سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وسەرۆكێ رەوتێ (الغد) دوپاتی ل گرنگییا پاراستن و رێزگرتن ل مافێن گەلێ كورد و هەموو پێكهاتەیێن سووریێ كر.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بەیاننامەیەك بەلاڤكر و تێدا ئاماژەكر ل رۆژا سێشەمبی 16/12/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل ئەحمەد ئەلجەربا، سەرۆكێ رەوتێ (الغد) یێ سووری كر.
د بەیاننامەیێدا هاتیە، د دیدارێدا بیر و بۆچۆون ل دۆر دووماهی گوهۆڕین و پێشهاتێن سووریێ و دەڤەرێ هاتنە لێكگۆهارتن.
حوكمەتا هەرێمێ دیاركر ژی، د پشكەكا دی یا دیدارێدا، دووپاتی ل گرنگییا پاراستن و رێزگرتن ل مافێن گەلێ كورد و هەموو پێكهاتەیێن سووریێ هاتە كرن.

ل رۆژا سێشەمبی 16/12/2025، هەردو شاندێن دانوستاندكارێن پارتی دیموكراتی كوردستان وئێكەتی نیشتمانی كوردستان ل پیرمام كۆمبوون.
تەوەرێ سەرەكیێ كۆمبوونا شاندێن دانوستاندكارێن هەردو ئالییان، گرێدای بوو ب درێژەپێدانێ ب دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
دووماهی كۆمبوونا بلند یا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمانی كوردستان ل دۆر پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل 30 ئیلۆنا ئەڤسالە، ب سەرپەرشتییا سەرۆك بارزانی، ل پیرمام هاتبوو ئەنجامدان.
ل دووماهی هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ كو ل 20/10/2024 هاتبوونە ئەنجامدان، پارتی دیموكراتی كوردستان ب 39 كورسییان سەركەفتییا ئێكێ یا هەلبژارتنان بوو، هەروەسا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان 23 كورسی ب دەستڤەئینابوون.

هزرمەند و فەیلەسۆفەكێ فرەنسی راگەهاند: هێشتا مەترسیێت داعشێ و ل دەڤەرێ ماینە و ب دووماهی نەهاتینە، هەروەسا دوپاتكر ژی مەزنترین شاشییا رۆژئاڤای پشتكرن بوو ل كوردان پشتی ریفڕاندۆمێ و ب دیتنا وی ئیراق و سووریێ دو دەولەتێن شكەستینە و تاكە رێك ژی بۆ ئارامییا دەڤەرێ، دامەزراندنا دەولەتا كوردییە.
بێرنارد هێنری لێڤی، هزرمەند و فەیلەسۆفێ فرەنسیێ ناڤدار گوت» مەترسیێن ل رۆژهەلاتا ناڤین نە هاتینە گوهۆڕین، داعش هێشتا وەك مەترسی مایە، دبیت خیلافەتا وان هاتبیتە ژناڤبرن، بەلێ شانەیێن وان یێن نڤستی و ئایدۆلۆژییا وان هەبوون هەیە، دبیت هەموو ب تایبەت ژی رۆژئاڤا ژ ڤێ چەندێ د ئاگەهداربن.
بێرنارید ئازاییەتییا پێشمەرگەی بلند هەلسەنگاند و گوت» ئەز ل بەرەیێن شەڕی بووم و من قەرهرەمانییا پێشمەرگەی یا دیتی، هیچ هێزەك ل 10 سالێن بۆریدا وەك پێشمەرگەی و شەڕڤانان ب وی شێوەی روو ب روویێ تیرۆرێ نەبووینە».
ل دۆر وێ چەندێ ئایە مەترسییا مەزن داعشە یان سیستەمێ ناڤەندی، گوت» ب پشتڕاستی ڤە داعش مەترسییە، بەلێ بۆ كوردان (سیستەمێ ناڤەندی) مەترسییەكا دییە. ناڤەندیبوون ئانكو هەموو دەستهەلات ل ناڤەندێ بهێنە كۆمكرن و مافێن كوردان بهێتە بنپێكرن».
دیاركر ژی» دەولەتا ئیراقێ و دەولەتا سووریێ، دو دەولەتێن شكەستینە، نەشیاینە حوكمڕانییەكا باش بكەن و مافێن پێكهاتەیان ب تایبەتی مافێن كوردان بدەن».
وی هزرمەندێ فرەنسی یێ دۆستێ كوردان، دووپاتی ل هەلوەستێ نەگوهۆرێ خوە كر و گوت» زێدەتر ژ 30 سالایە من بۆچۆنا خوە نەگوهۆڕیە، باوەرییا من ئەوە هەتا دەولەتا كوردی دروست نەبیت، ئارامی و ئاشتی ل رۆژهەلاتا نڤین ب دەستڤەناهێت. گەلێ كورد نەتەوەیەكێ راستەقینەیە، خودان ئاخ و دیرۆكە و هەژی دەولەتبوونێیە».
ل دۆر رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و پێكنەئینانا حوكمەتێ، لیڤی گوت» من نەڤێت گەلەك بچمە ناڤ هووردەكاریێن سیاسەتا ناڤخوە، بەلێ یا دزان تەپ ل مەیدانا بەغدایە نە ل هەولێرێ. هەولێرێ و پێشمەرگەی باجا زۆر دایە و قوربانیێن مەزن داینە. دڤێت بەغدا مافێن دەستووری و دارایی یێن هەرێما كوردستانێ دابین بكەت».
هەروەسا رەخنەیێن توند ل رەوشا ئیراقێ گرت و گوت» مخابن ئیراق نوكە ل بن هەژموونا وەلاتێن دی یە و وەك پاشگۆیەك رەفتارێ دكەت، ئەڤە ژی بۆ سەروەرییا ئیراقێ شەرمزارییە».
سەبارەت كوردێن رۆژئاڤا و رەوشا سووریێ، لێڤی هۆشداریدا كو رژێما ئەسەدی نەهاتیە گوهۆڕین و هەمان مەژیێ بەرێ هەیە. هەروەسا شیرەت ل كوردێن رۆژئاڤا كر كو داگیرانێ ژ داخوازیێن خوە بۆ نە ناڤەندیبوونێ و خوەبڕێڤەبرنێ نەكەن و گوت» نابیت رێكێ بدەن جارەكادی بچنە بن دەستهەلاتا رەها یا ناڤەندی.
لێڤی خواست وەلاتێن رۆژئاڤا وانەیان ژ شاشیێن بۆری وەربگرن و پشتەڤانیێ ل هەڤپەیمانێن راستەقینەیێن خوە بكەن كو كوردن.

رێڤەبەرا گشتییا خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ راگەهاند، خواندنا كوردی ل دەڤەرێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ چەندین سالە تووشی پشت گوه هاڤێتنا ئیداری و هونەری دبیت. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دكەت كو رێڤەبەرییا وان ب شیانێن گەلەك سنووردار كار دكەت، سەرەرای وێ چەندێ بەرپرسیارییا مەزن د وارێ پرۆگرام و دووڤچوونێن كارگێری ل چەندین پارێزگەهان دا ب ستووڤە دگریت.
سەنا گەرمیانی، رێڤەبەرا گشتی یا خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ د دیدارەكا رۆژنامەڤانیدا گوت» ئەركێ بلند یێ رێڤەبەرییا مە گەلەك یێ بەرفرهەیە، هەر ژ دانانا پرتووكێن پۆلا ئچارێ و پێنجێ ئامادەیی ب زمانێ كوردی، هەروەسا بەرهەڤكرنا پرتووكا رێنمایا مامۆستایان و دانانا فەرهەنگێ زمانێ كوردی، ژ بلی بەرهەڤكرنا پرۆگرامەكێ ب ساناهی بۆ زارۆكێن ساڤا ل بەغدا و كەركووكێ و سەلاحەدین ( خۆرماتوو) و دیالا (خانەقین)، هەروەسا رێڤەبەرییا مە چاڤدێرییا پشكێن پەروەردەیێ ل پارێزگەهێن ئیراقێ دكەت ژ بلی هەرێما كوردستانێ».
گوت ژی» هەموو ئەو كارە دهێنە كرن بێی پشتەڤانییا دارایی لێ بهێتە كرن، وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ هیچ بودجەیەكێ بۆ دانان و چاپكرنا وان پرتووك و فەرهەنگ و ئامرازێن فێركارییا تایبەت ب زارۆكێن ساڤا ڤە خەرج ناكەت، هەتاكو ئیفاد و هنارتن و چاڤدێرییا مەیدانی ژی بێی هیچ خەرجییەكا فەرمی و بێ هیچ رازیبوونەكێیە».
رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ داخواز ژ سەرۆك بارزانی كر ب لەز سنوورەك بۆ وێ رەوشێ بهێنە دانان كو ئەو ب پشت گوه هاڤێتنا بەردەوام د هەژمێریت كو رێڤەبەرییا وان چەندین سالە تووش بوویێ.
سەنا گەرمیانی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، قەبارەیا گرنگیدانا ئیداری و هونەری نە لدووف پێگەهێ زمانێ كوردییە و گوت» چەندین سالە رێڤەبرییا مە هاتیە پشت گوه هاڤێتن، هەروەسا ئەڤە 11 سالە د ڤی ئەركیدا مە و هیچ هاریكارییەكا دارایی بۆ گۆنگرەیێ سالانەیێ زمانێ كوردی و فیستەڤالا نەورۆزێ نەهاتیە خەرجكرن، هەتا وان پێشانگەهێن فلكلۆری ئەوێن ئەم د رێكئێخین».
دیاركر ژی» ئەو رێگریێن روو ب روویێ مە دبن شێوەیەكێ سیاسی ورەگەزپەرستییا رۆهن وەرگرتییە».
رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ ئەوژی گوت» ژێرخانەیا پەروەردەیی ژی نینە، هەر ژ سالا 2013 و هەتا نوكە هیچ كورسیەك، پرتووكخانەیەك، ئامیرێ ژمێریار، لاپتۆپەك هەتاكو ئامێریەكێ كۆپیكنرێ ژی ژ ئالیێ وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ ڤە بۆمە نەهاتیە دابینكرن و هەر تشتەكی ل سەر هەژمارا تایبەتی یا خوە دكڕین، هەتاكو سادەترین پێدڤی ژی و بزاڤێ دكەین ل دووڤ شیانان كێماسیێن خوە پڕبكەین».
سەبارەت میلاكی ژی، سەنا گەرمیانی رۆهنكر» هەژمارا فەرمانبەرێن رێڤەبەرییا مە هەتا نوكە 18 فەرمانبەرن ژ 28 فەرمانبەران، ژ ئەگەرێ مۆلەتێ و هنارتنێ و ڤەگوهاستنا فەرمانبەرێن ئەركدار ژ رێڤەبەریێن دی ژ بەر نەبوونا ترۆمبێلان هەتا بۆ شۆفێرا ژی، ئەڤ هەژمارا كێم یا فەرمانبەران وەكریە گڤاشتن و ئەركێن گەلەك بكەڤنە سەر ملێ فەرمانبەرێن دی ئەوێن ماین».
ل دۆر پێدڤییا پوتابخانەیان ب مامۆستایێن زمانێ كوردی، رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ دیاركر» رەوش ژ بەغدا باشترە، ژ ئەگەرێ هەبوونا مامۆستایێن كورد، بەلێ كێماسییا مەزن ل پارێزگەهێن باشوورێ ئیراقێیە، 47 مامۆستا ل پارێزگەها موسەننا هەنە بەلێ نەشیاینە هەموو قوتابخانەیان پڕبكەن، لەوما مامۆستا نەچار دبن هەژمارێ ل دو هەتا سێ قوتابخانەیان تمام بكەن «.
دووپاتكر ژی كو مامۆستایێن عەرەب ل وانەیێن زمانێ كوردی بابەتێن رێزمانی دزانن، بەلێ پترییا وان نەشێن ب زمانەكێ رەهوان باخڤن.
سەبارەت ب كێشەیا رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ نەبوونا ئاڤاهییەكێ گونجایە، هەرچەند پێشتر بودجە بۆ هاتیە تەرخانكرن، سەنا گەرمیانی دبێژیت» دووماهی تەرخانكرنا پارەی گۆژمەیێ وی ملیار و 181 ملیۆن دینار بوو بۆ نووژەنكرنا ئاڤاهیێ قوتابخانەیان، بەلێ ئەو پڕۆژە تووشی گەندەلیێ بوو و هیچ گۆژمەیەكێ پارەی هەتا ئەڤرۆ نەگەهشتییە دەستێ مە». هەروەسا ئاماژەكر» رێڤەبەرییا مە داخوازا پلەیێن فەرمانبەریێ كریە بۆ ئینانا دەرچوویێن زمانێ كوردی، بەلێ داخوازییا مە ژ ئەگەرێ گرفتێن سیاسی نەهاتە بجهئینان».
خویاكر ژی» هۆكارێن سیاسی و رەگەزپەرستی مەزنترین رێگرن ل پێشبەری پێشڤەچوونا كارێ رێڤەبەرییا مە».
ل دووماهیێ رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ خویاكر» خواندنا زمانێ كوردی ل ئیراقێ پێدڤی ب ئیرادەیەكا راستەقینە و پشتەڤانییا رۆهن هەیە و رێڤەبەرییا مە شیان و شارەزاییا باش هەیە، بەلێ ئەڤرۆ د ناڤ رەوشەكا دژواردا كار دكەت، كو هەژی ئەركێ وێ یێ پەروەردەیی و رۆلێ زمانێ كوردی د ناڤ ناسنامەیا پەروەردەیێ و فێركرنێدا ل وەلاتی نینە».