ب هەلكەفتا شەش سالیا ئەنجامدانا ڕیفڕاندۆما سەرخوەبوونا كوردستانێ دوهی 25/9/2023 و ب بەرهەڤبوونا د. پشتیوان سادق، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارێزگەها دهوكێ و ماجد سەید سالح، نوونەرێ پارێزگارێ دهوكێ و ب چاڤدێریا عەلی عەونی، بەرپرسێ لقێ ئێك یێ پارتی دیمۆكراتی كوردستان و ب بەرهەڤبوونا هەژمارەكا رێڤەبەرێن دام و دەزگەهان و بەرپرس و كادرێن سەر ب لقێ ئێك ڤە، قووناغا دووماهیێ ژ بەریكانا خواندنا پرتووكا سەرۆك بارزانی یا بناڤێ‌ (بارزانی و بزوتنەوەی رزگاریخوازی كورد، بەرگێ چارێ ١٩٧٥ – ١٩٩٠) هاتە كرن، كو ژ لایێ پشكا پێگەهاندن و رەوشەنبیری و راگەهاندنا لقێ‌ ئێك بۆ كادرێن پشكێن پەیوەندیان و ئێكەتیا قوتابیان و پشكا دارایی هاتبوو رێكخستن.
دیسا هەر ب هەمان هەلكەفت، ل ئامێدیێ هەلكەفتا شەش سالیا ئەنجامدانا ڕیفڕاندۆما سەرخوەبوونا كوردستانێ چەندین چالاكی ل دەڤەرا ئامێدیێ هاتنە ئەنجامدان، بڤێ هەلكەفتێ بەرەڤان حەمدی، بەرپرسێ لقێ ١٨ یێ پارتی دیمۆكراتی كوردستان سمینارەك ل هۆلا پەیمانگەها تەكنیكی یا ئامێدیێ بۆ مامۆستا و قوتابیێن پەیمانگەهێ پێشكێشكر.
بەرەڤان حەمدی د سمینارا خوە دا پێناسەك دا ڕیفڕاندۆمێ ب گشتی و ئەگەر و رێكارێن ئەنجامدانێ و دێرۆكا دەستپێكرنێ و قووناغێن تێدا هاتیە بكارئینان ل جهێن جودا ل جیهانێ و لایەنێن یاسایی و دەستووری و نشتیمانی، دیسا ب تێر و تەسەلی بەحسێ ئەگەرێن ئەنجامدانا ڕیفڕاندۆما سەرخوەبوونا كوردستانێ كر، روناهی ئێخستنە سەر خرڤەبوونا مللەتێ كورد ل دۆرێن جەنابێ سەرۆك بارزانی و لژنا بلندا ڕیفڕاندۆمێ و رێژا بلندا پشكداریێ و دەنگێ ب بەلێ و نامێن ل پشت ریفڕاندۆمێ بۆ ئیراقێ و جیهانێ هێلاین.

هەولێر، قائید میرۆ:

ئەندامەكێ لیژنا نەفت و غازێ ل پەرلەمانێ ئیراقێ خویا كر، وەزارەتا نەفتا ئیراقێ نەشێت پانزینێ ب بهایێ 450 دیناران بدەتە وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ، بەلێ حەفتیا داهاتی دێ ب نڤیسارەكێ داخوازا گازا سپی بۆ وەرزێ زڤستانێ كەم.
دكتۆرسەباح سوبحی، ئەندامێ لیژنا نەفت و غازێ‌ ل پەرلەمانێ ئیراقێ دیار كر، بەری نوكە وان داخواز ژ وەزارەتا نەفتا ئیراقێ كریە، پانزین ب بهایێ 450 دیناران ل سەر وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ بهێتە بەلاڤكرن و گۆت: «ژ بەر نەبوونا پارزینگەهێن سەر ب حوكمەتا ئیراقێ‌ ڤە، وەزارەتا نەفتێ نەشێت پانزینێ بۆ پارێزگەهێن هەرێمێ دابین بكەت و ل پارێزگەهێن ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ ژی پارزینگەهێن سەر ب حوكمەتا ئیراقێ‌ ڤە هەنە و كارێ وان دابینكرنا پانزینێ یە».
دكتۆر سەباح سوبحی گۆتژی: «حوكمەتا فیدڕال دشێت گازا سپی ل سەر وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ بەلاڤ بكەت، چونكی ئیراق گازا سپی ژ دەرڤە دكڕیت و مەهانە ب شێوەیێ كۆبوون ل سەر وەلاتیان دهێتە بەلاڤكرن، حەفتیا داهاتی دێ ب نڤیسارەكێ داخوازا گازاسپی بۆ وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ ژ حوكمەتا ئیراقێ‌ كەم، ب تایبەتی ئەم یێ بەرەڤ وەرزێ زڤستانێ دچین و وەلاتیان پێدڤی ب گازێ هەیە».

ئەڤرۆ، لەزگین جوقی:

دەڤەردارێ‌ سێمێلێ‌ دیار كر، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ گوژمێ‌ دو ملیار و 200 ملیۆن دیناران بۆ چێكرنا جاددەیا چیایێ‌ زاوا و كۆمەلگەها شاریا تەرخانكرن، ئەڤ جاددە ب درێژاهیا پتر ژ حەفت كیلۆمەتران و ب فرەهیا پتر ژ حەفت مەتران دهێتە چێكرن.
خەلیل مەحمود، دەڤەردارێ‌ سێمێلێ‌ راگەهاند، ئەو پڕۆژەیە جاددەیا ئالۆكا و چیایێ‌ زاوا و كۆمەلگەها شاریا پێكڤە گرێ ددەت و گۆت: «نوكە ئەو جاددەیە گەلەك یا بەرتەنگە، گەلەك جاران روودانێن هاتنوچوونێ‌ ل سەر ڤێ‌ جاددەیێ‌ رووداینە، پشتی ڤەدیتن ل سەر جاددەیا سەرەكیا كۆمەلگەها شاریا بۆ ئالوكا و چیایێ‌ زاوا هاتیە كرن، رازیبوون ل سەر هاتە كرن، كو ئەڤ جاددەیە بهێتە چێكرن، ئەڤ جاددەیە ب درێژاهیا حەفت كیلۆمەتر و 200 مەتران ب گوژمێ‌ دو ملیار و 200 ملیۆن دیناران دهێتە چێكرن».
ئاشكرا ژی كر، جاددەیا شاریا بۆ ئالۆكا، جاددەكا ئێك سایدە و گەلەك یا بەرتەنگە، نوكە رازیبوون هاتیە كرن، جاددە ب شێوەكێ‌ ئەندازیاری یێ‌ باش بهێـتە چێكرن و كاروانێ‌ ئاڤەدانیێ‌ ل دەڤەرا سێمێلێ‌ یێ‌ بەردەوامە.

ئاكرێ‌، رەمەزان زەكەریا:

ئاڤاكرنا نەخۆشخانا پێشكەفتیا ژ جۆرێ Aل سەنتەرێ ناوچەداریا دینارتە ب رێژەكا باش كارێن وێ‌ هاتینە كرن و خەلكێ‌ دەڤەرێ‌ چاڤەرێ نە تەمام ببیت و چارەسەریا خوە ل دینارتە بكەن.
شەعبان خەلیل بەرواری، دەڤەردارێ ئاكرێ ب وەكالەت بۆ ئەڤرۆ گۆت: «كاركرن ل سەر ئاڤاكرنا نەخۆشخانا پێشكەفتیا دینارتە بەردەوامە ب رێژەكا باش هاتییە ئاڤاكرن چاڤەرێ دهێتە كرن د دەمەكێ‌ نێزیك دا بهێتە تەمامكرن»
گۆتژی: «هەتا نوكە ب باشی كارێ ئاڤاكرنا نەخۆشخانێ هاتیە ئەنجامدان و ئەڤ نەخۆشخانە دێ بیتە ئەگەرەك، كو وەلاتیێن دەڤەرێ بۆ چارەسەریا نەخۆشێن خوە پێدڤی ب دەڤەرێن دی نەبن، نەخۆشخانا دینارتە یاپێشكەفتی ب گوژمێ ملیار و 28 ملیۆن و 698 هزارا دیناران دهێتە ئاڤاكرن، نوكە ب رێژەیا 40% كار ل سەر هاتیە كرن و بڕیارە د دەمێ‌ خوە دا بهێتە تەمامكرن».

هەولێر، قائید میرۆ:

دەستەیا گەشتوگوزارێ دێ بەرهەڤیان بۆ گەشتیارێن وەرزێ زڤستانێ كەت و پەیڤدارێ دەستەیێ ژی دبێژیت: چەندین پڕۆژە هاتینە بەرهەڤكرن و چاڤەڕێ ژ لایێ وەبەرهێنەرێن بیانی و ناڤخوەیی ڤە بهێنە بجهئینان.
ئیبراهیم عەبدولمەجید، پەیڤدارێ دەستەیا گەشتوگوزارێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، هەژمارەكا زۆرا پڕۆژەیێن گەشتیاری هاتینە بەرهەڤكرن بۆ ڤێ چەندێ بهێنە بجهئینان و دیزاین ژی بۆ هاتینە كرن و گۆت: «ئەو پڕۆژەیێن گەشتوگوزاری ل گورەی پێدڤیێن هەر دەڤەرەكێ هاتینە بەلاڤكرن و چاڤەڕێ دكەین ژ لایێ وەبەرهێنەرێن بیانی و ناڤخوەیی بهێنە بجهئینان، ژ وان ژی پڕۆژە هەنە تایبەتن ب گەشتوگوزارا وەرزێ زڤستانێ ڤە، چونكی دشێین مفای ژ وەرزێ زڤستانێ ژی وەربگرین بۆ گەشتوگوزارێ».
ئیبراهیم عەبدولمەجید گۆتژی: «د دەمێ پشكداریا دەستەیا گەشتوگوزارێ ل هەر كۆنفڕانس و چالاكیەكا گەشتیاری، ئەو پڕۆژە دهێنە دیاركرن بۆ ڤێ چەندێ وەبەرهێنەر بهێن بۆ ئەنجامدانا وان پڕۆژەیان، بەری نوكە ژی ب دەهان پڕۆژەیێن ستراتیژی یێن گەشتوگوزاری هاتینە بجهئینان و رۆژانە هەژمارەكا بەرچاڤ یا گەشتیاران سەرەدانا وان دكەن».

هەولێر، قائید میرۆ

ب مەرەما رێگریێ ل ئەندامێن سەندیكا پارێزەرێن كوردستانێ بڕیارە بایۆمەتری بۆ پارێزەران بهێتە ئەنجامدان و هەر پارێزەرەكێ فەرمانبەرێ حوكمەتێ بیت ناسنانا پارێزەریێ بۆ ناهێتە نووكرن. بەرپرسەكێ سەندیكا پارێزەرێن كوردستانێ ژی دبێژیت: مە پارێزەر هەنە فەرمانبەر و مامۆستا و پۆلیس و هەتا ئەفسەرن ل حوكمەتێ، لەوڕا ژی گومان هەیە زێدەتری هزار پارێزەران فەرمانبەر بن.

ئەیاد كاكەیی، بەرپرسێ سەندیكا پارێزەرێن كوردستانێ لقێ هەولێرێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر «ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ 17 هزار پارێزەر هەنە و ل سەندیكایێ ئەندامن، هژمارەكا هند ژی هەنە پارێزەرن و ئەندامێن سەندیكا پارێزەرێن عێراقێ نە، واتە ئەندامن ل پارێزگەهێن مووسل و كەركووك و بەغدا ناسناما پارێزەریێ چێكریە و پەیوەندی ب سەندیكا كوردستانێ ڤە نینە، مە گومان هەیە هندەك پارێزەر هەنە ئەندامێن سەندیكایێ نە و فەرمانبەرێن حوكمەتێ و دەزگەهێن ئەمنی بن.
زێدەتر گۆت: هەر چەندە مە ئامارێن فەرمی نینە، بەلێ ئەز بێشبینی دكەم ب تنێ ژ وان 17 هزار پارێزەرێن ئەندام ل سەندیكا پارێزەرێن كوردستانێ زێدەتری هزار پارێزەران فەرمانبەرێن حوكمەتێ بن، هەر چەندە د دەمێ دەرئینانا پسۆلا پارێزەریێ سۆزنامە ژی تژیكریە كو فەرمانبەر نینن، بەلێ د بنەڕەتدا فەرمانبەرن، یان دەواما خوە كریە ئێڤاران یان ژی حەفتیەكێ چەند رۆژەكا دەوامێ دكەن.
ئاشكرا ژی كر، ئەم وەكی سەندیكا گەهشتینە ئەڤێ باوەریێ بۆ جوداكرنا پارێزەرێن دروست و نە فەرمانبەر بیت هەتا هەیڤا 11 هەموو پارێزەر پشكداریێ د سیستەمێ بایۆمەتریێ دا بكەن، هەتا دوماهیا ئەڤ سالە ژی هەر پارێزەرەكێ پشكداریێ د سیستەمێ بایۆمەتریێ دا نەكەت ئەڤە ناسناما پارێزەریێ بۆ ناهێتە نووكرن و رێك ناهێتەدان بەردەوامبیت لسەر پیشەیا خوە وەك پارێزەر.
بەرپرسێ سەندیكا پارێزەران گۆت ژی «ل عێراقێ و هەرێما كوردستانێ ئێك سیستەم بۆ پارێزەرا هەیە و نابیت پارێزەر فەرمانبەرێن حوكمەتێ بیت، چونكە جوداهیا سەندیكا پارێزەرا دگەل سەندیكایێن ئەڤە نابیت ئەندامێ سەندیكا پارێزەران فەرمانبەربن، مەرجێ سەرەكیێ ئەندامبوونێ ل سەندیكا پارێزەران ئەڤە نابیت ئەندامێ سەندیكایێ فەرمانبەر بیت مە چو بارگرانی ل سەر حوكمەتێ ژی پەیدا نەكریە و پارێزەر ب كارێ خوە پارەی پەیدا دكەن و مووچە نینە ل حوكمەتێ د دەمێ خانەنشین بوونێ ژی پارەیەكێ باش وەكی مووچە بۆ پارێزەرێن خانەنشین دهێتە مەزاختن كو هەر پارێزەرەكێ خانەنشین ببیت دێ هەیڤانە مووچەیەكێ ئێك ملیۆن و 800 هزار دیناری بۆ هێتە دابین كرن.
ئەیاد كاكەیی ئاماژەكر» ئەگەر پارێزەرێن فەرمانبەر نەمینن ئەڤە دێ دەلیڤا كاری بۆ پارێزەرێن گەنج پەیدا كەت، چەندین پارێزەر مە هەنە ل دهۆك و هەولێر و سلێمانیێ بێكارن، ئەو بایۆمەتریا دهێتە ئەنجامدان ژلایێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دهێتە رێڤەبرن و پشتی بایۆمەتریێ دێ دەركەڤیت كی پارێزەرێ راستەقینەیە، باشترین چارەسەر بۆ ئێكلاكرنا ڤێ ئاریشێ ئەنجامدانا پرۆسا بایۆمەتریێ یە».