NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5858 POSTS 0 COMMENTS

13

نەرمین ڕێکانی:

چارەسەرکارەکێ دەروونی بۆ ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر کو زێدە بکارئینانا سوشیال مەدیایێ کارتێکرنەکا نەرێنی ل ساخلەمیا مرۆڤی دکەت، و باشترە مە سنورەک ژ بو بکارئینانا سوشیالێ هەبیت، داكو بشێین لسەر كاریگەریێن نەرێنی زال ببین.

محەمەد سالح ، چارەسەرکارێ دەروونی بۆ روژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر، سوشیال میدیا و ئەنترنێت ژ رێکێن گەهاندنا پێزانینانە ژ بۆ بەردەستێن مە و بووینە سەنتەرێ گرنگیێ، نوکە د هەر مالەکێ دا هێلێن ئەنترنێتێ و چەندین ئەکاونتێن سوشیال میدیایێ هەنە و گۆت:(لێ بکارئینانا زێدە و بۆراندنا دەمی ب دەمژمێران و کونترۆل نەکرنا دەمی ل سەر بکارئینانێ، ئالۆدەبوون بۆ مرۆڤی دروست دبیت).
چارەسەرکارێ دەروونی گۆتژی:( سوشیال میدیایێ تشتێن دویر گەلەک نێزیك و بساناهی ئێخستینە، راستە ئەڤێ چەندێ مفایێن مەزن هەنە، بەلێ پا زێدە بکارئینانا وێ ژلایێ جڤاکی ڤە ب شێوەیەکێ شاش چەندین زیان و خرابی پەیداکرینە و کارتێکرنەکا نەرێنی ل پەیوەندیێن جڤاکی و حێزانی کریە، هەروەسا کارتێکرنەکا نەرێنی ل تاکەکەسی ژی کریە ژلایێ لەشی و دەروونیڤە).
محەمەد سالح بەحس ل وان جورە کارتێکرنان کر ئەوێن سوشیال میدیا ل مروڤی دکەت و گۆت:( مەژیێ مرۆڤی و شیانێن داهێنانێ لاواز دکەت، هەروەسا دبیتە ئەگەرێ چاڤلێکرن و دژایەتیکرنێ و خۆ هەڤبەرکرن دگەل کەسێن د سوشیالێ دا پەیدا دبن، بلندبوونا ئاستێ نە ئارامیێ و دودلیێ ژ ئەگەرێ زێدە بکارئینانا سوشیال میدیایێ، هەستکرن ب تنێبوونێ و خەمۆکیێ ژ ئەگەرێ ئەوا تو دخوینی و دبینی، پەیدابوونا ئاریشەیێن خێزانی).
لدور هەمان بابەت، لازم محەمەد ئەمین چالاکڤان د بوارێ سوشیال میدیایێ دا دیار کر، زێدە بکارئینانا سۆشیال میدیایێ كارتێکرنەکا نەرێنی ل سەر دەروونێ مرۆڤی درست دكەت و گۆت:( ئەڤ دیاردەیە وەكی خوارنەکا نەساخلەمە، ئانكو کا چاوا خوارنا بێ توخیب زیانێ دگەهینیتە مرۆڤی، وەسا بكارئینانا سوشیالێ یا زێدە زیانێ دگەهینیتە دەروون و ساخلەمییا مرۆڤی، ئەڤجا باشترە مە سنورەک ژ بو بکارئینانا سوشیال میدیایێ هەبیت، داكو بشێین ل سەر كاریگەریێن نەرێنی زال ببین).

3

قەیس وەیس:

ب فەرمی تیما یانەیا شورتە و بۆ جارا چارێ‌ ل دووڤ ئێك ناسناڤێ‌ خولا ستتێرێن ئیراقێ‌ بۆ وەرزێ‌ 2024-2025ێ‌ ب دەستڤە ئینا بەری ب دووماهی هاتنا خولێ‌ ب دو گەڕان، پشتی ب سێ‌ گۆلان بەرانبەر گۆلەكێ‌ سەركەڤتن ل سەر یانەیا نەفت بەسرا ئینایی، خالێن خوە گەهاندە 83 خالان سەرێ‌ لیستا خولێ‌ دهێت ب نەهـ خالان ژ نێزكترین هەڤڕكا خوە یانەیا زەورا ئەوا ب74 خالان رێزا دویێ‌ دهێت، ژلایێ‌ خوەڤە تیما زاخۆ ڕێزا سێیێ‌ پاراست و پلێتا قارەمانییەكا دەرڤە مسۆگەر كر پشتی خالێن خوە گەهاندینە 67 خالان، د یارییا واندا ئەوا ژ چارچووڤەیێ‌ هەڤڕكیێن گەڕا 36ێ‌ یا خولێ‌ هاتییە كرن، ژلایەكێ‌ دووڤە هەردو یانەیێن كەربەلا و حدود ئەوێن رێزێن 19ێ‌ و 20ێ‌ و دووماهیێ‌ هاتین پاشڤە چوونە خولا پلا نایاب،.
زاخۆ پلێتەكا دەرڤە پاراست
تیما فوتبۆلا یانەیا زاخۆ پشكدارییەكا دەرڤە مسۆگەر كر پشتی شیایی دگەل یانەیا نەجەف بێ‌ گۆل وەكهەڤبووین ژ گەڕا 36ێ‌ ب جووداهییا 10 خالان دووركەڤت ژ هەڤڕكا خوە خودانا ڕێزا چارێ‌ یانەیا تەلەبە ئەوا 57 خال كۆمكرین، ل دووڤ ڕێنمایێن فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ یانەیێن ڕێزا ئێكێ‌ و قارەمانا كۆپا ئیراقێ‌ دێ‌ پشكداری د كۆپا ئاسیا دا كەن، یانەیا ڕێزا دویێ‌ بۆ كۆپا كەنداڤی و یا سێیێ‌ بۆ كۆپا عەرەبی كەن.
دهۆك و كۆپا كەنداڤی
ل دووڤ ژێدەرێن تایبەت و گۆتگۆتێن رۆژنامەڤانی دبیت دۆبارە یانەیا دهۆك قارەمانا وەرزێ‌ بۆری یا كۆپا كەنداڤی دۆبارە بۆ وەزرێ‌ نوو پشكداریێ‌ د كۆپا كەنداڤی دا بكەت، ئەوێ‌ ژێدەری دیاركرییە فدراسیۆنا كەنداڤی بزاڤێ‌ دكەن هژمارەیا پشكداران زێدەبەت و قارەمانا وەرزێ‌ پێشتر پشكداری كۆپایێ‌ دا بكەت، دوور ژ ڕێزبەندییا وێ‌ د خولا وەلاتێ‌ خوە دا هەبیت، یان ژی ڕێپێدانا ئاسیایی ژی نە وەرگرت بیت، هەرچەندە ئەڤ قارەمانییە ژلایێ‌ فدراسیۆنا فوتبۆلا ئاسیا یا فەرمی نینە.
چەند یانە بووینە قارەمانێن خولێ‌
ب ناسناڤێ‌ وەرزێ‌ ئەڤ سالە یانەیا شورتە یا بەغدایی ناسناڤێن خوە گەهاندنە یا هەشتێ‌ د دیرۆكا خوە دا، ئەوا یانەیا زەورا 14 جاران دەستڤە ئینایی، هەروەسان جەوییە حەفت جاران، تەلەبە پێنچ ناسناڤ، هەولێر چار ناسناڤ، رەشید سێ‌ ناسناڤ دەستڤە ئیناینە، هەر ئێك ژ یانەیێن دهۆك، جەیش، نەفت وەسەت، مینا، سەلاحەدین ئێك ناسناڤێ‌ خولا ئیراقێ‌ ب دەستڤەئینانە.
ب گشتی 80 یانەیان پشكداری د خولێ‌ دا كرینە ئەوا هەر ژ وەرزێ‌ 1974-1975ێ‌ دەستپێكری، هەردو یانەیێن شورتە و جەوییە ئێكانە یانەیێن پشكداری د هەموو وەرزان دا كرینە كو 51 وەرزان ل دووڤ ئێك، ژلایێ‌ خوەڤە هەردو یانەیین تەلەبە و زەورا 50 جاران پشكدار بووینە، ل سەر ئاستێ‌ یانەیێن كوردستانی پشكداریێن وان بڤی شێوەیی بووینە.
هەولێر 33 جاران، دهۆك 22 جاران، زاخۆ 20 جاران، سلێمانییە نەهـ جاران، پیرس پێنچ وەرزان، نەورۆز و سیرۆانی نوو چار وەرزان، هەر ئێك ژ ئارارات، پێشمەرگە ئێك وەرز پشكداربووینە.
گۆلكەرێن دیرۆكی كینە؟
ل دووڤ تۆمارا هاتییە بەلاڤكرن هێرشبەرێ‌ یانەیا جەوییە ئەمجەد رازی دبیتە گۆلكەرێ‌ دیرۆكی یێ‌ خولێ‌ ب كۆمكرنا 181 خالان، دگەل جەوییە 98 گۆل، دگەل هەولێر 75 گۆل و دگەل نەجەف هەشت گۆل، دووڤدا ساحب عەباس 177 گۆل، دیسان كەریم سەدام 171 گۆل، گۆلكەرێ‌ دیرۆكی یێ‌ یانەیا دهۆك حسێن عەبدوللا ل رێزا شەشێ‌ دهێت ب167 گۆلان ژ وانا 58 گۆل بۆ دهۆكێ‌ و پێنچ گۆل بۆ پیرس تۆماركرینە.
ئێكەمینێن خولێ‌
ئێكەم گۆل د خولا ئیراقێ‌ دا ژلایێ‌ فەلاح حەسەن ل چارێ‌ چرییا ئێكێ‌ یا سالا 1974ێ‌، زوورترین گۆل د ئێك وەرز دا 36 گۆل هەنە ژلایێ‌ یاریزانێ‌ شورتە یونس عەبد عەلی ل وەرزێ‌ 1993-1994 دا، دیسان بلەزترین گۆل یا یاریزانێ‌ شورتە عەلا عەبدولزەهرە دگەل شورتە ل 2018ێ‌ دچركا نەهێ‌ دا گۆل ل سەر نەفت ئەلجنوب ئینابوو، ئێكەم هاتریك ژلایێ‌ یاریزان جان میشیل نلند یاریزانێ‌ شورتە ل2012ێ‌ بوو، ئێكەم گۆلا گۆلپارێزی یا رەعد حەمودی گۆلپارێزێ‌ یانەیا شورتە ل وەرزێ‌ 1975-1976ێ‌ بوو.
ئەڤرۆ دێ‌ ژڤانێ‌ كۆپا ئیراقێ‌ و دیاركرنا چەند پێزانینان
بڕیارە ئەڤرۆ ل دەمژمێر شەشێ‌ ئێڤارییا درەنگ لژنەیا بەریكانەیا ل فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ دێ‌ كۆنگرەیێ‌ رۆژنامەڤانی دانیت ژبۆ دیار كرنا پشككێشانا قۆناغا چارێك دووماهی و ژڤانێ یاریێن كۆپا ئیراقێ‌ ئەوا هەشت یانە ماینە ئەو ژی هەر ئێك ژ، دهۆك، زاخۆ، نەورۆز، شورتە، تەلەیە، جەوییە، نەجەف و مینا، دیسان دێ‌ ژڤانێ‌ دووماهیێ‌ یا هەموو خولێن وەرزێ‌ ئەڤ سالە یێن ستێرا ئیراقێ‌، پلا نایاب، پلا دو و خولێن ئاستێن جودا و دیاركرنا ئامارێن هەموو خولان.

5

ئەهەرهین محەمەد

د داخۆیانیەكێ‌ دا راهێنەرێ‌ تیما تایكواندۆییا یانەیا گارە یونس عەبدوللا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: ب سەرفەرازی چار یاریزانێن مە یێن كوڕ و كچ شیان میدالیێن ڕەنگین یێن قارەمانییا نێڤدەولەتی بۆ ژیێن جودا ب دەستڤە بیننن د هەڤڕكیێن واندا ئەوا ل هەولێرا پایتەخت هاتییە كرن.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: یاریزانێن یانەیا گارە د ئەڤێ‌ قارەمانیێ‌ دا شیاین ببینە هەلگر و خۆدانێن مەدالیێن زێڕی و زیڤی و برۆنزی ب دەستڤە بینن كو یاریزان حەمید نێچیرڤان پلا ئێكێ‌ ب دەستخۆڤە ئینا و بۆ خودان مەدالیا زێری و یوسڤ غانم قادر پلا دویێ‌ بدەستخوەڤە ئینا و بۆ خۆدانێ‌ مەدالیا زیڤی هەر دیسان هەژین رەمەزان عابد پلا سیێ‌ بدەستخۆڤە ئینا و بۆ خودانا مەدالیا برۆنزی و زیلان سەبری ژی هەمان پلە و خەلات ب دەستخوەڤە ئینایە، ژ هەژی گۆتنێ‌ یە ژی من دڤێت سوپاسیا سەرۆكێ‌ یانەیا گارە شێروان بشار شێخكی بكەم كو هەردەم هاریكار و پشتەڤانێ‌ مە و یاریا تایكواندۆیی َو هەموو یاریێن دی بوویە و دشێم بێژم ئەو ئەگەرە ئەم پشكداری ئەڤان قارەمانیان دبین و خەلاتان ب دەستخوە ڤە دئینین.
بۆ زانین ئەڤ قارەنییە ئەو بۆ دەمێ‌ هەیڤەكە پرۆگرامێ‌ ڤێ‌ قارەمانیێ‌ دسیستەمی َجیهانی دا هات بوو بەحسكرن و توماركرنا ناڤان ژی هەموو ب سیستەمی بوویە و ژنوو مرنە دناڤ قارەمانیێ‌ بی و ئەڤ قارەمانە ژی ل دووڤ كێشان بوو و بتنێ‌ ژ دایكبووێن سالێن (2011 و2012 و 2013) پشكدارببون ژ كور و كچان و نێزیكی سەدو حەفتێ‌ یاریزان داخال بووینە و ژ هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ‌ و ئیرانێ‌ ژی هاتینە و قارەمانی نێڤدەولەتی بوو ئیمپاكێتە و بۆ جارا ئێكێ‌ یە ل هەولێری هاتیەكرن.

4

بڕیار بوو د ڤێ‌ حەفتیێ‌ دا هەردو كچێن پارێزگەهێ‌ و یانەیا دهۆك زەلال سەعید و هانا ئاڤدەل دگەل هەلبژارتیێ ئیراقێ‌ ل باژێرێ‌ سری چایاواردنابۆرا كۆتی یێ‌ پایتەختێ‌ سریلانكا پشكداری د قارەمانییا پلەی چین كینچ یا نێڤدەولەتی دا بۆ یارییا تێنسا ئەردی كربا، لێ‌ ئالۆز و شەڕێ‌ دناڤبەرا هەردو وەلاتێن ئیران و ئیسرائیل بوو ئەگەر ڤێ‌ پشكداریێ‌ ژ دەست ب دەن
ل دۆر ڤێ‌ یەكێ‌ د داخویانیەكا تایبەت دا سەعید خەلیل ئەندامێ‌ فدراسیۆنا تێنسا ئەردی یا ئیراقێ‌ و سەرۆك شاندێ‌ هەلبژارتیێ‌ ئیراقێ‌ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: ل حەفتییا بۆری دەست ب هەڤڕكیێن قارەمانییا سریلانكا یا نێڤدەولەتی هاتیە كرن ئەوا دێ‌ هەتا 23ێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ بەردەوامبیت ب پشكدارییا زێدەتری 45 وەلاتان، ژ ئیراقێ‌ چار یاریزانێن كچ پشكدارن ئەو ژی، حورا مونیر، هانا ئاڤدەل، زەلال سەعید و یەم ئەحمەد، دگەل ڕاهێنەرێ‌ وان ئاڤدەل حەسەن كو ڕاهێنەرێ‌ یانەیا دهۆكێ‌ یە، لێ‌ ژ نشكەكێ‌ ڤە بڕیار هاتە دان ئەڤ پشكدارییە بهێتە هەلوەشاندن ژبەر كاودانێن نوكە یێن هەستیار و شەڕێ‌ دناڤبەرا هەردو وەلاتێن ئیران و ئیسرائیلی، ئەڤچەندە ژی ژبەر كو ئەگەران بوو یا ئێكێ‌ بۆ سلامەتییا شاندێ‌ هەلبژارتیێ‌ ئیراقێ‌ و یا دویێ‌ ژبەر ڕاوەستیانا هێلێن ئاسمانی یێن فروكەڤانی.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: سەرباری یاریزانێن مە ل دووڤ سیستەمەكێ‌ ڕێكخستی و بەرنامەكێ‌ تایبەت بەرهەڤی كربوون كو بشێن باشترین شێوە بۆ قارەمانیێ‌ بەرهەڤییان بكەن، گەشبینی هەبوو كو دێ‌ شێن ئاست و ئەنجامێن باش ئینن، لێ‌ شەڕێ‌ هەردو وەلاتێن ئیران و ئیسرائیل بۆ ڕێگر بكەهنە هیڤیێن خوە پشكداری هاتە هەلوەشاندن.
ژلایەكێ‌ دووڤە سەعید خەلیلی ئەوچەندە ژی گۆت: دێ‌ هەموو بزاڤان كەین پشتی ب دووماهی هاتنا شەڕ و ئارامی ب كەڤیتە دەڤەرا رۆژهەلات دۆبار تیما خوە بەرهەڤبكەن بۆ قارەمانیێن دووڤدا، پێنەڤێت هەردەم یاریزانێن دهۆكێ‌ بووینە سەرەكی و پشكا شێری هەبووینە دناڤ ڕێزێن هەلبژارتیێ‌ ئیراقێ‌ ئەڤە ژی بەلگەیە ل سەر هەبوونا پلان و بەرنامەیێن پێشئێخستنا ئاستێ‌ ڤێ‌ وەرزشێ‌ و هەبوونا ڕاهێنەرێن خودان شیان.

5

چاڤەڕێ‌ دهێتە كرن ئەڤرۆ یاریێن گەڕا دویێ‌ ژ قۆناغا كۆما یان قارەمانییا یانەیێن جیهانی مۆندیالا یانەیان 2025ـ چەند یاریێن دی بهێنە ئەنجامدان، ئەوا نوكە هەڤڕكیێن وێ‌ ل وەلاتێ‌ ئەمریكا دهینە كرن.
ژ كۆما حەفتێ‌ بڕیارە ئەڤرۆ ل دەمژمێر حەفتی شەڤ تیما یۆڤانتۆس یا ئیتالی یارییا خوە یا دویێ‌ ئەنجامبدەت، دەمێ‌ بەرانبەر یانەیا ویداد ئەلریازی یا مەغربی دكەت، یۆڤانتۆس سەرێ‌ لیستا كۆمێ‌ دهێت ب سێ‌ خالان، مانچستەر ستی یا ئەنگلتەرایی رێزا دویێ‌ ب هەمان خالان، ویداد و عەین یا ئیماراتی بێ‌ خال ڕێزێن سێیێ‌ و چارێ‌ دهێن، یارییا عەین و مانچستەر سوبەهی دەمژمێر چاری سپێدێ‌ هێتە كرن.
ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا ریال مەدرید یا ئسپانی دێ‌ ل دەمژمێر 10 شەڤ بەرانبەر یانەیا باچۆكا یا مەكسیكی ژ چارچووڤەیێ‌ كۆما هەشتێ‌ كەت، یانەیا ئسپانی ئەوا رێزا دویێ‌ دهێت ب خالەكێ‌، باچۆكا رێزا چارێ‌ دهێت بێ‌ خال ئەوا یانەیا سالزبۆرگ رێزا ئێكێ‌ دهێت ب سێ‌ خالان و هیلال ب خالەكێ‌ رێزا سێیێ‌ دهێت، یارییا سالزبۆرگ و هیلال سوبەهی دەمژمێر ئێكی سپێدی دێ‌ هێتە كرن.

8

دیدار: سالار محەمەد دۆسكی

1 – 7

زیندانیێ‌ سیاسی بلند محەمەد، سەربۆرا خوە گرتن و ئەشكەنجەیێ‌ بۆ مە باس دكەت كو ژ بەر هەلوەستێن خوە یێن سیاسی و كاركرنێ‌ ل گەل رێكخستنێن نهێنی، تووشی زیندانێ‌ بوویە و د زیندانێن رژێما ژ ناڤچۆیا بەعس دا، ب دەهان جۆرێن ئەشكەنجەیێ‌ دیتینە و ل ڤێرە مە هەولدا پەنجەرەیا بیردانكا وی ڤەكەین دا هوورهووركێن وان سالێن دناڤبەرا ترسێ‌ و روومەت و خوەراگریێ‌ دا باس بكەت و مە همبەری وێنەیەكێ‌ راستەقینەیێ‌ وی سەردەمی بكەت كو بزانین ئازادیێ‌ د سەردمێ‌ سەركۆتكرنێ‌ چ چێژەك هەیە.
ل دۆر ئەگەرێن گرتنا خوە دبێژیت: هێشتا ئەز دژیێ‌ هەڤدە سالیێ‌ دابووم، دەمێ‌ ژ لایێ‌ رژێما بەعس ڤە هاتیمە گرتن. هینگێ‌ ئەم قوتابی بووین، ئەز گەل هەڤالێ‌ خوە (سەدیق حاجی) بووم و ئەو ژی ل گەل ( ئەحمەد رەشید) ل گەل شانا شەهید (خالد) د رێكخستی بووین. من تنێ‌ (سەدیق) دنیاسی. هەر یا وەسا ژی بوو، كار ل گەل رێكخستیێن نهێنی دێ‌ ئێكی هەتا دوا ل دەسپێكێ‌ نیاسی و ئەڤێن ل پشت وان بۆ دەمەكی دمینن ڤەشارتی، ئەو ژی ژ بەر مەسەلێن ئیمناهیێ‌ و مرۆڤی كەس بۆ خوە نەدایە سویندێ‌ كو سەداسەد وەكو مرۆڤی بن و هەتا ئەم ژ زیندانێ‌ دەركەتین ژ نوو من زانی كو ئەحمەد گرێدایی پێشمەرگە (فەهیم گەرمافی) بوو. ئەڤ مێژوویە ژی بۆ دەستپێكا سالێن هەشتیان ڤەدگەریت.
ل مالا مە، باخچەیەكێ‌ گولچیچەك و رحانا هەبوو، دەیكا من رحمەتیێ‌ گەلەك گرنكی پێ‌ ددا، دەمێ‌ بەلاڤۆك ژ ناڤ پێشمەرگەیان دهاتن، ب شەڤ د ناڤ وان گولچیچەك و رحانان دا مە ڤەدشارتن هەتا دەلیڤ هەبا برایێ‌ ئەو بەلاڤۆك دبرن، لێ‌ مە نەدزانی بۆ كیڤە دبرن و بۆ كێ‌ دبرن و نەدهێلا ژی هیچ پرسیارەكێ‌ ژێ‌ بكەین. وەكو دبێژن دڤێ‌ دەربارێ‌ وی دەڤێ‌ مە گرێدابوو.
ل 19-9-1985 ل دەمژمێر (11) سپێدێ‌‌، ل گەل هەڤالێ‌ خوە(سەدیق حاجی) ل باژێڕكێ‌ سێمێلێ‌‌، مە ل دكانەكا فرۆشتن و ڕێكخستنا جامان، پشتی دەواما قوتابخانێ‌ مە ل وێرێ‌ كار دكر. ژ نشكەكێڤە، تەكسیەك ل بەر دەرگەهێ‌ دكانێ‌ ڕاوەستیا. دو زەلام ب جلكێن مەدەنی ژێ‌‌ پەیابوون و گۆتن:(مە هندەك مێزە یێن هەین و مەدڤێت جاما دانینە سەر، هەكە هوون بهێن بۆ مە بپیڤن و چێكەن باشە(. ئەم ژی ب دلەكێ‌ سافی ل گەل وان سواربووین. وان ئەم بەر ب باكۆرێ‌ سێمێلێ‌ برن كو هینگێ‌ فرقەكا لەشكرێ‌‌ ئیراقێ‌ ل وێرێ‌ بوو. مە ژی قەت هزرا هەبوونا وێ‌ فرقا لەشكری نەكر كو ب شێوەیەكێ‌ دەمكی ل وێرێ‌ دابوو. تنێ‌ ئەم ب وێ‌‌ نیازێ‌‌ یێن گەل وان سواربووین كو مێزا ب پیڤین و بزڤڕین دا جاما بۆ وان ببڕین. ژ بەركو ب جلكێن مەدەنی بوون، چ گۆمان بۆ مە ل سەر پەیدا نەبوو. راستە بەری هینگێ‌ (ئەحمەد) هاتبوو گرتن، بەلێ‌ مە گۆمان سەر نەبوو كو هەر تشتی ئاشكرا بكەت و مە ژی بدەتە گرتن، چونكو مە دزانی ئەحمەد نەیێ‌ خرابیێ‌ یە، هەكەر نە وەكو گەلەكا دا رەڤینە دەڤەرێن بن دەسەلاتا پێشمەرگەیان.
ئەم گەهاندینە ناڤ بارەگایێ‌ فرقا لەشكری و تەكسی ل بەر خیڤەتەكێ‌‌ ڕاوەستیا و گۆتنە مە (فەرمۆن). ئەم ب ژوور خێڤەتێ‌ كەتین و من هند دیت ژ هەموو لایانڤە خیڤەت هاتە دۆرپێچكرن، سەربازێن ب خۆدە و چەك و تڤەنگ ل دۆر خیڤەتێ‌ ڕاوەستیان و لوولیێن تڤەنگان ل سەمتا مە ئاراستەكرن. هەمی كوژی و سوویێن خیڤەتێ‌ بوونە سەرباز. لوولیێن تڤەنگان ل سەمتا سینگ و مەژیێ‌ مەبوون. جرفەك ب من كەت و من گۆتە هەڤالێ‌ خوە:(سەدیق، ئەڤە چیە؟). گەلەك نیشانێن پرس و حێبەتیێ‌ خوە ل سەرێ‌ مە دان. سەربازەكی كو نێزیك من بوو، تەپۆلەك ل پاتكا من دا، چەقێێن ژ ددانێن من ئینا و ب ئەرەبی گۆتە من:( نە ئاخڤە).
دەستێن مە ژ پشتڤە گرێدان و پاتەیەكێ‌ ڕەش ژی هاڤێتنە چاڤێن مە و زەب گرێدان. من دڤیا پرسیار بكەم كا ئەڤە چیە چێدبت؟ بەلكو شاش تێگەهشتنەك هەبت؟ لێ‌ ئێشانا تەپۆلا وی سەربازی ئەز پاشڤەبرم و من نەدزانی ژی كا دێ‌ چ ل مە كەن و مە بۆ كیڤە بەن.
دەنگەك هاتە من و من بهیست یێ‌ ب ئەرەبی دبێژیت:(كا ئەو هەردو قەشمەر؟). هەر ئێك ژ مە زللەهەك لێدا و زنگێنی ژ گوهێن من هات و ئەم پشكنین كرین و هەر تشتەكێ‌ فمە ژ مە ستاندن (پارە، كلیل، ناسنامە) هەتا قایشا پەرنتەرۆنی ژی ژ مە ستاندن.
وەسا چاڤ گرێدایی ئەم سواری ترۆمبێلەكێ‌ كرن و ئێك ب ئەرەبی دئاخڤت و دگۆت:( گەورەم، ڤان قەشمەران كیڤە ببەین؟) وی، كو مە ژی های ژێ‌‌ هەبوو گۆت:(ئێكسەر بۆ مەیدانا گوللەبارانكرنێ‌‌ ببەن، ڤێت ئەڤ قەشمەرێن تێكدەر بهێنە كوشتن، دەماغسزێن دەماغسز).
قوتێن ژ دلێ‌ من هات. ترسێ‌ دلێ‌ من گرت. من نەدشیا تفا خوە داعویرم. تنێ‌ دهاتە پێش چاڤێن من كا دێ‌‌ چەند گوللە سینگێ‌ من سمن. یان دێ‌‌ چەوا مەژیێ‌‌ من ڕژتە بەر پێن من. دێ‌ چەوا هێدی هێدی ڕحا من هێتە كێشان و ژووردا ب ئەردی كەڤم و ببمە سەوكەكا بێ‌ هش و جانەكێ‌ بێ‌ لەش. د هزرا خوە دا ل عزرائیلی دگەڕیام، من دگۆت ها ژ نشكاڤە دێ‌ هێت و دێ‌ دەست قتقتكا من دانت و چاڤێن من دێ‌ ژ قۆقلكێ‌ هێنەدەر. كا دێ‌ ب چ شێوە هێت، وەك گورگ، وەك ئەژدەها یان ژی وەكو فریشتەیەكی دێ‌ ب دلۆڤانی ڤێ‌ ڕوحێ‌ هلكێشت. گۆتنێن وان پۆلیسان یێن زڤر و هەموو گەف ژی، بارگرانیەكا دی بوون ل سەر هزر و دەروونێ‌ مە.
ڕۆژ ل بەر مە گەلەكا درێژ بوو، ترۆمبێلێ‌‌ ڕێكەك دبڕی و مششێن تژی گوهێن مە دكر. من هەستپێدكر كو ئەڤ ترۆمبێلە یا دناڤ هندەك چەپ و چیڕان دا دەرباز دبت. ژێهەلی و ئەڤرازینە، ژ هاژۆتنا وێ‌‌ یا دیار بوو، چەپ بۆ ڕاست، ڕاست بۆ چەپ. من زانی ئەڤ رێكا ب چەپ و چیڕ نەدەشتە وەكو وان ژێ‌ گۆتی، بەلكو رێكەكا چیاییە بەلێ‌ بۆ كیڤەیە، من ئەو نزانی بوو.
پشتی بهۆرینا پتر ژ ساتەكێ‌، وەكو من هەست ب درێژیا ڕێكێ‌ و دەمی كری كو، بێزاریێ‌ ئەز دخوارم و ترسێ‌ ژی وەكر ڕێك ل بەر من ببتە سال، لێ‌ ژ نشكاڤە جارەكێ‌‌ ترۆمبێل ڕاوەستیا و دەرگەهێن وێ‌ هاتنە ڤەكرن و هندەكان دچنگلێن مە ڕا گرتن و برینە ژوورەكێ‌.
هندەك د وێ‌ ژوورێ‌‌ ڤە هەبوون، ب ئەرەبی دئاخفتن، لێ‌‌ ژ وێ‌‌ ترسا ئەز تێدا من تەركیز ل سەر ئاخفتنێ‌‌ نەكر. یا ڕاست ئەرەبیا من ژی نە هندا خورت بوو كو دهەمی ئاخفتنێن وان بگەهم. هێشتا چاڤ و دەستێن مە ژی دگرێدایی بوون. تنێ‌ من دەنگەك بهیست، من گۆمان بر كو وی دەنگی دنیاسم. فۆنەتیكا دەنگێ‌ وی بۆ من یا غەریب نەبوو. لێ‌‌ د وێ‌‌ دەلیڤێ‌ دا من هزرا مرنا خوە دكر و من هزرا وی كەسی نەدكر كو دێ‌‌ ل جهەكێ‌ هۆسا یێ‌ هەوالگێریێ‌ و ئەمنێ‌ بت. من د دل دا گۆت، ئەڤە نەكو جیرانێ‌ مە بیت، بەلێ‌ ل ڤێرە چ دكەت!؟ من ئەو ژ دەنگی نیاسی. وی فۆنەتیكەكا تایبەت هەبوو. بتایبەت دەمێ‌ كەسەكی ب ئەرەبی گۆتیێ‌‌ ( ئەڤەنە ئە هەردە كەسە؟) وی گۆت:(بەلێ‌ ئەزبەنی، پشتراستم ئەون). پاشی هەر پرسیار ژ وی كر و گۆتێ‌:(ب دیتنا تە كیژان ژ ڤان هەردوا یێ‌ بێ‌ هێزە و خوە ل بەر ئەشكەنجەیێ‌ ناگرت؟) هینگێ‌‌ من دەنگێ‌ وی باش نیاسی. من زانی ئەو (ع)ە، لێ‌ ل ڤێرە چ دكەت؟ فۆنەتیك و ڕتما دەنگێ‌‌ وی ژ یا هەر كەسەكێ‌‌ دی یا جودابوو. ل كیڤەبایە مرۆڤی ئێكسەر ئەو ژ دەنگی دنیاسی. لێ‌ من گۆتە خوە ئەستەمە ئەو بیت، ئەو و ڤێرە و ڤێرە و ئەو!. ئەو دچت كرێكاریێ‌ بۆ خوە دكەت، دارتاشە، لێ‌ هەبوونا وی ل ڤێرە جهێ‌ حێبەتیێ‌ بوو.!. نە باوەرنامەیەك ڤێیە، نە زانینەك ڤێیە. ئێكجار ترسێ‌ خوە ل دلێ‌ من دا و من گۆت، هەبیت نەبیت ڤی موخبەریا ل مە كری. پاشی من ئەو باوەری بۆ خوە چێكر كو ئەڤە ئەو نینە و دبیت ئێكە دی بیت، هەمان فۆنەتیكا دەنگی هەیی.

18

ژینێ رێكانی

ئەز هەست دکەم
من تو دڤێی ..
نە تنێ بۆ دەم کوشتنێ
نە تنێ لگێلەشۆکا رێڤنگیا ژینێ
هەڤڕێ و هۆگر بی
لێدانێن دلی
ب هاتنا ناڤێ تە
سەمایێ دکەت
لهەمبێزا تە
مەستی
« سۆناتا» ڤەدهوینیت
گزنگ سپێدە باشیێ
ل رۆژێن من دکەت
گڕنژینێ
ل تەڤ رێبارا د بەخشیت
ئەز هەست دکەم
من تو دڤێی
ڕەنگا خۆ ڕەنگ کر
شەڤا کراسێ
هەیڤا کەوچەرینا ل خۆ کر
گەوریا زوها
ب مەیا لێڤان
ستران گۆتن
تەنهایی
پر ئاواز کر
ئاوازێن پێلێن زێی
لاندکا دلێ
ئەڤینا تە
زیندان کری
ب ئاسۆدەیی
بۆ خەوەکا
ئارام کۆچەر کر
ئەز هەست دکەم
من تو دڤێی.

4

جیریە غازی

ل شەڤەک ژ شەڤێن هاڤینێ پشتێ پێنوسێ خۆ دناڤبەرا هەردو لاپەڕاندا هێلای، قەستا جهێ خۆ یێ نڤستنێ کر و وەک پڕانییا شەڤان هزرێن وی ل دۆر ژیانێ زڤڕین، ڤێ شەڤێ وی قەستا بیرهاتنێن خۆ کر، ئەو وێنە د مێشکێ خۆدا دوبارەکر دەمێ دگەل بابێ خۆ چوویە پەرتووکخانەیەکێ، ژنەک دگەل زارۆیەکی ل پشت وی بوون و دەنگێ زارۆکی دهات و دگۆتە دایکا خۆ:» دادێ بۆ من ڤێ پەرتووکێ بکڕە، من دڤێت ئەز پەرتووکان بخوینم». دگەل هندێ دا کو وی دزانی ئەو پەرتووکێن زارۆکانە د دەستێ ویدا، لێ دایکا وی ئاخفتنا وی ب چڤە وەرنەگرت، لەورا گۆتێ:» ئەو نە پەرتووکێن زارۆکانە و ب کێری تە ناهێن». داکو پتر باوەرییێ بۆ زارۆکێ خۆ دروست بکەت، ب مەرەما هندێ کو گەل پەرتووکفرۆشی د ئاخفیت، ب دەنگەک سست و خاڤ دگۆت: « مانە چ پەرتووکێن زارۆکان نینن؟ ب تنێ یێن مەزنان هەنە؟».
ئاها، ل وی دەمی، وی ئەو پەرتووکێن بابێ وی بۆ وی کڕین ل بەر سینگێ خۆڤە گڤاشتن و ترسیا بابێ وی ژی وان پەرتووکان ژ دەستان بهینیتە دەر و هەمان ئاخفتن بێژیت، ئەوا وێ ژنێ گۆتییە زارۆکێ خۆ، لێ ئەو کەسەکێ ب بەخت بوو، کا چاوا بابێ وی دڤییا ئەو پەرتووکان بخوینیت، وەسا دڤیا کوڕێ خۆ ژی فێری خواندنا پەرتووکان بکەت.
هەناسەیەکا کویر هەلکێشا، داکو ژ خەما وی زارۆکی دەربکەڤیت، سەرێ خۆ بادا بۆ ڕەخێ دیتر، داکو هزرێن خۆ کونتڕۆل بکەت و ب ڕاوەستینیت، لێ نەشییا، ڤێ جارێ گەلەک دویر نەچوو، هزرا وی کەفتە سەر هەڤالێ وی نیازی، دەمێ بەری دو – سێ ڕۆژە گۆتییە وی:»
هەردەم دەمێ ئەز خوشکا خۆ یا مەزن دبینم، کو زارۆکێ خۆ ل بەر سینگی خۆ گڤاشتییە، بیرا من ل وێ رۆژێ دهێت دەمێ هێشتا ئەز زارۆک من و خوشکا خۆ یا بچووکتر یاری دکرن، ئەز چوومە سەر مێزەیێ دا پەرداخەک ئاڤێ ڤەخۆم، لێ پەرداخ ژ دەستێ من کەڤت و هویربوو، د جهدە دەنگێ خوشکا من یا مەزن دگەل دەنگێ پرتێن پەرداخێ تێکەلبوون و بلەز بەرەڤ مەڤە هات و گۆت: «ئەو کێ ئەڤ پەرداخ شکاندییە؟.» ژبەرکو خوشکا من یا بچووک هێشتا زمانێ وێ نەگەڕابوو، ژ ترساندا من ب دەنگەک لەرزڤە گۆت:» ڤێ شکاند». پاشی من هند دیت دەنگەکێ جیاوازتر هات و کرە شەپێن ل ناڤ چاڤێن خوشکا من یا بچوک و بێ گونەهدا، ئەز ژ گونەها خۆدا ساربووم وقیژیا من ب سەر یا وێدا کەفت. هەتا نهۆ ژی ئەو رۆژ ل پێش چاڤێن من ناچیت، چنکو هێشتا من دانپێدان ب گونەها خۆ نەکرییە و داخوازا لێبۆرینێ ژێ نەکرییە».
بێهنا وی تەنگتربوو و بۆ خۆ گۆت: ئەرێ ما هند لێبۆرین کارەک زەحمەتە؟! هیڤییا من ئەوە، نیازی شیرەتا من وەرگرتبیت و بشێت داخوازا لێبۆرینێ ژ خوشکا خۆ بکەت، دا هەر چنەبیت دەمێ دمریت دا د گۆڕێ خۆدا یێ ئارام بیت.
ل ڤێرێ پیچەک مێشکێ وی سافی و بێ دەنگبوو، هەست ب ئارامییەکێ کر، دەمێ زانی شەڤێن وی ب هەروە نەچوونە و شیایە ببیتە کەسەک ناڤدار ب نڤیسینێن خۆ ئەوێن ل دەمێ شەڤێدا دنڤیسیت، لێ ژ‌نشکانڤە پێلەکا دی یا خەمگینییێ بەرەڤ ویڤە هات، دەمێ هەڤالێ وی ساهی هاتییە هزرا وی، ئەوێ ژبەر ئێش و ژانێن خۆ ل نیڤا شەڤێدا خۆ سێدارەدای. هەناسەیەکا دیتر ژ هەموو هناڤان هەلکێشا و هێدی بەردا و گۆتە خۆ: مخابن هەڤالێ من هەر شەڤ بالیفکا خۆ ژ رۆندکان پڕدکر، لێ من بەرپەر ژ پەیڤان پڕدکرن، نەهێلا ئەم هەردو پێکڤە وەک ناڤێ خۆ بمینین نەمر.
دوبارە ڕابوو و بەرەڤ پێنوس و لاپەڕین خۆ چووڤە و ئەوا ڕویدای هەمی ئێخستە سەر ئەوان بەرپەڕان.

6

قەهرەمان عەبدوللا حەمید بەرواری

من دڤێتن
تو ل كەنارێ‌ شادییێ‌ ب راوەستی
تو ل جەڤەنگێن قەشەنگ ب گەڕهی
مۆركێن زێری و
دنكێن خیزی
د گەل رۆندكێن خۆشیێ ژ چاڤێن تە
ریبارەكی دروست بكەن و
دەریا یا سۆرا خوینا برینێن من
وەكو دارێ‌ (موسا)ی شەق بكەت

من دڤێتن
ژ نیڤا هناڤا بكەمە گری
لێ‌ گری ناهێت ژ بەر كررێنا دلی
بەختێ‌ وەختەكێ‌ باركری
هەناسا من هێلا ئاسێ‌
ل دەشتەكا پان و حلی
سینگێ‌ منێ‌ بهێن هەلمای
وەكو دۆژەهێ‌ هلهلی

من دڤێتن
چاڤان ڤەكەم
لێ‌ شەڤێ‌ تەڤ دا و ب پێبەزێ‌
عەبایەكێ‌ تاری د سەرێ‌ خۆ پێچا و
د گەل رەنگێ‌ خۆ كەتە ڕكێ‌
ستێران هەمیا
وەكو تیڤارێزكا مێریا
دا دویڤ ئێك و
وەكو پیلەكا ژ فیستانێ‌ ئەسمانێ‌
عشقێ‌ ڤەبوون
ئاخینكا من
د حەفكا من ڕا ما و
نە ئەز شیام بكەم هەوار
نە ژی ب داعویرم و ببەمە خوار
بەلێ‌ كزگریۆكێ‌ گەوریا من گرت و
كۆڤانەكا مەزن د دلێ‌ من دا ما

19

ئازاد عزەت

وەکو هەر ئێڤارەکادی ئاڤ و قەهوە دبرن و دگەل پەرتووکەکێ لبەر سیبەرا کاژا باخچەی ڕوونشت، جار دخواند و جار هەمبێزدکر!
دگەل ڤێ هەمبێزێ بارانەکا نەرم ژ چاڤێن وێ دباری..
باخچەڤانێ مالێ گۆت:
– سلاڤ خاتین، تە تشتەک هەیە؟
خاتین دگەل ڤی دەنگی هەژیا و ما بێدەنگ.
باخچەڤان ژی هێدی دبەڕا بۆری و گۆتە خوە:
– کوڕۆ، ما تو کی یی هەتا تو پرسیارا ژێ بکەی؟
ب بۆرینا نیڤ دەمژێرێ باخچەڤانی کارێ خوەدکر، کۆمەکا نەمامان دچاند و ژ نیشکەکێ ڤە ئالییەكێ وی بوو تاری!
ل دۆر خۆ زڤڕی بێ کو سەرێ خۆ بلند بکەت و گۆت:
– پاشایێ من، ل من ببۆرە ئەگەر ل ڤێرێ بچینم دێ یا چەوا بیت؟
خاتینا خواندەڤان گۆت:
– بێژە شەرمین، هەرجهێ تو بدانی قەشەنگا خوە هەیە.
باخچەڤان دهزرادا ما.. ئەڤێ چ گۆت؟ بۆچی وە گۆت؟ بۆچی هۆسا دگەل من ئاخڤت؟ دیارە یا تۆڕەیە! ممم نزانم!
زڤریەڤە و دیت بتنێ کۆپ یێ ل وێرێ، لێگەڕیا، بەلێ بەرچاڤێن وی نەدکەڤت، دیارە یا چوویە ژۆر.
باخچەڤانی بێهنا گولەکێ هەلکێشا، دیت شەرمین یا ل بەر پەنجەرێ ڕاوەستیایە، رۆناهیا پەنجەرێ یا تاری بووی ژبەر بارانا ژ چاڤێن وێ دباریت، سەحکرێ، ل دۆرخۆ زڤریڤە، جار دکەنیت و جار ژی دگریت!
ل بن مێزا وێ پەرتووکا وێ ل وێرێ ببوو، باخچەڤانی دەستدایێ وێنەیێ باخچەڤانی ل ناڤدایە، وما سەرسۆرمان و هەر دگۆت: ئەز؟ ئەز؟ ئەز؟
خاتینا خواندەڤان و هات و گۆت:
– بەلێ تو.
– بەلێ خاتین، ئێ، ئێ چەوا ئەز؟
– ژ رۆژا ئێکێ وەرە، تو وەکو ڤان گولان یێ دناڤا دلێ من دا گەشدبی.
– نە، نە، ببۆرە ئەز و کچە شاهەک؟
– هەبوونا سەروەتەکێ مەزن نابیتە ڕێگریا دلی.
– بەلێ خاتین، ئەز خزمەتکارم دێ چەوا چێبیت؟
– کا تە چەند هەست هەیە بەرامبەر گولان، ئەز ژی وەکو گولبەرۆژێ ل دۆر رۆژێ دزڤڕم، تو ڕۆژا منی.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com