ئامێدیێ، مەحمود نهێلی

پشتی چەندین سالان ژ بێ بەهر بوونێ ژ دیتنا گوندێن خوە، رێ ب 15 گوندێن دەڤەرا بەرێ گارێ هاتە دان ڤەگەرنە سەر گوندێن خوە ب مەرەما ئینانا دەرامەتێ خوەیێ چاندنێ و بەرۆبومێن چیایی، لێ ل دەڤەرا نهێلێ ئەڤ یەك بەرۆڤاژی بوو و 40 وەلاتیێن گوندێ گوهەرز ژلایێ لەشكرێ توركیا ڤە هاتنە گرتن، پشتی چوینە ناڤ رەزێن خوە ل گوندێ كەڤن.

هەلبژێرێ گوندێ گیزێ یێ دەڤەرا بەرێ گارێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ئەڤە پتر ژ سالەكێ یە رێ نەدایە وان بچنە سەر گوندێن خوە و هند گوند هەنە ئەڤە چەندین سالە گوندێن خوە نەدیتینە و یێن بێ بەهر بووینە ژ دەرامەتێ خوەیێ گوندان و گۆت: پشتی رێڤەبەرێ ناوچەدارییا دێرەلۆك پەیوەندی ب مە كری كو رێ ب وان هاتیە دان بچنە سەر گوندێن خوە گەلەك كەیفا مە هات و هەر رۆژا پاشتر هەژمارەكا زۆرا خەلكی قەستا گوندێن خوە كرن و ژ بۆ ئینانا دەرامەتی.
ناڤهاتی دیار ژی كر، هەر چەندە ئەم گەلەك كەیفخۆش بین ب دیتنا جهـ و وارێن خوە، لێ ب مخابنی ڤە زیانێن زۆر گەهشتینە گوندێن وان و ل كۆما 150 خانیێن چوار گوندێن سپیندارێ و مژێ و كەڤنە مژێ و گرگاش، ب تنێ چەند خانی یێن كێم ماینە كو زیان نەگەهشتبنێ و پتر ژ 100 گوندان هەر ب ئێك جاری خراب بووینە و هاتینە وێران كرن، ئەڤە زێدەباری سۆتنا رەز و پاوان و باغێن وان .
ژلایێ خوەڤە ئەحمد گوهەرزی هەلبژێرێ گوندێ گوهەرز بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، پشتی رێ ب وان هاتیە دان بچنە سەر گوندێن خوە، هژمارەكا خەلكێ هەردو گوندێن گوهەرزێ و بلاڤە ل دەڤەرا نهێلێ، قەستا گوندێن خوە كرن و چونە دناڤ رەزێن خوە دا ل گوندێن كەڤن، بەلێ جەندرمێن توركیا، ئەو گرتن و پاشی ڤەگەڕاندنە ڤە.
گۆت ژی: دوهی سپێدێ پتری 40 كەس ل گوندێ گوهەررێ و هەشت كەس ل گوندێ بلاڤە دخواست بچنە دناڤ رەزێن خوە ل گوندێ كەڤن، بەلێ خەلكێ بلاڤە ڤەگەراندن ڤە، یێن گوهەرزێ ژی پشتی دوو دەمژمێرا ژ گرتنێ ئازادكرن و ڤەگەراندن ڤە، زێدەباری كو چاڤدێریا وان ژی دكر دا كو وێنە و ڤیدیویان نەگرن. هەلبژێری ئاشكرا كر، جەندرمێن تورك بۆ وان دانە دیاركرن كو كەسێ ئەو ل سەر چوونا خەلكی بۆ گوندێن وان ئاگەهدار نەكرینە وان زێدەگاڤی ل سەر دەڤەرەكا لەشكەری كریە.
زێدەتر گۆت: ل گوندێن مە یێن كەڤن رەزێن تری و سماق و باهیفان هەنە، ئەڤە دوو سالە خەلك نەشێت بچیتێ و زیان ب خەلكی دكەڤن، هەر چەندە دوهی رێی دابوو ئەڤرۆ خەلك بۆ خۆ بچنێ، بەلێ دووبارە ڤەگەراندن و نەهێلا بچن.

دلۆڤان ئاكرەیی

رێڤەبەرێ گشتیێ ژێدەرێن ئاڤێ ل هەرێما كوردستانێ دیاركر، د كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا گوهوڕینێن جۆری و چەندی د كەرتێ ئاڤێ دا هاتینە كرن و بۆ جارا ئێكێ ب رێیا پرۆژەیەكی دێ ئاڤا سەرئەرد هێتە ڤەگەراندن بۆ ناڤ ئاڤا بن ئەرد، دا كو ئاستێ ئاڤا بن ئەردی بلند ببیت و بڕیارە پرۆژێ حەفتێ ژی ل قەزا ئاكرێ بهێتە بجهئینان، كو دێ مفای ژ ئاڤا باران و لێلاڤان هێتە وەرگرتن و ناهێلێن ب هەروە بچیت.

كاروان سەباح، رێڤەبەرێ گشتیێ ژێدەرێن ئاڤێ یێن هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: د ڤێ كابینەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا یا هاتیە شیان بۆ گوهوڕینێن جۆری و چەندی د كەرتێ ئاڤێ دا هاتینە كرن، بەلێ كێشەیا كێمبوونا ئاڤا بن ئەرد و سەر ئەرد تنێ ل هەرێما كوردستانێ نینە، بەلكو ل هەمی رۆژهەلاتا ناڤین و باكوورێ ئەفریقیا هەتا دگەهیتە ناڤەراستا ئاسیا ژی هەیە و ئەڤە ئاریشەیەكا ریشەیی یە و سال بۆ سالێ زێدەتر دبیت، بۆ ڤێ چەندێ ژی هندەك ئەگەر هەنە، ژ وان گوهوڕینێن كەش و هەوای و كێشەیێن سیاسی باندۆر لسەر ئیدارەدانا ئاڤێ كریە، زێدەباری زێدەبوونا هژمارا ئاكنجیان و ئابووری كو كارتێكرن ل كێمبوونا ئاڤێ كریە، هەمی ڤان ئەگەران فشار لسەر ژێدەرێن ئاڤێ زێدەكرینە.
زێدەتر گۆت: د كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا، چێكرنا گۆمێن ئاڤێ (پۆند) ئێك ژ گاڤێن حوكمەتێ بوویە بۆ كومكرنا ئاڤێ كو ئەڤە گاڤەكا دیار و بەرچاڤە، لێ د پرسا ب هەروەنەدانا ئاڤێ و رێكخستنا ئیدارەدانا ئاڤێ دا، چەندین رێكار و گاڤ ژی هاتینە هاڤێتن، ژ وان پارڤەكرنا ئاڤێ، كومكرنا ئاڤێ و چاوانیا رێگریكرن ل ب هەروەدانا ئاڤێ و چەند رێكێن دی.
دكتۆر كاروان هەورامی گۆت: ل هەرێما كوردستانێ بۆ ئێكەم جارە جۆرە پرۆژەیەك دهێنە ئەنجامدان، ئەو ژی ب رێیا پارڤەكرنا ئاڤا سەرزەڤی بۆ بن ئەردی، ئەڤە بۆ مە تشتەكێ نوی یە و ئێكەم جارە ب هاریكاریا رێكخراوا یونیسێف دهێتە بجهئینان، هەتا نوكە شەش پرۆژە ل هەولێر و حەریر و چەندین دەڤەرێن دی هاتینە ئەنجامدان و بریار هاتیە كرن كۆ پرۆژێ حەفتێ ل قەزا ئاكرێ بهێتە بجهئینان،
سەبارەت مفایێ ڤان پرۆژەیان ئاشكرا كر: د ڤان پرۆژان دا، ئاڤا سەرزەڤی و ئاڤا باران و لێلاڤان، دێ هێتە ڤەگەراندن بۆ ناڤ ئومبارێن بن ئەردی یێن ئاڤێ دا كو رێژەیا وێ زێدەتر ببیت و ئەو فشارا مەزن یا لسەر وان كێم ببیت.
هەورامی ل دۆر چاڤدێریا ڤان پرۆژەیان دیار كر: ئەنجامێن پرۆژێن بوری سەركەفتی بووینە، چونكی ب رێیا ئامیرەكێ تایبەت ئەو ب بەردەوامی چاڤدێریا ڤان پرۆژان دكەن، چونكو ڤان پرۆژەیان مفا بۆ قەرەبووكرنا پشكەك ژ وێ ئاڤا كو ب بەردەوامی دهێتە دەرێخستن هەیە، لەوما ئەم دگەل هەر ئێك ژ ڤان پرۆژان وێستگەهەكا چاڤدێریێ بۆ ئاڤا بن ئەردی ددانین و رۆژانە داتایان ژێ وەردگرین، ب ڤێ یەكێ دیار دبیت چەوا ئاڤا بن ئەردی ڤە دژیت.
رێڤەبەرێ گشتیێ ژێدەرێن ئاڤێ دوپاتكر، ب شێوەیەكێ زانستی ئەڤ كارە دهێتە ئەنجامدان، و وان بەرنامە هەیە كو ئەڤ جورە پرۆژە بەردەوام بن كۆ ب رێكا تیمێن خومالی دهێنە بجهئینان و چو تێچوونەكا زێدە لسەر بودجەی دروست ناكەن.
سەبارەت رۆلێ رێكخراوێن بیانی گۆت: مە باوەری بۆ رێكخراوێن جیهانی ژی دروست كریە دا كو هاریكار و هەماهەنگ بن دگەل مە بۆ كارێن هەڤپشك و ئەم سۆزێ ددەین ئەڤ جورە پرۆژە هەر د بەردەوام بن.

سالار محەمەد دۆسكی:

3- 3

هەر گوندەكی مختارەك بۆ هاتەدانان، سالا دووێ‌ ئەم هێدی هێدی بەرداین و سالا سیێ‌ كاودانێن خەلكێ‌ مە باشتر بوون و ژیانەكا گەلەك بزحمەت بوو، و بیرا من دهێت ئەرزاق دامە و ل سالا 1989 خودێ‌ كورەك دامن ل كەمپێ‌ و من مسجلەك هەبوو، من ل گەل خوە بربوو ئیرانێ‌ و مە گوهداری یا دەنگۆباسا دكر و هندەك كاسیتێن (حەسەن شەریف) مە هەنە، رۆژەكێ‌ ل كەمپێ‌ چوومە ناڤ سیكێ‌ ئێكی دگۆتنێ‌ (دوسكی) خەلكێ‌ ئەڤان گوندێن دەڤەرا دوسكیان بوو، كارێ‌ مسجل و چاككرنا وان دكر، و من دیت ماتورەكێ‌ مسجل ب دارەكی ڤە كریە و دزڤریت وەك مبریدا و ئەو بازارێ‌ كەمپیێ جهێ‌ ڤە حەواندنا مە بوو و سپێدێ‌ و ئێڤاری ئەم ل وێرێ‌ بووین و نێزیكی (20) هزار مرۆڤان ل كەمپێ‌ دژیان و ژ هەمی هوزێن هەرێما كوردستانێ‌ و من پرسیار ژێ‌ كر دوسكی ئەڤە چیە تە دروست كری؟ گۆت پانكە من گۆتێ‌ تە چەوا دروست كریە؟ گۆت ئەڤە ماتورێ‌ مسجلێ‌ یە من دروست كریە و هەوایی دكەت و هاتمە مال كورێ‌ من پیچەك مسجل خەبتی و من مسجل دانا سەر سەرێ‌ خوە ل عەردی دا و من كەل و پەلێن مسجلا شكەتی هەمی كومكرن و هاڤێتنە زەرفەكی دا و ئینانە بازارێ‌ كمپێ‌ دەف (دوسكی) من گۆتێ‌ بوو مە بكە پانكەك وەك یا تە دروستكری، چونكە ئەڤ كورێ‌ من ژ گەرما دا وەلێ‌ دهات، و دوڤدا بۆ سالا 1991 و جەنابێ‌ سەرۆك برۆسكەك لێدا و گۆت ئەو كادرێن كەڤن هەمی بهێنە ناڤ كوردستانێ‌ و ئەم هاتینە ئێنشكێ‌ و بارەگایەك دا بابێ‌ من (حەسەن ئەرەدنی) ئەم ماین هەتا بوویە سالا 1992 و شەرێ‌ مە ل گەل pkk چێ‌ بوو و پشتی ئەڤی شەری چەند سالەك دەربازبوون، و دوڤدا لیوایێن تایبەت هاتنە دروستكرن و بابێ‌ من بێ‌ چارە بوو و ئەز چوومە ل گەل (محەمەد محسن ئامێدی) ل سالا 1995 شەرەك دناڤبەرا مە و پەكەكێ‌ دروست بوو، و پشتا قەدشێ‌ بریندار بووم و (20) رۆژا ل نەخوشخانێ‌ بووم و هەر چ دنیا من نەدیت و دەمارێن چاڤێن من هەمی هاتنە برین و چەندین سالان چوومە دەرڤە ب مەرەما چارەسەریی و من زارۆكێن خوە هێلان بەلێ‌ مخابنی ڤە چ مفا تێدا نەبوو، و ئێدی من رۆناهی یا هەر دو چاڤێن خوە ژ دەست دا و ئەڤە ژ هینگێ‌ وەرە هەتا نوكە من بیناهی یا چاڤێن خوە ژ دەست دایە.
هەمان پێشمەرگەیێ‌ شۆڕەشا گولانێ‌ گۆت: پشتی ڤێ‌ ماندیبوونێ‌ و زحمەتێ‌ لاڤا ژ خودێ‌ دكەم ئەڤان دەسكەفتێن مە هەین بوومە ب پارێزین و سەرۆك (مەسعود بارزانی) بۆ ئەڤی مللەتی ب هێلیت و ئەو گەلەك یا گرنگە و ژ خودێ‌ خازین ئەڤ مللەتە تووشی چ كارەسات و دەردەسەریێن دی نەبیت و ب ئاشتی و تەناهی و ئارامی بژیت و سەر ئەڤێ‌ ماندیبوونێ‌ هەمیێ‌ را نوكە ژی یێ‌ بەرهەڤم بۆ ڤی مللەتی و من دو كور ماینە و یێ‌ بەر هەڤم هەر دوان گوری كوردستانێ‌ بكەم.
هەمان پێشمەرگەیێ‌ شۆڕەشا گولانێ‌ دیاركر كر كو ب ژیانا خوە دا گەلەك كاودانێن نەخۆش دیتی نە و گۆت: جارەكێ‌ ئەم سێ‌ كەس بووین و ئەم چووینە پشتا (كەلا بێ‌ تەنیرێ‌) ئێك ژ وانا (سالح) بوو و رۆژەكێ‌ من گۆتە سالح بیرا تە دهێت وەختێ‌ مە خوە د ئەوی كەڤری دا هاڤێتی و گۆت ئەرێ‌ والله بەلێ‌ هەستیێ‌ مە وی دەمی وەكی ئاسنی بوو وی دەمی رێك دبرە سەر زێری وەك پێشتر من ئاماژە پێكری ئەم سێ‌ مرۆڤ چووین و مە دیت دو دوزەرێن كار دكەن و بارانەكێ‌ لێكر و هەڤالێ‌ من گۆت دێ‌ چینە باسكەكێ‌ چلی و من گۆتێ‌ ئەگەر تشتەك دناف باسكەكی دا رابوو ما ئەم چ زانین و من گۆتێ‌ بچینە بن بەرەكی هەتا پیچەك باران ڤە كەت و ناڤێ‌ هەڤالێن من (عەبدلڕەحمان و سالح) بوون و هەر دو ئەردنی بوون، عەبدلڕەحمان ئەرەدنی جگارا خوە تێكر و سالحی گۆتێ‌ كا كیسكی بدەف من و كیشك دەستی دا و ئێكسەر بێ‌ دەنگ بوو، و نەلڤی و من گۆتێ‌ خیرە چیە؟ گۆت خوە نەلڤینن و لەشكری دەر دورێن مە هوسا گرتینە و هوسا هێدی هێدی هاتینە و پێشتر ئەم دیتی نە و مە گۆتە ئێك و دو ئەم چ بكەین من گۆتێ‌ كەیفا هەوەیە بەلێ‌ ئەم چ بكەین، ئەم قورتال نابین و من گۆتێ‌ ئەم چ بكەین ئەم قورتال نابین چونكە هەمی دورێن مە گرتینە و لایەكی دی كەڤرە ئەم خوە ب هاڤێژن ئەم نوزانین دێ‌ ب چ كەڤین و مە بریاردا ئەم خوە و من گۆت دێ‌ خوە هاڤێمە خار و من خوە هاڤێتە خوارێ‌ و مە خوە هاڤێت و ئەو عەرد پتر ژ 10 مەتران یا بلند بوو، و چ زك و جلك بوومە نەمان ل گەل هاڤێتنا مە لەشكەری گولە هاڤیتنە مە و (عەبدلڕەحمان ئەرەدنی) بریندار بوو، و شەڤ ب سەر مە داهات و مە كەسەك دیت و كەرەك ڤێ‌ بوو و هات هاری مە كر و بریندارێ‌ مە ل كەری سوار بوو هەتا گوندی ئەم ئینانین و باوەر بكە ئەم ژ ئەوی برینداری دبێ‌ هیڤی بووین.
هەمان پێشمەرگەی بەحسێ‌ كاودانەكێ‌ دیێ‌ نەخۆشێ‌ ژیانا خوە كر و گۆت: سالا 1981 بوو ئەم هێشتا ل گوندێن باكورێ‌ كوردستانێ‌ بووین و ئەم پێنچ مرۆڤ بووین وی دەمی بابێ‌ من ژی ل گەل مە بوو ئەم داهێینە مەفرەزێ‌ و ئێڤار بوو و دناڤبەرا ئاشیتێ‌ و ئەو گوندێ‌ ئەم لێ‌ دو دەمژمێر بوون و هاتن و چوون هەمی ب پیا بوو و ئەوی گوندی جەندرمێن توركا لێ‌ بوون، مرۆڤێ‌ مەزن ئەگەر مرۆڤ گوهێ‌ خوە بدەتێ‌ هەمی دەما مرۆڤ دێ‌ یێ‌ شەرمزاربیت و بابێ‌ من هەرێ‌ بێژیت بلا ئێك بچیتە سەری و سەحكەتێ‌ رێكا چەوا یە ژ بەر لەشكری و ئەم ماینە ب ئاخفتنێ‌ ڤە و ناڤبەینەكێ‌ مە دیت نێزیكی (200) جەندرما دەردورێن مە هەمی گرتن و ئێكێ‌ مەزنێ‌ لەشكری یێ‌ ل گەل و دارەكێ‌ رەش یێ‌ د دەستی دا و تشتێ‌ هوسا یێ‌ لاو نینە و عەرەبیێ‌ سێرتێ‌ بوو و تڤەنگا من ب هەڤالێ‌ من بوو وی هەڤالێ‌ من خوە رۆژەكێ‌ گولەك نە هاڤێتە و ناڤبەینەكێ‌ من دەستێ‌ خوە ل تڤەنگێ‌ دا و من ژ ملی هاڤێت و بابێ‌ من هەرێ‌ دبێژیتێ‌ مە چ ل گەل هەوە نینە و رێكا مە بكەن ئەم ژ ئیرانێ‌ هاتینە و هەمان دەم ئەو پلە بلندێ‌ تەماشەی بابێ‌ من دكەت و ئەو ئەفسەرێ‌ پلە بلند یێ‌ بێژیت نابیت هوون ب چن و دڤێت خوە رادەستی مە بكەنو بابێ‌ من یێ‌ بێژیتێ‌ رێكا مە بكەن، ئەم زیانا هەوە و حوكمەتا هەوە ناكەین و ئەم ژ ئیرانێ‌ دهێین و بەرەك ب دوراتیا 20 مەتران یێ‌ دویرە ژ من و ئەوی پلە بلندی گۆتە بابێ‌ من بێژەڤی گەنجی نەچیت و ئێكسەر ب چەك ڤە چوومە پشت بەری و من گوهداری یا باب و ئەفسەری نەكر و ئەو ژی بێ‌ هیڤی بوو فەرمان دا دەردورێن مە هەمی بهێنە گرتن و رەمی ل مە بهێتەكرن و ببابێ‌ من ژی خوە هاڤێتە جهەكی و مە هاڤێتە ئێك و دو و بتنێ‌ ساجورەك بەر كلاشینكوفا منە و ئەو لەشكرەكێ‌ زوورە و شەڤ ب سەر مە دا هات و بێ‌ هیڤی بووم و من گۆت باب و پسمامێ‌ من شەهید بووینە، و هەتا سەر جادێ‌ چووم و من گازی كرێ‌ و ئێكسەر بەرسڤا من ا و من گۆتێ‌ هوون ب سلامەتن؟ گۆت بەلێ‌ ئەم ژ تە بێهڤی ب بووین و ئەم دشیاین ئەوا گەلەكا ب كوژین بەلێ‌ مالێن مە ل وێ‌ دەڤەرێ‌ بوون و دا گەلەك زیان گەهیتە مە و ئارمانجا مە هێرش و كوشتنا وا نەبوو و بتنێ‌ ئەم هەر دو ب سەر ئێك هەل ب بووین و پشتی ڤێ‌ رودانێ‌ ئەڤی بابەتی دەنگڤە دا و ئەوی لەشكری دگۆتن ئەڤە چ بوون ئەجنە بوون و چ بوون هەما بەرزە بوون و دناڤبەرا مە دا كەسەكێ‌ نەزانی چ لێ‌ هاتن.
ل دۆر رۆژێن خوەشێن ژیانا وی ژی هەمان پێشمەرگە گۆت: دەمێ‌ دەنگوباسێن ئازادكرنا كوردستانێ‌ ل سالا 1991 گەهشتینە من گەلەك كەیفا من هات و هاتمە كوردستانا ئازاد دناڤ مرۆڤ و كەس و كارێن خوە و ژ خودێ‌ دخازم ڤێ‌ تەناهی و ئارامیێ‌ و خوشیێ‌ هەر بوومە بهێلیت و لبن سیبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ و بلا خەلكێ‌ مە بزانیت ئەڤرۆ ژ بوشاهیێ‌ نەهاتیە و گەلەك خوین هاتیە رێتن هەتا ئەڤرۆ دروست بووی ئەڤە بەرهەمێ‌ ب سەدان گەنج و لاوێن كوردستانێ‌ یە و خەبات كرینە هەتا ئەڤرۆ دروست بووی .