خالد ئه‌حمه‌د بادى
هه‌ر ملله‌ته‌كێ قوربانیدانان نه‌ده‌ت و به‌رخودانێ نه‌كه‌ت، دۆمێ ناكه‌ت و پێش ناكه‌ڤیت و ڕزگاركرن و قورتالكرنا وه‌لاتان بێ قوربانیدان نابیت و وه‌لات ب گۆمێن خوینا شه‌هیدان و ب خامێ مامۆستایێن پێشمه‌رگه‌ و ب نانێ ئاگرێ كۆچكێن شێره‌ژنێن كوردان وب بڕنۆیا قه‌هره‌مانێن پێشمه‌رگه‌یى و ب تێلێن سازێن هونه‌رمه‌ندێن شۆره‌شگێر و ره‌نج و ماندیبوونا هێزا به‌رگرى مللى یا و ب پارزینكێ بێریێن خه‌باتكه‌ر و ب تیرۆك و خانكێ ژنێن شۆره‌شگێر وب ئاوازێن بلویلا شڤانێن ماندینه‌ناس و ب گۆپالێ شڤانێن كوردپه‌روه‌ر و ب ره‌نجا كاركه‌ر و خودان پیشه‌یێن جودا جودا یێن د ناڤ شۆره‌شێن كوردان دا و ب رویبار و گۆمێن خوینا شه‌هیدان و ب به‌رخودان و خۆراگریا ته‌ڤایا وى خه‌لكێ كو هه‌مى خۆشیێن ژیارا رۆژانه‌ هێلاین و ده‌ڤه‌رێن ئازادكرى یێن د ناڤ شۆره‌شێ دا هه‌لبژارتین و ژ بن ده‌ستێ دوژمنان ده‌ركه‌فتین و ژیارا ل گه‌ل شۆره‌شگێر و خه‌باتكه‌ران هه‌لبژارتى و ب وێ ژیارا ساده‌ یا ل ناڤ ده‌ڤه‌رێن رزگاركرى ڤیایى و ڤیایه‌ كو ب سه‌رفه‌رازى و سه‌ربلندى بژین نه‌ ب سه‌رشۆرى و بنده‌ستى یا دوژمنان بژین. رامان و مانایا فه‌رهه‌نگى دایه‌ دیاركرن و هه‌ر دیسا د رامانا هه‌مى فه‌رهه‌نگێن جیهانى دا شه‌هید ئه‌و زاته‌ یان ئه‌و كه‌سه‌ یێ كو پیرۆزترین و ب بها ترین متایێ ل ده‌ف خوه‌ خزمه‌تا گه‌ل و وه‌لاتێ خوه‌ دكه‌ت، ئه‌و ژی جان و خوینا وى یه‌ كو ل ده‌ف هه‌مى مرۆڤان بهاترین تشت دهێته‌ هژمارتن پێشكێشى وه‌لات وملله‌تێ خوه‌ دكه‌ت وگیانێ خو دكه‌ته‌ قوربان بو هنده‌كێن دى وئه‌ڤه‌ دهێته‌ هژمارتن كومتا فیداكارى و وه‌فاداریێ .بێ گومان ژئالیێ ئایینێن خودایى وپه‌رتوكێن پیرۆزێن ئاسمانى ڤه‌ ژى پیرۆزترین كه‌س شه‌هیده‌ وتێته‌ هژمارتن ب بهاترین تشت، چونكو به‌رگریێ ژ خاك و كه‌رامه‌ت و نامووسا خوه‌ دكه‌ت یا گه‌ل و ملله‌ت و وه‌لاتێ دكه‌ت .زور یا فه‌ره‌ مافێ خێزانێن ڤان كه‌سان بهێته‌ به‌رچاڤ كرن وب دادپه‌روه‌رانه‌ خه‌بات وكارو چالاكى وخزمه‌تا شه‌هید بهێنه‌ هژمارتن وهه‌ر ئێك لدویف قاره‌مانى وفیداكارى وخزه‌ت وكاروچالاكیێن وى مامه‌له‌ وسه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل خێزان وكه‌س وكارێن وانان دا بهێنه‌ كرن وحكومه‌ت وجهێن شوله‌ژێ وپارت ولایه‌نێن سیاسى وبتایبه‌ت یێن به‌شدارى دبه‌رخودان ودیسا دشۆره‌شێن ئیلون وگولانا دا كرى خو ب به‌رپرسانه‌ بدانن وكه‌سه‌ك نه‌هێته‌ ژبیر كرن ویان ژى لسه‌ر دو لایه‌نا بهێته‌ تومار كرن یان ژى هه‌ر چ نه‌كربیت بهێته‌ هژمارتن شه‌هید ومافێ كه‌سه‌كێ دى یان خێزانه‌كا دى بخون وشه‌هیدێ راسته‌قینه‌ بهێته‌ هژمارتن وتوماركرن .زور حاله‌ت دروست بوینه‌ كویى نه‌ساخ بو یان ژى ژئه‌گه‌رێن كه‌سوكى یان دزیان یان خرابكاریان یان هه‌ر ریكه‌كا بیت توماركرینه‌ وه‌ك شه‌هید لێ پشتى دویفچون بو هاتیه‌ كرن دیار بویه‌ كو ژ لیستێن شه‌هیدان هاتینه‌ ده‌رێخستن . په‌یاما من بو جهێن به‌رپرس وشوله‌ژێ ل ده‌ستهه‌لاتدارێن هه‌رێمێ كو ب هه‌ماهه‌نگى دگه‌ل پارت ولایه‌نێن سیاسى كومڤه‌ببن ولێنێرینه‌كێ ل هه‌مى تۆمار و لیستان دا بكه‌ن و هنده‌ك مه‌رج و یاسایا بدانن و ل دووڤ بچن و كار بكه‌ن دا كو دادپه‌روه‌ریه‌كا دروست هه‌بیت و هه‌ر خێزانه‌كا شه‌هیدى ب مافێن خوه‌ شاد بن و نه‌هێته‌ گۆتن كو ئه‌ڤه‌ شه‌هیدێ كه‌ڤنه‌ یان شه‌هیدێ نوى یه‌ یان شه‌هیدێ داعشێ یه‌ یان حه‌شدا وه‌حشى یه‌ و ب تنێ چاڤ ل جۆره‌كێ شه‌هیدان بهێته‌كرن و یێن دى بێبه‌هر ببن یان ژى بێژن شه‌هیدێ فلان لایه‌نى یه‌ و یان ل فلان شۆره‌شێ یه‌ و بلا حوكمه‌ت ل سه‌ر ئاستێن بلند پتر خوه‌ ماندى بكه‌ن و ل سه‌ر راوه‌ستن دا كو ل دووڤ یاسا و رێنمایان شه‌هید بهێنه‌ تۆماركرن و ناڤێ پیرۆزێ شه‌هیدى هه‌ر بمینیت به‌رز و بالا و بتنێ بده‌ینه‌ دیاركرن كو شه‌هید شه‌هیدێ كورد و كوردستانێ سه‌ودا كو خێزانێن وان ژى هه‌رده‌م ب سه‌ربلندى و سه‌رفه‌رزاى شانازیێ ب وان جانگوریان ببه‌ت یێن خوه‌ كریه‌ شه‌مالك و خوه‌ حه‌لاندى دا كو نفش و به‌ره‌بابێن داهاتى ل به‌ر رۆناهیا وان كاروانێ ژیانێ بدۆمینن و ل بن سیبه‌را وێ دارێ روونن یا كو ڤان جانگوریان ب خوینا خوه‌ ئاڤداى و نوكه‌ هه‌ناسه‌ و ژیانێ دده‌ته‌ نفشێ نوكه‌ و ته‌ڤایا ملله‌تێ كورد و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
پێدڤى ناكه‌ت ب درێژاهى به‌حسێ په‌یدابوون و به‌لاڤبوونا ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ ل جیهانێ وكوردستانێ بكه‌م، چونكو سوحبه‌ت و مژارێن میدیا و راگه‌هاندنا جیهانى وناڤخوه‌یى ب تنێ بوویه‌ كۆرۆنا. ل ڤێره‌ من دڤێت ئاماژێ ب بۆچوون و هزرێن به‌ربه‌لاڤ ل دۆر بابه‌تێ جیهانى یێ گرنگ یێ كۆرۆنایێ بده‌م كو ب بۆچوونا من یا تایبه‌ت بابه‌تێ ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ دابه‌ش بوویه‌ ل سه‌ر دو ئاراسته‌ و بۆچوونان ئانكو ل سه‌ر دو لایه‌ن و ته‌وه‌ران ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ و ئه‌گه‌رێن په‌یدابوون و به‌لاڤبوونا كۆرۆنا ڤایرۆس كۆڤید (19)، ب بۆچوونا من ته‌وه‌رێ ئێكێ یێ په‌یدابوونا كۆرۆنایێ ل جیهانێ ده‌رئه‌نجامێ فه‌وزا سیاسى و كۆمه‌لایه‌تى و بازرگانى و ره‌وشه‌نبیرى وهتد. هه‌ڤركیێن نه‌ ره‌وشتانه‌ ل ناڤبه‌را پتریا وه‌لاتێن جیهانى و ملله‌ت و حوكمه‌تان دا به‌رامبه‌ر بده‌ستڤه‌ئینانا به‌رژه‌وه‌ندیێن به‌رته‌نگێن تایبه‌ت و كاركرن و دوژمنكاریكرنا هه‌ڤدو ل به‌رامبه‌ر بنپێكرنا یێ به‌رامبه‌ر و په‌یدابوونا نه‌ دادپه‌روه‌ریا جیهانى د هه‌مى وارێن ژیانێ دا و هه‌ڤركیه‌كا د بلندترین ئاستێ نه‌ مرۆڤاتى و نه‌ئه‌خلاقى و نه‌ هه‌ڤالینى ڤه‌ ل به‌رامبه‌ر هه‌ڤد و رسواكرنا یێ به‌رامبه‌ر و په‌یدابوونا شه‌ڕێن ناڤخوه‌یى و شه‌ر و جه‌نگێن مه‌زن ل ناڤبه‌را وه‌لاتان دا و بكارئینانا هێزێ به‌رامبه‌ر یێ بێ هێز و بێ شیان و هه‌ڤركیا دروستكرنا چه‌كێ گران و یێ قه‌ده‌غه‌كرى كو د ڤان هه‌مى پرسان دا ناكركیێن دژوار ل ناڤبه‌را ملله‌ت و وه‌لاتان دا په‌یدابوون، هه‌روه‌سا په‌یدابوونا كۆچبه‌ریێ ب شێوه‌كێ به‌رفره‌ و مه‌زن و ژبه‌ر ڤان هه‌مى ئه‌گه‌ران كۆرۆنا ڤایرۆس هاته‌ د قادا جیهانى دا .به‌شێ دووێ ئانكو ئه‌گه‌رێ دووێ یێ په‌یدابوونا كۆرۆنا ڤایرۆس ب بۆچوونا من كو یا خودایى یه‌ كو ئه‌وژى ده‌رئه‌نجامێ فه‌وزا مه‌زهه‌بى و ئایینى و ل ناڤبه‌را هه‌مى ئایینان و پشتگوه هاڤێتنا په‌رتووكێن ئاسمانى یێن پیرۆز و دووركه‌فتن ژ رێنما و یاسا و بۆچوونێن پرتووكێن ئایینى و بازرگانیكرن ب ئایینان و په‌یدابوونا ره‌گه‌زپه‌رستیێ و جودا كرن ل ناڤبه‌را ره‌ش وسپى یا دا و په‌یدابوونا نه‌ دادپه‌روه‌ریا ئایینى و گشتى و په‌یدابوونا ره‌وت و گرۆپ و لایه‌ن و پارتێن ئایینى و سیاسى یان ئیسلاما سیاسى یان پارتێن ئایینى سیاسى مه‌سیحى و په‌یدابوونا له‌شكركێشى و دوژمنكاریكرنا مرۆڤایه‌تیێ و بنبركرنا مافێن تاك و ملله‌تان و دووركه‌فتن ژ وان رێنما و رێسایان یێن ئایینان فه‌رمان پێ كرى و ژبه‌ر په‌یدابوونا ڤان هه‌مى ناكركى و پرس و ئارێشه‌ و شاشیان خودایێ مه‌زن سزایه‌كێ ب ڤى شێوه‌یى ل سه‌ر كومه‌لگه‌ه و وه‌لات و ملله‌تێن جیهانێ سه‌پاند و داكو ببیته‌ وانه‌كا ب هێز بۆ مرۆڤاتیێ گشتى كو ژ رێیا راست نه‌ ده‌ركه‌ڤن و دادپه‌روه‌ریا كه‌سى و كۆم و دادپه‌روه‌ریا جیهانى به‌رپا بكه‌ن داكو خودایێ مه‌زن مه‌ ژڤێ په‌تایا ترسناك قورتال بكه‌ت و مرۆڤایه‌تى و دادپه‌روه‌رى حه‌ژێكرن و پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیا گشتى دیار ببن وجهێ خوه‌ بگرن. له‌وما ل داویێ دبێژم بلا به‌رێ مه‌ بكه‌ڤیته‌ چاندن و پشتبه‌ستن ل سه‌ر خوه‌ و خوه‌ ژ هه‌مى هه‌ڤكێشه‌ و هه‌ڤركیێن شاش بده‌ینه‌ پاش و ب تنێ راستى جهێ خوه‌ بگریت.

عیراق و كوردستان وچه‌ند راستیه‌ك
(پشكا 1)
خالد ئه‌حمه‌د بادى
قانوونا ژیانێ ئه‌وه‌ كو ئه‌م مرۆڤ چ وه‌ك تاك یان وه‌ك جڤاك بهایێ هه‌مى تشتان بزانین وتامێ ژێ ببینین و مفای ژێ وه‌رگرین و راستیا وى تشتى بزانین، و ئه‌ڤه‌ د بۆرینا ده‌مى دا دیار و ئاشكه‌را دبیت، هه‌ر وه‌سا د سه‌حكرنا رابردو و چوویى دا دیار دبیت، و ئارمانجا هه‌ر كاره‌كى ب جێبه‌جێكرنا كارى دا ئاشكه‌را و دیار دبیت. هه‌روه‌سا سیاسه‌تڤان و و زانا و ره‌وشه‌نبیرێ بیانى (ویلیام فوكنێر) دبێژیت (چ جاران نه‌ ترسه‌ ئه‌گه‌ر تو ده‌نگێ خوه‌ بلند بكه‌یى بۆ حه‌قى و راستیێ و چ جاران به‌رامبه‌ر یێ زولم و یێ سته‌مێ دكه‌ت نه‌به‌ هه‌ڤال و پشته‌ڤان، هه‌كه‌ هه‌مى خه‌لكى ژى وه‌كر تو وه‌ نه‌كه‌ و دێ شێى جیهانێ گوهۆرى .دیرۆك شه‌رمێ ژ گه‌ل و جڤاكان ناكه‌ت، هه‌رده‌م راستیان دده‌ت خۆیاكرن، ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى د ناڤه‌رۆكا فه‌رهه‌نگا گشتى و ب تایبه‌ت دا و د ناڤ لاپه‌رێن فه‌رهه‌نگا دیرۆكا كوردستان و عیراقێ دا هاتینه‌ تۆماركرن و ئه‌ڤ راستیه‌ ناهێنه‌ ڤه‌شارتن. ئه‌گه‌ر لاپه‌رێن دیرۆكێ ڤه‌ده‌ین و هویرك هویرك ل ناڤه‌رۆكا وان لاپه‌ران بنێرین، دێ بۆ مه‌ دیار بیت كو ل وان وه‌لاتێن كورد ل سه‌ر هاتینه‌ پاچه‌كرن ل ناڤبه‌را عوسمانى و سه‌فه‌وى و عه‌ره‌بان دا و بتایبه‌ت ل عیراقێ پتریا ئه‌ردى یێ كوردان بوویه‌، بۆ نموونه‌ ل ده‌مێ ( فتوحات اسلامیه‌) ڤه‌كرنێن ئیسلامێ هاتینه‌ ده‌ڤه‌را عیراقێ هه‌تاكو ده‌ڤه‌را به‌غدا هه‌مى یا كوردان بوو، ئانكو زنجیرا چیایێ حه‌مرین هه‌مى یا كوردان بوو و كورد لێ هه‌بوون ده‌مێ سه‌ركردێ وى سه‌رده‌مى یێ كو سه‌رپه‌رشتیا ڤه‌كرنێن ئایینێ پیرۆزێ ئیسلامێ دكر گه‌هشته‌ ده‌ڤه‌را حه‌مرین و راوه‌ستیا و نامه‌یه‌ك بۆ خه‌لیفێ وى سه‌رده‌مى فرێكر و گۆتێ ئه‌ڤ جهێ ئه‌م گه‌هشتینێ ئاخفتن و جلوبه‌رگ و كه‌ش و هه‌وایێ ده‌ڤه‌را وان یا جودایه‌ و جودایه‌ ژ ده‌ڤه‌رێن دى، ئانكو مه‌ره‌م پێ كورد بوون و ل وى سه‌رده‌مى گۆتێ ناڤێ وان چنه‌؟، گۆت كوردن.. گۆتێ ناڤێ وان بكه‌نه‌ كوردێن چیایى. دیسا ل په‌رتووكا (اعوام الرماد) دا یا نڤێسه‌رێ وێ یێ فه‌له‌ستینى (یوسف یوسف) كو تێدا دیار دكه‌ت ل ده‌مێ وه‌زیرێ داگیركه‌ریێن بریتانى (وزیر مستعمرات) بریتانى نامه‌یه‌ك بۆ پاشایێ عیراقێ هنارتیه‌ وتێدا ئانكو د ناڤه‌رۆكا نامێ دا گۆتیێ (صحیح وعدناك بدوله‌ عراقیه‌ عربیه‌ لا امبراگوریه‌ فما و را‌و حمرین فهو كوردستان)، ئانكو راسته‌ مه‌ سۆز دایه‌ ته‌ ژبۆ دانانا ده‌وله‌ته‌كا عه‌ره‌بی عیراقى نه‌ ئیمپراتوریه‌كێ بزانه‌ ل پشت چیایێ حه‌مرین ئه‌و كوردستانه‌. هه‌ر وه‌سا زۆر ژێده‌رێن دیرۆكى دیار دكه‌ن كو ل ده‌ڤه‌را مووسل كورد هه‌بووینه‌ و ته‌عریب هاتیه‌كرن ل سه‌ر ده‌مێن كه‌ڤندا، باژێرێ مووسل دكه‌ته‌ سه‌ر لێڤا رۆژئاڤایا رووبارێ دیجله‌ و به‌رى فه‌تحا ئیسلامى ل سالا(16) مشه‌ختى (637) زایینى مووسل باژێروكه‌كێ بچووك بوو و كێم خه‌لك و ئاڤاهى لێ هه‌بوون و ب تنێ دو تاخ لێ هه‌بوون تاخێ ئێكێ جهێ كوردان بوون و یێ دى مه‌سیحى بوون وچ سیما و شینوارێن عه‌ره‌بان لێ نه‌بوون، وه‌كو ژێده‌رێن مێژوویێ دبێژن جاران یێ عه‌ره‌بكرن لێ هاتیه‌كرن و كریه‌ به‌رنامه‌كێ دارێتى بۆ ئینانا عه‌ره‌بان و مووسل كریه‌ باژَێره‌كێ عه‌ره‌بى والى (هه‌رسمه‌ كورێ عه‌رفجه‌ البارقى) بۆ جارا ئێكێ و ل سه‌رده‌مێ خیلافه‌تا خه‌لیفێ بوسلمانان (عومه‌رێ كورێ خه‌تابى) بوو ل سالا (641) ز.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
هه‌رده‌م به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت بووینه‌ ئه‌گه‌ر كو ژێك ڤاڤارتنێن سیاسى و ئابوورى و دارایى بهێنه‌ ئه‌نجامدان و ل پتریا جاران ئیدیه‌مێ به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى زال بووینه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت بووینه‌ ئه‌گه‌ر كو هه‌ڤكێشێن سیاسى و له‌شكرى و ئابوورى ل ناڤبه‌را وه‌لاتێن زلهێز و بالاده‌ست، درۆست بووینه‌ و ل دووماهیێ هێزا خودان به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى زال بووینه‌. چه‌ند رێزێن ل سه‌رى دیار ل دۆر ره‌وشا ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست و ده‌ڤه‌را قه‌فقاسیا و كێشانا وه‌لاتێن هه‌رێمى بۆ ناڤ وان هه‌ڤكێشێن سیاسى و جوگرافى ل ده‌ڤه‌رێ و مایتَكرنێن تركیا و ئیران و رۆسیا و ژێكڤاڤارتنێن خوه‌ ل سه‌ر خاكا وه‌لاته‌كێ دى و ل سه‌ر كیستێ ملله‌ته‌كێ دى ئه‌نجامبده‌ن . ئه‌رمینیا وئه‌زربیجان دو كۆمارێن قه‌فقاسى نه‌ كو سه‌رخوه‌بوونا خوه‌ ژ رۆسیا، ئانكو ئێكه‌تیا سۆڤیه‌تێ وه‌رگرتینه‌ و هه‌ر ل كه‌ڤندا ناكۆكى ل گه‌ل هه‌ڤدو هه‌بووینه‌ ل دۆر سنوور و داهات و خه‌لكێ ناگورنى كاراباخ و ئه‌ڤ ناكۆكى یه‌ بووینه‌ ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كى كو ل سالێن (1991 -1992) شه‌ر ل ناڤبه‌را وانان دا دروست بیت و ب هزاران كوشتى و بریندار وئاواره‌بوون و زیانێن ماددى و كه‌سى ب هه‌ردو لایان كه‌فتینه‌ و ناكۆكى پتر زێده‌بوون و ب تایبه‌ت ل سالێن نۆتان دا ده‌مێ هێرشى هه‌ڤدو كرى ل سالا (1992) و جه‌نگ ل ناڤبه‌را وانان په‌یدا بوو و بوویه‌ ئه‌گه‌رێ ڤێكه‌فتنا زیانێن مه‌زن كو د هه‌مى جه‌نگ و شه‌ڕان دا یێ خوساره‌ت و خوساره‌تتر هه‌یه‌ و تو هزر كه‌یى سه‌ركه‌فتن هه‌یه‌ نه‌خێر، چونكو د جه‌نگ و شه‌ڕان دا، ب تنێ خوساره‌تى هه‌یه‌ و زۆر ناوندیكرن هاته‌ ئه‌نجامدان ژ لایێ كۆمه‌لگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى ڤه‌ و ب تایبه‌ت (رێكخراوا ئاساییش و هاریكاریا ئه‌ورۆپى) و ل سالا (1993) هێزێن ئه‌رمه‌نى شیان ده‌ست ب سه‌ر زۆر ئه‌ردى دا بگرن و ل سالا (1994) شیان پتریا عه‌ردى ده‌ڤه‌رێ بگرن و كارڤه‌دانێن جه‌نگێ ناڤبرى كو په‌یدابوونا ئاواره‌یێ و پتر ژ (230) هزار كه‌سان جه و مالێن خو بهێلن ژ هه‌ردو لایان و ره‌وش زۆر ئالۆز بوو هه‌ر ل سالا (1994) ب ناڤبژیڤانیا رۆسیا رێككه‌فتنه‌ك ئیمزا كرن ژبۆ راوه‌ستاندنا جه‌نگى ل ناڤبه‌را باكۆ و یه‌ریڤان و گفتوگۆیێن ئاشتیێ هاتنه‌ ئه‌نجامدان و ب ئاماده‌بوونا كۆما مینسك یا رێكخراوا ئاساییش و هاریكاریا ئه‌ورۆپى و ل دووڤ وێ رێككه‌فتنێ ره‌وش بۆ ماوه‌یه‌كى ئارام بوو، لێ هه‌ر ناكۆكى هه‌بووینه‌ و هه‌تا گه‌هشتیه‌ وى راده‌یى كو ل سه‌رێ هه‌یڤا (10\2020) جاره‌كا دى شه‌ر په‌یدا بوو ڤه‌ و هه‌تا نوكه‌ ب ده‌هان كه‌س ژ هه‌ردو لایان هاتینه‌ كوشتن و ب هزاران ئاواره‌بوون په‌یدا بووینه‌ و ژبلى زیانێن ماددى یێن هه‌ر دو ده‌وله‌تان. كۆمارا ئه‌رمینیا وپایته‌ختێ وێ یه‌ریڤانه‌ و خه‌لكێ وێ (3) ملیۆن (250) هزار كه‌سن و قه‌بارێ وێ (29) كلم وپارێ وێ درام ارمنى و هه‌ڤالینى دگه‌ل زۆر وه‌لات و رێكخراوێن جیهانى هه‌یه‌ و دكه‌ڤیته‌ ده‌ڤه‌را قه‌فقاسیا ل رۆژئاڤایێ ئه‌ورۆپى و رۆژهه‌لاتێ ئاسیه‌وى و دكه‌ڤیته‌ باشۆرێ رۆژهه‌لاتێ وه‌لاتێ توركیا و ژ زۆر وه‌لاتان خه‌لك جوینه‌ ئه‌رمینیا. سه‌باره‌ت ازربیجان دكه‌ڤیته‌ لایێ باشۆرى ژ چیایێن قه‌فقاسیا و نێزیكى ده‌ریا قه‌زۆین و رۆژئاڤایێ ئه‌رمینیا و ژ باكۆر رۆسیا وپارێ وێ ماناتێ ئازه‌رى و نێزیكى (9) ملیۆن و(417) كه‌سن خه‌لكێ وێ و ب زۆر ماددێن سروشتى یا زه‌نگینه‌ و گرنگیا ڤان ده‌ڤه‌ران بۆ كۆمه‌لگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى كو رێكا غاز و گازێ یه‌ بۆ ئه‌ورۆپا. توركیا ب ئاشكه‌رایى یا مایتێكرنێن راسته‌وخوه‌ دكه‌ت د هه‌لكرنا ئاگرێ شه‌ڕى دا ل ناڤبه‌را ئه‌زربیجان و ئه‌رمینیا و ب ئاشكه‌رایى توركیا هاریكاریێن مادى و له‌شكرى و چه‌كى و هه‌مى هاریكارییان بۆ ئه‌زربیجانێ دكه‌ت و ل دویڤ ژێده‌ران كو ب سه‌دان كرێگرتى و خۆفرۆش ژ سووریێ به‌ر ب ئه‌زربیجانێ ڤه‌ برینه‌ و دا كو توركیا زۆر ئارمانجان بجه بینیت ئارمانجێن ئابوورى و بازرگانى و جوگرافى و له‌شكرى و وره‌یى و ئارمانجا هه‌ر مه‌زن و سه‌ره‌كى یا توركیا ئه‌وژى تۆلڤه‌كرنه‌ ژ ئه‌رمینیا كو كۆمكوژیا ئه‌رمینیا خاله‌كا ره‌شه‌ بناڤچاڤێن توركا ڤه‌ و هه‌مى كۆمه‌لگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى ئاماژێ ب وێ تاوانا مه‌زن دده‌ن كو توركیا هه‌مبه‌رى ئه‌رمه‌نێن بێ گونه‌ه كرى و هه‌تا نوكه‌ ژى توركیا خوه‌ ژبه‌ر ڤى بارێ گران هاڤێت و ئه‌ڤ شه‌ڕێ توركیا بوویه‌ ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى كو روو بده‌ته‌ڤه‌ ل ناڤبه‌را هه‌ردو وه‌لاتێن ئه‌رمینیا و ئه‌زربێجان ل دۆر ده‌ڤه‌را ناگۆرنى كاراباخ و حه‌تا نوكه‌ ژى توركیا پشته‌ڤانیا ئه‌زربیجانێ دكه‌ت دژى ئه‌رمینیا ژبۆ ژێك ڤاڤارتنه‌كا دیرۆكى ل گه‌ل ئه‌رمه‌ن و ئه‌رمینیا كو توركیا ڤێ بكه‌ت وه‌ره‌قه‌ك و گه‌فان ل ئیران و رۆسیا و سووریێ ژى بكه‌ت، دا كو جهێ خوه‌ ل ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست بهێزبیخیت و ئه‌مجادێن ئیمپراتۆریه‌تا ئۆسمانلى بزڤرینیته‌ ڤه‌. ئۆمێده‌وارم جه‌نگ و شه‌ڕ نه‌مینن و ئارامى بكه‌ڤیته‌ هه‌مى ده‌ڤه‌ران و ئاشتى و ئیمناهى به‌رقرار بیت و ماف بهێنه‌دان و گفتۆگۆ بهێنه‌ ئه‌نجامدان و ل سه‌ر مێزا دانوستاندنان روونن و هه‌ر تاكه‌ك یان وه‌لاته‌ك ب مافێن خوه‌ یێن ره‌وا شاد ببن.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

ره‌وشه‌كا ئالۆز په‌یدا بوویه‌ و شله‌ژانیه‌ك كه‌فتیه‌ ره‌وشا ده‌ڤه‌رێ و نه‌ره‌حه‌تیه‌ك بۆ خه‌لكێ هه‌رێما كوردستانێ په‌یدا بوویه‌ و ب تایبه‌ت پشتى هێرشێن به‌رده‌وام یێن ئاسمانى و له‌شكرى و بومبه‌بارانكرنا سنوورێن هه‌رێما كوردستانێ چ ژ لایێ ئیرانێ و ژ لایێ توركیا بیت و هه‌تا كو ره‌وش گه‌هشته‌ وى راده‌یى كو هێرشێن پیاده‌ و له‌شكرى ژى بكه‌نه‌ هه‌رێمێ و ب تایبه‌ت ل ده‌ڤه‌رێن قه‌زایێن زاخۆ و ئامێدیێ كو ب دووراتیا 30 كلم ئاخا كوردستانێ به‌زاندى یه‌. ئه‌ڤ نه‌حه‌زیا ل ده‌ف دوژمنێن مه‌ په‌یدا بووى كو رۆلێ كوردان پێشچاڤ بووى ل هه‌مى پارچێن كوردستانێ. له‌وما دبێژم تركیا كه‌فتیه‌ د ناڤبه‌را چاكۆچێ سنى و سندانێ شیعى و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ دا. نیازێن ده‌وله‌تا توركیا زۆر بترسن به‌رامبه‌ر وه‌لاتێن هه‌رێمى و ب تایبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ و ملله‌تێ كورد، سیاسه‌تا تركیا دیار و ئاشكه‌رایه‌ به‌رامبه‌ر كوردان و ل ده‌مێ ئه‌نفالێن ره‌شتارى ل سالا (1988) هاتینه‌ ئه‌نجامدان دژى ملله‌تێ كورد ل كوردستانا باشۆر ژ لایێ رژێما گۆربه‌گۆرا سه‌دامێ خوینمێژ ڤه‌، د ئه‌گه‌رێ دا ملله‌تێ كورد به‌ر ب سنوورێن توركیا چوون و خوه‌ گه‌هاندیه‌ سوورێ تركیا و ئیرانێ و به‌هرا هه‌را مه‌زن ژ ڤى خه‌لكى ل سنوورێن توركیا ئاكنجى بوون و ژیانه‌كا سه‌خت و دژوار و برسى و بێخودان دبره‌ سه‌ر و پاشى كرێگرتى و زڕته‌ك و جاش و مسته‌شار و سۆپایێ عیراقێ د دووڤ مه‌ دا بوون ب شێوێ ماراسۆنى و جاره‌كا دى نه‌چار بووین چووینه‌ د ناڤ خاكا وه‌لاتێ تركیا دا و بۆ ماوه‌كى د ناڤ خاكا تركیا دا ئاكنجى بووین و ژیانه‌كا نه‌خۆش و ساده‌ و برسى و تێهنى دبره‌ سه‌ر حوكمه‌تا توركیا چ گرنگى نه‌ ددا وان مشه‌ختان و به‌لكو دگۆته‌ وان مشه‌ختان هه‌وه‌ ناوه‌رگرین پێدڤى یه‌ جاره‌كا دى بزڤرنه‌ ڤه‌ وه‌لاتێ خوه‌، لێ رایا گشتى یا جیهانى و راگه‌هاندنێَ وگڤاشتنێن جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى وبه‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌تێن تركیا هه‌لویستێن تركیا گوهۆرین و بریارا وه‌رگرتنا وان ئاواران ده‌ركر ورازه‌مه‌ندیا خوه‌ ده‌ربرى و ل وى ده‌مى شانده‌كێ پایه‌به‌رزێ حوكمه‌تا تركیا كو پێك هاتبوون ژ ئه‌ندامێن په‌رله‌مانى و وه‌زیرێن تركیا و سۆپه‌ر والى كو سه‌رپه‌رشتى ل سه‌ر پێنچ والیان دكر و فه‌رمانبه‌رێن پله‌ ئێك ودو یێن وه‌زاره‌تان و ئه‌فسه‌رێن له‌شكرى و هه‌والگێرى ژى دگه‌لدا بوون، ئانكو شانده‌كێ فه‌رمى و پایه‌بلندێ حوكمه‌تا تركیا سه‌ره‌دانا ئاوارێن كوردێن به‌ربه‌لاڤ ل ده‌ڤه‌را (قه‌شیریا و گوندێن ئاروشا ژۆرى و ئاروشا ژێرى و مه‌لێسێ و ئالیتۆسێ و وئاشیت و خه‌نوكه‌ى و سه‌ربه‌ستا و.. هتد) كرن وب چار فرۆكێن هێلیكۆپته‌ر هاتبوون و خه‌لكێ ئاواره‌ كۆمڤه‌كرن و بۆ وان ئاخڤتن و مزگینى یا وه‌رگرتنا وان ئینابوون و وه‌كو په‌ناهند و رێك و چاره‌ دانان ژبۆ ڤه‌گوهاستنا وان مشه‌ختان بۆ ناڤ چادرگه‌ه وكه‌مپان دا و زۆر كه‌یڤا خه‌لكێ مه‌ هات و پشتى خه‌لكێ ئاواره‌ ڤه‌ره‌ڤى و ئۆمێده‌ك ل جه‌م وان په‌یدا بووى و پاشى بۆ كۆمڤه‌بوون و فراڤینێ ل مالا موختارى بوون دو سێ ئه‌ندامێن وى شاندى ل وى سه‌رده‌مى ب فه‌رمى گۆت نه‌ترسن حوكمه‌تا مه‌ دڤێت بهانه‌یه‌ك هه‌بیت، كو شه‌ڕى ل گه‌ل حوكمه‌تا عیراقێ بكه‌ت وان به‌رپرسێن پایه‌ بلند گۆت، چونكو مه‌ پرۆژه‌كێ هه‌ى ب ناڤێ (GAP) و ئه‌ڤ پرۆژه‌ (23) به‌نداڤن و هه‌ر به‌نداڤه‌ك دشێت ب ملیۆنان لیتر و موكه‌عه‌بێن ئاڤێ عومبار بكه‌ت و به‌نداڤا ئێكێ د ڤى پرۆژه‌ى دا به‌نداڤا (ئه‌تاتوركه‌) كو رێزبه‌ندا قه‌بارێ مه‌زنێ وێ به‌نداڤێ یا سێ یێ یه‌ د جیهانێ دا و هه‌روه‌سا گۆت ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ پرۆژێ مه‌ بداوى بهێت دێ ئاڤێ ژ عیراقێ و سووریێ برین و ب تایبه‌ت عیراقێ و ناهێلین ئێك لترا ئاڤێ بچیت بۆ عیراقێ و دێ عیراقێ نه‌چار كه‌ین كو لترا ئاڤێ ب لیترا گازێ بیت و گۆت ویلایه‌تا مووسل یا مه‌یه‌ و ئه‌گه‌ر ب شه‌ڕى نه‌شیێن بزڤرینین، دێ ب گڤاشتنێن ئاڤێ زڤرینین و دێ سیاسه‌تا ئاڤێ بكارئینینن و ل وى سه‌رده‌مى وه‌كو مه‌ دزانى په‌یوه‌ندیێن عیراقێ و تركیا زۆر د ئاسته‌كێ به‌رز دا بوون، لێ هزر و سیاسه‌تا تركیا ئه‌ڤه‌ بوو و هه‌ر كه‌سه‌كێ ده‌ستهه‌لاتى ل تركیا وه‌رگریت ل سه‌ر وى لایه‌نى یان كه‌سایه‌تى دسه‌پینن كو هه‌ر وى سیسته‌م و سیاسه‌تێ په‌یره‌و بكه‌ت یا كو بۆ وان هاتیه‌ دانان د هنده‌ك پرۆتۆكولان دا. له‌وما دبێژم سیاسه‌تا توركیا و حه‌زێن توركیا هه‌ر ئه‌ڤه‌ نه‌ یێن مه‌ به‌حس لێ كرین و جاران ب بهانا (pkk) و جاران ژى ب بهانێن توركومانان و جاران ژى ب بهانێن جودا جودا لێ مه‌ره‌ما سه‌ره‌كى یا توركیا كو ئیمپراتۆریه‌تا خوه‌ بزڤرینیت و ئه‌و عه‌ردێن ژێ هاتینه‌ ستاندن هه‌میان بزڤرینیت و ب تایبه‌ت كو ئه‌و عه‌رده‌ هه‌مى ب خێر و بێرن و پڕى سامان و سه‌روه‌تن.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

بێگومان گێله‌شۆكا بۆیه‌ران ل دۆر ماندۆرێن ملله‌تێ كورد وكوردستانێ دوور نینه‌ جاران مینا باهۆزه‌كا مه‌زن و باداى ل دۆر مه‌ دزڤریت و جاران ژى دبیته‌ لافاو ولێهمشت وكورد د ناڤڕا ئاسێ دمینن و جاران ژى عه‌ورێن ره‌ش و تارى مینا ئه‌ژده‌هایه‌كێ ب هێز وسیمه‌رخه‌كا په‌ردار ل هنداڤ سه‌رێ كوردان دگه‌رهێت وگورزێن مرنێ ل كوردان دده‌ت، جاران ژى دیرۆك هه‌ولان دده‌ت كو ب حوبرێ ره‌شێ تارى ناڤێ كوردان ژ فه‌رهه‌نگا هه‌بوونێ دا ده‌ربینیت و كوردان نه‌هێلته‌ د هه‌بوونێ دا. لێ مێرخاس و قه‌هره‌مان و شۆره‌شگێر و خه‌باتكه‌ر و دلسۆزێن كوردان خوه‌ ل ڤان هه‌لویست و بۆیه‌رێن مه‌ ل سه‌رى به‌حس كرین كرینه‌ خودان و ئێكسه‌ر هاتیه‌ سه‌ر هێلا به‌ره‌ڤانیكرنێ و كورد بهێزتر كه‌فتینه‌ و ئه‌ڤه‌ ژى وێ چه‌ندێ دیار دكه‌ت كو ملله‌تێ كورد ل سه‌ر راستیانه‌. دوژمن جاران ب سیاسه‌ت و جاران ژى ب ئابوور و جاران ژى ب زولم و جاران ژى ب چه‌كێ گران و قه‌ده‌غه‌كرى و جاران ژى ب فێل و پیلانان ل دژى ملله‌تێ كورد ئه‌نجام دده‌ن و ته‌ڤایا رژێمێن كه‌ڤنه‌په‌رست و دكتاتۆر ل كوردستانێ ئێك ره‌فتار و ئێك هزر و بریار و سیسته‌م به‌رامبه‌ر كوردان هه‌یه‌. ل هه‌مى قووناغان كورد شیاینه‌ خوه‌ قورتال بكه‌ن و به‌رگریێ ژخوه‌ و خاكا پیرۆزا كوردستانێ بكه‌ن و هه‌مى قووناغێن مه‌ ل سه‌رى به‌حس كرین تێپه‌راندینه‌ و بۆراندینه‌ و هه‌تا كو گه‌هشتیه‌ قووناغێن ڤى سه‌رده‌مى كو ده‌ستكه‌فتێن مه‌ بده‌ستڤه‌ ئیناین هه‌رێمه‌ك و حوكمه‌ته‌ك و په‌رله‌مانه‌ك و داموده‌زگه‌هێن میرى و ئه‌ڤ ده‌ستكه‌فته‌ بووینه‌ مینا داسیه‌ك و ستریه‌كێ تویژ و ماینه‌ د حه‌فكا دوژمنان ڤه‌ و به‌رده‌وام یێ دژى كوردان كار دكه‌ن چ ب نهێنى چ ب ئاشكه‌را و ب سه‌دان دوژمنكاریان به‌رامبه‌ر كوردان دكه‌ن، یا كوردان پێ چێبیت كو ب تنێ به‌رگریێ ژخوه‌ بكه‌ن و ملله‌تێ كورد وكوردستانێ بپارێزن ژ دوژمنان، له‌وما دبێژم كو دوژمنێن كوردان به‌رده‌وام قه‌یرانان بۆ ملله‌تێ كورد و كوردستانێ و ب تایبه‌ت بۆ هه‌رێما كوردستانێ درۆست دكه‌ن و ب هه‌مى رێیان ئارێشه‌ و قه‌یرانان بۆ هه‌رێما كوردستانێ درۆست دكه‌ن ب رێیێن سیاسى نه‌شیان و ب رێیێن ئابوورى و ب هه‌مى رێیێن ره‌وشه‌نبیرى و له‌شكرى و سیاسه‌تا ژێكڤه‌كرنێ و سیاسه‌تا درۆستكرنا گرۆپ و كۆم و پارتان و ب چاندنا كه‌سانێن سیخور و ب هه‌مى رێیان ل به‌رامبه‌ر كوردان ئه‌نجام دده‌ن، بتنێ دا كو ڤى كیان و هه‌رێمێ ژناڤ ببه‌ن. بلا خه‌لكێ مه‌ و ملله‌تێ كورد بزانن كو ئه‌ڤ دوژمنكارى یه‌ به‌رامبه‌ر مه‌ یێ دهێنه‌ ئه‌نجامدان و ل ڤێره‌ زۆر فه‌ره‌ په‌رله‌مان و حوكمه‌ت و ده‌ستهه‌لات و لایه‌نێن سیاسى و خودان بریار ل هه‌رێما كوردستانێ ژدل كار بكه‌ن و فیدراسیۆنه‌ك یان ده‌زگه‌هه‌كى یان به‌ره‌یه‌كى بدامه‌زرینن و كه‌سانێن خودان سه‌ربۆر و خودان تایبه‌تمه‌ندى و دلسۆز و خودان بریار بكه‌نه‌ د ڤى ده‌زگه‌هى دا و سیاسه‌تێن ژدل دابرێژن و دیراساتا درۆست بكه‌ن ژبۆ به‌رسینگگرتنا پیلانێن دوژمنان و به‌رگریكرنێ ژ هه‌رێما مه‌ بكه‌ن و به‌رگریكرنێ ژ هه‌ر قه‌یرانه‌كێ بكه‌ن یا كو بۆ ملله‌تێ كورد و هه‌رێما كوردستانێ درۆست دبیت و ب تایبه‌ت پشتى ڤایرۆسێ ترسناك ژى په‌یدا بووى و ب هه‌مى ره‌نگان وه‌لاتێن هه‌ڤسوو كاركریه‌ ژبۆ ڤه‌گوهاستنا هه‌مى ڤایرۆسان بۆ كورستانا مه‌ ب هه‌ر ره‌نگه‌كى بیت و یا فه‌ره‌ كو ئه‌م به‌ره‌ڤانیێ بكه‌ین و هه‌رێما خوه‌ وكوردان بپارێزین ژ هه‌ر قه‌یرانه‌ك و ئارێشه‌ك و پیلانه‌كێ، دا كو كورد دپاراستى بن و هه‌رێما مه‌ پێشبكه‌ڤیت و كورد ب مافێن خوه‌ شاد بن و ئه‌ڤه‌ هه‌مى یێن مه‌ به‌حس كرین ب تنێ دێ ب ئێكگرتن و ئێكرێزیا كوردان درۆست بیت و دێ به‌رهه‌م بده‌ست كوردان ڤه‌ هێن .ل دووماهیێ په‌یاما من ئه‌وه‌ كو ره‌وش زۆر یا نازك و هه‌ستیاره‌ و بلا ئه‌م گه‌له‌كێ نه‌ ده‌ینه‌ ب پیچه‌كێ و ده‌رفه‌ت زور مایه‌.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
پشكا (3)
بلا مه‌ باژێرێن خوه‌ دیتبان و جاده‌ و كۆلانێن وێ مینا باخچه‌ك یان گولخانه‌كێ نه‌، هه‌مى ره‌نگێن د ناڤ دا زه‌ر و سۆر و كه‌سك مۆر و سپى و قه‌هوایى و پرته‌قالى و شین، یان ژى هه‌مى قه‌باره‌ و بالا د ناڤ دا بن، كو هه‌ر لایه‌ك ژ لایێ خوه‌ ڤه‌ و ل دووڤ ئایدولۆجى و ئاراسته‌یا خوه‌ كاركربان و ب تنێ هه‌میان ب هه‌ڤرا كار بۆ كوردستانێ، ب تنێ كربا و بلا كوردستان ب سه‌رخستبان و به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن كوردستانێ پاراستبانه‌ پاشان بلا هه‌ر ئێك ژ وان بۆ خوه‌ كاركربان، لێ یا گرنگ هه‌ر ئه‌وه‌ كو هه‌ر تاكه‌ك یان حوكمه‌ته‌ك یان ده‌ستهه‌لاته‌ك بۆ خوه‌ بنچینه‌كێ ب هێز و خورستى دانیت، ئانكو خانیه‌كى ئاڤا بكه‌ت پاشى دا بشێت ل سه‌ر وان بنچینان، ئانكو د وى خانى ڤه‌ ده‌ستهه‌لاتێ بگێریت نه‌مینا وه‌لاتێ مه‌ جهێ داخێ یه‌ كو هه‌ر لایه‌نه‌ك ب دژى لایه‌نێ دى كار دكه‌ت و پتریا جاران ده‌ستێن خوه‌ دكه‌نه‌ د ناڤ ده‌ستێن دوژمنان دا هه‌تا كو لایه‌نێ دى یان ده‌ڤه‌ر و زوونێن دى بشكێنیت، ب تنێ دا بگه‌هنه‌ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن تایبه‌ت و بلند و ل ڤى ده‌مى، ده‌مێ شۆره‌شگێر و قه‌هره‌مانێ جیهانى گیڤارا دبێژیت (یێ خیانه‌تێ ل وه‌لاتێ خوه‌ بكه‌ت، مینا وى كه‌سى یه‌، یێ دزیان ژ مالێ بابێ خوه‌ دكه‌ت دا كو بده‌ت دزیكه‌ران، ئه‌ڤجا نه‌ دزیكه‌ر ده‌ستخۆشیێ لێ دكه‌ن و نه‌بابێ وى ژى لێ دبۆریت و عه‌فى كه‌ت). هه‌ر دیسا دێ بێژم ئه‌ڤ نڤێسینا من كرى، ب تنێ بۆ كوردستانێ نینه‌، به‌لكو بۆ ته‌ڤایا وه‌لات و ملله‌تان دبێژم زۆر فه‌ره‌ كو حوكمرانیه‌ت ب رێیه‌كا ساخله‌م بهێته‌ وه‌رگرتن، هه‌ر وه‌سا هه‌وێن هه‌لبژارتنان ژى ب شێوازه‌كێ جوانتر و ساخله‌متر بهێته‌ په‌یره‌وكرن و هزاران به‌رسڤ ل سه‌ر هه‌نه‌، هه‌ر وه‌سا یا گرنگتر ئه‌وه‌ كو ده‌ستهه‌لاتدارێن كوردستانێ ب رژدى كار بكه‌ن و ب ده‌هان، به‌لكو سه‌دان روونشتنان ئه‌نجام بده‌ن، ل دۆر ڤان قانوونێن كوردستانێ و پتر كار بكه‌ن داكو پتر خزمه‌ت و خزمه‌تگوزاریێن باشتر پێشكێشى خه‌لكێ مه‌ یێ هه‌ژار بكه‌ن و بلا ناڤێ كوردستان پتر بچیته‌ د ناڤ د ناڤه‌ندێن بلندێن جیهانى دا، داكو ملله‌تێ كورد ژى ب ئارامى و سه‌ربلندى بژیت و ب سه‌ركه‌ڤیت و پتر جوانى و ئارامى و پیرۆزیا كوردستانێ بمینیت و به‌ر ب باشتر ڤه‌ بچیت و هه‌رده‌م كوردستان د ده‌ستێن كه‌سانێن ئه‌مین و خودان خزمه‌ت و خه‌بات دا بیت، بلا بۆ كوردستانێ مێژوویه‌كا پاك و جوان دابنین و داكو نه‌كه‌ڤیته‌ ده‌ستێ هنده‌ك لایه‌ن و كه‌سان كو بازرگانیێ ب ملله‌تێ مه‌ بكه‌ن و ئه‌وا مه‌ هه‌یى ژى ژده‌ست بچیت. پێكڤه‌ به‌ر ب كوردستانه‌كا گه‌شتر. ل دووماهیێ دێ بۆ خوینده‌ڤانێن هێژا ده‌ینه‌ خۆیاكرن كو پتریا وه‌لاتێن جیهانى پرسگرێك و ئارێشه‌ و شاشى و نه‌زانین و هتد.. د ناڤ دا هه‌بوون، لێ هنده‌ك كه‌سانێن وان وه‌لاتان خوه‌ لێ كره‌ خودان و خزمه‌تكرن بۆ وه‌لاتى و قانوون و رێنمایێن گونجاى و دانان و شه‌ر ل گه‌ل گه‌نده‌لكاران كرن و دووماهێێ وه‌لاتێن وانان بوونه‌ باشترین و جوانترین و پێشكه‌فتترین وه‌لات و هه‌ڤسارێن ئابوورى و قانوونى و سیاسى و له‌شكرى و هه‌مى وه‌ریسێن مه‌زن كه‌فتنه‌ د ده‌ستێ وان دا و وه‌لات به‌ر ب ئاراسته‌یه‌كا راست و دروست ڤه‌ بر و ل دووماهیێ هێزا خێرێ ل سه‌ر هێزا شه‌رى بسه‌ركه‌فت. ئۆمێده‌وارم وه‌لاتێ مه‌ ژى ته‌نا و ئارام بیت و دوژمن ژ مه‌ دوور بكه‌ڤن و كوردستان پاراستى بیت و ئه‌م هه‌مى هزركرنێ د ئاییندێ وه‌لاتێ خوه‌ دا بكه‌ین و ب تنێ بۆ كوردستانێ كار بكه‌ین دا كو ناڤێ كوردستانێ بلند ببیت و كورد ژى ب ئارامى بژین و ب مافێن خوه‌ یێن ره‌وا شاد بین.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

ئێك ژ كۆمارێن وه‌لاتێ رۆسیا یێن به‌رێ، مینا هه‌رێما كوردستانێ هه‌رێم بوو ب سه‌ر ناڤه‌ندێ ڤه‌ بوو، و ره‌وشا وان یا ئابوورى و پیشه‌سازى و گشتى لاوازبوو، نه‌چاربوون په‌رله‌مان و حوكمه‌تێ بریار دا كو كاره‌ب و كه‌لوپه‌لێن خوارنێ ژ حوكمه‌تا ناڤه‌ند یان وه‌لاتێن ده‌ردۆر وه‌ربگرن و بریارا خوه‌ دا، لێ ملله‌تێ وانان خوه‌نیشادان كرن و نه‌رازیبوونا خوه‌ دیاركر كو مه‌ نه‌ڤێت ئه‌م كه‌لوپه‌ل و كاره‌بێ ژ وه‌لاتێن دوژمن بینین و ل شوونا كاره‌بێ دێ فانۆس و چرا و له‌مپان بكارئینین و ل شوونا جلكان، دێ په‌رۆكى دخوه‌ وه‌ركه‌ین و ل شوونا تشتێن خۆش و ب له‌زه‌ت، دێ نانێ ب ترسى خوین و داكو ئه‌م پشت به‌ستیێ بده‌ینه‌ سه‌رخوه‌بخوه‌ و ژبن منه‌ت و فشارێن ناڤه‌ند وه‌لاتێن دۆرمان ده‌ركه‌ڤین و گه‌ر مه‌ كه‌ره‌سته‌ و كه‌لوپه‌ل ژ وان كرین، بێگومان دێ كه‌ڤینه‌ بن فشارا وان و دێ كه‌ره‌ستێن خوه‌ یێن ئیكسپایر بۆ مه‌ فرێكه‌ن و دێ ده‌هان فشاران ل سه‌ر مه‌ كه‌ن. هه‌ر دیسا دێ پارێن مه‌ ژى هه‌مى بۆ وان چیت و دێ ئابوورێ مه‌ زه‌غه‌ل بیت. لێ ب مه‌رجه‌كى هوون ده‌مه‌كێ ده‌ستنیشانكرى دانن دا كو ئه‌م پشتبه‌ستیا بده‌ینه‌ سه‌رخوه‌ ب خوه‌ و ل دووماهیێ سه‌ركه‌فتن بده‌ستڤه‌ئینان. به‌حسێ مه‌ ل ڤێره‌ ل دۆر بایكۆتكرنا كه‌لوپه‌ل و كه‌ره‌سته‌یێن وه‌لاتێن ده‌ردۆر بۆ هه‌رێما كوردستانێ، ل ڤێره‌ دیار دكه‌م كو هه‌ر ده‌مێ كاره‌كى ئه‌نجام دده‌ى به‌رى ئه‌نجام بده‌ى هزر د ئاینده‌یى و پاشه‌رۆژێ دا ژى بكه‌، هه‌ر دیسا هزربكه‌ كا ته‌ چ كریه‌ و تو دێ چ كه‌یى و دێ ب چ شێوه‌یان ئیدارا خوه‌ كه‌یى. زۆر یا گرنگه‌ هنده‌ك شه‌نگه‌سته‌ و بنه‌مایێن ئیداره‌كرن و ده‌وله‌تبوونێ دابنى دا كو بشیى خوه‌ برێڤه‌ ببه‌یى نه‌یێ دوور بى ژ چاندن و بازرگانى و سیسته‌مى و زانست و داهێنان و كارزانیێ و ب تنێ پشتبه‌ستیا خوه‌ بده‌ینه‌ به‌رهه‌م و كه‌ره‌ستێن خوه‌ب خوه‌یى. ل به‌رى چه‌ندین سالان كوردستانا مه‌ ئابووره‌كێ ب هێز و خورستى هه‌بوو و سێ چارێكێن گه‌ل و حوكمه‌تێن عیراقێ یێن وى سه‌رده‌مى پشتبه‌ستیا وان ل سه‌ر كه‌ره‌سته‌ و كه‌لوپه‌لێن هه‌رێما كوردستانێ بوون و حوكمه‌تێن عیراقێ یێن ئێك ل دووڤ ئێك پیلان و ب دیراسه‌ بۆ مه‌ دانان حه‌تا كو تاكێ كورد ژ تاكه‌كێ خورستى و به‌رهه‌مهێنه‌ر كره‌ تاكه‌كێ كسلان و خوازخوازۆك و بێ به‌رهه‌م و پشتى سه‌رهلدانا پیرۆزا سالا (1991) ژى حوكمه‌تێن دكتاتۆر و تاوانبار و ترسناك روخیان و حوكمه‌تێن نوو دروست بوون ژ یێن هه‌رێم و به‌غدایێ. دیسا ئه‌وان ژى هه‌ر سیاسه‌تا یێن به‌ریكا خوه‌ بكارئینان و زۆر یا گرنگ بوو كو ملله‌ت و حوكمه‌تێن كوردان سیاسه‌ته‌كا دى بكارئینابان كو ئه‌و خه‌سله‌ت و شاره‌زایى و خورستى یا ل ده‌ڤ كوردان هه‌یى بهێزتر لێ كربان و ئابوورێ مه‌ بهێزتر لێ كربان و مه‌ پشتبه‌ستیا خوه‌ ل سه‌ر خوه‌ بخوه‌ كربان. له‌وما په‌یاما خوه‌ دگه‌هینمه‌ خودان بریاران ل هه‌رێما كوردستانێ كو ئالیه‌تان بدانن یێن جودا جودا و ل سه‌ر هه‌مى كه‌رتان دا كو ئابوورێ خوه‌ ب هێزبێخین و دا كو بشیێن بایكۆتا كه‌لوپه‌ل و كه‌ره‌سته‌ و دۆخێن گازى ژ وه‌لاتێن ده‌ردۆر بكه‌ین و ژ بن ره‌حما دوژمنان ده‌ركه‌ڤین و گه‌ر چه‌ند ده‌ستێ هاریكاریێ ژى بۆ ته‌ دریژ بكه‌ن، لێ دوژمن هه‌ر دوژمنه‌ و چ جاران نابیته‌ دۆست و چه‌ندى شیان هه‌بن، دێ دوژمنكاریێ كه‌ن. ل دووماهیێ دبێژم ئه‌ركه‌كێ پیرۆزه‌ كو خزمه‌تێ بكه‌ین و پشتبه‌ستیا خوه‌ ل سه‌ر خوه‌ ب خوه‌ بكه‌ین و هه‌مى كه‌رتان كاڕا بكه‌ین دا كو بشیێن بایكۆتێ بكه‌ن و ژبن فشار و پیلانێن دوژمنان ده‌ركه‌ڤین و به‌ر ب ئاسۆیێن گه‌شتر بۆ پێشڤه‌برنا كوردستانێ.

خالد ئه‌حمه‌د بادى

سیاسه‌ت و ئابوور دو جێمكن،ـ یان هه‌ڤالن بێ هه‌ڤدو ناژین، ئێك تمامكه‌را یێ دووێ یه‌ و د سیاسه‌تى دا چ تشتێن ئه‌سته‌م نینن. بێگومان هه‌مى تاكێن جڤاكان دزانن كو كۆربه‌ندێ داڤۆس یێ ئابوورى یێ جیهانى یه‌ و ل باژێرێ داڤۆس ل وه‌لاتێ سویسرا سالانه‌ دهێته‌گێران و پتریا وه‌لاتێن جیهانى یێن زلهێز و مه‌زن و خودان بریار و خودانشیان پشكدارى ڤى كۆربه‌ندى دبن و زۆر گرپَبه‌ست و كارێن هه‌ڤپشك دهێنه‌ گرێدان و فۆكسێ جیهانێ هه‌میێ دكه‌ڤیته‌ سه‌ر داڤۆس. د كۆربه‌ندێ ئه‌ڤساله‌ یێ داڤۆس دا كار و كریارێن مه‌زن و پێشچاڤ دروست بوون و كۆمبوونێن مفادار و گرنگ هاتنه‌ گرێدان و زۆر لایه‌ن و كه‌سانێن كێم زانین ره‌خنان ل كۆڕبه‌ندا ناڤبرى دكه‌ن، لێ گرنگیه‌كا مه‌زن هه‌یه‌ بۆ ته‌ڤایا وه‌لاتان و ب تایبه‌ت بۆ كوردان و هه‌رێما كوردستانێ. ملله‌تێ كورد زۆر ده‌رده‌سه‌رى و مه‌حرۆمیه‌ت دیتیه‌، ل سه‌ر ده‌ستێن سیسته‌مێن كه‌ڤنه‌په‌رست و پاشكه‌فتى و رژێمێن دكتاتۆر و كورد ب خرابى ل قه‌له‌مددان ل ده‌مێن كه‌ڤن و جاران دا و كورد نه‌ دهاتنه‌ به‌حسكرن ل چ ناڤه‌ندان و دوژمنان هه‌ول ددان كو ناڤێ كوردان نه‌هێلن د هه‌بوونێ دا و گه‌ر ئه‌م ل گه‌ل ڤى كه‌توارێ نوكه‌ به‌راورد بكه‌ین، دێ بینین كورد بووینه‌ جهێ پویته‌ دان و به‌لانسا راستیێ ل ده‌ڤه‌رێ و ل پتریا ناڤه‌دان دا. یا سه‌ره‌نجراكێش بۆ ته‌ڤایا كوردان كو هه‌رێما كوردستانێ و ب ده‌عوه‌تنامه‌كا فه‌رمى یا كۆڕبه‌ندى هاتیه‌ مێڤانكرن و برێز (نێچیرڤان بارزانى) وه‌كو سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ نوونه‌راتیا هه‌رێما كوردستانێ كریه‌ و پتریا میدیا جیهانى و راگه‌هاندنا بیانى و خوه‌ب خوه‌یى به‌حسێ پشكداریكرنا رێزدار سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ كریه‌. پشكداریا كوردان پێنگاڤه‌كا زۆر گرنگ و دیرۆكى بوو و دانانا ئالایێ پێشمه‌رگان ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ دیسا ئۆمێده‌كا نوى یا گه‌ش دایه‌ ملله‌تێ كورد ب گشتى و ب تایبه‌ت ملله‌تێ كورد ل هه‌رێما كوردستانێ, پشكداریكرنا كوردان ل كۆڕبه‌ندێ ئابوورى یێ ناڤبرى دوباره‌ سه‌لماند كو كورد جهێ پویته‌دان و بایه‌خدانا جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى یه‌ و تایبه‌ت ئه‌مریكا. یا بوویه‌ جهێ خۆشحالیا ته‌ڤایا كوردان كو ل رێكه‌فتى (22\1\2020) كۆمبوونا سه‌رۆك (نێچیرڤان بارزانى ) ل گه‌ل سه‌رۆكێ ئه‌مریكا (دۆنالد ترامپى) كو یا گرنگتر پێش سه‌رۆكێ عیراقا فیدرال كو حوكمه‌تا ناڤه‌نده‌ ئه‌ڤه‌ ژى هزره‌كا كوور بۆ ڤان كۆمبوونان دهێته‌كرن كو ب راستى سه‌رۆكێ بهێزترین وه‌لات ل جیهانێ ب دیتنه‌كا بنڤه‌ بنڤه‌یى یه‌ یان یا نه‌راسته‌وخوه‌ كو هه‌ردو لایه‌ن یێ كوردستانى و ئه‌مریكى زۆر دخۆشحالن ب كۆمبوونا ناڤبرى. یا ژهه‌مى تشته‌كى گرنگتر كو كه‌نالێ فۆكس نیۆس یێ بناڤوده‌نگێ ئه‌مریكى گۆتیه‌ (TRUMP HOLDS MEETING KURDISTAN PRESIDENT) ئانكو (ترامپ ل گه‌ل سه‌رۆكێ كوردستانێ كۆمبوویه‌) و ئه‌ڤه‌ ئاراسته‌یا سه‌ركه‌فتێن كوردان به‌ر ب پێشڤه‌ دبه‌ت و بلا كورد ڤان سه‌ركه‌فتنان ب باشى ل قه‌له‌م بده‌ن و ب پیتێن زێرین وكویركرى بهێنه‌ تۆماركرن.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
سیاسه‌تمه‌دار و زانا و ره‌وشه‌نبیر و سه‌ركردێ جیهانى یێ ب ناڤوده‌نگ (ماهاتما غاندى) یێ هندى، دبێژیت (یێن ل دۆر ده‌ستهه‌لاتى زۆرن، لێ یێن ل دۆر وه‌لاتى دكێمن)، بێگومان كه‌سایه‌تى و لایه‌نان كارتێكرنه‌كا مه‌زن یا هه‌یى د پێشڤه‌چوونا حوكمرانیێ دا ل هه‌ر وه‌لاته‌كى و ب هه‌لبژارتنا كه‌سه‌كێ ژهه‌ژى وشایسته‌ ل هه‌ر پۆسته‌كى دا بیت دێ شینوار و شوونتبلێن ده‌ستبكاربوونا وى لایه‌نى یان ده‌ستهه‌لاتدارى هه‌ر زویكا دیار بن و دێ ئۆمێده‌ك بۆ خه‌لك و جه‌ماوه‌رى ژى په‌یدا بیت، لێ ل عیراقا مه‌ خێر ژێ نه‌دیتى هه‌ر چ باشى و پێشكه‌فتن و چاكبوونا ره‌وشا ئالۆز د دیار نینن، ئه‌ڤه‌ ژى بیرا مه‌ ل گۆتنا پڕبها یا غاندى ئینا كو گۆتى یێن ل دۆر ده‌ستهه‌لاتى دزورن و راسته‌ ل عیراقێ شه‌ڕ ل سه‌ر كورسی و پۆستان دهێته‌كرن و ب ملیاران هاتینه‌ فرۆتن و ل جهێ وێ كورسیا ب ملیۆنان، به‌لكو ملیاران قازانج و بده‌ستڤه‌بینن. حوكمرانیه‌ت ئانكو ئیداره‌كرن و برێڤه‌برنا ملله‌ت و وه‌لاتان و دانا مافێن وه‌لاتیانه‌ و ئارامكرن و به‌رپاكرنا ئێمناهیێ بۆ وه‌لاتیان و به‌رپاكرنا مافێن ره‌وا یێن وه‌لاتیێن سڤێل و بێگونه‌ه. فه‌ره‌ ده‌ستهه‌لاتدار و حوكمران ب شه‌ڤ و رۆژ كار بكه‌ن ژبۆ به‌ر ب پێشڤه‌برن و پێشكه‌فتنا وه‌لاتى و پاراستنا گیان و مال و سامانێ وه‌لاتیان، خۆشكرنا په‌یوه‌ندیێن خوه‌ ل گه‌ل ته‌ڤایان وه‌لاتێن دى و په‌یداكرنا ئالیه‌ته‌كا كاركرنێ كو ل گه‌ل بارودۆخێ نوو بگونجیت و وه‌لاتى به‌ر ب ئاقارێن خراب ڤه‌ نه‌به‌ت. ل عیراقێ به‌روڤاژى یا ڤێ چه‌ندێ دكه‌ن یا مه‌ به‌حس ژێ كرى، ئه‌وژى نه‌خۆشكرنا په‌یوه‌ندیانه‌ و ل سه‌ر بنیاتێ مه‌زهه‌بیه‌ت و پرسێن ئایینى و گشتى كاردكه‌ن، ئه‌ڤه‌ وى چه‌ندێ رادگه‌هینیت كو ئه‌ڤێن سیاسه‌تێ دكه‌ن و وه‌لات كه‌فتیه‌ دبن كۆنترۆلا وانان دا، چ ژسیاسه‌ت و ئیداره‌كرنێ نزانن و رۆژ بۆ رۆژێ عیراقا گه‌نى به‌ر ب پاشڤه‌ دبه‌ن. بۆیه‌ران ژ هه‌میان ترسناكتر و كه‌شه‌فرێتتر بۆ عیراقا كه‌تى كو هێرشكرنا ئه‌مریكا ب رێیا ئاسمانى بۆ سه‌ر (5) بنگه‌هێن حزب الله‌ و حه‌شدا وه‌حشى ل سووریا و عیراقێ ل رێككه‌فتى (30\12\2019) و گه‌هاندنا زیانێن مه‌زن، وه‌كو كارڤه‌دانه‌كا ئیرانى و ب شێوه‌كێ زۆر نهێنى هاندان و پالدانا خه‌لكه‌كى بۆ سه‌ر بالیۆزخانا ئه‌مریكا ل عیراقێ ل رێكه‌فتى (31\12\2019 و هه‌ولدانێن سۆتن و وێرانكرا بالیۆزخانا ناڤبرى وێ چه‌ندێ دگه‌هینیت ئیران یا به‌رهنگاریا ئه‌مریكا دكه‌ت و مایتێكرنان د كاروبارێن ناڤخوه‌یى یێن پتریا وه‌لاتێن جیهانى و هه‌رێمى و هه‌ڤسوو دا دكه‌ت و ده‌ستهه‌دارێن ملله‌تێن ئیرانى و خه‌لكێ خوه‌ بَیبه‌هر كریه‌ ژ ئازادى و دیمۆكراسه‌تێ و ببَبه‌هر كرینه‌ ژ كێمترین و ساده‌ترین مافێن ره‌وایێن وان. بۆیه‌رێن بومبه‌رانكرنا باره‌گایێن حزبوالله‌ و حه‌شدا وه‌حشى و هێرشكرنا سه‌ر بالیۆزخانا ئه‌مریكا عیراق خسته‌ د ئاسته‌نگێن كویر و تارى دا و دێ به‌رهنگاریێن مه‌زن ژى په‌یدا بن و عیراق كه‌فته‌ د شه‌رمزاریه‌كا سیاسى یا جیهانى دا و هه‌لویستێ عیراقێ، ئێكجار لاواز بوویه‌ و دێ به‌رهنگارى و تۆلڤه‌كرن هه‌بن ب شێوێن ئاشكه‌را و نهێنى ژى و دێ ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست ئێخیته‌ د هه‌كێشه‌یێن سیاسى و ئابوورى و ناڤچه‌یى و دێ ئه‌ڤ هێرشكرنه‌ ل سه‌ر عیراقێ ب گرانى راوه‌ستیت و گه‌ر ژى نه‌بوونا بریارێ و خودانێن بریارانه‌. و ژبه‌ر ڤێ چه‌ندێ دبێژین كو (خوسێ موخیكا) سه‌رۆكێ ئوروگواى گۆتیه‌ (ئه‌ز نه‌شێم وه‌كو دایكه‌كێ شیرى بده‌مه‌ به‌ره‌بابێن وه‌لاتێ خوه‌ و خودان بكه‌م، لێ دشێم وه‌كو بابه‌كى دزیان ژ داهاتێ وه‌ نه‌كه‌م).