێته‌ كرن ژئه‌نجامێ ململانێَ یا به‌ردوام ..ڤێجار چه‌وا بۆ كه‌سێن ئاواره‌ و بێ جه و وار نابیته‌ جهێ ئالووزیێ كو به‌رده‌وام یێ خه‌لكه‌كێ دبینت جودا ژخو ژئالیێ ئاڤاهى , خوارن و ڤه‌خوارن , جل و به‌رگ , خزمه‌تێن گشتى … ل ده‌مه‌كى دیتنا ئه‌ڤێ جوداهیێ ل ناڤ ئاواره‌یێن خوجهێن كه‌مپان دا ناهێته‌ دیتن ژبه‌ركو هه‌تا راده‌یه‌كى مه‌زن هه‌مو دئێك ئاستێ ئابورى وجڤاكى دانه‌ وسیمایێن ململانێ یا جڤاكى ناهێنه‌ به‌رچاڤ.
*ژئالیێ ئابوورى ڤه‌ : هه‌ر چه‌نده‌ دبیت كو بۆ ئاواره‌یێن ناڤ باژێرى پتر ده‌لیڤا كارى هه‌بیت و هه‌روه‌سا پتر ده‌لیڤه‌ هه‌بیت كو خه‌لكه‌ك ده‌ورو به‌ر (جیران) ده‌ستێ هاریكاریێ بۆ ئه‌وان درێژ كه‌ت
لێ ب حوكمێ درێژبونا ره‌وشێ ( كو نێزیكى سێ سالایه‌ ) و هه‌ر وه‌سا هاتنا قه‌یرانا ئابوورى دناڤ جڤاكێ خوجه ژى دا .. ئێدى ئه‌ڤ ده‌لیڤا كارى ژى وه‌ك خۆ نه‌مایه‌ و هه‌روه‌سا ئه‌ڤ هاریكاریێن ده‌ورو به‌ر ژى ره‌نگه‌ نه‌ بشێوه‌یه‌ك ئێك ئاست و لدوڤ پێتڤى و هه‌وجه‌یى یێن خێزانێ بیت ئه‌ڤجا نابن چاره‌سه‌ر بۆ خوش گوزه‌رانى كرنێ,
به‌روڤاژى ئاواره‌یێن كانجیێن كه‌مپێ كو ره‌نگه‌ ل دوڤ داهاتیێ هه‌ى و هاریكاریێن بۆ دهێنه‌ پێش كێش كرن مه‌زاختنێ بكه‌ن به‌لانسه‌كێ دانن و لسه‌ر شێوه‌یه‌كێ مه‌زاختنێ ژیانا خۆ برێڤه‌ببن .
*ژئالیێ خزمه‌تێن ساخله‌مى ڤه‌ : ل دوڤ دیتنا مه‌ رێژه‌یه‌ك به‌رچاڤ كه‌سێن خودان نه‌خوشیێن گران و پێتڤى چاره‌سه‌ریێ( ئه‌كزیما , نه‌خوشیێن پیستى , بێهن ته‌نگى, شه‌كر..)یێن دناڤ ئه‌ڤان خێزانێن ئاواره‌دا ل باژێران لێ ژئه‌نجامێ ده‌ست كورتیێ نه‌هاتینه‌ چاره‌سه‌ر كرن و هه‌روه‌سا ژئالیێ رێكخراوو سازیێن تایبه‌تمه‌ندڤه‌ ژى سه‌ره‌دان بو نه‌هاتیه‌ كرن …لێ ره‌نگه‌ كونترول كرن و سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل ئه‌ڤان حاله‌تێن نه‌خۆش ل كه‌مپان ب ساناهیتر بیت ژبه‌ركو ل ئێك جهن و ئامارو داتاژى پتر ل به‌رده‌ستن, ئه‌ڤه‌و گه‌له‌ك خالێن دى …

130

ل ده‌سپێكا ئه‌ڤێ مه‌هێ بڕیاره‌ك ژ ئالیێ ئه‌نجومه‌نێ پارێزگه‌ها دهوكێ ڤه‌ هاته‌ ده‌ركرن سه‌باره‌ت كێم كرنا رێو ره‌سمێن گێرانا روژێن تازیان ل سنوورێ پارێزگه‌هێ , ئه‌و ژى ژ سێ رۆژان ببنه‌ دو رۆژ , و هه‌لبه‌ت پشتى َ نیڤرو ..
هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤ بڕیاره‌ د وارێ پراكتیكى دا نه‌كه‌فتیه‌ د بوارێ بجهئینانێ دا لێ هنده‌ك بۆچون بو هندێ دچن چه‌وا ژبه‌رى چه‌ند ساڵان دیسا ب بریار گێرانا ئه‌ڤان رێو ره‌سمان ل هۆلێن مزگه‌فتان ژ سێ روژێن دانێ سپێدێ و پشتى نیڤرو هاته‌ كورت كرن بتنێ بو ده‌مێ پشتى نیڤرو ل ماوێ هه‌ر سێ رۆژان دا , هۆسا ئه‌ڤ بڕیاره‌ ژى دێ جهێ خوه‌ گریت و گێرانا تازیان ل هۆلێن مزگه‌فتا ببیته‌ بتنێ دو رۆژ و ئه‌و دو روژه‌ ژى ل ئه‌وان سێ چار ده‌مژمێرێن ئێڤارى بیت !
ئه‌ڤێ مژارێ دو ئالیێن خوه‌ یێن پێكڤه‌ گرێدایى هه‌نه‌ ؛ ئالیێ ئایینى، هه‌روه‌سا ئالیێ جڤاكى ..
و ده‌ما مژاره‌ك ئه‌ڤان هه‌ردو ئالیان بخۆڤه‌ بگریت هه‌لبه‌ت دێ بیته‌ جهێ ل سه‌ر ئاخفتنێ و سوحبه‌تا گه‌رما جڤاكى بتایبه‌ت كو پتریا جڤاكى بخۆڤه‌ دگریت هه‌كه‌ نه‌بێژین هه‌موو جڤاكى ..
*بۆچونێن پشته‌ڤانێن كورت كرنا رۆژێن تازیێ :
خودانێن ئه‌ڤان بۆچونان پشتا خوه‌ ب ئه‌ڤان خالێن ل خوارێ گرێ دده‌ن :
– ل ماوێ سێ رۆژان و به‌رده‌وام گرێدانا كه‌س و كارێن كه‌سێ وه‌غه‌ر كرى ب رێو ره‌سمێن پێشوازى كرنێ تووشى ماندى بونه‌كا مه‌زن دبن ..
– هه‌روه‌سا هه‌ر چه‌ند رۆژێن تازیێ پتر بن پتر مه‌زاختن دهێنه‌ كرن و ئه‌ڤه‌ ژى بارگرانى یه‌ بۆ خێزانێ ژ ئالیێ ئابوورى ڤه‌ .
– دیساڤه‌ هنده‌ك ژ پشته‌ڤانێن ئه‌ڤێ بۆچونێ دبێژن ژ ئالیێ ئایینى ژى ڤه‌ چ ده‌قێن دیار نینن كو داكوكیێ ل سه‌ر سێ رۆژان بكه‌ن ,به‌لكو زێده‌تر دچن و دبێژن ل سه‌ر ده‌مێ به‌رێ هه‌ر ئه‌و چه‌ند به‌س بو كو بتنێ ل سه‌ر گورستانێ چوبان ده‌ستێ خودانى كه‌سێ وه‌غه‌ر كرى سه‌ره‌خوشى یا وى كربان.
*بۆچونێن دژى كورتكرنا روژێن تازیێ :
خودانێن ئه‌ڤان بۆچونان ژى پشتا خوه‌ ب ئه‌ڤان خالێن ل خوارێ ڤه‌ گرێ دده‌ن :
– ژ ئالیێ ئایینى ژى گوتنا پێغه‌مبه‌رى ( س , خ ) هه‌یه‌ دبێژت سێ رۆژان خه‌ما كه‌سێ وه‌غه‌ر كرى بهێته‌ كرن (و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى دكه‌ڤیته‌ د قالبێ تازیێ دا ) .
– ژ ئالیێ كه‌لتوورى و جڤاكى ژى ڤه‌ ئه‌م وه‌كو جڤاك ,بتایبه‌ت ل ده‌ڤه‌را به‌هدینان هێشتا ژیانا مه‌ ل سه‌ر په‌یوه‌ندیێن جڤاكى گرێدایى یه‌ و چونا تازیێ ژى ده‌ربرینه‌ بۆ ب هێز بۆن و به‌رده‌وامیا ئه‌ڤان په‌یوه‌ندیێن جڤاكى .
– ژبه‌ر كورتى یا ده‌مى و كار و ئیلتزاماتێن كه‌سى , گه‌له‌ك جاران رۆژا ئێكێ و دوێ ژى مرۆڤ یێ ئاگه‌هدار نینه‌ كو تازیه‌ك یا هه‌ى ..ڤێجا چه‌وا هه‌كه‌ هاته‌ كورت كرن بۆ دو رۆژان, و ئه‌و دو رۆژه‌ ژى ئه‌و سێ چار ده‌مژمێرێن پشتى نیڤرو بن ؟!
– هه‌تا هه‌كه‌ تازى هاته‌ كورت كرن بۆ دو روژان ژى, هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ خه‌لكه‌ پشتى هینگێ دێ قه‌ستا مالا خودانێ تازیێ كه‌ت و ل ئه‌ڤى حاله‌تى ئه‌ڤه‌ پتر ماندى بون و زه‌حمه‌ت بۆ خودانێن تازیێ په‌یدا بو ,بتایبه‌ت بۆ ژن و زارۆیان ژى به‌روڤاژى وێ چه‌ندێ هه‌كه‌ ل هۆلا مزگه‌فتێ هاتبا كرن .
ئه‌ڤه‌ و كۆمه‌كا گروڤێن ( ده‌لیلێن دى ) كو هه‌ر ئالیه‌ك پشتا خوه‌ پێ گرێ دده‌ت و به‌ره‌ڤانیێ ژ بۆچونا خوه‌ دكه‌ت , هه‌لبه‌ت دناڤ هه‌ردو ئالیان دا كه‌سێن ئایینى هه‌نه‌ ..
لێ ب دیتنا من بۆ مژارێن ب ئه‌ڤى ره‌نگى كو په‌یوه‌ندى نه‌ بتنێ ب رێژه‌یه‌كا هه‌رى مه‌زن یا جڤاكى ڤه‌ هه‌یه‌ به‌لكو گرێداى هه‌موو جڤاكیه‌ ,له‌وما پێدڤى بو ب شێوه‌یه‌ك تێر و ته‌سه‌ل ئه‌ڤ بابه‌ته‌ هاتبا گه‌نگه‌شه‌ كرن و ژ هه‌موو ئالیان ڤه‌ هاتبا ل سه‌ر راوه‌ستان و راو و بۆچونا پتریا ئالیان هاتبا وه‌رگرتن ( ئایینى ,جڤاكى , ده‌روونى , ئابوورى …) .

152

ژ به‌رى چه‌ند رۆژان هه‌ڤاله‌كى بۆ من به‌حسێره‌وشا چه‌ند خێزانان كر كو سه‌روبه‌رێ وان ژئالیێ ئابوورى ڤه‌ گه‌له‌ك خرابه‌ وگوت ئه‌ز حه‌ز دكم هه‌كه‌ر ده‌رفه‌ت هه‌بیت سه‌ره‌دانه‌كێ بۆ ئه‌وان بكه‌ین و داكو ژنێزیك ره‌وشا ئه‌وان ببینێ كو د چى ئاستێ هه‌ژاریێ و ده‌ست كورتیێ دانه‌ !
مه‌ سه‌ره‌دانا چه‌ندین خێزانان كر .. لێ پتر ره‌وشا خراب و هه‌ژارى یا سێ خێزانا گه‌له‌ك ئه‌ز ئێشاندم و هه‌تا راده‌یه‌كى هه‌تا دره‌نگى شه‌ڤ هه‌ر ئه‌ز دهزرا ئه‌وان دا بوم ومن دگه‌ل خۆ دگوت ئه‌رێ راسته‌ ل وه‌ڵاتێ مه‌یێ كو پڕى ئه‌ڤ خێر و بێر و ل سه‌ر ده‌ریایه‌كا گازێ ئه‌ڤ جۆره‌ خه‌لكێ هه‌ژار لێ هه‌بن ؟!
و بكورتى ئه‌ڤه‌ دێ په‌سنا هه‌رسێ خێزانان كه‌م , وهه‌كه‌ر ئێك باوه‌ر ژى نه‌كه‌ت تلفونا من ل ده‌ڤ رۆنامێ هه‌یه‌ وبلا كه‌ره‌م بكه‌ت ژنێزێك ل ره‌وش و په‌رگالا ئه‌وان بنێریت و ل ئه‌ڤى چلێ زڤستانێ:
*خێزانا ئێكێ :ئه‌ڤ خێزانه‌ دخانیه‌ك كرێ ڤه‌ دژین و پتر ژ ده‌ه زارۆكان هه‌نه‌ و هند هه‌ژارن هه‌تا راده‌یه‌كى بابێ زارۆیان ( كو پتریا وان قوتابینه‌ ) هشێن وى نه‌ دروستن ژبه‌ركو ته‌له‌فونێن خودانێن ده‌ینا ب شه‌ڤ و رۆژ خه‌و لێ حه‌رام كریه‌ .. وسه‌روبه‌رێ مالێ ژى چ تشتێ هوسا نینه‌ كو بهایه‌ك بۆ هه‌بت و سێ ژوورا ئێك سۆپا بێ سه‌رو به‌ر ……دناڤ ئه‌ڤى سه‌روبه‌رى دا زارویه‌ك ژوان پلێت وێ هه‌مى نایابن و ل زانكویه‌كێ دخوینت وگه‌له‌ك ب دایك وبابان ڤه‌ گرێدایه‌ وه‌ك زارۆكین دى.
*خێزانا دووێ :دیساڤه‌ سه‌میانێ ئه‌ڤێ خێزانێ هه‌تا راده‌یه‌كى گه‌نجه‌و و ژووره‌كا بێ سه‌روبه‌ردا دژیت و چو مه‌رجێت ساخله‌میێ ل ئه‌ڤێ ژوورێ نینن كو دگه‌ل حه‌وشێ نابن سه‌د مه‌تر .. چه‌ندین زارۆ هه‌نه‌ و هه‌موژى قوتابینه‌ و هه‌مو ژى ژسه‌رما دله‌رزین ژبه‌ركو سوپا گازێ نه‌بون..بتنێ سوپه‌یه‌كا كه‌هره‌بێ یابچویك وده‌ما كه‌هره‌با گشتى دچو ئه‌وژى دهات ڤه‌مراندن وزارو ل به‌رسه‌رمایێ دمان و تشتێ ناڤ مالێ ژى هه‌ر به‌حس نه‌كه‌ ,بتنێ هنده‌ك قاف و قوت !
*خێزانا سیێ یا دوو خێزانى : ئه‌ڤه‌ ژى دوو خێزانن دوو برایێن ئێكن و ژیێ وان دسه‌ر چل سالیێ دایه‌ , هه‌ر ئێك دژووره‌كا سێ چار مه‌تر چارگوشه‌ و ونایلون ناڤبر كرى لناڤبه‌را هه‌ردووان دا كو زارۆیێن هه‌ردووان ژى نێزیكى ( 8 قوتابینه‌ ) وبتنێ سۆپه‌یه‌كا كه‌هره‌بێ یا بێ سه‌روبه‌ر و ئێك سۆپا گازێ هه‌نه‌ و هه‌ردو خۆ دده‌ن دور ده‌ما كه‌هره‌با گشتى دچیت ودیساڤه‌ وه‌كو خوارن وسه‌رو به‌رێ ژیانێ جهه‌كێ نێزیك هه‌یه‌ جاروباران بۆ ئه‌وان شیڤێ دئینت و هنده‌ك جاران خه‌لكێ دى ژى خوارنێ بو ئینن .. و سه‌میانێ ئێك ژئه‌وان دو خێزانا په‌ككه‌فتى یه‌ و نێزیكى ده‌ه سالایه‌ دناڤ نڤینان دایه‌ و دبێژت من پێ چێ نابت عیلاجێ بكه‌م وهنده‌ك دختور ژى دبێژنێ چاره‌سه‌رى یا ته‌ ژده‌رڤه‌ى وه‌لاتى یه‌ !
بتنێ ئه‌ڤه‌ سێ نموونه‌ ژسێ خێزانێن كو ره‌وشا ئه‌وان گه‌له‌ك لاوزازه‌ هه‌تا ڕاده‌یه‌كى ل هه‌رسێ كه‌ل و په‌لێ ناڤ مالێ ( نڤین و به‌تانى …) و كه‌ره‌ستێ خۆ گه‌رم كرنێ نه‌بو ..ئه‌رێ چه‌ند نموونێن هۆسا ئه‌ڤرو ل ئه‌ڤى وه‌ڵاتێ مه‌ دهێنه‌ به‌رچاڤ و چه‌ندێن كه‌سێن خودانێن مۆچه‌یێن زه‌به‌لاح ودو مۆچه‌و بن دیوار هه‌ن…ولهیڤیا چاره‌سه‌ریێَ!

101

ژ به‌رى یا هه‌یامه‌كێ من گوتاره‌ك خواند به‌حسێ رێڤه‌به‌را قوتابخانه‌یه‌كا سه‌ره‌تایى یا سوێدى دكه‌ت وچه‌وا سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل قوتابى یه‌كا په‌نابه‌را كورد دكه‌ت كو ب هه‌مو پیڤه‌ران گوپیتكا هه‌ستا مرۆڤایه‌تیێ دیار دكه‌ت.. كورتیا بابه‌تى ب ئه‌ڤى ره‌گى هاتیه‌ به‌حس كرن :
– ماموستایا سوێدى ژ قوتابیێن پولێ دخوازیت كو هه‌ر ئێك پاسپورتا خۆ بینن ب مه‌ره‌ما گه‌شته‌كا ژده‌رڤه‌ ( وه‌كو ته‌قلیده‌كا سالانه‌یا كو هه‌ر سال ئه‌ڤ جۆره‌ گه‌شته‌ بۆ قوتابیان دهێنه‌ رێكخستن ) .
– رۆژا ل دوڤ را هه‌مو قوتابیان پاسپورتێن خۆ ئینان و ته‌سلیمى ئیدارا قوتابخانێ كرن .. بتنێ قوتابیه‌كا كچ یاكورد یا په‌نابه‌ر نه‌بیت ئه‌وێ پاسپورت نه‌ئینا ژبه‌ركو هێشتا پاسپورتا سوێدى وه‌رنه‌گرتبون.
– ده‌ما رێڤه‌به‌را قوتابخانێ زانى كو ئه‌وێ قوتابیا په‌نابه‌ر پاسپورت نه‌ ئینایه‌ ( ژبه‌ركو بێ پاسپورته‌) ,ئێكسه‌ر په‌یوه‌ندى ب دایك و بابێن ئه‌وێ زارۆكێ كر و داخوازا لێ بوورینێ ژئه‌وان كر كو ره‌وشه‌كا هۆساپه‌یدابویه‌,لێ ژئه‌وان خواست ئه‌ڤى بابه‌تى ل ده‌ف زارۆكا خو
به‌حس نه‌كه‌ن داكو تێك نه‌چیت و توشى ( صه‌دمێ نه‌بیت ..
– پشتى ده‌ه رۆژان رێڤه‌به‌را قوتابخانێ په‌یوه‌ندى ب خێزانا زارۆكێ كر وپاسپورتا سوێدى ته‌سلیمى ئه‌وێ قوتابیێ كر .. !
– دئه‌ڤى ماوێ ده‌ه رۆژان دا ئه‌ڤێ خانمێ ( رێڤه‌به‌را قوتابخانێ ) به‌رگه‌ڕانا سه‌روك وه‌زیرێن سوێدێ كربو كو ره‌وشه‌كا هۆسا هه‌یه‌, و ببریارا سه‌روك وه‌زیرى پاسپورت بۆ ئه‌ڤێ زاروكێ ده‌ركه‌فت و ژ گه‌شتا قوتابیان بێ به‌هر نه‌بو وهه‌لبه‌ت توشى (صه‌دمێ) ژى نه‌بو!
به‌لێ ژ ئالیێ هه‌ستا مرۆڤایه‌تى وبه‌رپرسیاره‌تى یا پیشه‌یى وهه‌روه‌سا ژئالیێ جڤاكى و ده‌روونى ڤه‌ ئه‌ڤێ ماموستایا سوێدى ب باشترین شێوه‌ سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل ئه‌ڤى كه‌یسى كریه‌ و بابه‌ت ب شێوه‌یه‌كى چاره‌سه‌ر كریه‌ بێى كو نه‌ ره‌حه‌تى و (صدمه‌ ) بو ئه‌ڤێ كچا قوتابى چێ بیت , هه‌لبه‌ت ره‌وشا خێزانا وێ ژى لبه‌ر چاڤ وه‌رگرتیه‌ ..
هه‌ر ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و ره‌فتار وسه‌ره‌ده‌رى یا دروست ساخله‌م كو پێتڤى یه‌ كه‌سێ سه‌ركرده‌ دگه‌ل كه‌سانێن دگه‌ل خۆ بكه‌ت ( سه‌روك خێزان دگه‌ل ئه‌ندامێن خێزانێ , ماموستا دگه‌ل قوتابیان ….. ) ئانكو ب هه‌ر شێوه‌یه‌كێ گه‌شبین بكه‌ت و بێ ئومیدى یێ ل ده‌ف ئه‌وان په‌یدا نه‌كه‌ت ژبه‌ركو ئه‌و وه‌ك هێما و نموونه‌یه‌ ل ده‌ف ئه‌وان ..
ئه‌ڤێ سه‌رهاتیا ماموستایا سوێدى و چه‌واتى یا سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل ئاریشا ئه‌ڤێ قوتابیا په‌نابه‌را بێ پاسپورت بابه‌تێ داخوانى یا وه‌زیرێ مه‌ یێ سامانێن سروشتى ئاشتى هه‌ورامى ل بیرا من ئینا یاكو ژبه‌رى چه‌ند مه‌هه‌كا بویه‌ سوحبه‌تا سه‌رده‌ڤێ خه‌لكێ مه‌ ب هه‌مو ته‌خ و تویژێن جڤاكى .. كو پشتى ئه‌ڤان دو سالێن قه‌یرانێ و هه‌تا راده‌یه‌كى خه‌لكه‌كى ئه‌گه‌ره‌ك ژ ئه‌گه‌رێن قه‌یرانێ ب داكه‌تنا بهایێ په‌ترولێ ڤه‌ گرێددا ( كو بهایێ به‌رمیلێ ل ئاستێ 30 دولاران داكه‌فتبو ) , لێ پشتى ل ئه‌ڤێ دوماهیێ و بلند بوونا بهایێ په‌ترولێ ( كو بهایێ به‌رمیلێ گه‌هشته‌ دسه‌ر 50 دولاران ) دگه‌ل ئه‌ڤێ بلند بوونا بهایێ په‌ترولێ هیڤیێن خه‌لكێ مه‌ژى بلند بوون كو ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ هوكاره‌ك بۆ سڤك كرنا بارێ وان یێ گران و ده‌رباز بوون ژئه‌ڤێ قه‌یرانا ئابوورى كو پتریا خه‌لكێ مه‌ پێ دنالن …
لێ ژ نشكه‌كێ ڤه‌ و بێى به‌رچاڤ كرنا ره‌وشا خه‌لكێ مه‌ یا ده‌روونى و جڤاكى جه‌نابێ هه‌ورامى لسه‌ر شاشا تیڤى گوت پشت راست بن دئه‌ڤان كاودانان دا بهایێ به‌رمیلا په‌ترولێ ببیته‌ سه‌د دولار ژى ئه‌ڤ ره‌وشه‌ هه‌ر دێ وه‌كى خۆ مینت …. و قه‌ت نه‌گوت دێ بۆ پترى یا جڤاكى یێ كو چاڤێ وان لسه‌رێ هه‌یڤێ بیته‌ ( صدمه‌ ) !

141

ئاخفتن و سوحبه‌تێن رۆژانه‌ یێن دناڤ جڤاكى دا ده‌ربڕینێ ژكه‌توارێ جڤاكى دكه‌ن و ئه‌وێ ره‌وش و په‌رگالا ئه‌ڤ جڤاكه‌ دناڤدا دژیت ..
ئه‌ڤروكه‌ دناڤ جڤاكێ مه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ( بتایبه‌ت ل ئه‌ڤان دو سێ سالین دوماهیێ وسه‌رهلدانا قه‌یرانا ئابوورى ..) كۆمه‌كا مژاران بوینه‌ بابه‌تێ سه‌ره‌كى یێ سه‌ر زمانێ خه‌لكێ مه‌ و رۆژانه‌ چه‌ندین جار هنده‌ك په‌یڤ و هه‌ڤۆك یێن گرێداى ره‌وش و ژیانا خه‌لكێ دوباره‌ و ده‌ه باره‌ دبن مینا : مۆچه‌ ,موه‌لیده‌ ,كه‌هره‌ب, گاز , برنجێ ئه‌رزاقى ….!
و بكار ئینانا ئه‌ڤان په‌یڤان نه‌بتنێ دچارچوڤێ خێزانێ دایه‌ به‌لكو ده‌رباز بویه‌ بۆ سوحبه‌تێن دناڤبه‌را هه‌ڤالان و هه‌روه‌سا فه‌رمانبه‌ران ل دام و ده‌زگه‌هان و جهێن كارى وبشێوه‌یه‌كێ روّژانه‌ و ئه‌نجام ژى هه‌ر گاَزنده‌یێن به‌رده‌وام وبێ ئومێدى ژ چاره‌سه‌ركرنا زوى ونێزیك:
*مۆچه‌ :ل دوڤ ئامارێن دهێن به‌ڵاڤ كرن پتر ژ مه‌لیونه‌ك و چارسه‌د
هه‌زار كه‌س ل هه‌رێما مه‌یا كوردستانێ مۆچه‌خورن , وئه‌ڤه‌ نێزیكى سال و نیڤایه‌ ئه‌ڤ مۆچه‌ ب رێژه‌یێن ژێك جودا هاتینه‌ كێم كرن ( سیسته‌مێ پاشه‌كه‌وت ) .. هه‌لبه‌ت دئه‌ڤى سه‌روبه‌رى دا بابه‌تێ پتر دهێته‌ به‌حس كرن وپه‌یڤا پتر دهێته‌ ڤه‌جوین په‌یڤا مۆچه‌یه‌ بتایبه‌ت ژئالیێ ئه‌وێن رێژه‌یه‌ك مه‌زن ژ مۆچێ وان دهێته‌ بڕین یان ژیانا وان و زارۆكێن وان بهیڤى یا ئه‌ڤى موچه‌ى و نیڤ موچه‌ى ڤه‌ !
*كه‌هره‌ب : بتایبه‌ت ل ئه‌ڤێ سالا دوماهیێ و كێمبوونا سه‌عه‌تێن دانا كه‌هره‌بێ بۆ هاولاتیان ناڤێ كه‌هره‌بێ ژئه‌وان ناڤایه‌ ب ئه‌زامانێ مه‌ڤه‌ نویساى ورۆژانه‌ چه‌ندین جاران پسیار بكه‌ین كه‌نكى كه‌هره‌ب هات كه‌نگى چو ,ئاڤ گه‌رم بویه‌ یان نه‌ ,پارێ كه‌هره‌بێ چه‌نده‌..!
*موه‌لیده‌ :ئه‌ڤ په‌یڤه‌ ژى ل ئه‌ڤان بیست و پێنج سالێن دوماهیی بویه‌ هه‌ڤالجێمكا كه‌هره‌بێ و هه‌تا راده‌یه‌كى چ مال و جهێن كارى نینن پشكدارى دگه‌ل نه‌هه‌ى وهێلا وایرێن كێشانا كه‌هره‌با موه‌لیده‌ى وه‌ك ته‌ڤنێ ته‌ڤنپیركێ لهه‌ر تاخ وگه‌ره‌كه‌كێ ژدویرڤه‌ دهیت دیتن, وپتر سوحبه‌تا موه‌لیده‌ى گه‌رم بویه‌ دگه‌ل بلند بونا بهایێ ئه‌مپێران!
*گازا سپى : سه‌ر ده‌مێ به‌رێ هه‌كه‌ر ئێكى تڕانه‌ ب ئێكى كربان دابێژیتى ( هه‌ڕه‌ بێژه‌ گاز ) ! ئانكو ئه‌ڤ گازه‌ هند یا مشه‌بو ئه‌وێ گاز دفروت گه‌ورى ل خۆ ددڕاند هه‌تا ئێكى گاز ژێ دكرى .. لێ ئه‌ڤروكه‌ ئه‌ڤ گازه‌ ل وه‌لاتێ لسه‌ر ده‌ریایه‌ك گازێ دژیت بویه‌ خه‌ون و حه‌سره‌ت و هزره‌تا پترى یا خه‌لكێ مه‌یێ هه‌ژار و ده‌ست كورت بتایه‌ت ل ئه‌ڤى وه‌رزێ زڤستانێ كو ب كێماسى ڤه‌ پێتڤى یا هه‌ر خێزانه‌كێ ب دو سێ به‌رمیلان هه‌یه‌ , سالێن ده‌رباز بوى جاران سالێ دو سێ به‌رمیل دهاتن دابه‌ش كرن ب بهایه‌ك نورمال , ئه‌ڤ ساله‌ ئه‌وژى نه‌ما و دیساڤه‌ په‌یڤا گاز وبه‌رمیلا گازێ بویه‌ ئێك ژ ئه‌وان په‌یڤێن رۆژانه‌ وچه‌ندین جار دهێن بكار ئینان و دوباره‌ كرن!
*ئه‌رزاق و برنجێ ئه‌رزاقێ !: ژبه‌رى چه‌ند ساڵان خه‌لكێ مه‌ گازنده‌ ژ كوالیتا هنده‌ك جورێن ئاهێن خوارنێ ژ پشكا خۆ یاخوارنێ هه‌بون لده‌شوینكارى ( وه‌كیلى ) وه‌ك ئار , صابون , زه‌یت .. هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن پترى یا خه‌لكێ هه‌ر ئه‌ڤ جۆره‌ تشته‌ بۆ وه‌كیلى دهێلان به‌رامبه‌ر بهایه‌ك كێم .. لێ ئه‌ڤروكه‌ سوحبه‌ته‌ك دى كه‌فتى
یه‌ سه‌ر زار و ده‌ڤێ مه‌ بابه‌ت بابه‌تێ برنجى یه‌ , نه‌بتنێ برنجێ ژده‌ڤ وه‌كیلى وه‌ردگرین به‌لكو هه‌تا ئه‌ڤێ رۆژانه‌ بكار دئینین و ب بهایێ گران ژى دكرین وهه‌ر ئێك ( ئیجتهادێ ! ) دكه‌ت ودبێژت ژفلان كه‌ره‌سته‌ وبێهڤان كه‌ره‌سته‌ هاتیه‌ چێ كرن وه‌ك ( نایلون , په‌مبى , پتات …)! كو گه‌له‌ك جاران كه‌نیا مرۆڤى ب ئه‌ڤان گوتنا دهێت و مرۆڤ سه‌رسورمان دمینت !
ئه‌ڤه‌ هنده‌ك ژئه‌وان په‌یڤ و گوتنێن ڤه‌رێژا قه‌یرانێ هاڤێتینه‌ دناڤ فه‌رهه‌نگا ژیانا مه‌دا و رۆژانه‌ چه‌ندین جار دوباره‌ دكه‌ین و بمخابنى ڤه‌ ژ ئاماژه‌یا خه‌م و حه‌سره‌ت و بێ ئومێدیێ تشته‌ك دى ناده‌ن !

112

ژ به‌رى خاترا خو ژسالا 2016ێ بكه‌ین من حه‌ز كر ئاماژێ ب ئێك ژ ئه‌وان كارێن دبوارێ جڤاكى و خزمه‌تا كه‌سێن خودان پێتڤیێن تایبه‌ت بكه‌م كو ل ئه‌ڤێ پارێزگه‌ها مه‌ یا دهوكێ هاتینه‌ ئه‌نجامدان و نڤیسه‌رێ ئه‌ڤێ گوشه‌یا جڤاكى ژى ئێك ژئالیین بجهئینانائه‌ڤى پرۆژێ جڤاكى بو كو ژئالیێ ده‌زگایێ ( skl ) یێ سویدى ڤه‌ دهاته‌ پشته‌ڤانى كرن و برێكا رێڤه‌به‌ریا گشتى یا چاڤدێرى وگه‌شه‌پێدانا جڤاكى لدهوكێ دهاته‌ بجه ئینان , ئه‌وژى دچارچوڤێ به‌شه‌ك ژ پرۆژه‌ى كو گرێدایى چه‌واتیا دانا نیاسینا كارو خزمه‌تێن دبوارێ چاڤدێریا جڤاكى دا دهێنه‌ پێشكێش كرن وهه‌روه‌سا ب مه‌ ره‌ما په‌یدا كرنا پتر هاریكارى و هه‌ما هه‌نگیێ دناڤبه‌را كه‌رتێ چاڤدێریا جڤاكى و دام و ده‌زگه‌هێن حكومى و هاولاتیاندا .. كو هه‌تا نوكه‌ نه‌وه‌كو دام و ده‌زگایێن حكومى و نه‌وه‌كو هاولاتى ئاشنابون و زانیاریێن پێتڤى لسه‌ر شێوه‌و سروشتێ خزمه‌تێن كه‌رتێ چاڤدێریا جڤاكى نینن و هه‌ر وه‌سا ئه‌و ته‌خ و تویژێن پێڤه‌ گرێداى ..
بشێوه‌یه‌ك گشتى ئه‌و نه‌ه په‌رتوكێن كو دئه‌ڤى بوارى دا هاتینه‌ چاپ كرن
كو ئامارێن ساڵا 2015ێ بخۆڤه‌ دگرن كو هه‌ر هه‌شتێن به‌راهیكێد بیاڤێ هوشیاریا ساخله‌میى وخودان پێتڤیێن تایبه‌تن كو ژئالیێ ماموستایێ په‌روه‌ردا تایبه‌ت (دكتور تاهر م شرید ) ڤه‌ هاتینه‌ به‌رهه‌ڤ كرن و هه‌ر وه‌سا ژلایێ هه‌ڤالێ مه‌یێ نڤیسه‌ر و راگه‌هاندكارێ چالاك ( هه‌مزه‌ ره‌زیكى ) ڤه‌ هاتینه‌ ڤه‌گوهازتن بو زمانێ مه‌یێ كوردى ئه‌ڤێن ل خوارێ دیارن :
1- زارویێن تۆشبویێن ئیفلیجا مێشكى .
2- زارویێن متلازما داون ( مه‌نغولى ) .
3- په‌ككه‌فتیێن جه‌سته‌یى ( حركی ), وه‌ك ده‌ست , پێ …
4- كه‌سێن بیركول ( تخلف عقلی ) .
5- نابیستان ( صم و بكم ) .
6- نابینان ( مكفوفین ) .
7- زارویێن توشبویێن ئوتیزم .
8- كه‌سێن توشبویێن هیموفیلیا ( ژبه‌رچونا خوینێ ) .
9- رێبه‌رێ (ده‌لیلێ) رێڤه‌به‌ریا چاڤدێرى وگه‌شه‌پێدانا جڤاكى دهوك
• دئه‌ڤان هه‌ر هه‌شت په‌رتوكێن به‌راهیێ دا ب شێوه‌یه‌ك تێرو ته‌سه‌ل په‌رتوك لسه‌ر چه‌ند ته‌وه‌ران هاتینه‌ پارڤه‌كرن, وه‌ك :
-پێناسه‌یا نه‌خۆشیێ ژئالیێ زانستى ڤه‌ – َجۆرێن نه‌خوشیێ – ئه‌گه‌رێن په‌یدابوونێ _ رێژه‌یا به‌ربه‌ڵاڤبونێ –– رێژه‌یا وێ دناڤ هه‌ردو ره‌گه‌زان دا –رێكێن خۆ پاراستنێ –رێكێن چاره‌سه‌ریێ .
بۆ نمونه‌ وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ هه‌ژمارا كه‌سێن مۆچێ چاڤدێریا جڤاكى وه‌ردگرتن بو هه‌ر هه‌شت حاله‌تێن دیاركرى لسه‌ر ئاستێ پارێزگه‌ها
دهوكێ هه‌ژمارا ئه‌وان نێزیكى بیست و سێ هه‌زار كه‌سان بون ..
• په‌رتوكا رێبه‌رێ رێڤه‌به‌ریا چاڤدێرى وگه‌شه‌پێدانا جڤاكى دهوك, ئه‌ڤ په‌رتوكه‌ ژى كو په‌رتوكا نه‌هێ یه‌ دچارچۆڤێ ئه‌ڤى پرۆژه‌ى دا هاتیه‌ چاپ كرن وه‌كو دانا ناسینا ئه‌وان رێڤه‌به‌رى و په‌یمانگه‌ه و سه‌نته‌رێن سه‌ر برێڤه‌به‌ریا گشتى یا چاڤدیرى وگه‌شه‌پێدانا جڤاكى یه‌ كو خزمه‌تا ته‌خ و تویژێن جودا یێن جڤاكى و خودان پێتڤیێن تایبه‌ت لسه‌ر ئاستێ پارێزگه‌ها دهوكێ وقه‌زایێن بسه‌رڤه‌ دكه‌ت كو پێكهاتیه‌ ژ ێڤه‌به‌ریا گشتى چاڤدێرى و گه‌شه‌پێدانا جڤاكى دهوك و
( سێ رێڤه‌به‌ریێن ل سه‌نته‌رێ پارێزگه‌هێ – پێنج رێڤه‌به‌ریێن چاڤدێرى ل قه‌زایان – چوار په‌یمانگه‌هێن كێم ئه‌ندامان + سه‌نته‌ره‌كێ ئوتیزمێ –دوو خانیین چاڤدێرى كۆران و كچان + دایینگه‌هه‌كێ – دوو سه‌نته‌رێن زارۆكان …) .
و دئه‌ڤى (ده‌لیلى) دا بو هه‌ر جهه‌ك ژئه‌ڤێن ئاماژه‌ پێ كرى به‌شه‌ك هاتیه‌ ته‌رخان كرن وتێدا به‌رسڤ لسه‌ر ده‌ه پسیارا هاتیه‌ دان وه‌ك ( مێژووا دامه‌زراندنێ – ئه‌گه‌ر ژ دامه‌زراندنێ – ته‌خ و تویژێن مفادار و هه‌ژمارا كه‌سێن مفادار – مه‌رجێن وه‌رگرتنێ – چ خزمه‌ت بۆ ئه‌وان دهێت پێش كێش كرن –پێتڤیێن بهێن دابین كرن بۆ باشتر كرنا كارى –ئاسته‌نگێن پێشكه‌فتنا كارى دا – پێشنیار بۆ باشتر كرنا كارى ..) .
ئه‌ڤ بابه‌ته‌ وه‌ك بابه‌تێ گوشه‌یا جڤاكى مه‌ ده‌ینا به‌رچاڤ نه‌وه‌كو په‌سنه‌ك یان ( ریكلامه‌ك ) بۆ به‌رچاڤ كرنا كاره‌كى یان پرۆژه‌یه‌كێ جڤاكى كو ئه‌م تێدا به‌شدار بوین ,به‌لكو ب ئه‌وێ مه‌ره‌مێ دیاركرنا گرنگى دانه‌ ناسینا چارچوڤه‌و سروشتێ هه‌ر ناڤه‌ندو ده‌زگه‌هه‌كا كار وخزمه‌ته‌كێ پێشكێشى هاوڵاتیان دكه‌ت كۆ رێكا چاپ وراگه‌هاندنێ باشترین ئالاڤێ گه‌هاندنا ئه‌ڤێ خزمه‌تێ یه‌…
وسوپاس بو هه‌ر كه‌س ولایه‌نه‌كێ بویه‌ هاریكار كو ئه‌ڤ به‌رهه‌مه‌ روناهیێ ببینت .

99

بتنێ سێ رۆژه‌ك یێن ماین خاترا خۆ ژسالا 2016 ێ بخوازین و پێشوازیێ ل سالا نوى یا 2017 ێ بكه‌ین ..
هه‌ر وه‌كو ئه‌م دبهیسین و لسه‌ر شاشه‌یێن تی ڤى و سوشیال میدیایێ دبینین كو جڤاكێن پێشكه‌فتى گرنگى یه‌كا مه‌زن و شایسته‌ ب ئه‌ڤێ بوویه‌رێ دده‌ن و هه‌تا راده‌یه‌كى پێش وه‌خت ئاماده‌كاریێ بۆ ئه‌ڤێ هه‌لكه‌فتێ دكه‌ن ,هه‌تا دوور ژئالیێ كه‌لتور و گرێدانا ئایینى ژى ڤه‌ , وه‌كو دیارده‌یا جڤاكى و هه‌روه‌سا ژئالیێ سیمبولى ( ره‌مزى ) ژى ڤه‌ ئه‌ڤ ره‌فتار و سه‌ره‌ده‌رى یه‌ دهێته‌ هه‌ژمارتن وه‌كو ده‌ربڕینه‌ك و گه‌شبینى یه‌ك ژئالیێ كه‌سى ڤه‌ بۆ هاتنا سالا نوى و گرێدانا خه‌ون و هیڤیێان ب پێشه‌رۆژێ ڤه‌ و دچارچوڤێ ساله‌كا نوى دا .. وهه‌ر وه‌سا ژ ئالیێ ده‌روونى و جڤاكى ژى ڤه‌ ئه‌ڤ جوره‌ سه‌ره‌ده‌رى یه‌ هێز و ووزه‌یه‌كى ب كه‌سى دبه‌خشیت كو ب هنده‌ك هیڤى و ئومێد و ئارمانجان ڤه‌ بهێته‌ گرێدان و كار وخه‌باتێ بۆ بجهئینانا وان بكه‌ت …
لێ بمخابنى ڤه‌ ل جڤاكێ مه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ رۆژ و هه‌یڤ و سال ده‌رباز دبن بتنێ به‌رپه‌رێن سالنامێ دهێنه‌ قولپاندن و هه‌ژمار دهێنه‌ گوهارتن ..! و نه‌ چ خۆشى ژ رۆژێن ساڵا ده‌رباز بوى هاتن دیتن و نه‌ژى چ پێشبینى یا خێر و خۆشیان ژ سالا نوى دهێته‌ كرن ( هه‌لبه‌ت ژبلى كه‌سێن حه‌فك ستویر و بازرگانێن ب پله‌كێ چوین سه‌رێ مله‌كێ ) ! و ڤه‌رێژا ئه‌ڤان نه‌كبه‌تى و نه‌هامه‌تیان پتر ل ئه‌ڤان دو سێ سالێن دوماهیێ َیێن پڕى ئاسته‌نگ و قه‌یران دهێته‌ به‌رچاڤ , وه‌ك نموونه‌:
*قه‌یرانا دارایى و كێم كرن و گیرو كرنا مۆچه‌ى و راوه‌ستانا رێژا مه‌زن یا پروژه‌یان .. و دئه‌نجام دا به‌ربه‌ڵاڤ بوونا هه‌ژاریێ و بێ كاریێ .
* هه‌ژمارا مه‌زن یا په‌نابه‌ر و ئاواره‌یان ,كو سێكا هه‌ژمارا خه‌لكێ هه‌رێمێ پێك دئینن .
*هه‌ژمارا مه‌زن یا خه‌لكێ كوچبه‌ر دبن بۆ وه‌لاتێن ژده‌رڤه‌ , ودئه‌نجام دا كارتێكرن لسه‌ر خێزانێ وجڤاكى و دیموغرافیا ئاكنجیبویان ڤه‌ ..
*رێژا مه‌زن یا حاله‌تێن به‌ردانێ و ژێك جودابونێ لناڤبه‌را هه‌ڤژینان دا , به‌رامبه‌ر رێژه‌یا كێم بوونا حاله‌تێن گرێبه‌ستێن هه‌ڤژینیێ .
*هاتنا هنده‌ك ره‌وشت و بهایێن نامو و نه‌رێنى و زیانبه‌خش بو ناڤ جڤاكى وه‌ك هه‌ڤركى و ململانێ یا نه‌ ڕه‌وا و پارڤه‌كرنا جڤاكى لسه‌ر دو ته‌خان ؛ ته‌خا بچوك یا ده‌وله‌مه‌ند و خانه‌دان و ته‌خا به‌رفره‌ه یا هه‌ژار و ده‌ست كورت ..ودئه‌نجام دا به‌ربه‌ڵاڤ بونا هه‌ست ب نه‌بوونا دادپه‌روه‌ریا جڤاكى
و چاندنا كه‌رب و كینێ و گیانێ تولڤه‌كرنێ ژ یێ لێ بوورینێ و هه‌ر وه‌سا زێده‌بوونا رێژه‌یا تاوان و لادانێ ..
*ده‌رفه‌ت خوش كرن بۆ كه‌سێن سالوسى و ده‌رفه‌ت په‌رێس ( ئینتهازى ) بۆ چۆنا پێش و گرتنا پوست و كورسى و جهێت نه‌هه‌ژى ,وگه‌له‌ك جاران پوستێ رێڤه‌به‌رى یه‌كا گرنگ لسه‌ر بنه‌مایه‌كێ مه‌زاجى ( یان پیڤه‌ره‌كى عه‌شائیرى ) ب هنده‌ك كه‌سان دهێته‌ به‌خشین كو ژئه‌رد هه‌تا ئه‌سمان دوورى شیان و تایبه‌تمه‌ندیێن ئه‌وانن !
ب كورت وكرمانجى ئه‌م دشێن بێژین ب مخابنى ڤه‌ ئه‌ڤ دیمه‌ن و ره‌وشا نه‌رێنى و نه‌شایسته‌ یێن ل خالێن سه‌رى ئاماژه‌ پێ كرى هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن رویێ به‌رچاڤ یێ ساڵا 2016 ێ بو ..
و هه‌لبه‌ت دناڤ ره‌وش ژینگه‌هه‌كا هۆسا پترى یا كوژیێن وێ ب كه‌ڤال و وێنه‌یێن نه‌كبه‌تى و نه‌هامه‌تى هاتبن رازاندن ب زه‌حمه‌ته‌ بۆ مرۆڤێ ساده‌ و ئاسایێ ب چاڤه‌ك ئه‌رێنى ل پێشه‌روژێ بنێرت و ره‌هه‌ندێن ئاسوویه‌ك گه‌ش دكڤانێ ساڵا نوى دا ببینیت …ب تایبه‌ت مرۆڤ خۆ ب هاوڵاتیێ وه‌ڵاته‌كى بزانیت لسه‌ر ده‌ریایه‌كا گازێ بیت وهه‌مى هزرو خه‌ونێن مرۆڤى به‌رمیله‌كا گازێ بیت سڕ و سه‌رما یا زڤستانێ پێ ده‌رباز بكه‌ت !
وهاتنا سالا نوى ل هه‌ر كه‌سه‌كێ خودان هه‌سته‌كا مرۆڤایه‌تى پیروز بیت..

website security