دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ، ل دۆر هێرشێن درۆنی ل سەر زەڤییێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ ئاشكراكر كو ناڤێن وان كەس و ئالیێن بەرپرس ژ هێرشێن درۆنی ل سەر هەرێما كوردستانێ ل بەردەستێ وانن و داخواز ژ حوكمەتا ئیراقێ كر لێپرسینێ ل گەل وان ئالی و گرۆپان بكەت و سزا بدەت.
شاخەوان عەبدوللا، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» حوكمەتا ئیراقێ ئاگەهداری ناسنامەیا هێرشكارانە و پێدڤییە پێرابوونێن قانوونی ل بەرامبەر وان وەربگریت، نەك سزایێ خەلكێ كوردستانێ بدەت».
شاخەوانی دیاركر ژی» د دەمێ چار رۆژاندا، دناڤبەرا 14 – 18ێ ڤێ مەهێدا، 14 درۆن ئاراستەی هەرێما كوردستانێ هاتینە كرن».
سەبارەت پرسا پەترۆلێ و رادەستكرنا وێ ب بەغدایێ، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ رۆهنكر»هەرێما كوردستانێ یا بەرهەڤە ل دووڤ بەرهەمێ نوكە یێ زەڤیێن پەترۆلێ ل هەرێمێ، پەترۆلێ رادەستی كۆمپانییا (سۆمۆ)ی بكەت و ل گەل زێدەبوونا بەرهەمی، رێژەیا رادەستكرنێ ژی دێ زێدە بیت».
ناڤبری ئاماژە ب وێ یەكێ ژی كر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب فەرمی ئەڤ بەرهەڤییا خوە ب حوكمەتا ئیراقێ راگەهاندیە. هەروەسا دیاركر ژی كو ل گەل بالیۆزخانەیا ئەمریكا كۆمبووینە كو ئەو ژی پشتەڤانیێ ل چارەسەركرنا كێشەیا مووچەی و دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێمێ دكەن.
ل دۆر مووچەیێ مەها شەش یێ فەرمانبەرێن هەرێمێ، شاخەوان عەبدوللای گوت»پێرابوون ژ ئالیێ مە ڤە تمام بووینە و ئەوا مای ل دەف حوكمەتا ئیراقێیە ، كو كێشەیا نەهنارتنا مووچەی سیاسییە و پەیوەندی ب بەهانەیێن تەكنیكی ڤە نینە، وەك هنارتنا مووچەیێ مەها پێنج بێ بڕیارا دادگەها فیدرالی كو بەری نها وەك بەهانە دهاتە گوتن، هاتە هنارتن».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» د بودجەیا سالا 2026 ێ دا، گوهۆڕین د پشكا هەرێما كوردستانێدا دێ هێنە كرن و پێدڤییە مووچەیێ مەها شەش بهێتە مەزاختن، ب تایبەت كو لژنەیێن پەیوەندیدار كارێن خوەتمام كرینە و حوكمەتا هەرێمێ ژی بەرهەڤییا خوە بۆ رادەستكرنا پەترۆلێ نیشادایە».
دەربارەی پڕۆژەقانوونا شەهیدان و زیندانیێن سیاسی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، شاخەوان عەبدوللای هەلوەستێ خوە راگەهاند و گوت» رێكێ نادەین ئەڤ پڕۆژەقانوونە دەرباز بیت، هەتا كەسوكارێن ئەنفالكرییان و شەهیدێن هەلەبجە وەك پشكەكا سەرەكی د پڕۆژەیدا نەهێنە جهگیركرن».

د. هێمن هەورامی، بەرپرسێ پشكا رێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان، پێشوازی ل ستین بیرتنەر، قۆنسلێ گشتیێ ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ و شاندێ د گەلدا كر و د دیدارەكێدا قۆنسلێ ئەمریكا هەلوەستێ وەلاتێ خوە دوپاتكر كو پشتەڤانەكا ب هێزە بۆ هەرێما كوردستانێ و بیر و بۆچوون ژی ل دۆر رەوشا سیاسی و دووماهی گوهۆڕینێن ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و ئیراقێ لێكگۆهارتن.
هەر د وێ دیدارێدا، قۆنسلێ گشتیێ ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ، هەلوەستێ وەلاتێ خوە دوپاتكر بۆ پرۆتەستوكرنا هێرشێن درۆنی یێن ڤێ دووماهیێ و ئاماژەكر كر ئەمریكا پشتەڤانەكا ب هێزە بۆ هەرێما كوردستانێ. هەروەسا بەرنامەیێن ئەمریكا د هاریكارییا هەرێما كوردستانێدا ژ روویێ چاكسازیێن وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەیڤەو سیكتەرێن ئابۆری و خزمەتگوزاریێن دی ل هەرێما كوردستانێ بەرچاڤكر. دیسان سیاسەتا وەلاتێ خوە ل دۆر رەوشا سیاسی و ئەمنییا ئیراقێ شرۆڤەكر.
د. هێمن هەورامی، ب هەلكەفتا ب دووماهی هاتنا دەمێ كارێ وی وەكو قۆنسل ل هەرێما كوردستانێ، ب ناڤێ پارتی دیموكراتی كوردستان سوپاسی و دەستخوەشی و رێز بۆ كارێن قۆنسلێ ئەمریكا د دەمێ ئێك سالا كاركرنا وی ل هەولێرێ، پێشكێشكر و هیڤییا سەركەفتنێ د كارێ وی یێ نوو دا بۆ خواست.
هەورامی، رەوشا سیاسییا ناڤخوەیا كوردستانێ و دووماهی پێنگاڤێن پرۆسەیا پێكئینانا كابینەیا دەهێ و پێشڤەچوونا دانوستاندنان ل گەل برایێن ئێكەتیێ بۆ شرۆڤەكر.
بەرپرسێ پشكا رێكخستنا پارتی، سەرەرای سوپاسییا هەلوەستێ ئەمریكا د پرۆتەستۆكرنا هێرشێن درۆنی، ب رۆهنی ئەو چەندە بەرچاڤكر كو دەزگەهێن ئەمنی یێن هەرێما كوردستانێ هەموو هووركاریێن ئەنجامدەرێن هێرشێن درۆنی و ئالیێن ل پشت وان هێرشان ل دەف هەیە و گوت» چاڤەڕێینە ئەو لژنەیا ڤەكۆلینا حوكمەتا ئیراقێ راستییان بۆ رایا گشتی بەلاڤ بكەت و حوكمەتا ئیراقێ ئالیێ ئەنجامدەۆر ئاشكرا بكەت و بگەهینیتە سزایێ قانوونی».
ل تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ ل دۆر هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل مەها 11 یا ئەڤسالە، روانگە و بەرهەڤیێن ئالییان هاتنە گەنگەشەكرن.

بەرپرسەكێ بەرێ یێ وەزارەتا بەرگرییا ئەمریكا ئاشكراكر: پەسەندكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی دێ سەروەرییا ئیراقێ ئێخیتە د مەترسیێدا و ئەمریكا هەلوەستێ خوە ب باشێ گەهاندیە ئیراقێ.
دەیڤد دی رۆش، بەرپرسێ پێشتر ل وەزارەتا بەرگرییا ئەمریكا، گوت» پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی د بەرژەوەندییا ئیرانێ دایە و خزمەتا هەژموونا ئیرانی ل ئیراقێ و دەڤەریچ دكەت، پشكەك ژ وان گرۆپێن ل بن سیبەرا حەشدا شەعبی ژ ئالیێ ئەمریكا د لیستا تیرۆرێ دانە، ئەمریكا رێكێ نادەت ئەڤ گرۆپە بهێنە دەزگەهكرن، چونكە خزمەتا ئیرانێ دكەن».
دەیڤدی گوت ژی» دەربازكرنا ڤێ پڕۆژە قانوونێ، دێ ئیراقێ ئێخیتە بن پرسیارێ و خزمەتا وەلاتی ناكەن، هەروەسا ئەمریكا گەلەك ب باشی هەلوەستێ خوە گەهاندیە ئیراقێ، هەكە هات و ئەڤ پڕۆژە قانوونە بهێتە پەسەندكرن، دێ ئەمریكا ب توندی ئیراقێ سزا دەت و د بەرژەوەندییا وی وەلاتیدا نابیت». ئاماژەكر ژی» ئەگەر هەیە ژ بەر ڤێ پڕژە قانوونێ توندوتیژی دروست ببیت».
هەڤدەم بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ بەلاڤكر» ستیڤن فەیگن، بالیۆزێ ئەمریكا ل ئیراقێ ب وەكالەت ل گەل موحسن مەندەلاوی، جێگرێ ئێكێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كۆمبوویە و هەردویان گەنگەشە ل دۆر پڕۆژە قانوونا پێشنیازكری یا حەشدا شەعبی كر».
بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ دیاركریە ژی» ماركۆ روبیۆ، وەزیرێ دەرڤەیێ ئەمریكا دوپاتكریە كو پەسەندكرنا وێ پڕۆژە قانوونێ، دێ هەژموونا ئیرانێ ل ئیراقێ زێدەتر لێكەت و گرۆپێن چەكدار یێن تیرۆرستی دێ ب هێزتر كەت، ئەڤە ژی گەفە ل سەروەرییا ئیراقێ».
ئەمریكا دووماهی ئاگەهداركرن دایە سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، هەكە دەنگ ل سەر پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی ل جڤاتا نوونەران بهێتە دان، ئیراق و دەزگەهێن ئەمنی دێ روو ب روویێ سزایێن توند بن، چونكە ل دەف ئەمریكا پەسەندكرنا ڤێ پڕۆژە قانوونێ، دێ هەژموونا ئیرانێ ل ئیراقێ زێدەكەت و دێ بیتە ئەگەرێ ب هێزبوونا گرۆپێن چەكدار یێن حەشدا شەعبی.
هەڤدەم لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، بێی بەرهەڤبوونا پەرلەمانتارێن كورد و سوننە ئەو پڕۆژەقانوونە پەسەندكر و هنارتە دەستەیا سەرۆكایەتییا جڤاتا نوونەران، بۆ وێ چەندێ بێخیتە بەرنامەیێ كارێ روونشتنێن داهاتی یێن جڤاتا نوونەران.
ب گۆڕەی وێ پڕۆژە قانوونێ، حەشدا شەعبی دێ بیتە خودان ئەكادیمییا لەشكری، هەروەسا دڤێت سالانە بودجەیەكا تایبەت بۆ بهێتە تەرخانكرن و دشێت وەك دەزگەهەكێ دەولەتێ پارەی ژ وەلاتێن دی ژی وەربگریت و سەرۆكێ دەستەیا حەشدا شەعبی ژی دێ دەستهەلاتا بلند هەبیت و دێ بەرپرس بیت ژ دیاركرنا دەستهەلاتا گرۆپێن حەشدا شەعبی.