خالد ئه‌حمه‌د بادى
به‌حسكرن و گرێدانا باده‌كێن جوداجودا ره‌نگینیه‌كا به‌رچاڤ و كارتێكرنه‌كا مه‌زن تێدا هه‌یه‌ و دێ مفا گه‌هیته‌ هه‌ر لایه‌كى، گرێدانا باده‌ك و مژارێن گه‌رم د ڤان قۆناغان دا و هه‌ر دیسا دێ گه‌رم و گوریه‌كێ بخوه‌ڤه‌ گریت و دێ مفایه‌ك مه‌زن بۆ هه‌ر لایه‌كى تێدا بیت. بابه‌تێ مه‌ ل دۆر مژارا جیهانى یا گه‌رموگۆر كو ئه‌و ژى گوهۆرینا كه‌ش و هه‌وا و هشكه‌سالى یه‌ كو به‌رى چه‌ند رۆژان چه‌ندین راپۆرتێن گرنگ و كاریگه‌ر ل دۆر گوهۆرینا كه‌ش و هه‌وایى من ل كه‌نالێن ناڤخوه‌یى و بیانى دیتن و ب تایبه‌ت ل كه‌نالێ روداو ل (30\9\2021) و دیار دكر كو ل ئه‌مریكا ژبه‌ر كێمیا بارانا به‌لگێن دارا زه‌ر بووینه‌ و زۆر دار هشك بووینه‌ و ل ئسپانیا خوه‌نیشادان و نه‌رازیبوونێن جه‌ماوه‌رى هاتینه‌ ئه‌نجامدان، ژبه‌ر هشكه‌سالیێ و ل زۆر وه‌لاتان خه‌لك و رێكخراوێن ژینگه‌هێ و یێن په‌یوه‌ندیدار لسه‌ر پرسگرێكا ناڤبرى كاردكه‌ن، ب شێوه‌كێ گشتى ره‌وش به‌ر ب خراببوونێ ڤه‌ دچیت و هشكه‌سالى یا به‌ر ب هه‌مى جیهانێ ڤه‌ یا دهێت و زۆر راپۆرت و نڤێسار مه‌ دیتینه‌ و وه‌سا دیار دكه‌ن كو ل سالا (2030) دێ رێژا ئاڤێ و بتایبه‌ت ئاڤا بكێر ڤه‌خوارنێ دهێت دێ ب رێژا (40%) كێم بیت ل جیهانێ و نوكه‌ و ل ڤى سه‌رده‌مى ل هنده‌ك وه‌لاتێن جیهانێ ئاڤا ڤه‌خوارنێ نینه‌ و یا كێمه‌. ل ڤێره‌ فه‌ره‌ گرێدانه‌كێ بكه‌ینه‌ د ناڤبه‌را هه‌وێن هه‌لبژارتنان و هشكه‌سالیێ دا، كو هه‌ر لایه‌ك ژدل كار لسه‌ر باده‌كا ناڤبرى بكه‌ن. زۆر دێ بێژن هه‌مى ب حه‌زكرنا خودایێ مه‌زنه‌ راسته‌ هه‌ر كاره‌كێ بیت خودایێ مه‌زن و ئیكانه‌یه‌ لێ خودایێ مه‌زن و ئیكانه‌ ب رێكا په‌رتووكێن ئاسمانى یێن پیرۆز گوتیه‌ جڤاكێن مرۆڤان كار بكه‌ن و ژ سنووران ده‌رنه‌كه‌ڤن و دادپه‌روه‌ریێ بكه‌ن دێ ره‌وشا وه‌ به‌ر ب باشیێ ڤه‌ چیت، لێ ئه‌و كارێن دهێنه‌ ئه‌نجامدان ژلایێ جڤاك و ده‌وله‌تێن زلهێز و باله‌ده‌ست و خودان بریار بووینه‌ ئه‌گه‌رێن پیسبوونا ژینگه‌ها جیهانى و ئه‌ڤ پیسبوونا ژینگه‌ها جیهانى بوویه‌ ئه‌گه‌رێ گوهۆرینا كه‌ش و هه‌وایێ جیهانێ و بوویه‌ ئه‌گه‌رێ هشكه‌سالیێ ل پتریا وه‌لاتێن جیهانى. ل ڤێره‌ په‌یاما مه‌ بۆ به‌ربژار و كاندیدێن مه‌ بۆ په‌رله‌مانێ ئیراقا فیدرال و هه‌مى لایه‌نێن سیاسى و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و حوكمه‌تا ئیراقا فیدرال كو ژدل كار لسه‌ر باده‌كا گرنگ و هه‌ستیاریا گوهۆرینا كه‌ش و هه‌وایى و هشكه‌سالیێ بكه‌ن و كار بكه‌ن لسه‌ر باده‌كا ناڤبرى و پرسا هشكه‌سالیێ بكه‌ن سه‌رێ رێزێ چونكى زۆر ژێده‌ر ل ده‌ڤه‌را مه‌ هه‌نه‌ ودێ مفا ژێ هێته‌ دیتن و ئه‌و ژێده‌رێن ل كوردستانێ هه‌ین ئه‌گه‌ر كار لسه‌ر بهێته‌كرن باوه‌رم دێ ب رێژه‌كا به‌رچاڤ و باش ژ ڤێ مه‌ترسیا جیهانى قورتال بین و بلا هه‌مى كاندید لسه‌ر باده‌كێن سیاسى و ئابۆرى و ره‌وشه‌نبیرى و جوگرافى كار بكه‌ن لێ بتایبه‌ت بلا لسه‌ر باده‌كا ناڤبرى كار بكه‌ن و مفایى بگه‌هینن وه‌لاتێ خوه‌ كوردستانا خوشتڤى و ملله‌تێ كوردێ قه‌هره‌مان ودلسۆز.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
بێگومان هه‌لبژارتن و ده‌نگدان ئامرازه‌كێ ب هێز و به‌رچاڤه‌ ژبۆ بده‌ستڤه‌ئینانا ده‌ستكه‌فتێن مه‌زن بۆ ملله‌ت و وه‌لاتێ خوه‌ و كریاره‌كا ساخله‌مه‌ ژبۆ بده‌ستڤه‌ئینان و په‌یره‌وكرنا سیاسه‌تا حه‌كیمانه‌ بۆ به‌رجه‌سته‌كرنا مافێن ره‌وایێن گه‌ل و وه‌لاتى, به‌رامبه‌ر ملله‌تێ كورد و كوردستانێ زۆر یا رۆهن و ئاشكه‌رایه‌ كو ماف یێن هاتینه‌خوارن و زولم و سته‌م ل ملله‌تێ كورد و هه‌رێما كوردستانێ هاتیه‌كرن ب درێژاهیا دیروكێ و ب تنێ چاره‌رێك ئه‌ڤه‌یه‌ كو هێز و مافێ خوه‌ ب رێیا ده‌نگدانێ بزڤرینین و به‌ر ب گوپیتكێن ده‌ستهه‌لات و حوكمرانى و جهێ بریارێ ڤه‌ بچن دا كو مافێن به‌رزه‌ و هاتین خوارن بزڤرینین. وه‌كو دزانن كو بریار هاتیه‌دان ل (10\10\2021) دێ هه‌لبژاتنێن جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ دهێنه‌ ئه‌نجامدان و د پرۆسا ئه‌ڤ جاره‌ یا هه‌لبژارتنان دا، شێوه‌ و سیسته‌م دجودانه‌ ژ یێن جارێن دى، چونكى ئه‌ڤ جاره‌ سیسته‌م بازنه‌یى یه‌ كو ل هه‌ر بازنه‌كى دشێن ده‌نگ ب چار كاندیدان بده‌ن، بۆ نموونه‌ ل ئامێدى و دهۆكێ ب تنێ دشێن ده‌نگبده‌نه‌ چار به‌ربژێران و ل هنده‌ك قه‌زایێن دى ب تنێ ده‌نگ بۆ چار به‌ربژێرێن دینه‌, پرۆسه‌ ب ساناهى یه‌، لێ گه‌ر ب سیسته‌م و ئیداره‌كرنه‌كا باش هه‌بیت. ل ڤێره‌ به‌حسێ مه‌ لسه‌ر وێ چه‌ندێ یه‌، كو ئه‌و به‌ربژێرێن دسه‌ركه‌ڤن زۆر ئه‌ركێن قورس و گران دكه‌ڤنه‌ سه‌ر مللێن وان و دڤێت پتر كار بكه‌ن ژبۆ بده‌ستڤه‌ئینان و چه‌سپاندنا مافێن وه‌لاتیێن كورد و خه‌لكێ هه‌رێما كوردستانێ و زۆر باده‌كێن هه‌لاویستى و گرێكدار كوردان و هه‌رێما كوردستانێ ل گه‌ل به‌غدا و ئیراقا فیدرال هه‌نه‌، ژبلى نوكه‌ كو باده‌كێن مووچه‌ و بۆدجه‌ و دارایى و كارگێرى كوردان گه‌له‌ك باده‌كێن دى هه‌نه‌، مینا قه‌ربۆیێن ئه‌نفالییان و هه‌ر هه‌شت هه‌وێن ئه‌نفالێن ره‌ش یێن ب سه‌ر كوردان دا ئینایین و چه‌كێ كیمیاوى و جینۆساید و باده‌كێن جوگرافى و ئه‌رد و ناسنامه‌ و ره‌گه‌زنامه‌ و زیندانیێن سیاسى و ماددێ (140) و هتد.. و زۆر ماددێن دى كو هه‌رێما كوردستانێ ل گه‌ل حوكمه‌تا ئیراقێ هه‌نه‌ و هه‌تا نوكه‌ چ كارێ پێدڤى ل سه‌ر نه‌هاتیه‌كرن و زۆر فه‌ره‌ به‌ربژارێن مه‌ و ب پشته‌ڤانیا حوكمه‌تا هه‌رێمێ ژدل كار لسه‌ر ڤان هه‌مى باده‌كان بكه‌ن و بكه‌ن دۆرهێله‌كێ دروست لسه‌ر ئیراقێ و ب شێوه‌كێ فه‌رمى ئه‌ڤ هه‌مى مافه‌ بكه‌ڤنه‌ سه‌ر ئیراقێ و و ب رێیێن فه‌رمى و دادگه‌هێ سه‌ره‌ده‌رى لسه‌ر باده‌كێن ناڤبرى بهێته‌كرن. ئه‌ڤ خالێن مه‌ لسه‌رى دیار كرین گه‌له‌ك فه‌ره‌ كاندید و به‌ربژارێن مه‌ ژدل لسه‌ر كار بكه‌ن، چونكى ئه‌و باده‌ك دگرنگ و هه‌ستیارن و بلا ئه‌و باوه‌ریا خه‌لكێ كورد ل هه‌رێمێ دایه‌ وان ب جهبینن و مافێن كوردان یێن ژێستاندى بزڤرینن و گه‌ر كار لسه‌ر بهێته‌كرن و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ بداننه‌ پشت به‌رژه‌وه‌ندیێن ملله‌تێ، بێگومان دێ سه‌ركه‌فتنێ ئینن و دێ كورد ب مافێن خوه‌ شادبن و دێ ئه‌و كاندید و به‌ربار ژى وژدانا خوه‌ ئارام كه‌ن به‌ر ب سه‌ركه‌فتنێ.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
ده‌مێ تو شۆكا خوه‌ تژى و گران بهاڤێژى ده‌ریایى یان رویبارى، بێگومان دێ شۆكا ته‌ تژى و گران هێته‌ ده‌ستێ ته‌، لێ ئه‌گه‌ر شۆكێ سڤك یان ڤالا بهاڤێژى یا دیاره‌ دێ شۆك ڤالا یان سڤك بیت. رامان ئه‌وه‌ ملله‌تێ كورد چه‌ندین ساله‌ شۆكا خوه‌ گران هاڤێتییه‌ و ب هزاره‌ها به‌رخودان قوربانى و شۆرش و سه‌رهلدان ئه‌نجامداینه‌ و هه‌لبه‌ت دێ به‌رهه‌م هه‌بیت. كوردان دیرۆكه‌ك زه‌لال و بناڤوده‌نگ هه‌یه‌ كو شانازیێ پێ بكه‌ن و ب سه‌دان ده‌ستكه‌فێن پڕبها هه‌نه‌ و شیان به‌رسینگێ داعشا تیرۆرست بگرن و ب هزاران هه‌لویستێن جودا هه‌نه‌ كو فه‌ربوو ملله‌تێن دى لبه‌رچاڤوه‌رگرتبا، چونكو كوردان ئه‌ردێ وانان یێ داگیركرى ژده‌ستێن دوژمنان ده‌رخستیه‌, كورد دبه‌رنیاسن ب مێرچاكى و ئاشتیخوازى و جوامێریێ. جاران دوژمنێن ملله‌تێ كورد شیابوون كونترۆله‌كا مه‌زن ل سه‌ر ژێده‌رێن راگه‌هاندن و سیاسیێن كوردى بكه‌ن ل كوردستانێ و جیهانێ و به‌روڤاى وێ چه‌ندێ پاله‌وانى و دیرۆكا سپى یا ملله‌تێ كورد ره‌ش دكرن. ل ڤێ قۆناغێ و ده‌مێ ده‌رفه‌ته‌كا كێم بۆ ملله‌تێ كورد په‌یدابووى ئێكسه‌ر كورد شیان وان بۆچوون و هزرێن ل سه‌ر كوردان هاتینه‌ ئاڤاكرن ب نه‌راست و نه‌ره‌وا دیار بكه‌ن بۆ كومه‌لگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى و شیان ده‌ستهه‌لاته‌كێ جودا ژ ده‌ستهه‌لاتا ئیراقا فیدرال بگێرن و په‌یره‌و بكه‌ن و كورد شیان ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ بكه‌نه‌ خیڤه‌ته‌ك و نیهانى كو جهێ هه‌مى گه‌ل و ئاینێن ل ئیراقێ و كوردستانێ ل بن وێ خیڤه‌تێ بكه‌ت و ده‌ستهه‌لاته‌ك نموونه‌یى بگێرن و ببیته‌ ئه‌گه‌رێ وێ چه‌ندێ كو به‌رێ وه‌لاتێن ئه‌ورۆپى و جڤاكێ نیڤده‌وله‌تى بده‌نه‌ هه‌رێما كوردستانێ و دانپێدانێ ب سیاسه‌تا راسته‌قینه‌یا هه‌رێما كوردستانێ بكه‌ن و هه‌رێم بكه‌فتینه‌ د ناڤ هه‌ڤكێشێن نێڤده‌وله‌تى و هه‌رێمى دا. رۆژانه‌ ل میدیایا كوردى و جیهانى دبینین ده‌مێ شاندێن ئاست به‌رزێن وه‌لاتێن بیانى و وه‌زیر و بالیۆز و سه‌ركرده‌یێن وان سه‌ره‌دانا ئیراقا فیدرال دكه‌ن و ئێكسه‌ر سه‌ره‌دانا هه‌ڤلێرا پایته‌خت دكه‌ن و ل گه‌ل سه‌ركردایه‌تیا كوردى دانوستاندنان دكه‌ن و بۆچوونێن هه‌رێمێ و ه‌ردگرن و ئه‌ڤ جۆره‌ سه‌ره‌دانه‌ پێگه‌یێ سیاسى و ئابوورى یێ هه‌رێما كوردستانێ ل ناڤه‌ندێن جیهانێ به‌رز و بها بهه‌لسه‌نگینن. سه‌ره‌دانا هه‌ره‌ گرنگ و دیرۆكى و بهادار یا كو ل رێكه‌فتى (29\8\2021) ل ده‌مێ سه‌رۆكێ فره‌نسا (ئامانویێل ماكرۆن) پشكدارى د كۆنفرانسێ ئیراقێ دا كرى و پاشى سه‌ره‌دانا پایته‌ختێ هه‌رێما كوردستانێ كرى و ب هه‌ڤالینیا شانده‌كێ بالا و هاتینه‌ پێشوازیكرن ل باله‌فرخانا نێڤده‌وله‌تى یا هه‌ڤلێرێ ژ لایێ سه‌رۆك و سه‌ركردێن هه‌رێما كوردستانێ و ڤه‌ ب شێوه‌كێ ته‌شریفاتى و فه‌رمى پێشوازیه‌كا نێڤده‌وله‌تى لێ هاته‌كرن ب ئاماده‌بوونا ده‌هان ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنا جیهانى و ناڤخوه‌یى. هه‌ژى گۆتنێ یه‌ كو ئه‌ڤه‌ جارا دویێ یه‌ ب فه‌رمى سه‌رۆكێ فره‌نسا سه‌ره‌دانا كوردستانێ دكه‌ت. ب راستى سه‌ردانا سه‌رۆكێ فره‌نسا بۆ وه‌لاتێ مه‌ ئۆمێدێن مه‌ گه‌شتر لێ كرن و پتر كورد هاتنه‌ هانددان ژبۆ وێ چه‌ندێ كو رۆژه‌كا گه‌ش ل پێشییا ملله‌تێ كورده‌ و پتریا میدیا جیهانى و ناڤخوه‌یى و عه‌ره‌بى به‌حسێ سه‌ردانا دیرۆكى كرن و سه‌ره‌دانا وى بۆ مووسل و مفایێ هه‌رێمێ د وێ سه‌ره‌دانێ دایه‌. ل دوماهیێ دێ بێژم ئه‌ڤ سه‌ره‌دانه‌ بۆ ملله‌تێ كورد زۆر یا گرنگ بوو ب تایبه‌ت د ڤى سه‌رده‌مى دا ئه‌ڤ سه‌ره‌دانه‌ هاتیه‌ تۆماركرن د تۆمارا سه‌ركه‌فتن و ده‌ستكه‌فتێن ملله‌تێ كورد دا و بوویه‌ وه‌رچه‌رخانه‌كا دیرۆكى بۆ ملله‌ت و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
فه‌یله‌سۆف و زانایێ جیهانى ئه‌فلاتۆن، دبێژیت (سروشتێ پێدڤیێن مرۆڤان بریارێ ل سه‌ر چاره‌نڤێسێ جڤاكان دده‌ت، ئه‌ڤ پێدڤیه‌ دهێنه‌ گوهۆرین ل گه‌ل بۆرینا ده‌مى، ل دویڤ سروشت و تایبه‌تمه‌ندیێن مرۆڤان، چونكى هنده‌ك ژ وانل دویڤ مالێ دونیایێ دكه‌ڤن و هنده‌كێن دى ده‌ستهه‌لات دڤێت و تیمه‌ك ژ مرۆڤان ئازادى دڤێت و ب ئازادیێ دبێژن، ئه‌گه‌ر توخمێ ئێكى سه‌ر ژ هه‌میان ستاند ئه‌و دێ ده‌ستهه‌لات یێ زه‌نگینان بیت و ئه‌گه‌ر توخمێ دووێ شیان ده‌ستهه‌لاتى بده‌ستڤه‌بینن، ده‌ستهه‌لاتێ ب كوته‌كى و دكتاتۆرى دێ هێته‌ گێران و ئه‌گه‌ر حه‌زژێكه‌رێن ئازادیێ ب سه‌ركه‌فتن دێ ده‌ستهه‌لاته‌كێ دیمۆكراتى به‌رپا بیت). هه‌ر ده‌مێ ده‌ستهه‌لاته‌كێ چاك به‌رپا ببیت و كار پێ بهێته‌كرن، بێگومان دێ خێروبیرێن وه‌لاتى دوجاركى زێده‌ بن و ئه‌گه‌ر ژى دزڤرن بۆ ئابووره‌كێ بهێز د ده‌ستێن مرۆڤێن چاك وجوامێر دا. د نێرینا گه‌لێن جیهانى دیار دبیت ل پتریا وه‌لاتان ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت هاتینه‌ پاراستن و یێن وه‌لاتیێن سڤێل هاتینه‌ بنپێكرن و یێن زه‌نگین و بریار ب ده‌ستان بووینه‌ خودان ده‌ستهه‌لات و هه‌مى چه‌مكێن ئابوورى و سیاسى و دارایى و راگه‌هاندنێ ب ده‌ستێن وانان دا ماینه‌ و كۆنترۆل ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى كریه‌ . نموونه‌ ئه‌ڤغانستان وه‌لاته‌كه‌ دكه‌ڤیته‌ ئاسیا ناڤین و رامانا ئه‌ڤغانستان عه‌ردێ ئه‌ڤغانا، ئه‌ڤغانستان ده‌ڤه‌ره‌كا جیۆستراتیجى یه‌ و زۆر ده‌ڤه‌رێن گرنگ و فه‌ر پێكڤه‌ گرێدده‌ت و ژبه‌ر ڤان جه وده‌ڤه‌ر وكانزایان ئه‌ڤغانستان بوویه‌ جهێ به‌رژه‌وه‌ندیخواز و داگیركه‌ران، هه‌ر ژ ده‌مێ گرێكییان هه‌تا دگه‌هیته‌ سه‌رده‌مێ ئه‌سكه‌نده‌رێ مه‌زن و هاتنا ئیسلامێ و مه‌غۆلان ژى ده‌ستهه‌لات لێ كریه‌. ئه‌ڤغانستان ژ (34) ویلایه‌تان پێكدهێت و پتر ژ (35) هزار له‌شكر هه‌نه‌ و زێده‌بارى كو چه‌كێ گران و پێشكه‌فتى هه‌یه‌. ل هه‌یڤا (8\2021) ئه‌مریكا هێزێن خوه‌ڤه‌ كێشان ژ ئه‌ڤغانستانێ و ئێكسه‌ر بزاڤا تالیبان سه‌رێ خوه‌ هه‌لدا و ب تنێ چه‌كێ سڤك هه‌یه‌، لێ تالیبان شیا د ماوه‌كێ كێم دا كۆنترۆلا ئه‌ڤغانستانێ بكه‌ت و بسه‌ركه‌ڤیت ئه‌ڤه‌ هه‌مى بۆ وێ چه‌ندێ دزڤریت كو ماینه‌ ب خوه‌ بخوه‌ڤه‌ و خه‌لكێ بێگونه‌ه هاتیه‌ ژبیركرن، زێده‌بارى ئه‌و هه‌مى سامان و سه‌روه‌تێن ل ئه‌ڤغانستانێ هه‌یین ده‌روبه‌رێ وه‌لاتى دا كو دبیته‌ (652,850) كم و ئه‌رده‌كێ زه‌نگینه‌ و ب ده‌هان مادده‌یێن (ره‌ژى، سفر، زێر، ڕساس، ئاسن، یۆرانیۆم)، تێدا هه‌نه‌ و خه‌لكێ ئه‌ڤغانستان ب هه‌ژارترین ملله‌ت دهێته‌ هژمارتن كو داهاتێ تاكێ وان رۆژانه‌ ژ دو (2) دۆلاران كێمتره‌، ئانكو تێرا چ ناكه‌ت. ئه‌گه‌ر چ بوون كو ئه‌ڤغانستان بكه‌ڤیت و شكه‌ستنێ بینیت و تالیبان بسه‌ركه‌ڤیت زۆر خالێن هه‌یین یا ژ هه‌میان گرنگتر نه‌ ئێكگرتنا پارت و لایه‌نێن ئه‌ڤغانى و په‌یدابوونا دوبه‌ره‌كیێ ل ناڤبه‌را وان دا و كۆنترولبوونا لایه‌نێن سیاسى ژ لایێ وه‌لاتێن به‌رژه‌وه‌ندیخواز و هه‌رێمى ڤه‌ وپه‌یدابوونا پرسێن مه‌زهه‌بى و تائیفى و ئیسلاما سیاسى و پشتگوه هاڤێتنا ره‌وشا خه‌لكێ ئه‌ڤغانى ژ رویێ سیاسى و كارگێرى و ئابوورى ڤه‌ و نه‌بوونا باوه‌ریێ و پشتبه‌ستن ل سه‌ر لایه‌ینێن ده‌ره‌كى و ژبیركرن و پویته‌دانا ب ناڤخوه‌یى و زۆر ئه‌گه‌رێن دى بوون. بۆ نموونه‌ ل ده‌مێ رۆسیا وه‌لاتێ ئه‌ڤغانستانێ داگیركرى هه‌مى لایه‌نێن سیاسى ئه‌ڤغانى بوون ئێك به‌ره‌ و هه‌میان ده‌ستێن خوه‌ كرنه‌ تێكدا و ناكۆكیێن خوه‌ دانه‌ لایه‌كى و پێكڤه‌ شه‌ڕێ رۆسیا كر و ئه‌و بوونه‌ ده‌ستهه‌لاتدار. ره‌وشا كوردستانێ جودایه‌ ژ یا ئه‌ڤغانستانێ، چونكو هه‌رێما كوردستانێ شیایه‌ ژ بن كاڤلۆژانكێ به‌رزه‌بوونێ ڤه‌ ده‌ركه‌ڤیت و هێله‌كا په‌یوه‌ندیێن ده‌رڤه‌یى دروست كریه‌ و هه‌رێما كوردستانێ بوویه‌ ترافیكا سیاسى و رۆژانه‌ ب ده‌هان شاند و سه‌رۆك وه‌لات و وه‌زیر و بالیۆز و كونسلگه‌ر سه‌ره‌دانا هه‌ڤلێرێ بكه‌ن و شێوه‌رمه‌ندیێن خوه‌ بكه‌ن و بریار و ئاخفتنا حوكمه‌تا هه‌رێمێ وه‌ربگرن. ل دوماهیێ ئومێده‌وارین ئارامى ل ته‌ڤایا جیهانێ به‌رپا ببیت و مرۆڤایه‌تى ل شوینا جه‌نگ و زولم و سته‌مێ جبَبجێ بیت و جیهان ڤالا بیت ژ شه‌ڕ و جه‌نگان و هه‌ر مرۆڤه‌ك ب مافێن خوه‌ شاد ببیت.

پشكا (1)

خالد ئه‌حمه‌د بادى

نهێنییا هه‌ر وه‌لاته‌كێ سه‌ركه‌فتى و پێشكه‌فتى یان وه‌لاته‌كێ ب هێز و بالاده‌ست بیت د ناڤه‌ندێن جودایێن جیهانێ دا یان وه‌لاته‌كێ خودان بریار و په‌یڤا خوه‌ بیت بێگومان نهێنیا وى وه‌لاتى پوویته‌دانه‌ ب په‌روه‌رده‌ و زانستى و زانست بۆ خوه‌ كریه‌ رێنیشاده‌ر و په‌یره‌و دكه‌ن، ئه‌گه‌ر لێنێرینه‌كێ ل ره‌وشا وه‌لاتێن كو زانست و په‌روه‌رده‌ گرتین و ب شێوه‌كێ به‌رچاڤ و ئاشكه‌را ئه‌و وه‌لات ژ هه‌ژاریێ و بێ ده‌ستهه‌لاتیێ گه‌هشتینه‌ كومتا بریار دانێ و بووینه‌ ژماره‌ ل هه‌مى ناڤه‌ندێن بریاردان و پێشكه‌فتنێ و به‌رهه‌مێن زۆر باش بده‌ستخوه‌ڤه‌ ئیناینه‌، نموونا وه‌لاتێن بریتانیا كو فرۆكا سیبه‌ر ل له‌نده‌نا پایته‌خت دكر گۆتنه‌ چرچلى چ بكه‌ین؟ دێ ئه‌م ژناڤچین و فرۆكه‌ یێن سیبه‌رێ ل مه‌ دكه‌ن و مۆشه‌ك و بومبه‌ ل دویڤ ئێك یێن ژ ئاسمانى دهێنه‌ خوار، چرچلى گۆته‌ وان سه‌ركردان ره‌وشا په‌روه‌رده‌ و زانست و دادگه‌هێ چاوایه‌ د به‌رسڤێ دا وه‌سا خۆیا دكه‌ن كو په‌روه‌رده‌ و زانست دبه‌رده‌وامن و دادگه‌ه ژى یا دادپه‌روه‌ره‌، ئه‌ڤجا چرچلى گۆته‌ وان نه‌ترسن، دێ ب سه‌ركه‌ڤین و ب سه‌ركه‌فتن، یان ژى ل سه‌نگافۆرا ده‌مى پرسیار ژ لیكوانێ دامه‌زرێنه‌رێ وه‌لاتى دهێته‌كرن چاوا هه‌وه‌ ئه‌ڤ پێشكه‌فتنه‌ بده‌ستخوه‌ڤه‌ ئینایه‌، د به‌رسڤێ دا لیكوان دبێژیتێ چونكى مه‌ مووچه‌یێن وه‌زیران دانه‌ مامۆستایان. هه‌ر دیسا ل كه‌وكه‌با یابانێ ل قۆناغا سه‌ره‌تایى هه‌میێ ب تنێ په‌روه‌ردێ نیشانا زارۆیێن خوه‌ دده‌ن و ل قۆناغا ناڤه‌ندى، بتنێ زانستى له‌وما یابانێ پێشكه‌فتن بخوه‌ڤه‌ دیت و نوكه‌ ل رێزبه‌ندێن ئیكێنه‌ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ و ب تایبه‌ت ژ ئالیێ پێشه‌سازى و پێشكه‌فتنێ ڤه‌. ل زۆر ژێده‌ران دا دیار بوویه‌ كو هه‌ر وه‌لاته‌كێ زانست ب تنێ گرتى چووینه‌ كومتێ بلندتر و گه‌هشتینه‌ مه‌ره‌مێن خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یى و سیاسى و ره‌وشه‌نبیرى و زانستى و پێشه‌سازى و هتد.. بۆ نموونه‌ ئه‌و وه‌لاتێن به‌رنیاسى و ناڤوده‌نگێ خوه‌ بلندكرى و نیشا دای (ئیسرائیل) كو نموونا هه‌ره‌پێشچاڤ یا پێشكه‌فتن و هێز و شیانا كو ل سه‌ر ئاستێ هه‌مى جیهانێ ئیسرایله‌ كو پتر ژ (180) سه‌د و هه‌شتێ خه‌لاتێن (نۆبل) د هه‌مى وراران دا وه‌رگرتینه‌، بۆ نموونه‌ ژ وان خه‌لاتێن نۆبل یێن جوهییان وه‌رگرتین ژ وان (53) خه‌لات د وارێ پزیشكى دانه‌ و (47) خه‌لاتێن نۆبل د وارێ فیزیكى دا، ئانكو فیزیایى دانه‌ و (32) خه‌لات د وارێ كیمیایى دانه‌ و (48) خه‌لاتێن نۆبل ژى د وارێ ئابوورى و دارایى دانه‌ و زانایێن بناڤوده‌نگێن جیهانێ یێن كو داهێنان كرین و ناڤوده‌نگى وه‌رگرتى ل سه‌ر هه‌مى ئاستان زانایێن جوهى و ئیسرائیلی نه‌ و ڤان زانایان ئه‌و تشت گه‌هاندیه‌ كو هه‌مى كۆمپانیێن مه‌زن و زه‌به‌لاح یێن جیهانى پێدڤى ب وان و شیان و داهێنانێن وانان هه‌یه‌، جونكى (20%) ژ ئابوورێ ئه‌مریكى یێ د ده‌ستێ زانا و شاره‌زایێن جوهییان دا و پتریا بازارێن ئابوورى یێن جیهانى د ده‌ستێ جوهییان دایه‌ و (17%) زانست و راگه‌هاندن و ئابوور د ده‌ستێ جوهییان دایه‌ و ل قوتابخانه‌یێن سه‌ره‌تایى ل ئیسرائیلێ هزرا وێ چه‌ندێ دكه‌نه‌ د مێشكێ وان دا كو هه‌مى دێ بنه‌ زانایێن جیهانى یێن ب ناڤوده‌نگ و دێ بنه‌ خودانێن خه‌لاتێ نۆبلى.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
چیایێن بلند و ب هێز زۆر به‌فرێ دهه‌لگرن ئانكو تاك و ملله‌ت و وه‌لاتێن ب هێز زۆر ئاڕێشه‌ و ئاسته‌نگ بۆ په‌یدا دبن، لێ ئه‌و مرۆڤ یان ملله‌ت یان وه‌لات وه‌كو چیایێن خورستینه‌ و زۆر بهێزن و خوه‌ دبن ڤه‌ دگرن، ئانكو خوه‌ ل به‌ر هه‌مى هێز و ئارێشه‌ و هێرش و بۆیه‌رنا دگرن و بارێن گران دهه‌لگرن و ئه‌گه‌ر چیایێ بلند نه‌بیت و یێ بچویك بیت بێگومان دێ كێم به‌فر ل سه‌ر هێت، ئانكو به‌لكو به‌فر ناكه‌ڤیته‌ سه‌ر. رامانا ڤان گوتنێن پڕ بها ئه‌وه‌ كو هه‌رێما كوردستانێ و ب تایبه‌ت هه‌ڤلێرا پایته‌خت زۆر یا ب هێز و خورستى یه‌ ئانكو یا بلند و ب هێزه‌ له‌وما بوویه‌ جهێ ئاراسته‌یا تیرۆرستان كو ماوه‌كه‌ ب تایبه‌ت ل هه‌یڤێن ده‌ستپێكا سالا (2021) پتر هه‌ڤلێر تووشى هێرشێن مۆشه‌كى و یێن ئاسمانى و یێن بومبه‌یى یێن تیرۆرستان بوویه‌ كو هێرشكه‌ر خوه‌ بناڤ دكه‌ن (مقاومه‌ المحتل) به‌رخودانا داگیركه‌ران، ئانكو به‌رهنگارێن داگیركه‌را, لێ ب تنێ ئه‌ڤ هێرشێن تیرورستى بهانه‌ یه‌ ئه‌گه‌ر نه‌، چونكى یا خۆیایه‌ هه‌بوونا هێزێن ئه‌مریكا ل پتریا پارێزگه‌هێن عیراقێ هه‌یه‌ و هه‌ر دیسا ل پتریا وه‌لاتێن عه‌ره‌بى و هه‌رێمى و جیهانى هه‌یه‌, بۆچى دێ تیرۆرست هه‌رێم و هه‌ڤلێرێ كه‌نه‌ ئامارنج؟، چونكى ل پشت په‌ردا گوتنه‌ك و دیتنه‌كا دى هه‌یه‌. مینا رێزێن سه‌رى مه‌ باس كرین هه‌رێم و هه‌ڤلێر مینا چیایێن خورستى و بلند و بهێزن له‌وما تیرۆرستان هه‌ڤلێر كریه‌ ئارمانج، چونكى هه‌رێم و هه‌ڤلێر یا پێشكه‌فتى و وبویه‌ جهێ بریارێ و تیرۆرست ل بن هنده‌ك ئه‌جیندایێن نێڤده‌وله‌تى و هه‌رێمى كاره‌كێ ژدل دكه‌ن ژبۆ لاوازكرن و بنبڕكرنا قه‌وارێ كوردى و ب تایبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ و دا كو مه‌ره‌مێن خوه‌ یێن مه‌زهه‌بى و تائیفى و سیاسى بنه‌جه بكه‌ن. گرۆپێن تیرۆرستى ئانكو گرۆپێن كرێگرتى یێن كو بازرگانیكرنێ ب ملله‌ت و كه‌سان دكه‌ن و بووینه‌ دارده‌ستێن ڤه‌شارتى یێن هێزێن هه‌رێمى و نێڤده‌ولى و عیراق و كوردستان كریه‌ قادا ژێكڤاڤارتنێن تائفى و مه‌زهه‌بى و ئابۆرى و جوگرافى و له‌شكرى و گشتى و ئه‌ڤ ڤالاهیا سیاسى و ئه‌منى و له‌شكرى یا عیراقى بۆ خوه‌ ب ده‌رفه‌ت دبینن و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن تایبه‌ت به‌رپا وجێ به‌جێ دكه‌ن و ژبلى كو گرۆپێن تیرۆرستى دو مفایان دێ ئا ئێكێ دێ دوژمنه‌كێ هه‌ر بهێز وخورستى ژ رێیا خوه‌ لاده‌ن كو ملله‌تێ كورده‌ و مفایێ دى ژى قادا سیاسى و ئابۆرى و گشتى بۆ وان گرۆپێن تیرۆرستى مینیت ڤالا و مامۆستایێن وانان دێ ئه‌نجیندا و مه‌ره‌مێن خوه‌ جێ به‌جێ كه‌ن گرۆپێن تیرۆرستى به‌راوردكرنه‌كێ ل گه‌ل مان و نه‌مانا هێزێن ئه‌مریكى دكه‌ن. ل (9\7\2021) كه‌نالێ كوردستان دیار كریه‌ كو ئه‌مریكا نیگه‌رانى و نه‌رازیبوونا خوه‌ دیار كریه‌ ل دۆر زێده‌بوونا هێرشێن تیرۆرستى ل سه‌ر عیراق و هه‌رێما كوردستانێ و ئه‌مریكا و ئیراق و هه‌ماهه‌نگى دگه‌ل هه‌رێمێ دبه‌رده‌وامن د لێكۆلینێ دا ل سه‌ر دۆزا ناڤبرى.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
مانشیت
(ده‌ستهه‌لاتداریێن وان هزره‌كا مه‌زن بۆ گه‌لێ ئیرانێ په‌یداكریه‌، كو بتنێ ئیسلامه‌تیا وان یا راسته‌قینه‌یه‌ و یێن دیتر ل به‌ر دلێ وان ره‌ش كرینه‌)
دادبینه‌ریێن ئیرانێ د پرۆژێ به‌رفره‌هێ شیعیاتیێ دا كو دهێته‌ نیاسین ب پرۆژێ پڕۆژه‌یێ شیعى یێ مه‌زن یان شیه‌عكرنا جیهانێ ئانكو خه‌ونا ئیرانێ و مه‌رجه‌عێن شیعى به‌ربه‌لاڤكرنا هزر و بنه‌مایێن شیعیه‌تێ ل سه‌رتاسه‌رى جیهانێ و ب تایبه‌ت ل ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى د مامه‌لا وێ دا دگه‌ل وه‌لات و ملله‌تێن جیهانێ و هه‌روه‌سا ل گه‌ل گه‌لێن ئیرانى ژى دیاره‌ كو رۆژانه‌ ب ده‌هان گه‌نجێن كوردان ل پێشچاڤێن خه‌لكى سێداره‌ دده‌ن و بێ بهانه‌.. نوكه‌ و ل ڤى سه‌رده‌مى وه‌لاتێ ئیرانێ دهێته‌ نیاسین ب كۆمارا ئیسلامى ئیران و ده‌ستهه‌لاتێ وێ ئیسلامى یه‌ و مه‌زهه‌ب شیعى ودهێته‌ برێڤه‌برن ژلایێ خودانێن عه‌مامه‌یان و مه‌رجه‌عێن شیعى مینا خامه‌نه‌ئى و ئه‌سفه‌هانى و سیستانى و باقڕى و سه‌دڕى ڤه‌ و چه‌ندین سه‌ركرده‌یێن دى یێن سیاسى و..هتد. ده‌ستهه‌لاتدار و سه‌ركرده‌یێن ئیرانى هزره‌كا ب هێز بۆ گه‌لێ ئیرانێ په‌یداكریه‌، كو بتنێ ئیسلامه‌تى یا راسته‌قینه‌ یا ل ئیرانێ هه‌یى و دهێته‌ برێڤه‌برن و ل چ جهێن دى یێن دونیایێ نینه‌ و هه‌مى نه‌ته‌وه‌ و مه‌زهه‌بێن دى ل به‌ر خه‌لكى ره‌شكرینه‌ و خه‌لكێ ئیرانى نه‌چاركریه‌ كو سه‌ره‌ده‌ریه‌كا خراب و شاش ل گه‌ل ملله‌ت و نه‌ته‌وێن دى بكه‌ن. ل وه‌لاتێ ئیرانێ زۆر كه‌مه‌نه‌ته‌وه‌ هه‌نه‌ مینا كورد و عه‌ره‌بێن ئه‌هواز و عه‌جه‌مى، ئانكو توركمان و مه‌سیحى و كه‌لیمى، لێ نه‌ته‌وا هه‌ره‌ مه‌زن و به‌رچاڤ ل ناڤ وانان دا كوردن. ل (18\6\2021) هه‌لبژارتنێن سه‌رتاسه‌رى ل ئیرانێ هاتنه‌ ئه‌نجامدان و ل هه‌لبژارتنێن ئیرانێ (59) ملیۆن كه‌سان مافێ ده‌نگدانێ هه‌یه‌. ل ڤێره‌ دێ به‌حسێ مانشێتێ بابه‌تێ خوه‌ كه‌م كو ئه‌و ژى شانۆگه‌ریا هه‌لبژارتنێن ئیرانێ یه‌، كو تێدا زۆر گه‌ف ل كاندید و ده‌نگده‌ر و خه‌لكێ رۆژهه‌لاتێ كوردستانێ هاتیه‌كرن و نه‌هێلایه‌ یێن پارتێن كوردى پشكدار ببن و ئه‌گه‌ر ئێكى خوه‌ كاندید كربیت ژى، ئێك ژ زه‌لامێن وانانه‌ و بتنێ دێ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا ئیرانێ و فارسان كاركه‌ت و ل ده‌ڤه‌رێن كوردستانا رۆژهه‌لات ب هزاره‌ها ژ ده‌نگده‌رێن بیانى یێن نه‌ كورد ئیناینه‌، دا كو ده‌نگێ كوردان كێم كه‌ن و ل پتریا باژیرێن كوردان نه‌رازیبوون هاتنه‌ ئه‌نجامدان و دیاركرن كو هه‌لبژارتن سه‌خته‌نه‌ و چ گوهۆرینان نائێخیته‌ سیاسه‌تا ئیرانێ ب تایبه‌ت به‌رامبه‌ر ملله‌تێ كورد، چونكو سیسته‌مێ هه‌لبژارتنێن ئیرانێ یێ له‌نگه‌ و پێشوه‌خت ئه‌نجام هاتینه‌ دانان و سیاسه‌تا وانا شاش و دكتاتۆرانه‌ كو د هنده‌ك پروتۆكۆلان دا هاتیه‌ دیاركرن و یا به‌رده‌وامه‌ و نه‌شین ژێ لاده‌ن. وه‌كى مه‌ ئاماژه‌ دایى ل (19\6\2021) ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێن ئیرانى هاتینه‌ راگه‌هاندن و دیاربوویه‌ كو (ئیبراهیم ره‌ئیسى) كه‌سێ نێزیكى خامه‌نه‌ئى ب رێژا (62%) كو (17:8) هه‌ڤده‌ ملیۆن و هه‌شت سه‌د هزار ده‌نگ بده‌ستڤه‌ ئیناینه‌ و بوویه‌ سه‌ركه‌فتیێ ئێكێ.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
زانا و دانه‌ر و نڤێسه‌رێ ئیرله‌ندى یێ ب ناڤ وده‌نگ (جۆرج برناردشۆ) دبێژیت (ده‌ستهه‌لات ناهێته‌ پیسكرن، ئانكو گه‌نده‌ل كرن ب زه‌لامان، به‌لكو هه‌كه‌ مه‌ژى هشك دانان دده‌ستهه‌لاتى دا ئه‌و دێ ده‌ستهه‌لاتى پیس كه‌ن ئانكو گه‌نده‌ل كه‌ن). ئه‌گه‌ر سه‌حكه‌ینه‌ قووناغێن حوكمرانیێ ل ئیران و سووریێ، دێ بۆ مه‌ دیار بیت د هه‌مى قووناغێن حوكمرانیێ دا گه‌نده‌لیا دارایى و ئابوورى و گه‌نده‌لیا سیاسى و مه‌زهه‌بى و تائیفى و ده‌ڤه‌رى یا هاتیه‌كرن و نه‌ دگه‌ل كوردان بتنێ، به‌لكو ل گه‌ل هه‌مى ئایین و مه‌زهه‌ب و نه‌ته‌وه‌ و گرۆپ و لایه‌نان, ل ئیران و سووریێ و ب درێژاهییا قووناغێن حوكمرانیا وان گه‌نده‌لیا گشتى هاتیه‌كرن و پتر زولم و سته‌م ل كوردان هاتیه‌كرن ژ هه‌مى ئالیان ڤه‌ و حه‌تا گه‌هشتیه‌ حوكمرانییا شێرێ بێ زه‌نگل و خودانێن عه‌مامه‌یان. بابه‌تێ مه‌ كو شانۆگه‌ریێن مه‌زن و به‌رچاڤ دروست دبن یێن هه‌لبژارتنان ل ئیران و سووریێ كو ئێك تمامكه‌رێ یێ دى یه‌ دئه‌ڤ ساله‌ دا و بتنێ هه‌یڤه‌ك د ناڤبه‌را وانان دا دو هه‌لبژارتن دروست بوون یا ئێكێ ل سووریێ (26\5\2021) كو بشار ئه‌سه‌د ب رێژا (95,1%) ده‌نگ برن و هه‌ڤركێن وان یێن كارتۆنى ده‌نگێن زۆر كێم برن ب تنێ بۆ فلم و سیناریۆ كاندید دانا بوون و ل ده‌ڤه‌رێن توركیا گرتین مینا (ادلب وجرابلس و عفرین و راس العین) و زۆر ده‌ڤه‌رێن دى هه‌لبژارتن نه‌هاتنه‌ ئه‌نجامدان و ل دویڤ ئامارێن وان یێن سه‌خته‌ كو (18,107,109) هه‌ژده‌ ملیۆن و سه‌د و حه‌فت هزار و سه‌د و نه‌ه كه‌سان ده‌نگداینه‌ ل هه‌لبژارتنێن سووریى و جوزێف بورێل به‌رپرسێ كاروبارێن سیاسه‌تا ده‌رڤه‌ یا ئیكه‌تیا ئه‌ورۆپى، گۆت ئه‌م دانپێدانێ ب ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێن سووریێ ناكه‌ین. د ئه‌نجامێن ل (19\6\2021) ل ناڤه‌ندێن راگه‌هاندنێ و ب تایبه‌ت ئاژانسا فارس دیار كر كو ئه‌نجامێن سه‌ره‌كى ددیاربوون و هه‌ڤركیه‌كا كێم ل سه‌ر هه‌مى به‌ربژارێن سه‌رۆكاتیا ئیرانێ ئانكو ب هه‌ڤركیه‌كا كێم (ئیبراهیم ره‌ئیسى) سه‌ركه‌فتنه‌كا مه‌زن و به‌رچاڤ بده‌ست خوه‌ڤه‌ئینایه‌ ب رێژا (62%) به‌رامبه‌ر هه‌ڤركێ خوه‌ (محسن ریزایى) رێژا (11%) ده‌نگێن ره‌ئیسى بده‌ست ڤه‌ ئیناین (17,8) هه‌ڤده‌ ملیۆن و هه‌شت سه‌د هزار ده‌نگ ژ كویێ (28) ملیۆنێن پشكدارى د هه‌لبژارتنان دان كرى. ناڤێ سه‌رۆكێ نوى (ئیبراهیم ره‌ئیس الساداتى) یێ به‌رنیاس ب (ئیبراهیم ره‌ئیسى)، كو فه‌قیهێ جه‌عفه‌رى یه‌ و نێزیكى مورشدێ بلندێ ئیرانى خامه‌نه‌ئى یه‌ و ژپارتا (كومه‌لا زه‌لامێن ئایینى وسه‌ربازى) یه‌ و پلا سه‌رۆكێ ده‌ستهه‌لاتا دادوه‌رى یا ئیرانى هه‌بوویه‌ ژ سالا (2019) وه‌ره‌ و هه‌تا نوكه‌, ل ڤێره‌ پرسیاره‌كا مه‌زن دروست دبیت ئه‌رێ مه‌رجه‌ع حوكمرانن ل ئیران و سووریا گه‌نى هه‌كه‌ ب ڤى شێوه‌ى بیت بلا چ هه‌لبژارتن نه‌هێنه‌ ئه‌نجامدان و ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌ع ده‌ستهه‌لاتدار بن، دێ ئاراسته‌یا سیاسى وحوكمرانیێ ل وان وه‌لاتان به‌رب ئاقارێن خراب و شاش ڤه‌ چیت ودێ ره‌وش ئالۆزتر ڤه‌ چیت وبلا دیار بیت كو هه‌لبژارتن ب تنێ شانۆگه‌رى و فلم و سیناریۆنه‌ ل وه‌لاتێن وان.

خالد ئه‌حمه‌د بادى
ب درێژاهییا دیرۆكێ، كوردستان كه‌فتیه‌ د ناڤ كێلب و په‌نجێن دوژمن و زلهێزو بریاربده‌ستان دا، یارى ب چاره‌نڤیس و ئاییندێ ملله‌تێ كوردێ هه‌ژار و به‌له‌نگاز و داهێنه‌ر كریه‌ و ژ گوپیتكا حوكمرانى و ده‌ستهه‌لات و پێشكه‌فتنێ، ئێكسه‌ر ملله‌تێ كورد كریه‌ د نه‌هاله‌كا كویر و تاڕى و بنده‌ستیێ دا و ماینه‌ دبن كۆنترۆل و حوكمرانیا ل سه‌ر سه‌پاندى و نوكه‌ ملله‌تێ كورد ل بن تایا گران و ژانا مه‌زن و د رۆژێن تاڕى دا دنالن و نقۆمبوونه‌كا كویر بخوه‌ڤه‌ گرتیه‌. گه‌ر چاڤێن خوه‌ ل جیهانا به‌رفه‌ره‌ه ڤه‌بكه‌ین و سه‌حكه‌ینه‌ وه‌لات و ملله‌تێن جیهانێ، دێ بۆ مه‌ دیار بیت كو یێن ل به‌ر چ به‌حس و بازاران و یێن ل به‌ر چاڤ نه‌كه‌ڤن و یێن نه‌زان و یێن رویس و پێخاس بووینه‌ ده‌وله‌ت و دانپێدانه‌كا ئێڤده‌وله‌تى پێ هاتیه‌دان و ل ناڤه‌ندێن بلندێن جیهانێ بووینه‌ ژماره‌ و هه‌تا راده‌یه‌كى بووینه‌ خودان بریار لێ كوردان هه‌مى شه‌نگسته‌ و بنه‌مایێن ده‌وله‌تبوونێ ل ده‌ف هه‌نه‌، مینا ئالا و ئه‌رد و زمان و جلكان و شیان و زانین و خورستى و خودان سه‌ربۆر دحوكمرانیێ دا حه‌تا نوكه‌ ده‌وله‌ته‌ك نینه‌، هه‌مى كوردان كۆم ڤه‌ بكه‌ت ژ پرت و به‌لاڤه‌بوونێ. بۆچى ره‌فتارێن شاش ل گه‌ل كوردان هاتیه‌كرن و دهێته‌كرن ب بۆچوونا من، كوردستان ئاخه‌كا زه‌نگینه‌ ب ماددێن پڕبها و ئاڤه‌كا شرین و مشه‌ لێ هه‌یه‌، كو دبێژن هه‌مى ئاڤێن شرین یێن جیهانێ هشك دبن ب تنێ ئاڤا كوردستانێ دمینیت و هه‌ر دیسا ئومباریه‌كێ مه‌زن یێ گاز و غاز و كانزایێن مفادار هه‌نه‌ و دیسا یا ژ هه‌میان گرنگتر و زا رۆژێ كو هه‌مى مادده‌ و و زه‌ نامینن ل سالێن داهاتى ب تنێ وزه‌یا شوونگر (الگاقه‌ البدیله‌) وزه‌یا رۆژێ ل ده‌ڤه‌را كوردستانێ دێ مینیت، له‌وما ئه‌و وه‌لاتێن كونترۆلێ ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست، دده‌ست دا ب كه‌یفا خوه‌ و ب گۆره‌یى به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ بۆ سالێن داهاتى كار ل سه‌ر دكه‌ن و ب ڤى شێوێ نه‌ دروست و نه‌ دادپه‌وه‌رانه‌ مامه‌لێ ل گه‌ل دۆزا كوردى دكه‌ن و به‌رده‌وام پیلانان دا درێژن ژبۆ كێمكرن و بنبركرنا ملله‌تێ كورد. ل ڤێره‌ خالا گرنگ كو كاكلكا بابه‌تێ مه‌یه‌، بۆچى مایتێكرن د ملله‌تێ كورد و كوردستانێ دا دهێته‌كرن و ب چ رێك. خۆیایه‌ ملله‌تێ كورد یێ زیره‌ك و خورستى یه‌ وهه‌رده‌م كوردان خوه‌ بۆ یێ به‌رامبه‌ر كریه‌ مه‌تال بۆ نموونه‌ ل هه‌مى میرگه‌ه و میرنشینان، كوردان خوه‌ بۆ هه‌ڤالێ خوه‌ یان یێ پێدڤى كریه‌ قوربان و دیسا بۆ ئایینێ پیرۆزێ ئیسلامێ زۆر قوربانى داینه‌ و ل شه‌ڕێ یۆنان و توركیا كوردان قوربانى داینه‌ و دوژمنێن مه‌ ژ زیره‌كاتى و خورستیاتى و مێرانیا كوردان ترسیانه‌ و گۆتیه‌، گه‌ر كورد ده‌وله‌ت نه‌بن و ب ڤێ هێزێ ئه‌گه‌ر سوباهى ببنه‌ ده‌وله‌ت، ئه‌م نه‌شیێن كونترۆلێ ل سه‌ر بكه‌ین و هه‌ر دیسا چاڤته‌نگیا خاكێ كوردستانێ یا زێرین و ب مفا كریه‌ و لده‌ڤ وان ب كوردستانا باكیزه‌ دهێته‌ نیاسین كو هه‌تا نوكه‌ ئه‌و كانزا ل بن ئه‌ردینه‌ و كه‌سێ نه‌ده‌رێخستینه‌ ژ شوونوار و كانزایێن پڕبها و ئاڤا شرین و مشه‌ و وزه‌یا رۆژێ و ده‌ستێ كرێكاریێ و سه‌قایێ خۆش و چاندنه‌كا مشه‌ و جودا و به‌رهه‌مێن چیایى و یێن ئاڤى و جۆرێن گیانه‌وه‌رێن كوردستانى یێن چیایى، مینا یه‌ك بالندێ باز یان ئه‌لۆ یان شاهین كو ب هزاران دۆلاران دهێنه‌ فرۆتن و ژبلى جۆرێن مارێن ژه‌هراوى، بۆ نموونه‌ ل ئیرانێ به‌رى ماوه‌یه‌كى حوكمه‌تا ئیرانێ رابوویه‌ ب گرتنا بیرێن گازێ و دروستكرنا پرۆژێن مه‌زن یێن خودانكرنا مارێن ژه‌هراوى ژبۆ فرۆتنا ژه‌هرا وان، كو ل دووڤ ئامار و داتایێن ئیرانى یا ژه‌هرا هه‌ر ماره‌كى ب بهایێ (30) برمیلێن گازێ دهێته‌ ته‌خمینكرن و هه‌ر بیرێن گازێ ژى مال و سامان و مولكێ وانه‌ و ئومباركریه‌ و هه‌ر بۆ وانان دزڤریته‌ڤه‌ پشتى چه‌ندین سالان و نموونه‌ دمشه‌نه‌.

كورد كه‌فتینه‌ داڤێن دوژمنان و ب تایبه‌ت، یێن زلهێز و بریار بده‌ست و ده‌وله‌تێن هه‌رێمى كو ب هزاران پیلان داناینه‌، دا كوردان په‌رت و به‌لاڤه‌ و بێ هێز بكه‌ن و پێنگاڤا هه‌ره‌ باش كو دوژمنان مفایێن مه‌زن ژێ دیتین كو ب ده‌هان ڤه‌كۆلین و كۆمبوون وهزر ل سه‌ر كرى ئه‌و بۆ ژێكڤه‌كرنا كوردان بوویه‌ ل قووناغا ئێكێ كورد ژ ئێكپارچه‌یێ كرنه‌ دو پارچه‌ ل شه‌ڕێ چالدیران كو ل ناڤبه‌را ئوسمانى و سه‌فه‌وییان دا بوو و ل دووڤ ژێده‌رێن دیرۆكێ هه‌ردو جه‌مسه‌رێن بهێز كوردستان بۆ جارا ئێكێ پارچه‌كریه‌، ئه‌وژى ل (23/8/1514) ل ده‌شتا چالدێران د شه‌ره‌كێ گران و خویناوى دا ل ناڤبه‌را ئوسمانلى و سه‌فه‌وى یا دا كو ئه‌ڤ شه‌ڕه‌ یێ ب ناڤوده‌نگ بوویه‌ د فه‌رهه‌نگا شه‌ڕێن خویناوى و مه‌زنێن جیهانى دا و د ڤى شه‌ڕى دا بۆ جارا ئێكێ كوردستانا مه‌زن بوویه‌ دو پارچه‌، كو ژێده‌ر وه‌سا دده‌نه‌ خۆیاكرن كو به‌رى شه‌ڕێ ناڤبرى كوردستان، ئێك پارچه‌ بوو و ل سه‌ر ده‌ستێ ڤان هه‌ردو هێزێن به‌رژه‌وه‌ندیخواز ژ سه‌فه‌وى و ئۆسمانیان ده‌رزه‌كا مه‌زن خسته‌ كوردستانێ كو ئه‌و ده‌رزا مه‌زن هێشتا ده‌رز و تیكێن دى بخوه‌ڤه‌ گرتن, هه‌ردو هێزێن ئوسمانلى و سه‌فه‌وى شیاینه‌ باوه‌ریه‌كا موكوم بۆ ملله‌تێ خوه‌ دروست بكه‌ن ل سه‌ر بنه‌مایێن مه‌زهه‌مى و نه‌ته‌وه‌یى و ئیسلامى و كاركریه‌ هه‌تاكو باوه‌ریه‌كێ بۆ وه‌لاتیێن خوه‌ یێن ساده‌ په‌یدا بكه‌ن و بێخیته‌ د ناخى دا، كو ب تنێ ئیران و توركیا و حوكمه‌تێن وان و مه‌رجه‌عیه‌ت و مه‌زهه‌بێن وان بۆ ئیسلامێ كار دكه‌ن و خزمه‌تا ئایینى دكه‌ن و كورد دووڤه‌لانكێن جوهى و مه‌سیحیانه‌ و د فه‌رهه‌نگا ئوسمانلى و سه‌فه‌وییان دا، كورد ب دوژمنێن ئایینێ ئیسلامێ دهێته‌ هژمارتن و بلا ئه‌و بزانن كورد قورتالكه‌رێن ئایینێ ئیسلامێ و هه‌ردو ئیمپراتوریه‌تان بوون. ئه‌ڤ دیاردا ترسناك ب تنێ ل ناڤ ئێك پارت و لایه‌نان دا نینه‌، به‌لكو به‌ربه‌لاڤ بوویه‌ ل ناڤ هه‌مى پارت ولایه‌نان و بوویه‌ په‌ژیه‌ك و یا ترسناكتر، ئه‌و پارت و لایه‌ن یێن كو خزمه‌ته‌كا دوور و درێژ و پڕ سه‌روه‌رى هه‌یى و هه‌ر ئه‌و پارت و لایه‌ن داخوازێ ژ بنه‌ماله‌كێ یان عه‌شیره‌ته‌كێ و ئاغایه‌كى بكه‌ن، ببیته‌ به‌ربژار و گه‌ر نه‌ دێ لایه‌نه‌كێ دى پتر داخوازیان ژێ كه‌ت هه‌تا رازى بكه‌ت. ل ڤێره‌ پرسیار جهێ خوه‌ دكه‌ن، ئه‌رێ ئه‌وا ل چه‌ندین سالان بۆ خه‌لكێ مه‌ دهاته‌ گۆتن و ڤه‌گێران كو ئاغا و ده‌ره‌به‌گ خائینن و د مێشكێ مه‌ دا هاتبوو نژنین، ئه‌و دوژمنێن مه‌نه‌ و گه‌ر ئه‌م بسه‌ركه‌فتین، دێ ئێكسه‌ر وان ده‌ینه‌ دادگه‌هان و دێ مال و مولكێ وان یێ ب گومێن خوینا گه‌نجێن كوردان كۆمڤه‌كرى ژێ ستینین و ل سه‌ر هه‌ژارێن كوردان دابه‌ش كه‌ین. له‌وما من ل سه‌رى دیاركر ئه‌و په‌یڤ و گۆتن بوونه‌ خه‌ون بۆ ملله‌تێ كورد و بوونه‌ رابردو و به‌روڤاژى ڤێ چه‌ندێ هه‌ر ئه‌و ئاغا و باله‌ده‌ست و به‌گ و جاش و مسته‌شار بوونه‌ یێن جهێ بریارێ و خودان پله‌ و پایه‌ و باوه‌رنامه‌ و ده‌ستهه‌لات و ره‌سید و كۆمپانى وهتد. و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ دا ژى پارێن كۆچكێن وان ژى دده‌نێ و یێن خه‌باتكه‌ر و شۆره‌شگێر و ئاواره‌ هاتنه‌ د سه‌ردابرن، بوونه‌ قوربانى، بتنێ ساخكرنا دیاردا ترسناكا ئاغایه‌تى و بنه‌مالیێ پیلانێن دوژمنانه‌ ژبۆ تێكدانا ره‌وشا ملله‌تێ كورد و په‌یداكرنا دوبه‌ره‌كى و ته‌خایه‌تى و ناڤچه‌گه‌رى یه‌. ل وى ده‌مى ئه‌م دێ پێشكه‌ڤین و ئازاد بین ده‌مێ ئه‌م یێن ماندیبوویى و قوربانیدایی و یێن دلسۆز و یێن چاره‌نڤێسێ خوه‌ ب كوردایه‌تی و شۆره‌شێ ڤه‌ گرێدایى ژبیر نه‌كه‌ین و مافێن وان پێ ببه‌خشن و بلا ئه‌م هه‌مى بزانین دوژمنان گۆتیه‌ چو جوداهى ل ناڤبه‌را ره‌ش و سپى دا نینه‌ و بلا ملله‌تێ كورد وان ژبه‌رێ و رابردویى وره‌بگریت و بتنێ بۆ كوردستانێ و ئالایێ پیرۆز خه‌باتێ بكه‌ین و بلا هه‌ر تاكه‌كێ كورد خوه‌ دوور بكه‌ت ژ جاش و مسته‌شار و خۆفرشان، چونكو كارتێكرنه‌كا نه‌رێنى ل سه‌ر كوردان كریه‌ و هه‌رده‌م وان خائین و جاشان، ملله‌تێ كورد بۆ ده‌هان سالان باشڤه‌بریه‌ و ل دووماهیێ پاشكه‌فتن بوویه‌ به‌هرا كوردان.

هه‌رێم وژینگه‌ و به‌رهنگاریێن هشكه‌سالیێ .پشكا (3)
خالد ئه‌حمه‌د بادى

ب ده‌هان به‌نداڤا چیدكه‌ت و جاران ژى یا ئاڤا رویبارێن ژوێره‌ دهێن یا دبریت وب زۆر بهانان. ل سالێن (90) به‌رێز (نێجیرڤان بارزانى) ل گۆتنه‌كا خوه‌ دا یا پر بها دبێژیت ل سالا (1975) ئه‌م دگازا خوه‌ دا سۆتین و نوكه‌ ئه‌م دترسین ل ڤى سه‌رده‌مى د ئاڤا خوه‌ دا بخه‌ندقین. ل (22\3\2021) د راپورته‌ك و به‌رنامه‌كێ كه‌نالێ (كوردستان 24) و (روداوو) دیار كر دێ ئه‌ڤ ساله‌ مه‌ترسیه‌كا مه‌زن ل سه‌ر جیهان وعیراق و هه‌رێما كوردستانێ هه‌یه‌ ژئالیێ كێم بارینا به‌فر و بارانا كو ببیته‌ هشكه‌سالى و ره‌وش زۆر یا دیار و ئاشكه‌رایه‌ كو سال بۆ سالێ رێژا باران بارینێ كێمتر لێ دهێن و رێژا به‌رفره‌هبوونا ئاڤاكرن و چاندن و پێشه‌سازى و پێدڤیا كومه‌لگه‌هێن مرۆڤان ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ ب ژێده‌رێ ئاڤێ زێده‌تر لێ دهیت، چونكو رێژا مرۆڤان ل جیهانێ ب گشتى زێده‌ دبیت و ئه‌ڤ دیارده‌ یا زێده‌بوونا مرۆڤان دێ زۆر كارتێكرنێ ل سه‌ر ره‌وشا كومه‌لگه‌هان كه‌ت. زۆر ژێده‌رین جیهانى مینا رێكخراو یۆنسكۆ دبێژیت ل سالا (2030) دێ سالێن سه‌خت و دژوار و زۆر یا گران و نه‌خۆش بیت ل سه‌ر مرۆڤان چونكو دێ رێژا ئاڤێ ل سه‌رتاسه‌رێ جیهانێ (40%) كێم بیت، ئانكو ل ڤى سه‌رده‌مى هنده‌ك وه‌لاتێن جیهانێ مینا وه‌لاتین باشورێ ئه‌ڤریقیا و زۆر وه‌لاتان هشكه‌سالى یه‌ ئه‌گه‌ر تو هزر و شلوڤه‌كێ بكه‌یى ل سالا (2030) ژ ڤى قه‌بارێ هه‌یى چل ژسه‌دێ كیم ببیت دێ ره‌وشا جیهانى و وان وه‌لاتان چ لێ هێت. نوكه‌ هه‌مى جیهان مژویلى بده‌ستڤه‌ئینانا ژێده‌رێن ئاڤێ یه‌ وب ده‌هان پلانان ددانن و ب سه‌دان ڤه‌كۆلینان دكه‌ن و ب ملیاران دۆلاران دمه‌زیخن ژبو پاراستنا ئاساییشا خوه‌ یا نه‌ته‌وه‌یى و خوراك و ئاڤێ, له‌وما په‌یاما من بۆ حوكمه‌تا هه‌رێمێ ل سه‌ر ڤێ پرسا ترسناك براوه‌ستن و ئه‌و ژێده‌رێن ئاڤێ یێن مه‌ هه‌یین بلا وه‌به‌رهێنان بكه‌ن بۆ كوردستانێ و به‌نداڤێن بچووك و مه‌زن دانن و كانى و روویباران بگرن و بكه‌ن گۆم و پتر گرنگیێ بده‌نه‌ دارچاندن و دارستانان و كه‌رتێ چاندنێ كارا بكه‌ن وبیرێن ئاڤێ وكانى ورویبار وجوكێن بو تاكان وكه‌سانێن خودان مزرعه‌ دچن لێبگرن و ئاڤه‌كا كێم بده‌نه‌ وان و ئاڤا دى یا زێده‌ وه‌به‌رهێنان بكه‌ن بۆ حوكمه‌تێ, ئه‌و ژێده‌رێن ئاڤێ یێن ژبه‌ر دچن مینا رویباران بگرن یا ئاراسته‌یا وى بۆ ناڤ خاكا كوردستانێ بزڤرینن, پیڤه‌رێن زیره‌ك بدانن بۆ ئاڤێ بدانن چ بۆ مه‌زرعێن تایبه‌ت یان بۆ مال و كۆمپانى و جهێن ئۆتێل و هه‌مى جهان داكو بتنێ به‌هرا خوه‌ یا بو پێدڤیێن وى بگه‌هیتێ و بلا حكومه‌تا مه‌ هه‌مى رێكارێن یاسایى و كارگێرى بگرنه‌ به‌ر ژبۆ مفا وه‌رگرتن ژ ڤان ژێده‌رێن مه‌ ل كوردستانێ هه‌ین و داكو ئه‌م ژى ئاساییشا خوه‌ یا نه‌ته‌وه‌یى وئابورى وخوراكى وئاڤێ وئه‌منى بپارێزین وهه‌ر دیسا پێشنیار دكه‌م كو باده‌كا ئاڤێ بدانن ب سه‌ر هه‌مى باده‌كا ڤه‌ و گرنگیه‌كا ئێكجار مه‌زن ب (ملف الما‌و) بده‌ن داكو تووشى وان گرفت و ئارێشا نه‌بین یێن كو وه‌لات و ملله‌تێن جیهانى تووشبووین كو ئاڤا ڤه‌خارنێ نینه‌ ول زۆر وه‌لاتان خولك ژ پیساتى و تێهنا دا گیانێ خوه‌ ژده‌ست دده‌ن .لداویێ دبێژم كوردستان ئاڤه‌دان بیت و پێشمه‌رگێ مه‌ پاراستى بیت و ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ هه‌ر یێ به‌رزو بالا بیت.