ئەندامەكا كۆمیتەیا ناڤەندییا پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر كۆمبوونێن د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ وئالیێن دی یێن سیاسیدا بۆ مەبەستا پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: ژپێخەمەت پێكئینانا حوكمەتا نوو و دانوستاندن ل گەل ئالیێن سیاسی لیژنەیێن سیاسی یێن هاتینە پێكئینان و پاشی وان لیژنەیان هندەك لیژنەیێن تەكنیكی بۆ بەرهەڤكرنا رەشنڤیسەكی بۆ كارێ داهاتی یێ كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پێكئینان كو رەشنڤیسەك بهێتە بەرهەڤكرن بۆ زێدەتر خزمەتكرنا هەڤوەلاتیێن كوردستانێ.
د. ئەشواق جاف، ئەنداما كۆمیتەیا ناڤەندییا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت» پشتی شەش كۆمبوونان دناڤبەرا لیژنەیاندا، كۆمبونەك د ناڤبەرا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و بافل تالەبانی، سەرۆكێ ئێكەتی نیشتمانی كوردستان هاتە ئەنجامدان و دوێ كۆمبونێدا دوپاتی ل سەر دو خالان هاتەكرن ئەوژی بلەز حوكمەتا نوو بهێتە پێكئینان هەروەسا حوكمەتەكا ب هێز و خزمەتگوزار بیت بۆ مەبەستا رێگریكرنێ ل وان پێشێلكاریان یێن ل بەرامبەر هەرێمێ دهێنە كرن، هەروەسا یا ئێكدەنگ و ئێكهەلۆیست بیت بۆ زێدەتر خزمەتكرنا هەڤوەلاتییان ل تەڤایا هەرێمێ ببێ جوداهی».
سەبارەت ب چەوانیا بەلاڤكرنا پۆستان د حوكمەتا داهاتیدا د. ئەشواق جاف ئاشكرا كر» ل دەف پارتی پۆست ژ خزمەتكرنا هەڤوەلاتییان د گرنگتر نینن بەلكو پۆست ل پلەیا دویێ دهێن و یا گرنگە هەر كەسێ هەر پۆستەكی وەردگریت د خزمەتكرنا خەلكێ كوردستانێدا ب كاربینیت و ئەو ئەركێ ل سەر ملێ وی ب جوانی بجهبینیت، چونكە كاركرن ب خالێن رەشنڤیسی ژ پۆستان گرنگترە».
رۆهنكر ژی» پۆست ل دووڤ ئەنجامێن هەلبژارتنان دێ هێنە بەلاڤكرن و هەردو پۆستێن سەرۆكێ هەرێمێ و سەرۆكێ حوكمەتێ بۆ پارتینە و مەسرور بارزانی بەربژارێ پارتییە بۆ پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ».
ئەنداما كۆمیتەیا ناڤەندییا پارتی گۆت» پشتی پەسەندكرنا ئەنجامێن هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، پارتی دیموكراتی كوردستان سەرەدانا هەموو ئالیێن سیاسی كر و هندەك ژ وان ئالییان حەزا پشكداریێ د حوكمەتا نوو دا نەبوو و هندەكا ژی ئۆپۆزسیۆن بوون هەلبژارت كو ل دەف پارتی دانا هەر بڕیارەكێ ژئالیێ هێزێن سیاسیڤە رێزا خوە یا هەی و هەبوونا ئۆپۆزسیۆنەكا ئاڤاكەر ب كارەكێ ساخلەم دبینیت و هەروەسا پارتی هزر ل پاراستنا پشكا پێكهاتەیان كریە چونكە هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ نیڤدەولەتی ب وارێ پێكڤەژیانێ یا بەرنیاسە، هەروەسا د هەموو كۆمبوناندا پارتی دوپاتی ل سەر بنەمایێ ئێك حوكمەت و ئێك پەرلەمان و ئێك هێزا پێشمەرگەی و بەلاڤكرنا پۆستان ل دووڤ ئەنجامان دانوستاندن ل گەل ئالیێن سیاسی كریە».
ل دۆر دوبارە كۆمبوونا د ناڤبەرا هەر دو ئالییاندا گۆت « كۆمبوون د بەردەوامن و ب دوماهی هاتنا كۆمبوونێن لیژنەیێن سیاسی دێ ئەنجامێن وان كۆمبوونان هێنە راگەهاندن و دێ روونشتنا پەرلەمانێ كوردستانێ هێتە ئەنجامدان و دەستەیا سەروكایەتییا پەرلەمانی دێ هێتە هەلبژارتن و مەزنترین فراكسیۆنا پەرلەمانی دێ هێتە راسپاردن د دەمێ 30 رۆژاندا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا نوو پێكبینیت و پاشی دێ باوەریێ ل پەرلەمانی وەرگریت».

پسپۆرەكێ وارێ وزێ ئاشكراكر، وەزیرێ دەرڤەیێ ئەمریكا ل دو پەیوەندیێن جودا ل گەل محەمەد شیاع سودانی، دوپاتی ل سەر پێدڤییا دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ كریە، ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دكەت، پرسا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ئێكە ژ بابەتێن هەرە گرنگ یێن گوهۆڕینێن دەڤەرێیە.
د. گۆڤەند شێروانی، پسپۆر د وارێ وزەیێ دا گۆت» د ڤان رۆژاندا لڤینەكا دیپلۆماسی یا چڕ ل سەر چەندێن بابەتان ل دەڤەرێ یا هەی، ب تایبەتی پەیوەندییا د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێدا، كو ل سەر هەموو پرسێن ئابووری هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێیە».
گۆت ژی» وەزیرێ دەرڤەیێ ئەمریكا ل دو پەیوەندیێن جودا ل مەها شواتا بۆری ل گەل محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و بەری چەند رۆژان ل گەل مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كریە كو ب زووترین دەم دڤێت پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ب رێكا بەندەرێ جەیهان یێ توركی بهێتە هنارتن بۆ دەرڤە، ئەڤە ژی ژ دو ئالییانڤە یا گرنگە بۆ ئەمریكا، یا ئێكی: ئەمریكا فشارێ دئێخیتە سەر هەموو بەرهەمئێنەرێن پەترۆلێ، كو پەترۆلێ زێدە بكەن، تاكو پەترۆلا زۆر بهێتە د ناڤ بازاراندا، ب وێ چەندێ ژی بهایێ پەترۆلێ بلند نەبیت، چونكە ئەمریكا مەزنترین بكڕا پەترۆلێیە ل جیهانێ، ئەگەرێ دویێ ژی: پەیوەندی ب وێ چەندێ ڤە یا هەی، پترییا كۆمپانیێن پەترۆلێ ل هەرێما كوردستانێ ئەمریكی نە، ئەوژی چاڤەڕێی ب دەستڤەئینانا مافێن خوەنە، كو ب سەدان ملیۆن دۆلاران وەبەرئێنان د پیشەسازییا پەترۆلێدا ل هەرێما كوردستانێ كریە، بۆ وێ ژی چەندین جاران وان كۆمپانییان دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كریە، ئەو رێككەفتنێن ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئیمزاكرین، نەهێنە دەستكاری كرن، لەوما ئەوژی چاڤەڕێی پاراستنا مافێن خوە دكەن».
د. گۆڤەندی شێروانی دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر» هاتنا محەمەد شیاع سودانی بۆ هەولێرێ بۆ چەندین دۆسێیایە، ژ وان باسكرن ل كێشەیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ ژ دۆسێیا بودجەی، مووچەی، پێشمەرگەی، مادەیا 140 و ژ وان ژی هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ».
دیاركری ژی» بابەتەكێ دی، گەریا سەركردەیێن ئیراقی د ڤی دەمیدا بۆ پرسا هەلبژارتنێن چاڤەڕێكری یێن ئیراقێ ل مەها چریا دویێ 2025، كو پترییا وان ب تایبەتی سودانی چاڤێ وان ل هەڤپەیمانیێیە ل گەل هەرێما كوردستانێ، هەرچەندە دناڤ هەڤپەیمانییا شیعەیاندا هەڤڕكێن سودانی گەلەكن، بەلێ سودانی ب كەسایەتییەكێ سیاسیێ باشتر ژ یێن دی دهێتە هەژمارتن».
وی پسپۆرێ د وارێ پەترۆلێ و وزێ دا بەرچاڤكر» بۆ هەرێما كوردستانێ قانوونا پەترۆل و غازێ ژ هەموویان گرنگترە و پێدڤییە هەر چ زوویە كار بۆ وێ چەندێ بهێتە كرن ئەو قانوونە ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بهێتە پەسەندكرن، كو دێ بیتە ئەگەرێ پاراستنا وێ دۆسێیا گرنگ بۆ هەرێما كوردستانێ».
رۆهنكر ژی» راگرتنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ل مەها ئادارا 2023، كو دبیتە 23 مەه، دبیتە زیانەكا ئابووری یا مەزن بۆ ئابوورێ ئیراقێ كو ب نێزیكی 20 ملیار دۆلاران دهێتە خەملاندن. د دەمەكیدا بودجەیا ئیراقێ د دو سالێن بۆری 2023 و 2024 دا ب گۆژمێ 49 ملیار دۆلاران بۆ هەر سالەكێ ژ وان كورتئینان هەبوو، ئەو زیانە ژی كو دبیت ب هەژمار ژوی گۆژمەیێ پارەیێ زیانێن پەترۆلا هەرێما كوردستانێ، كو نەهاتیە هنارتن نێزیك بیت، یان نیڤی بیت، ب رامانا وێ چەندێیە، هەكە ئەو پەترۆلە هاتبا فرۆشتن دا پشكەكا بەرچاڤ ژ كورتئینانا بودجەی پڕكەت، یان ژی دا كێم كەت، سەبارەت هەرێما كوردستانێ ژی كو ب گۆڕەی قانوونا بودجەی ب گۆژمەیێ 12،67% پشكا خوە یا هەی، كو سالانە پتر ژ 16 ترلیۆن دینارن، ل دو سالێن بۆری سەرەرای پەسەندكرنا وی گۆژمەیێ نەهاتیە هنارتن، بەلكو ئەوا هاتیە هنارتن گۆژمەیێ تایبەت بوو ب مووچەی، كو ئەوژی وەكو هەرێما كوردستانێ دبێژیت ب تمامی نەهاتیە، ئانكو هەكە هەرێما كوردستانێ ژ نوكە و وێڤە، دەمێ هنارتنا پەترۆلێ دەستپێ دكەت و پێگیرییا خوە ژ هنارتنا پەترۆلێ بجهئینا و پەترۆلا خوە رادەستی (سۆمۆ) كر، وی دەمی دڤێت ئیراق هەموو پشكا هەرێما كوردستانێ ژ بودجەی كو دبیتە 16 ترلیۆن دینار ب هنێریت، ئانكو گۆژمەیێ تمام یێ بودجەی ب هنێریت، هەرێما كوردستانێ ژی ب وی گۆژمەیێ زێدە ژ مووچەی، دشێت پارەی بۆ پێدڤیێن دەزگەهێن حكومی ب كاربینیت، هەروەسا پشكەك ژی بهێتە تەرخانكرن بۆ وەبەرئێنانێ، وی دەمی هەرێما كوردستانێ دێ چیتە د قۆناغەكا باش یا ڤەژاندنێدا، كو ئەوژی بۆ ئابوورێ هەرێما كوردستانێ یا ئەرێنییە، دەمێ پشكەكا زۆر یا بودجەی بۆ دهێتە هنارتن».

دوهی ئێكشەمبی 20/4/2025، ل هەولێرێ هەردو شاندێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ ل گەل كۆمپانیێن بەرهەمئینانا پەترۆلێ كۆمبوون كو تێدا گەنگەشە ل دۆر هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ هاتە كرن.
ئومێد سەباح، سەرۆكێ دیوانا جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێدا راگەهاند» د كۆمبوونێدا باس ل كار و چالاكیێن كۆمپانیێن وەبەرئێنانا پەترۆلێ هاتە كرن، هەردو ئالییان پرسا دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ل گەل كۆمپانیێن پەترۆلێ گەنگەشە كر. د بەرانبەردا گوهدانا بیر و بۆچوونێن كۆمپانیێن بەرهەمئینانا پەترۆلێ هاتە كرن».
ئەڤە د دەمەكی دایە ل رۆژا شەمبیێ 19/4/2025، كۆمبوونا دناڤبەرا نوونەرێن وەزارەتا پەترۆلا فیدرالی، وەزارەتا سامانێن سروشتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و كۆمەلا پیشەسازییا پەترۆلا كوردستانێ (ئەپیكور) كو بڕیاربوو ل بەغدا بهێتە ئەنجامدان، هاتە پاشئێخستن.
پێشتر حەیان عەبدولغەنی، وەزیرێ پەترۆلا ئیراقێ، د چارچۆڤەیێ پشكداریێ د دیدارا سلێمانیێ یا نەهێ دا، ل دۆر هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ، راگەهاندبوو» دخوازین ب زووترین دەم پەترۆلا هەرێما كوردستانێ بهێتە هنارتن».
وەزیرێ پەترۆلا ئیراقی، د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوەدا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا» هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ د بنەڕەتدا پشكەكە ژ بودجەیا ئیراقێ، زێدەتر ژ سال و نیڤایە ل سەر هێلین بۆ دانوستاندنێ ل دۆر میكانیزما دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ب رێكا بۆرییاا پەترۆلا ئیراق – توركیا، چونكە پێدڤییەكا مەزن هەیە بۆ هنارتنا پەترۆلێ و هەمەجۆركرنا پشتەڤانیكرنا سامانێ ئیراقێ و باشتركرنا وێ بۆ هەردو حوكمەتان».

دهۆك، لەزگین جوقی

ئەندامەكا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند، پڕۆژەیێ پارێزگەهبوونا شنگالێ دێ دوبارە هنێرینە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و دێ كاركەین كو شنگال ببیتە پارێزگەهـ.
د.ڤیان دەخیل، ئەنداما جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، گۆت»گرنگە شنگال ببیتە پارێزگەهـ ژ بەر كو كار دهێتە كرن پارێزگەهێن نوو ل ئیراقێ دروست بن ئەوژی شنگال و تەلەعفەر و دەشتا نەینەوا، پڕۆژەیێ پارێزگەهبوونا شنگالێ تشتەكێ نوو نینە وئەم دێ دوبارە پڕۆژەیێ پارێزگەهبوونا شنگالێ هنێرینە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و گرنگە شنگال ببیتە پارێزگەهەكا سەربەخوە».
ئاشكرا ژی كر» پارێزگەهبوونا شنگالێ گەرەنتییەكە بۆ پاشەرۆژەكا پتر سەقامگیر بۆ خەلكێ شنگالێ».
ژ ئالیێ خوەڤەو قاسم دەربۆ كەسایەتیێ ئێزدی ل شنگالی دیاركر» بەری نوكە چەندین جاران داخواز هاتیە كرن شنگال ببیتە پارێزگەهەك سەر ب هەرێما كوردستانێ، سەرۆك بارزانی كاركریە شنگال ببیتە پارێزگەه ب سەر كوردستانێ ڤە بیت كو ئەڤ چەندە ژی دێ بیتە ئەگەر پتر خزمەتا خەلكێ شنگالێ بهێتە كرن وئاوارە ڤەگەرن وپڕۆژە بهێنە بجهئینان».