دهۆك، لەزگین جۆقی:

دەستەیا بلندا بنگەهێ لالش یێ رەوشەنبیری و جڤاكی بەیاننامەك بلاڤ كر و تێدا دیار كر، ژ دەستپێكا دامەزراندنا دەولەتا ئیراقێ‌ نەخاسمە ل سالێن شێستان ژ سەدەیێ‌ بۆری گەلەك لایەنان بۆ مەرەمێن سیاسی یێن ڤەشارتی بزاڤ دكرن، ئێزدیان كو پشكەكا رەسەنن ژ مللەتێ كورد، ژ رەه و ریشالێن وان یێن دیرۆكی ببڕن.
د بەیانناما بنگەهێ لالش دا هاتیە: «ئۆلا ئێزدیاتیێ‌ یا دێرین ژ ئێكەمین ئۆلایە، كو مللەتێ‌ كورد باوەرییا خۆ پێ‌ ئینای، سەرەرای وان كارەساتێن ب سەرێ‌ ئێزدیان هاتین و ئەو زۆردارییا ل مە هاتیە كرن هەتا رۆژا ئەڤرۆ، لێ‌ مە شیایە كەلتۆرێ‌ خۆ یێ‌ روحی و رەسەناتییا رەگەزێ‌ خۆ ب پارێزین، دیسا هەموو تێكستێن پیرۆز یێن ئۆلا مە و درۆزە و رێورەسم ب زمانێ‌ كوردی دهێنە گۆتن و كرن و ب هەمان شێوەیێ‌ ئۆلێن كوردستانێ‌ یێن كەڤنار دهێنە گێڕان، لێڤەگەڕێن مە یێن ئایینی و دنیایی و هەموو ژێدەرێن دیرۆكی یێن جهێن باوەرییێ‌ تەكەزیێ‌ دكەن، كو ئێزدیاتی ئێكەم سەرۆكانییا كوردایە یا ئاڤ ژێ‌ ڤەخواری و هەردو دو گیانن د لەشەكی دا، زێدەباری هەڤپشكیا مە ل گەل برایێن مە ژ ئاینێن دی یێن كوردستانێ‌ د دیرۆك و جوگرافیێ‌ و كەلتۆر و زمانی دا، هەروەسا پەرستگەها سەرەكی یا ئۆلا مە ئەو ژی پەرستگەها پیرۆزا لالشە، دكەڤیتە د ناڤ جەرگێ‌ كوردستانێ‌ دا».
دیسا د بەیانناما بنگەهێ لالش دا هاتیە: «ئەم وەكو بنگەهێ‌ لالش یێ‌ رەوشەنبیری و جڤاكی دبینین، كو كاركرن و دانپێدان‌ ب جینۆسایدا ئێزدیان ژ ئالیێ‌ دادگەها تاوانا یا نێڤدەولەتی ڤە ژ بۆ بجهئینانا دادپەروەریێ‌ و سزادانا تاوانباران و قەرەبووكرنا قوربانیان و ئاڤەدانكرنا دەڤەرێن ئێزدیان، نەخاسمە شنگالا بریندار ل گەل ئاساییكرنا رەوشا وێ‌ دوور ژ هەڤڕكیێن سیاسی و دیاردەیێن چەكداری، دڤێت ژ كارێ‌ مە هەموویا یێ پێشین بیت، دوور ژ هەر تشتێ‌ برینێن مە كوورتر بكەت، ل شوونا دەرمان بكە، دیسا ئەم گازیا خۆ دگەهینینە هەموو ئالیێن ئێزدی ب ئارستەیێن خۆ یێن هزری و سیاسی یێن جودا جودا ڤە، كو ئەم پێكڤە ئێكگرتنا خۆ مۆكمتر بكەین دەربارەی هەر بابەتەكێ‌ گرێدایی ب جڤاكی مە ڤە و ل گەل خورتكرنا پەیوەندیێن برایانە ل گەل هەموو پێكهاتێن كوردستانێ‌ و ئیراقێ‌ ژ بۆ خێرا مە هەموویان».
ل دووماهیێ‌ ئەم داخوازێ‌ ژ حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ‌ دكەین، هەموو مافێن ئێزدیان بهێنە گەرەنتیكرن.

زنار تۆڤی:

خەلات ئەبوبەكر، رێڤەبەرێ ئاڤا دەوروبەرێن دهۆكێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ئەو دەڤەرێن كارتێكرنا گوهۆڕینێن سەقایی لێ هەی، پتر كارتێكرن ل وان دەڤەران هەبوویە، هەروەسا پار ژ بەر داكەفتنا ئاڤا رووبارێ دیجلەی، مە ئاریشا كێمیا ئاڤێ ل ناوچەداریا خانكێ و فەییدیێ هەبوو، بەلێ نوكە ب گوژمێ‌ پتری چار ملیار دیناران، هەردو پڕۆژەیێن ئاڤێ یێن فەیدیێ و خانكێ دهێنە بجهئینان، داكو ئاریشەیا ئاڤێ ل وان هەردو ناوچەداریان بهێتە چارەسەر كرن.
ناڤهاتی گۆت: «ل هەموو دەڤەرداریێن سەر ب پارێزگەها دهۆكێ ڤە رەوشا ئاڤێ یا باشە، ئەو پڕۆژێن مە هەین، یێ‌ كار دكەن، د هەمان دەم دا ب گوژمێ‌ نێزیكی سێ ملیار دیناران پرۆژە ل دەڤەرداریێن شێخان و بەردەڕەش دهێنە بجهئینان، هەروەسا ل دەڤەرداریا باتیفا ژی پڕۆژەكێ ستراتیژی ل سەر رووبارێ خابیری ب گوژمێ‌ پتری پێنج ملیار دیناران هاتیە بجهئینان و رێڤەبەرییا مە ب هەڤكاری ل گەل رێڤەبەرییا ئاڤا زاخۆ، سەرپەرشتیا وی پڕۆژەی كریە و نوكە تەمامبوویە و د قووناغا تێستكرنێ دایە و ئاڤ ب رەنگەكێ تێست بۆ خەلكی دهێتە بەردان و ئاریشا ئاڤێ ب تەمامی ل وێ دەڤەرداریا باتیفا دێ هێتە چاەسەركرن.
خەلات گۆتژی: «هەر چەندە ب كارئینانا ئاڤێ د وەرزێ هاڤینێ دا ژ وەرزێن دیتر پترە، ژ بەركو پلێن گەرمێ بلند دبن، بەلێ ئەو پرۆژێن مە هەین شیاینە ئاریشەیا ئاڤێ نەهێلن، هەر چەندە دبیت ژێرخانا ئاڤێ ژ لایێ تەكنیكی ڤە وەكو پێدڤی نەبیت، ئانكو مە ئاریشەیێن مەزن یێن كێمیا ئاڤێ ل چو دەڤەرداریان نینن».

ئامێدیێ، مەحمود نهێلی:

ژ ئەنجامێ روودانەكا هاتنوچوونێ ل سەر رێیا ئامێدیێ بۆ قەدشێ و ل نێزیك بەرێ كەڕ، كەسەكی گیانێ‌ خوە ژ دەست دا و دو كەسێن دی ژی بریندار بوون.
مەسعود بوتی، هاریكارێ رێڤەبەرێ ساخلەمیا دەڤەرداریا ئامێدیێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، دوهی ئێڤاری 23/6/2024 ژ ئەنجامێ روودانەكا هاتنوچوونێ سێ كەس گەهاندینە نەخۆشخانا ئامێدیێو گۆت: «ل سەر رێیا ئامێدیێ بۆ سەرسنكێ ل نێزیك گوندێ بەرێ كەڕ دو ترۆمبێلێن بارهەلگر لێكدا، ئێك ژ وانا كیا دو تەنی بوویە و دو كەس تێدا بوون، ئێك ژ وانا بناڤێ رێگر سەلام گیانێ خوە ژ دەست دا و كەسەكێ دی ژی بناڤێ سەبری بریندار بوو».
گۆتژی: «ئەو كەسێ گیانێ خوە ژ دەست دای خەلكێ ئیدارا سەربخوە یا زاخۆیە و كەسێ بریندار ژی خەلكێ باكوورێ كوردستانێ یە، دیسا هەردو كەسێن بریندار بۆ هەوارهاتنا دهۆكێ و جەنازێ وی كەسێ گیانێ خوە ژ دەست دای بۆ نۆشداریا داد ل دهۆكێ هاتنە هنارتن».

دهۆك، لەزگین جۆقی:

وەكیلێ‌ میری ئێزدیان دیار كر، ژ بەر كوردبوونا ئێزدیان، حوكمەتا بەعسا ژناڤچووی پتری 200 گوندێن ئێزدیان خرابكرن و ئێزدی ب زۆرداری د ناڤ كۆمەلگەهان دا ئاكنجیكرن.
جەهوەر عەلی بەگ، وەكیلێ‌ میری ئێزدیان بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، هندەك گرۆپ و لایەنێن سیاسی بۆ مەرەمێن خۆ یێن سیاسی ل پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ كار دكەن و زۆرداریەكا مەزن ل ئێزدیان دكەن و هەمی بزاڤان دكەن وەسا ئیزدیان تێبگەهینن، كو ئێزدی نەكوردن، لێ‌ ئێزدی چو جاران قەبوول ناكەن نەتەوا وان بهێتە گوهۆڕین و پلانێن دوژمنان سەرناگرن، ژ بەركو هەموو قەول و بەیت و تێكستێن ئایینێ‌ ئێزدیان ب كوردی نە و پەرستگەها لالش ل كوردستانێ‌ یە و ئەو پلان و بزاڤێن ل پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ دژی ئێزدیان دهێنە كرن، چو جاران سەرناگرن.
ناڤهاتی گۆت: « ئێزدی كوردێن رەسەنن و ئەم رازی نابین كەس موزایەدێ‌ ب ناسناما نەتەوەیی یا ئێزدیان بكەت».

دهۆك، پروین سەلاح

پشتی رازیبوون ژلایێ ئەنجوومەنێ وەزیران و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سەر كوژمێ ملیارەك و 173 ملیون دیناران هاتیە دان بۆ ئەو گەرەكێن سنورێ قەزا ئاكرێ ئاریشا كێم ئاڤیێ هەی، ئاریشە بەر ب چارەسەریێ‌ یە و رێڤەبەرێ‌ ئاڤا ئاكرێ‌ ژی دبێژی: هەر هێلەكا ئاڤێ ب زێدەگاڤی بهێتە كێشان دێ هێتە بڕین

رێڤەبەرێ‌ ئاڤا ئاكرێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر: سەبارەت ئامادەكاریێن رێڤەبەریا ئاڤا ئاكرێ بۆ وێ روو ب رووبونا ڤی وەرزێ هاڤینێ و دابینكرنا ئاڤێ بۆ هاولاتیان، مە سالانە پلانا خۆ یا هاڤینێ هەیە، پلانا مە جودایە دگەل پلانێن زڤستانێ، مە پلانا خۆ دارێشتیە و مە لیستێن خۆ یێن ئاڤێ هەمی ئامادە كرینە .
هەروەسا گۆت ژی: مە لێژنێن دووڤچوونێ پێكئیناینە كو رۆژانە دووڤچوونا دابەشكرنا ئاڤێ و سەرەدانا وان جهان بكەن ئەوێن ئاریشەیا ئاڤێ لێ هەی، هەر دیسان وەكو یا دیار نەتەمام بوونا پرۆژێ ستراتیژیا ئاكرێ بوویە ئەگەرەكێ سەرەكی كو ئاریشا كێم ئاڤیێ ب تایبەتی ل سەنتەرێ قەزایێ پەیدا دبیت.
زێدەتر گۆت: خۆشبەختانە حەفتیا بوری ژلایێ ئەنجومەنێ وەزیران و سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ مەسعود بارزانی رازەمەندی ل سەر كوژمێ ملیارەك و 173 ملیون دیناران هاتیە دان كو ب كرێگرتنا تانكەران ئەو گەرەكێن سنۆری قەزا ئاكرێ ئاریشا كێم ئاڤیێ هەی ب رێكا ڤان تانكەران بو بهێتە هنارتن.
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا: هەر گوندەكێ دەوروبەرێ قەزا ئاكرێ ئاریشەیا كێم بوونا ئاڤێ هەبیت، ئەم ب وێ خوش حالیێ ڤە پشتی رازی بون ژلایێ سەرۆكێ حكۆمەتێ ڤە هاتیە دان، هەر گوندەكێ چەند دووربیت ژی ل سەنتەرێ قەزایێ ئەم دێ ب رێكا تانكەران ئاڤێ بۆ دانین هەتا ئاریشەیا وان بهێتە چارەسەركرن.
زێدەتر ئاشكرا كر، پرۆژێ ستراتیژیا ئاڤا ئاكرێ وەكو یا دیار كو بۆ دەمەكێ درێژە تەمام بوونا وان نەهاتیە كرن، ئەو ژی ئەگەر گەلەك بووینە، ژ ئەگەرێ قەیرانێن دارایی و شەرێ داعشێ و نەخۆشیا كۆرونایێ بوویە، هەتا نوكە ژی ئەم یێن وەكو پێدڤی بەغدا بۆجا هەرێمێ ناهێنریت و دگەل موچەیێن ڤان فەرمانبەران.
خویاژی كر، ئەگەرێ سەرەكی د نوكەدا بجهنەئینانا پارەیە كو پرۆژە تەمام نەبیت، بەلێ كاركرن تێدا دهێتە كرن، لێ‌ نە لدوڤ هیڤیێن رێڤەبەریا ئاڤا ئاكرێ نە.
رێڤەبەرێ ئاڤا ئاكرێ گوت ژی: مە ل گەل رێڤەبەریا ئاڤا دەوروبەران ئاخڤتیە كو دێ سوباهی ب شێوەیەكێ فەرمی هۆشداریێ دەتە كومپانیەكێ ئەگەر بەردەوام نەبیت لسەر كارێ خۆ ب شێوەیەكێ باشتر كارنەكەت دێ هۆشداری پێ هێتە دان بۆ وێ چەندێ ئەو كارێ وی پرۆژەی ژ وێ كومپانیێ بهێتە وەرگرتن و بهێتە رەوانەكرن بۆ كومپانیەكا دی ژ بۆ ئەنجامدانا وی پرۆژەی.
ل دووماهیێ ناڤبری گۆت: مە لژنا نەهێلانا زێدەگاڤیان هەیە، پەیوەندی دگەل قایمقامیا قەزا ئاكرێ دگەل لێژنا زێدەگاڤیا باژێرڤانیێ‌ ژی هەر جهەكێ ئەم بزانین هێلەكا ئاڤا زێدەگاڤیێ هاتیە كێشان كو كارتێكرنێ ل مالێن دی بكەت، ئەم بێ دودلی دێ‌ وێ هێلێ‌ بڕین، چونكی د هەیڤا بێنج دا مە نێزیكی 150 هێلێن زێدەگاڤی برینە و گەلەك ژ وان ژی مە رەوانە كرینە بۆ جهێن پەیوەندیدار ژ بۆ وێ چەندێ رێكار دگەل دا بهێنە كرن.

ئەڤرۆ، مەحمود نهێلی

ئەندازیارەكی چاندنێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، بڕینا داران و سۆتنا دارستانێ و پاوانا كاڕتێكرنەكا زۆر ل سەر ژینگەهێ هەیە و دبیتە ئەگەرێ پەیدابوونا نەخۆشیان و ل پاشەرۆژێ ژی دێ پتر كارتێكرنێن وێ دیار بن.

ئەندازیار عەبدولستار خورشید شارەزا د وارێ چاندنێ و ژینگەهێ دا دیار كر، بڕین و سۆتنا داراستانێ دبیتە ئەگەر ئاڤا ژێر زەڤی بهێتە پیسكرن، چونكە دێ ب ساناهی نایتروجین د ئاخێ دا چیتە خار و گۆت: هەروەسا دێ گەرم زیدەبیت ودێ ئەرد گەڕمێ هەلگریت و پاشی بەفر دێ زی حەلیێت و ئاڤا ژێر ئەردی نامینیت.
ئاشكرا ژی كر، گەلەك گیانەوەر و زیندەوەر دێ قڕ بن و نامینن تایبەت ئەڤێن سەر داران دژین ئان د ئاخێ دا كو ب رێكا ڕهێن وان داراڤە خوە دحەوینن، هندەك ژ وان گیانەوەران دێ مشەخت بن بۆ جهەكێ دی كو یێ گونجایی بیت بۆ ژیانا وان، هندەك دێ مرن، ژ بەر كو نەشێن خوە ل جهەكێ دی بگونجینن.
ڤی ئەندازیاری دیار كر، پیسبوونا هەوای دێ زێدەتر بیت، چونكو دێ دووەم ئوكسیدا كاربون زێدەبیت ئەڤا د كەشی دا و دێ ئوكسجین كێم بیت، هەلبەت كێمبوونا ئوكسجینێ و زێدەبوونا دووەم ئوكسیدا كاربون كۆمەكا زیانان یێن هەین.
دیار ژی كر، دیاردا بیابانێ دێ زێدەتر لێ هێت، چونكە دار دەمێ نەمان باران وبەفر دەمێ دهێن دێ وێ ئاخێ شون و دگەل خوە بەن چونكە رهێن دارا و دار وێ ئاخێ ڕادگڕیت و دەما بارانا ئەو ئاخ بر پشتی چەند سالا دێ گەهیتە كەڤری ئەڤە وی دەمی چاندنا داران دووبارە دێ ب زەحمەت كەڤیت، دیمەنێن جوان و سەیران و كەیف و خوشی نامینن و گەڕیان نامینیت و زیانەكا مەزن دێ ل ئابۆرێ وەلاتی دەت، دارێن وان بۆ چێكرنا پێدڤیێن مالێ و گەلەك پێتڤیێن دیتر یێن ژیانێ نامینن.
زێدەتر گۆت: دێ ئاخ ژار وبێ هێز بیت دێ گەلەك توخمێن خارنێ وكیمیایی ژ دەست دەت، چونكو دێ بەڕەف هشكاتیێ چیت. هەروەسا دەرفەتا زێدەبوونا لەهیا دێ پەیدا بیت و دێ بیتە ئەگەرێ نەمانا گەلەك رەنگێن گیای و شینكاتی ئەوێن ل سیبەرا وان دارا شین دبن، هندەك ژ وان گیا یێن خوارنێ نە و هندەك ژی بۆ چێكرنا دەرمانا مفا ژێ دهێتە وەگرتن.
ناڤهاتی خویاكر، گەلەك زیانێن دیترێن بڕین و سوتنا داران هەنە یێن گڕێدای نە ب پرسێن خوەڤەشارتنێ ل بەر دوژمنان، زێدەباری ژ دەست دانا گەلەك جۆرێن دەرامەتێ خوارنێ وەكو كەزان و گۆهیشك و گێڕسك و هەلهەلۆك و رەشوك و سماق.
ناڤهاتی داخاز ژی كر، هەموو بزاڤ بهێنە كرن بۆ نەهێلانا دیاردا داربرینێ و سۆتنا دارستانێ، ب تایبەت د ڤی وەرزی دا، چونكو ل هاڤینێ‌ دیاردێن ئاگر بەربوونێ ل دارستانێ بەرەف زێدەبوونێ چن.