ئەڤرۆ، رەمەزان

رۆژا 31/7/1983 رژێما بەعسا ئیراقێ‌ دەست ب گرتن و ئەنفالكرنا بارزانیان كر و هەتا دووماهی رۆژا ئەنفالێ‌ 8000 هزار بارزانی هاتنە گرتن و بێ‌ سەروشوین كرن، 40 سال درەبازبوون ل سەر وێ‌ تاوانێ‌ دەرهەق ب بارزانیان هاتیەكرن و هەتا نۆكە 696 روفاتێن ئەنفالكریێن بارزاتی هاتینە زڤراندن ل گۆڕستانەكا تایبەت ل بارزان هاتیە ڤەشارتن و سالانە ل هەمان رۆژ رێورەسمێن بیرئانینا ئەنفالكرنا بارزانیان دهێنە ساخكرن.

تاهر مەلا سالح، كوڕ ئەنفالبوویەكێ بارزانیە چیرۆكا خوە بۆ ئەڤرۆ ڤەگێراو گۆت: سالا 1983 ێ‌ سەربازێن ئیراقێ‌ دهاتنە دەردوورێن مالێن مە پشتی بوو دەمژمێر یازدێ‌ رۆژێ‌ بۆ دەنگە دەنگا خەلكی دناڤ گەرەكێ‌ دا پاشی ئاشكرا بوو كۆ رژێما بەعس مال ب مال یا دگەرێت و زەلامان دگریت بێ‌ كۆ بزانین بۆچی گرتن و دێ‌ كیڤە بەن؟ بتنێ‌ ئەم ل مال بووین سەربازێن ئیراقێ‌ ب سەر مالامەدا گرتن و ئەوێن ژیێ وان مەزن ژ مال دەرئێخستن و گۆت بۆ كارەكێ‌ فەر دێ‌ بەین ئەڤە بۆ 40 سال ئەم چاڤەڕێ‌ ڤەگەریانا كەس و كارێن خوە دكەین هەتا دمرین ژی دێ‌ هەر چاڤەرێ‌ بین رژێما بەعس گەلەك غەدر ل كەس و كارێن مە كر دەما گرتی و هەتا ئەنفالكرنێ‌.
تاهر هێشتا گۆت: دەمێ‌ ئەنفالێ‌ كۆ كەس و كارو باب و خزمێن مە هەموو هاتینە گرتن ئەم ل خواندنێ‌ ڤەقەتیان و ژیانا مە پشتی گرتنا كەسو كارێن مە بۆ جەهەنەم مە نە دزانی چو بكەین .ژلایەكێ‌ خەما گرتن و ئەنفالكرنا كەس و كارا بوو مە چو ل وان نە دزانی ژلایەكێ‌ خەما ژیانێ‌ بوو هەموو دەما مە خوزی ب مرنێ‌ دخواستن مە زۆر نەخۆشی ب چاڤێن خۆ دیتن هەتا مە قوناغا ئەنفالێ‌ دەربازكری .
وی كورە ئەنفالی زێدەتر گۆت: هەر جارا دبیتە سالرۆژا گرتنا كەس و كارێن من هەست دكەم وێ‌ گاڤێ‌ ل بەر چاڤێن من راكرینە و ئەنفال كرینە چو جاران هەست ب خۆشیێ‌ ناكەم دژیانا خوە دا من چو جارا ن هەست ب خۆشیێ‌ نەكریە پشتی كەسوكارێن من ل بەر چاڤێن گرتین و ئەنفالكرین ، ژیان بۆمە زۆرا نەخۆشب وو سالانە هەموو دەما دچمە سەر گۆڕێن ئەنفالا سەبرا خۆ پێ‌ دئینم راستە سالانە رێورەسم دهێنە كرن بەلێ‌ چو تشتەك نەشێت خەما وان د دلێن مە دا بینیت دەرڤە رۆژا كۆ رووفاتێن ئەنفالكریا بۆمە ئینایە ڤە بۆمن رۆژەكا زۆر ب ژان بوو مە زۆر نەخۆشی دیتن .
تاهر ب خەمباری ڤە بەحسێ وێ رۆژێ دكەت و دبێژیت: وەك نوكە بیرا من دهێت كۆ سەربازێن ئیراقێ‌ ب سەر گەرەك و مالێن مە بارزانیان دا گرت بەری سەرباز بگەهن هەموو مالا ل دەنگێ‌ گریا كەسو كارێن خۆ مە زانی تشتەك روودایە بەلێ‌ هەتا سەربازێن رژێما بەعس نەهاتینە حەوشامە مە نەزانی چو بوویە و بەری نیڤرۆ ئەڤ روودانە دروست بوو تشتێ‌ من ژ بیرنەكری ئەوە غەدرەكا زۆر ل كەس و كارێن مە هاتە كرن وەك رۆژا دووماهیێ‌ بوو دایك بۆ كورێ‌ خۆ دكرە گری و بووك بۆ زاڤای زارۆك بۆ بابێ‌ خۆ خوشك بۆ برایێ‌ خۆ، هەتا دەمەك درێژ بووری مە نەزانی رەوشا كەس و كارێن مە چەوایە بەلێ‌ هەر دگوت كۆ دباشن مخابن ئەو بوو رۆژەكێ‌ كۆ مەزانی كۆ كەس و كارێن مە ب ساخی بن ئاخ كرینە رۆژێن نەخۆش دەردەسەری مە دەرباز كرینە.
سپێدەهیا 31/7/1983 ێ‌ 8000 هزار بارزانی هاتنە ئەنفالكرن هەتا نوكە رووفاتێن 696 ئەنفالان هاتینە زڤراندن ل سالا 2005 رووفاتێن 503 ئەنفالان و سالا 2014 رووفاتێن 93 ئەنفالان و سالا 2022 رووفاتێن 100 ئەنفالا و ل گورستانەكا تایبەت ل بارزان هاتینە ڤەشارتن.

رەمەزان زەكەریا:

سالا 1983 ێ رژێما بەعس ب چەند قوناغان هەشت هزار بارزانی ئەنفالكرن و ئەڤرۆ 40 سال دەربازبوون ل سەر وێ كارەساتێ ،ئەنفالێ چیرۆكێن كاریگەر ل پشت خوە هێلان، دلۆڤان چیرۆكا ئەنفالكرنا 7 ئەندامێن خێزانا خوە ڤەدگێریت.

دلۆڤان ئەمجەد بارزانی، كەسوكارێ‌ حەفت ئەنفالكریانە چیرۆكا خوە بۆ ئەڤرۆ ڤەگێرا و گۆت: دەمێ ئەز زارۆك هەڤالێن من ل قوتابخانێ بەحسێ باپیر و مام و خالێن خوە دكرن ئەز دا چمە مال بێژمە دایك و بابێن خوە ئەرێ بۆ هەموو كەسا خال و باپیر و مام هەنە من نینن یێن من كێڤە چوونە؟ گەلەك خەمبار د بووم بۆچی خال و مامێن وان دیاریا بۆ دكڕن كەس بۆمن ناكڕیت.
گوتژی: من نەزانی كو ئەز ب ئاخفتنێن خوە برینێن دایكا خو نوو دكەمە ڤە ئاگرێ دلێ وێ هەل دكەم ەڤە ب چاڤێن تژی رۆندك بێدەنگ مینن من نەزانی كا بێدەنگیا وێ یا چیە من نەدزانی بۆچی بەرسڤا من نادەن .
ئاشكراكر: رۆژ هاتن و چۆن من زانی كو چ هەڤالێن من هندی من مام و خال نەبوون من زانی كو ئەز خودانێ شەش مام و باپیر و دوو خال و باپیرەكێ دی یێ دایكێ بوون، مخابن رژێما بەعس هەموو ژ ناڤ بربوون بەرەب بیابانێن ئیراقێ ب راستێ ئەنفالكرنا شەش كوڕا دگەل بابی كارەساتەكا زۆرا مەزن بوو.
خویاكر: رژێما بەعس نەزانی كورد بن دەستیێ قەبوول ناكەن، شەڕێ كەس ناكەن بەلێ بن دەستی ژی قەبوول نەكریە و قەبوول ژی ناكەن، وان نە دزانی كورد خلاس نابن رۆژ بۆ رۆژێ زێدەتر و خورتر دبن ل سەر ئازادكرنا كوردستانێ .
هێشتا گوت: رۆژا 31ــ7ــ1983 بوو كو سەربازێن رژێما بەعسا ئیراقی یا ژناڤچوویی هێشتا رۆژ ب دروستی دەرنەكەفت بوو، سپێدەهیەكا گەلەك زوو بۆ گۆلا خوە نە خەملاند بوو، بێدەنگی بوو هەموو دخەو بوون، كەوا هێشتا ل سەرێ چیایی ئاواز نە خاند بوون، وێ رۆژێ چیایێ شرینێ كراسێ خەمێ ل بەر خوە كر، مخابن هۆڤانە هەموو ژ خەو ڕاكرن و ب زۆری ژ مال دەرئێخستن و مال وێران و خراپكرن 40 سالێن پری نەخۆشی مەدەربازكرن هێشتا ئەم چاڤەڕێ هاتنا وان دكەین و بێ هیڤی نەبووینە .

شاکر ئەتروشی:

ئەنداما مەكتەبا سكرتاریەتا ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ‌، د دیدارەكا تایبەت دا بۆ روژناما ئەڤرۆ ل دور ئامادەكاریێن كۆنگرێ‌ نەهێ‌ یێ‌ ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ‌ گۆت: ئامادەكاری یێن دهێنە كرن و گۆنگرە دێ‌ ل هەیڤا ئیلۆنێ‌ بیت، چونكی نوكە كۆنفرانسێن ناڤخویی یێن دهێنە كرن و ل هەموو ئەنجومەن و ناڤەندێن سەر ب ئێكەتیا ئافرەتان ڤە نوونەرێن كۆنگرەی دێ‌ هێنە هەلبژارتن.

زهیلە یوسف، ئەنداما مەكتەبا سكرتاریەتا ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ‌ گۆت: (ئارمانجا من یا سەرەكی خزمەتكرن و پێشڤەبرنا هەموو ئافرەتێن كوردستانی یە و گرنگیدان ب مافێن وان، ل دەف من پلە و پۆست ئەون بشێم داخواز و گازندێن ئافرەتان بگەهینمە جهێ‌ بڕیارێ‌ و هەبوونا وێ‌ دیار كەم د جڤاكی دا و ئەڤە جهێ‌ دلخۆشی و سەرفرازیا منە).
زهیلەیێ‌ گۆتژی: (هەكە دوبارە ببمە ئەنداما مەكتەبا سكرتاریەتێ‌ و بەردەوامیێ‌ ب خزمەت و رێبازا ڤێ‌ رێكخراوا دایك بدەم، ئەو ئاریشێن دبنە ئاستەنگ ل هەمبەر پرسێن ئافرەتێن كوردستانی دێ‌ بزاڤێ‌ كەین رێگریێ‌ لێ بكەین و دەنگێ‌ وێ‌ بگەهینینە جهێن پەیوەندیدار و بەرنامە و پلانێن سەردەمانە دانین چونكی جیهان بەردەوام د گۆهۆڕینێ‌ دایە).
زهیلەیێ‌ ئەو چەندە ژی گۆت: ( ب مخابنی ڤە ل خۆلا درەباز بووی تووشی قەیرانێن مادی و مەعنەوی بووین، وەكو كۆرۆنا و نەهاتنا بودجێ‌ كوردستانێ‌ ژ بەغدا، ئەڤێ‌ چەندێ‌ كارتێكرنەكا راستەوخو ل سەر كار و چالاكیێن مە كر، بەلێ‌ سەرەرای هەموو وان نەخۆشیان ئەم بەردەوام بووین).
ئەنداما مەكتەبا سكرتاریەتا ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ‌ دیار كر كو د میژوویا باب و باپیران دا تشتەك نەبویە بناڤێ‌ تۆندوتیژیا بەرامبەر ئافرەتێ‌ و ئەڤ تۆندوتیژیا نوكە بەحس دكەین ژ كلتۆرەكێ‌ بیانی هاتیە د ناڤ جڤاكێ‌ كوردی دا.
هەروەسا زهیلەیێ‌ گۆت: (پێدڤیە رێكخراوێن پاراستنا مافێ‌ مرۆڤان و ماموستایێن ئایینی ب رێكا شیرەتان و سیمناران خەلكی رەوشەنبیر و هشیار بكەن، هەروەسا باشترین رێ‌ ئەڤەیە دناڤ پۆلێن زانكۆ و پەیمانگ و قوتابخانان دا ئەڤ جورە بابەتە بهێنە بەحسكرن داكو تاكەكەس هشیار ببن).
زهیلە ئەنداما مەكتەبا سكرتاریەتا ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ‌ ئەو چەندە ژی دا زانین كو تاكە حوكمەت د رۆژ هەلاتا ناڤین دا حوكمەتا هەرێما كوردستانی بویە كو خو ل پرسا ئافرەتێ‌ كریە خودان و پاراستنا مافێن وێ‌ كری ب رێكا دانا سزا و لێپرسینێ‌ و یاساێین گریدایی ئافرەتێ‌، هەروەسا دەستهەلاتا یاسایی بۆ دارشتیە و گۆت: (نڤیسینگەهێن تۆندۆتیژیێ‌ ل هەموو پارێزگەهێن هەرێما كوردستانی هاتینە ڤەكرن بۆ خزمەتكرنا خێزانێ‌ داكو بشێین ب پارێزین و نەهێلین خێزان ب هەلوەشیت و تۆندۆتیژی زێدە ببیت).
سەبارەت پێشیلكرنا مافێن ئافرەتێ‌ زهیلەیێ‌ دیار كر كو هندەك جاران ئافرەت ب خو ئەگەرە و ئەو بخو ژنێ‌ د چەوسینیت و ئەڤە ژی ڤەدگەریت بۆ نە تێگەهشتنێ‌ و غیرێ‌ و حەسودیێ‌ و گۆت: (ژبەركو ئەو ئافرەتێن دگەهنە دەستهەلاتێ‌ و پلە و پوستێن بلند هەین ئەڤ تشتە لدەف پەیدا دبیت و چەوساندن مەترسیە ل سەر ئافرەتێ‌ د جڤاكی دا، راستە ئەو جۆرە كەسە دكێمن، بەلێ كاریگەریەكا خراب و مەترسیدار د بڕیاران دا هەیە).
زهیلە یوسف د بەردەوامیا ئاخفتنێن خودا دبێژیت: (گەلەك جاران زەلام ئاماژە ب هندێ‌ ددەن كو نابیت ئافرەت دژی ئێك بن، هەكە دلوڤانی و خۆشتڤیاتی و رێزگرتن هەبیت، بێگومان پشتەڤانی و دادپەروەری ل مافان دێ‌ هەبیت).