NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

8111 POSTS 0 COMMENTS

8

نووری بێخاڵی

(سەیدایێ تیرێژ) نە تەنێ ناڤەکە د مێژوویا ئەدەبیاتا ڕۆژئاڤایێ کوردستانێ دا، بەلکی دەنگەکێ ڕەسەن و ڕەوتەکێ شێعری یێ تایبەتە، کو کاری فۆلکلۆر و ڕەسەناتیا کوردی ب مۆدێرنیتەیا نەتەوەیی ڤە گرێدا.
د قۆناغەکێ دا کو ناسنامەیا کوردی هەمبەری سڕینەڤە و بێدەنگکرنێ ببوو، شێعرێن (تیرێژ) وەکی پردەکی د ناڤبەرا کولتوورێ دەڤۆکی یێ گەل و هۆشیارییا سیاسی یا نوو دا دیار بوون و ئەوی کاری زمان بکەتە کەلهەک بۆ پاراستنا بوون و دیرۆکا نەتەوەیەکێ.
ناڤەرۆکا شێعرێن وی لەسەر بنەمایێ واقیع و ژینگەها دەوروبەران هاتینە داڕشتن، چونکی ئەو هۆزانڤانێ ناڤ حوجرێ و ناڤ خەلک و کۆلانێن حەسەکە و عاموودێ بوو، ئەڤ پاشخانا دەولەمەند ژی وەکر کو واقیعێ ژیانا سادە یا گوندی و جوانییا زۆزان و چیایێن کوردستانێ ب شێوازەکێ جوان و سادە وێنە بکەت.
ئەڤ تێکەلکرنا د ناڤبەرا جوانییا سروشتی و ئازارا وەلاتی دا، ب کورایی د ئێك ژ شاکارێن هەرە بەرنیاسێن وی دا ب ناڤێ (ئەی بلبلێ دلشاد) ڕەنگ ڤەددەت.
(تیرێژ) د ڤێ شیعرێ دا هێمایا کلاسیکی یا (بولبول) بکار دئینیت، بەلێ دۆخەکی بۆ دیالۆگەکا فەلسەفی و نەتەوەیی د ناڤبەرا خۆ و چوچک (بالندەی) دا دگۆهڕیت.
د وی دەقی دا بولبول تەنێ چوکەکا (بالندەکا) ئاسایی نینە کو بۆ گولێ بخوینیت، بەلکی هێمایەکە بۆ خودی هۆزانڤان و ڕۆحا بێداربوویا تاکێ کورد کو د ناڤبەرا شادییا سروشتێ کوردستانێ و ژانا ژێردەستییێ دا دتەلیت (دمینیت).

هۆزانڤان دەما هاوارێ لێ دکەت و دبێژیت:
ئەی بلبلێ دلشاد هەلا وەر بکە فیغان
دەردێ مە گرانە ئەی برا برینا مە کوورە
گۆری تە بکن جەرگ و دل و مێلاگ و هەم جان
دەنگێ تەیە خوەشتر ژ نەی و نای و بلوورە

ئەو د ڤان دو ڕێزێن دەستپێکا دەقێ خوە دا دووئیەکا ستاتیکی یا ناوازە دئافرینیت؛ شادی بۆ جوانییا خاک و نیشتمانی و کەسەر و خەم ژی بۆ دۆخێ کۆتوبەندکری یێ گەلێ خۆ.
ڕاستی ئەوە، ئەڤ شیعرە ئاوێنەیا جیهانبینا (تیرێژ)ە، کو تێدا بێدەنگیا سروشتی دشکینیت و هانا بولبولی دددەت کو د شونا شیوەنێن بێ مفادا، نەغمەیا ئازادی و ڕزگاریێ بچڕیت و ببتە دەنگێ ڕاستەقینە یێ بەهار و نیشتمانی.
د ڤی چوارچۆڤەی دا، سەرنجدانەکا هورتر د ڤی تێکستێ لیریکی یێ نیشتمانپەروەری دا، مە دبەتە سەر ڕەهەندەکێ دراماتیکی و پڕ ژ ناسۆر کو تێدا هۆزانڤان داخا کورا خوە ژ دیاردا (خۆخۆریا) و بەلاڤبوونا ناڤخۆیی یا کوردی دەردبڕت.
دەستێ تەوقەیێ ئیرۆ کو ئەم هەر و هەر بدن هەڤ چەند سال و زەمانێن د خەراب ئەم ژین دگەل هەڤ دنیا ب خوە دەورانە دگەر گەهـ رۆژە گەهـ شەڤ
گەهـ تاری و دوومانە و گەهـ ڕەوشەن و نوورە
ل دەڤ (تیرێژ)، ئەگەرێ سەرەکی یێ مانا د ڤی دۆخێ خەمناک دا تەنێ دڕندەیییا داگیرکەران نینە، بەلکی نەبوونا ویستەکا ناڤخۆییە بۆ ئاشتەواییێ و ڕەتکرنا تەوقەیا برایەتییێ. ئەڤ خۆخۆریا د دەمەکی دا یە کو کورد د بن چەنگ و ددانێن چار گورگێن هارێن داگیرکەر دا یە، دژمنێن کو بێبەزەییانە دەستێن خوە کرینە بەرهنۆکا خاکی و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ب ستراتیژییەتێن جیاواز؛ مژوولی پارچەپارچەکرنا ڤی جەستەیێ ماندوو نە.

چار هاویر مە دز و کەلەشن تەڤ دانە دژمن
مە ژ هەڤرا دقەتینن بڕ ب بڕ حەیف و مخابن
قەت چارە و هێڤیا مە نەمایە بلبلێ من
مەیدانە ژ بۆ هرچ و چەقەل گور زوورە زوورە

(تیرێژ) ب ڕێیا گۆتارا خوە یا ڕەخنەیی دەسەلمینە، کو ئازارا ناپاکیێن بچووکێن ناڤخۆ و نەسازان هەمبەر دۆزا هەڤبەش، زۆر ب ئێشترە ژ زەبرا دژمنێن دەرەکی، چونکی یەکگرتوویی دکارت ببتە کەلها پۆلایین بەرامبەر گورگێن برسی، لێ بێباکی و ناتەبایییا ناڤخۆیی، پێش هەمی تشتەکی ڕێیێ بۆ زیاتر پارچەکرنا جەستەیێ نیشتمانی خۆش دکەت. لۆما داخوازیێ ژ بولبولی دکەت کێمەکێ دەڤ وی بنیشیت دا کو دەردەدلا خۆ بۆ بکەت، دەردەدلا هندێ کو نیشتمانێ وی بوویە مەیدانا تەڕاتێنا داگیرکەرێن دڕندە و جانەوەران و شمشێرا بێبەزەیی ئاها بەسەر گەردن و ملێ ڕۆلەیێن گەلێ وی دا یە و دبێژیت:

مەیدانە ژ بۆ هرچ و چەقەل رۆڤی و کەفتار
گۆری تە مە بلبل ژ سەرێ دارێ تو وەر خوار
دا پێکڤە مژول بم ب خوە چەند رۆژێن د دژوار
ئیرۆ ل مە فەرمانە ل سەر گەردەنێ شوورە

ئەڤ جۆرە شیعرە بەرجەستەکارێن ڕەهەندێ ستاتیکی و هونەری یێ تایبەتیێ (تیرێژ)ن، کو دکارت ب (سادەییا مەزن) بیێتە ناڤکرن، چونکی ئەوی زمانەکێ زۆر ڕەوان و پاراو بکار ئینا یە، کو دوورە ژ ئاڵۆزییا زمانەڤانی، بەلێ د هەمان دەم دا کوراتیەکا فەلسەفی و دەروونی د خۆ دا دحەوینیت.
هەڤدەم میوزیکا ناڤەکی و کێشا لیریکی و توندوتۆلییا هۆزانێن وی، وەکر یە ب هێسانی ببن ستران و بچنە سەر زارێ خەلکی و هونەرمەندان، ب جۆرەکێ دەما ئەم گۆهبیستێن وان دبین، وێنەیێن شیعری یێن زیندی وەکی تابلۆیەکا ڕەنگاوڕەنگ ل بەر چاڤێن مە زیندی دبنەڤە.
ئەڤ لایەنێ هونەری ژی ب تەمامی د خزمەتا پەیاما وی یا نەتەوەیی و نیشتمانی دا یە، چونکی بۆ وی، شیعر تەنێ جوانیەکا ڕووت نەبوو، بەلکی بەرپرسیاریەتەکا دیرۆکی و چەکەکێ هۆشیارییێ بوو کو وەسا بیر دکر کو نەبوونا یەکێتییێ و نەزانین؛ دژمنێن گەورەیێن کوردانە.
دیماهیک، نڤیسینا ڤێ شیعرا بپێز ب زمانێ دایک د وی سەردەمی دا، خۆ د خۆ دا شێوازەکێ بەرگرییا بێدەنگ بوو، کو کاری شیعرێ ژ بازنەیا تەسکا دەستەبژێر دەربێخیت و ببەتە دناڤ کوراهیا جەماوەری دا و تا نوکە ژی وەکی (تیرێژ)ێن ڕۆژێ، کایەیا ئەدەبیاتا کوردی ڕووناک بکەتەڤە.

9

رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ

4-4

ئەوبوو ل سالا 1985ی ل دویف بڕیارا لقی ئێك ئەز بۆ ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ هاتم، و ل گوندێ‌ خۆە پرێسیێ‌ بۆ دەمەكێ‌ ل مال ڕوینشتم و من دەست ب كارێ‌ ڕێكخستنا پارتی و هاریكاری و پشتەڤانیا شۆڕشێ‌ ل دەڤەرێ‌ كر، هەلبەت هەمی دەمان ئەز نە ل مالێ‌ بووم و بۆ باژیڕێ‌ دێركێ‌ و قامیشلو دچوم و مە چەك و تەقەمەنی و هاریكاری بۆ شۆڕشێ‌ پەیدادكر. ل ئەوی دەمی ئیستخبارتا حكومەتا ئیراقێ‌ چاڤدێریەكا توند ل سەرسنوری دكر، و ب چاڤێ‌ گومانێ‌ ل ئەندامێن ڕێكخسیێن پارتی دنێرین. هەلبەت ب بەردەوامە مەفرەزەیێن پێشمەرگەیی هاتن و چونا ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ دكرن ب مەرەما ئینانا چەك و تەمەنیان بۆ شۆڕشێ‌ و هەر وەسا خەلكێ‌ دلسوزێ‌ ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ ب هەمی هێز و شیانیان ڤە چ وەك پێشمەرگە یان ڕێكخستی هاریكاری و پشتەڤانیا شۆڕشێ‌ دكرن. نەخاسمە ئەو گوندێن سەر سنۆری وەك ڕێبەر و دەلیل بۆ پێشمەرگەیی ل ئەوان گوندان ڤەدحەواندن و دگەهاندن بۆ باژێرێ‌ دێركێ‌ دگەهاندن.
ئەوبوو ل شەڤا 22/10/1986ی مەفرەزەیەكا ئەمن و ئیستخباراتا حكومەتا ئیراقێ‌ یا ئەوی سەردەمی دەربازی سەر سنوری بین و چونە گوندێ‌ سێمالكا و ل مالا حاجی عەبدولكەریم یوسف و ئێك ژ ئەندامێن چالاك یێن پارتی دیموكراتی كوردستان و ڕێبەرەك زیرەك و ب ئەمانەت پێشمەرگە دگەهاندنە بەر لێڤا ڕوبارێ‌ ئاڤا مەزن و دەرباز دكرن. ل ئەوێ‌ شەڤێ‌ ئەڤ مەفرەزا ئەمنی ل مالا حاجی دڕویننە خوار و نانێ‌ شیڤێ‌ دخون و چایێ‌ ژی ڤەدخون و دبێژنە حاجی ئەم پێشمەرگەیێن پارتی نە و مە دڤێت تو وەك ڕێبەر دگەل بێ‌ هەتا تو مە ب گەهینی بەر لێڤا ئاڤا مەزن، و دێ‌ دەربازی و ب ڕێكا چیایێ‌ بێخێری دێ‌ بۆ كوردستانێ‌ چین. ئەوبوو و ب باوەریەكا موكوم یا كوردایەتی حاجی و دگەل پسمامێ‌ خوە سەدیق عەمەر خەلیل هەردوو ل بەراهیكا ئەڤێ‌ مەفرەزا ئەمنا ئیراقێ‌ دكەڤن و بۆ بەر لێڤا ئاڤا ڕویبارێ‌ ئاڤا مەزن دئینن، بەلێ‌ ب خیانەتی ئەڤ مەفرەزا ئەمنێ‌ ل نێزیكی بەر لێڤا ڕویبارێ‌ ئاڤێ‌ ئەڤان ڕێبەران حاجی عەبدولكەریم و سەدیق عەمەر ژ پشتێ‌ ڤە تەقێ‌ ل هەردویان دكەن، و دەملدەست هەردو دهێن شەهیدكرن و لاشێ‌ ئەوان ل ئەوی جهی دهێلن بەلێ‌ هەردوو گوهێن ئەوان ژێڤە دكەن، وەكی دیاری و مەدحە پێ‌ دكرن و ەك نێچیرەكا مەزن بۆ بەرپرسێن خوە دبەن هەتا وەكو خەلاتەكی خیانەتكارێ‌ و سەرشوڕیێ‌ یێ‌ وەربگرن. ئەوبوو ل هەیڤا حەفت سالا 1988ی دەمێ‌ دروینا نیسك و نوكان هەلبەت هەتا ئەوی دەمێ‌ هەڤژینا من سەرەگوهیا مالێ‌ دكر و زاروكێن مە وەك پالە بۆ خەلكێ‌ كاردكرن، هەتا شیابان دەبارا ژیارا خوە یا ڕۆژانە پەیدا بكەن، و ئەز ژی هەمی دەمان ب دویف كار و بارێن پارتی و ڕیكخستنا پارتی ڤە بووم، ژبەركو ل وی دەمی كوردینی ل ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ یا ب تام و شرین بوو. بەلێ‌ ب مخابنی ڤە كوڕەك یێ‌ من ب ناڤێ‌ غاندی ژیێ‌ وی شازدە سال بوون و كچا من ب ناڤێ‌ غەزال دژیێ‌ چواردە سالی دا ب ناڤ زەڤیەكا دەخلێ‌ كارێ‌ دروینا نوكان دكر، و ل دەمێ‌ بێهنڤەدانێ‌ بۆ سەر ڕویبارێ‌ ئاڤا گوندێ‌ پرێسیێ‌ هاتن و ل دەمێ‌ خوە ئێخستنا ئاڤێ‌ هەردوو پێكڤە خەندقین و هەرچەندە ل ئەوی دەمی ئەز نە ل مال بووم. دەمێ‌ دەنگوباسێن وەغەركرنا هەردوو زاڕۆكێن من گەهشتن من ومن گوت: ئەم یێن خودێ‌ نە و دێ‌ بۆ خودایی زڤڕین و بلا ئەڤ هەردو زاڕۆكێن من گوری ئاخا كوردستانێ‌ ببن ب تنێ‌ مللەتێ‌ كورد ژبن زولم و زورداریا دوژمان بهێتە ڕزگاركرن، و ئەم ئازادببین و ب سەرفرازی و بژین.
هەلبەت دەمێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ ل ڕۆژا 16/3/1988ی ب چەكێ‌ كێمیایی باژێڕێ‌ حەلەبچە بومبەبارانكری و ب هزاران ژ خەلكێ‌ سڤیل شەهید و برینداركرین، ب ڕاستی ل ئەوی دەمی ل ڕۆژئاڤایێ‌ كودستانێ‌ بەهی و تازی و شینی هات دەینان و دشێم بێژم ئاهەنگا نەوروزێ‌ ژی نەهاتە گێران. هەر وەسا خەما ژ هەمیێ‌ مەزنتر و گرانتر ئەویی دەمێ‌ ئەنفالا ڕەش یا سالا 1988ی دەمێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ یا ئەوی سەردەمی چەكێ‌ كێمیایی ل دەڤەرێ‌ ڕەشاندی و خەلك گرتین و بێ‌ سەر و شوین كرین و گوند سوتن و تالانكرن و خەلكەكێ‌ زۆر ئاوارەیی سەرسنوران بین و ل كەمپێن تێلبەنكری ل باكورێ‌ كوردستانێ‌ ئاكنجی كرین. خەم و شینی و بەهی ل ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ پەیدابی، بەلێ‌ پشتی بورینا شەش هەیڤان ب ڕێكا هەڤالێن ڕیكخستیێن نهێنی یێن پارتی دسموكراتی كوردستان پەیوەندیێن مە دگەل خەلكێ‌ كوردستانێ‌ ل ناڤ كەمپا ئامەد و مێردینێ‌ دا پەیدابین و هەر وەسا هەژمارەكا پێشمەرگەیان ب ڕێكا رێكخستنێن نهێنی شیان خوە بۆ ناڤ ئاخا ڕۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ ب گەهینن كو ل ئەوی دەمی بارەگایێ‌ پارتی ل باژێڕێ‌ قامیشلو بوو، و هەر وەسا خەباتا مە یا نهینێ‌ بەردەوامبی هەتا سەرهلدانا بهارا سالا 1991ی ئەم وەك پێشمەرگە ب كویف خوەشی و شادی بۆ هەرێما كوردستانێ‌ ل دەراڤێ‌ گورندێ‌ سێمالكا دەربازی ئاڤا مەزن بین و هاتین و دەست ب خەباتا چەكداری هاتكرن.
هەر وەسا مام محەمەد سەعید دبێژت: پشتی هێزێن هەڤپەیمانان بۆ دەڤەرێ‌ هاتین و بڕیاردا ئەو مینێن ل دەڤەرا گوندێ‌ پێشابیرێ‌ و گوندێ‌ قەرەولا و گوندێن باچویكا و ئیبراهیم خەلیل ئەوێن ژلایێ‌ حكومەتا ئیراقێ‌ یا ژنافچویی ڤە هاتین ڕاچاندن، ئەو دەڤەر ژ مینان بێن ڕاكرن و پاقژكرن. ل ئەوی دەمێ‌ ئەز دگەل فەرماندە محەمەد خالد بۆسەلی پێشمەرگە بووم و كاك محەمەد خالد گوتە من: مە پێباشە تو وەك ئەندازیارەكی مینا و تە شارەزایی ل ئەوی دەڤەرێ‌ هەیە دگەل هێزێن هەڤپەیمانان كاربەكەی و دا ئەوان دەڤەرا ژ مینان پاقژ بكەن. منژی دگەل ئەوان كاركر ل ڕۆژا ئێكێ‌ ئەم ل دەڤەرا گوندێ‌ قەرەولا بین و مە دەست ب ڕاكرنا مینان دكر مە بارێ‌ سێ‌ ترومبیلان مین ژ سەر ئەردێ‌ ڕاكرن، و ڤەگوهاستن و ژنافبرن. ل ڕۆژا دووێ‌ ژی مە دەست ب كارێ‌ راكرنا مینان دكر و ل دەمەكێ‌ من پێ‌ خۆە ل سەر تێلا مینەكا ژ جورێ‌ ڤالماڕا هاڤێت و دگەل ئەوێ‌ چەندێ‌ ستریەك كەتە ئەوێ‌ تێلێ‌ و من ب منڤە پەقی و هەر دجهدا ئەز كەفتە ئەردێ‌ و من ئاگەهی ژخوە نەما، و ل دەمەكێ‌ ئەز هشیار بووم و من بەرێ‌ خوەدایێ‌ هەڤالێن من یێن ل دور من كومبین و من گوتە ئەوان ئەڤە چ بوو؟، و ئەوان گوتمە: مینەك یا ب تەڤە پەقی و تو یێ‌ برینداربی. من بەرێ‌ خوەدا لاشێ‌ خوە گو هەردوو پێن من یێن ب سەختی بریندار بوین. ئەوبوو دەملدەست ئەز بۆ نەخوشخانا زاخۆ یا گشتی هاتم ڕەوانەكرن و چارەسەریا من هاتكرن. هەلبەت ل دویف بڕیارا پارتی ئەز دوو جاران ڕەوانە توركیا باژیڕێ‌ ئەنقەرە ژبۆ چارەسەریێ‌ هنارتم و ڕێژا برینداریا من وەك پەكەفتی 60% ل دویف ڕاپورتا نوشداری بۆ من هاتیە دانان، و هەر وەسا نوكەژی وەك پێشمەرگەیێ‌ پەكەفتیێ‌ سەنگەر ب پلەیا موفەوەز مووچەیێ‌ خوە وەردگرم، هەر وەسا هەتا نوكەژی چوار ساچمە یێن ئەوێ‌ مینێ‌ د لاشێ‌ مندا ماینە و نوشداران ژی تێل و پلاتین بۆ پێ‌ من دەینایە و دەم بۆ دەمی سەرەدانا نوشداران دكەم، و چارەسەریێ‌ وەردگرم.

ل ڕۆژا چارشەمبی 26 تەباخا 2026ێ، ل پیرمام سەرۆك بارزانی پێشوازی ل د. محەمەد عەلی ئەللامی، سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا ئیراقێ و شاندەكێ دگەل دا كر.
بارەگەهێ بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، د دیدارێ دا كو د. ئەحمەد ئەنوەر، سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا هەرێمێ ژی بەرهەڤ بوو، سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا ئیراقێ كورتییەك دەربارەی بڕیارا نەهێلانا دیاردەیا دزێ وگەندەلیێ و ب هەدەردانا سامانی گشتی و بڕێڤەچوونا پرۆسەیا ڕووبڕووبوونا گەندەلیێ ل ئیراقێ و بزاڤێن سەرۆكوەزیرێن ئیراقا فیدرال بۆ سەرئێخستنا پرۆسەیێ و هەروەسا بەربەست و ئاستەنگێن ل هەمبەر وێ پرۆسەیێ بۆ سەرۆك بارزانی دیار كرن.
بارەگەهێ بارزانی ڕاگەهاند كو ل گەل ئاماژەدان ب ڕۆلێ دیرۆكی یێ سەرۆك بارزانی د ئاڤاكرنا ئیراقا نوو دا، داخوازا پشتەڤانیێ ژ سەرۆك بارزانی كر بۆ هاریكاریكرنا ئیراقێ د بنبڕكرنا گەندەلیێ دا ل سەرانسەری وەلاتی. هەروەسا هەماهەنگی و هاریكارییێن دامودەزگەهێن فەرمی یێن هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەنگاندن و سوپاس و پێزانینێن خوە و دەستەیا دەستپاكیێ یا ئیراقێ ئاراستەی سەرۆك بارزانی كرن.
هەروەسا د دیدارێ دا سەرۆك بارزانی ب گەرمی بخێرهاتنا شاندێ مێڤان كر و پشتەڤانییا خوە یا تەمام بۆ بزاڤێن حوكمەتا فیدرال بۆ بڕیارا بنبڕكرنا گەندەلیێ و سزادانا گەندەلكاران ڕاگەهاند و وەك ئەركەكێ پیرۆز وەسف كر.
سەرۆك بارزانی ئەو چەندە ژی دوپات كر كو ب چو ڕەنگەكی ڕێ ناهێتە دان هەرێما كوردستانێ ببیتە پەناگەهەك بۆ گەندەلكاران و د وێ پرۆسەیێ دا هێلا سۆر ل سەر چو كەس و ئالییان نینە.
سەرۆك بارزانی باسێ وێ چەندێ ژی كر كو سەرگرتنا پرۆسەیا ڕووبڕووبوونا گەندەلیێ پێدڤی ب بەردەوامیێ هەیە و نابیت ڕاوەستییان تێ بكەڤیت و دڤێت ژ پێخەمەت ب دەستڤەئینانا دادیێ بیت.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا ئیراقێ كر و ڕاگەهاند، هەرێما كوردستانێ بەرهەڤی هەموو هاریكاری و هەماهەنگیەكێیە ل گەل دەستەیێ بۆ پاراستنا یاسایێ و سەربەخوەیا دەستهەلاتا دادوەری.
ڕۆژا چارشەمبی، 26ێ تەباخا 2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل محەممەد عەلی مفتن، سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا ئیراقێ و شاندەكێ دگەل دا كر.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، د دیدارێ دا كو ئەحمەد ئەنوەر، سەرۆكێ دەستەیا دەستپاكیێ یا هەرێما كوردستانێ بەرهەڤ بوو، «ب هێزكرنا هاریكاری و هەماهەنگییا د ناڤبەرا دەستەیا دەستپاكیێ یا فیدرالی و ئالیێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ دا هاتە گەنگەشەكرن و هەردوو ئالییان دوپاتی ل سەر گرنگییا سەربەخوەیا دەزگەهێن دەستپاكیێ و ڕۆلێ وان د چەسپاندنا سەروەرییا یاسایێ دا كر».
ل دووڤ بەیاننامەیێ، نێچیرڤان بارزانی دوپات كر كو هەرێما كوردستانێ بەرهەڤی هەمووهاریكاری و هەماهەنگیەكێیە ل گەل دەستەیا دەستپاكیێ یا فیدرالی و هەموو ئالیێن دادوەری، ئەو ژی «ژ پێخەمەت پاراستنا یاسایێ و سەربەخوەیا دەزگەه و دەستهەلاتا دادوەریێ».
د بەیاننامەیێ دا هاتییە، محەممەد عەلی مفتن، سوپاس و پێزانینێن خوە ئاراستەی ئالیێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ كرن بۆ وێ هاریكارییا بەردەوام و ب بەرهەم یا ل گەل دەستەیا وان وئالیێن پەیوەندیدارێن فیدرالی دا هەی.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازیێ ل بڕیارا ئەمریكا دكەت بۆ دەرخستنا ناڤێ سووریێ ژ لیستا وان وەلاتێن پشتەڤانیێ ل تیرۆرێ دكەن، هەڤدەم دوپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو ئەڤ پێنگاڤە دەلیڤەیەكا نوویە بۆ ب هێزكرنا پەیوەندیێن سووریێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د پەیامەكێ دا، پێشوازی ل بڕیارا ئیدارەیا ئەمریكا كر ب دەرخستنا ناڤێ سووریێ ژ لیستا وەلاتێن پشتەڤانێن تیرۆرێ و ئاماژە ب وێ چەندێ كریە «ئەڤ بڕیارە پێنگاڤەكا گرنگە بۆ پشتەڤانیكرنێ ل ڤەژاندن، ئارامی و خۆشگوزەرانییا سووریێ، هەروەسا ڕێكێ خوەش دكەت بۆ ب هێزكرنا ڤەگەڕینا وی وەلاتی بۆ گێڕانا ڕۆلێ وی یێ سروشتی د دەڤەرێ و جیهانێ دا».
د پشكەكا دی یا پەیامێ دا هاتییە «هیڤیدارین ئەڤ پێنگاڤا پۆزەتیڤ ببیتە ئەگەرێ ئاڤاكرنا پاشەڕۆژەكا ئارام كو تێدا مافێن هەموو پێكهاتەیێن جودا یێن سووریێ بهێنە پاراستن.»
سەرۆكێ هەرێمێ دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كریە، ئەڤ بڕیارا ئەمریكا ئاسۆیەكێ بەرفرهەتر ڤەدكەت بۆ گەشەپێدانا پەیوەندیێن سووریێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب مەرەما بەرفرهەكرنا ئاستێ هەماهەنگییان د بوارێن جودا دا، ب ڕەنگەكێ كو خزمەتا بەرژەوەندیێن هەڤپشك یێن دەڤەرێ بكەت.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان دیار كر: وەزیرێ نەفتا ئیراقێ پشكا نەفتا خاڤ یا هەرێما كوردستانێ زێدە ناكەت. هەروەسا ئاشكرا كر كو ئەڤرۆ پێنجشەمبی، دێ مێڤاندارییا وەزیرێ سامانێن سروشتی هێتە كرن بۆ دانوستاندنێ ل سەر دۆسییا نەفت و سوتەمەنیێ. گۆت ژی: حوكمەتا هەرێما كوردستانێ داخواز كربوو ڕۆژانە 115 هزار بەرمیلێن نەفتێ بۆ بهێنە دابینكرن.
سیپان شێروانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی ئاشكرا كر «د كۆمبوونا لژنەیت نەفت و غازێ دا مە گۆتە وەزیرێ نەفتا ئیراقێ، تۆ دبێژی 50 هزار بەرمیلێن خوە بۆ مە بهنێرن دا كو ئەم حەفت ملیۆن لترێن پەنزینێ بۆ هەرێمێ ڕەوانە بكەین، بەلێ وی گۆت: ئەم ب خوە سوتەمەنیێ ژ دەرڤە دئینین، لەوما نەشێین سوتەمەنیێ بۆ هەرێما كوردستانێ دابین بكەین».
سیپان شێروانی ڕاگەهاند ژی: مە 169 ئیمزا ل جڤاتا نوونەران كۆمكرینە و مە داخواز ژ وەزیرێ نەفتێ و سەرۆكوەزیران كریە یان بەرهەمێ نەفتا خاڤ زێدە بكەن، یان ژی ب هەر ڕێیەكێ بیت ڤێ ئاریشەیێ چارەسەر بكەن. هەروەسا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ داخوازا زێدەكرنا بەرهەمێ نەفتێ كریە، ژ بەر ڤێ چەندێ دڤێت وەزیرێ نەفتێ پێگیر بیت ب ڤان داخوازیان و بەرپرسیارەتیا خوە ب جهبینیت.

10

بەرپرسێ فەرمانگەها پەیوەندییێن دەرڤە یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، ژ دەمێ شەڕ دەستپێكری، هەرێما كوردستانێ هاتییە ئارمانجكرن و زیانەكا مەزن گەهشتییە ژێرخانەیا ئابۆری و وەلاتییان، هەروەسا دبێژیت، دڤێت حوكمەتا ئیراقێ ڕێگریێ ل وان گرووپێن چەكدار بكەت یێن هێرشان دكەن.
سەفین دزەیی، بەرپرسێ فەرمانگەها پەیوەندییێن دەرڤە یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د كۆنفرانسەكێ ڕۆژنامەڤانی دا ڕاگەهاند: «ب مخابنی ڤە ژ دەمێ ئەڤ شەڕە دەستپێكری، هەرێما كوردستانێ هاتییە ئارمانجكرن».
سەفین دزەیی ڕۆهنكر، هەرێما كوردستانێ نەبوویە پشكەك ژ وێ شەڕێ و هەردەم داخوازا ئارامیێ كرییە، هەروەسا دوپات كر كو دڤێت كێشە ب دیالۆگێ بهێنە چارەسەركرن.
بەرپرسێ فەرمانگەها پەیوەندییێن دەرڤە گۆت ژی «ب مخابنی ڤە هزار درۆن و مووشەك ئاراستەی هەرێما كوردستانێ هاتینە كرن، ئەڤێ چەندێ ژی زیانەكا مەزن هەبوویە، چ ژ ئالیێ شەهیدبوون و برینداربوونا وەلاتییان ڤە، یان ژی ژ ئالیێ ئارمانجكرنا ژێرخانەیا ئابۆرییا هەرێما كوردستانێ ڤە».
دەربارەی هەلوەستێ نێڤدەولەتی و ئەركێ حوكمەتا فیدرالی، سەفین دزەیی ڕاگەهاند، ئەو هێرشێن ڤێ دووماهییێ هاتینە كرن، ژ ئالیێ جڤاكێ نێڤدەولەتی، قونسلخانە و نوونورایەتیێن دیپلۆماسییان ڤە ب توندی هاتینە پرۆتەستۆكرن و هیڤیدارین كارەساتێن وەسا دووبارە نەبنەڤە. هەروەسا دیاركر كو پشكەك ژ ڤان ڕوودانان دكەڤیتە سەر ملێن حوكمەتا ئیراقێ و دڤێت ب ئەركێ خوە یێ یاسایی بۆ پاراستنا سەروەری و وەلاتییان ڕابیت.
د دووماهییا ئاخڤتنێن خوە دا، بەرپرسێ فەرمانگەها پەیوەندییێن دەرڤە بەاسێ وێ چەندێ كر «ئەو هێرشێن ژ ناڤا ئیراقێ ژی دهێنە كرن سەر هەرێما كوردستانێ، دڤێت ڕێگری لێ بهێتە كرن و گاڤێن پێدڤی بەرامبەر وان بهێنە هاڤێتن، ب تایبەت ئەو گرووپێن چەكدار یێن ژ ناڤا ئیراقێ ڤە هێرشان دكەن، دڤێت بهێنە سزادان نەك بتنێ ڕێگری لێ بهێتە كرن».

د ڕێوڕەسمەكێ فەرمی دا ل «كەمپا ستیڤان» ل فرۆكەخانەیا نێڤدەولەتی یا هەولێرێ، ب دووماهی هاتنا ئەركێ سەربازی یێ شیرەتكارێن هێزێن ئەلمانیایێ د چارچۆڤەیێ هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی یا دژی داعشێ دا هاتە ڕاگەهاندن.
مەراسیم ب بەرهەڤبوونا شۆڕش ئیسماعیل، وەزیرێ پێشمەرگەی و ل سەر داخوازا كۆلۆنێل ئۆستن پیچا، فەرماندەیێ هێزێن ئەلمانیایێ ل هەرێمێ و ب بەرهەڤبوونا جەنەڕال گەنتەر شنایدەر، ڕێڤەبەرێ گشتی یێ هێزێن چەكدارێن ئەلمانیایێ ل وەزارەتا بەرەڤانییا وی وەلاتی هاتبوو ڕێكخستن.
شۆڕش ئیسماعیل، وەزیرێ پێشمەرگەی د پەیڤەكێ دا دوپاتی ل سەر ستراتیژیبوونا پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئەلمانیایێ دا كر و ڕاگەهاند: لەشكەرێ ئەلمانیایێ د ڕۆژێن دژوار دا و د شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعشێ دا هەڤپشكەكێ ڕاستەقینە یێ مە بوویە. وەزیرێ پێشمەرگەی ئاماژە ب هاریكاریێن هەمەلایەن یێن ئەلمانیایێ كر، ژ وان ژی: پشكداریكردن د پرۆسەیا ڕیفۆرمێ دا، ئاڤاكرنا نەخۆشخانەیا پێشمەرگەی، دابینكرنا پێدڤیێن ساخلەمیێ وهنارتنا ئەفسەران بۆ خولێن ئەركان ل ئەلمانیایێ.
وەزیرێ پێشمەرگەی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو ل دووماهیا مەها ئیلۆنێ یا ئەڤسالە ئەركێ هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب دووماهی دهێت، لێ داخواز ژ حوكمەت و جڤاتا نوونەرێن ئەلمانیایێ كر كو د قووناغا داهاتی دا پەیوەندی و هاریكاریێن خوە بۆ هێزا پێشمەرگەی ب هێزتر بكەن.
ل دووماهیا مەراسیمێ، ب فەرمی باس ل ڕۆلێ دیرۆیی و كارتێكرنا تیما سەربازی یا ئەلمانیایێ د پشتەڤانیكرنا پێشمەرگەی و پێشئێخستنا ژێرخانەیا سەربازی یا هەرێما كوردستانێ. حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و وەزارەتا پێشمەرگەی بلندترین ئاستێ پێزانینێن خوە ئاراستەی گەل و حوكمەتا ئەلمانیایێ كرن بۆ وێ پشتەڤانییا لۆجستی و شیرەتكاری یا د سالێن بۆری دا پێشكێش كری.

8

ڕێوڕەسمێن 38 سالییا ئەنفالێن بەهدینان دوهی 26/8/2026 ژ لایێ ڕێڤەبەرییا گشتی یا كاروبارێن شەهید و ئەنفالكریان ب هەڤكاری ل گەل سەنتەرێ ڤەكۆلینێن جینۆسایدێ‌ یێ زانكۆیا دهۆك ب بەرهەڤبوونا سەربەست لەزگین، بەرپرسێ مەكتەبا ڕێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل بەهدینان و ب چاڤدێرێ و ئامادەبوونا د. عەلی تەتەر، پارێزگارێ دهوكێ و هاریكارێن بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنێ و هەژمارەكا بەرپرسێن لقێن پارتی ل سنۆرێ پارێزگەها دهۆكێ و د. نافسەر نوری، بریكارێ وەزارەتا شەهید و ئەنفالكریان و كەسوكارێن شەهید و ئەنفالكرییان و خەلكێ دەڤەرێ هاتنە گڕێران، د رێوڕەسمان دا پشكینێن DNAیێن حەفت روفاتێن گوندێ مێرگەتویێ‌ رادەستی كەسوكارێن وان هاتنە كرن.
پارێزگارێ دهۆكێ د پەیڤەكێ دا بەحس ل قووناغێن ئێك ل دووڤ ئێك یێن ئەنفالێن ل دژی هەرێما كوردستانێ ب گشتی و ئەنفالا دەڤەرا بەهدینان كر و دیاركر كو ئەنفال بەڕنامەیەكێ داڕێشتی یێ حكومەتا ئیراقێ یا وی دەمی و ڕژێما بەعس بوویە و گۆت: «ب هەموو شیانان كار لسەر قركرن و نەهێلان و بێدەنگكرنا گەلێ كوردستانێ كر، د قووناغێن دەستپێكێ دا ب سەدان گوند ب ئێكجاری ژناڤبرن و ب هزاران خەلكێ دەڤەرێ ب هەموو پێكهاتە و تەخ و چینێن چڤاكی ڤە ب ئێكجاری دەربەدەركرن و كۆمكوژ و ئەشكەنجەدان، ب مخابنیڤە هەتا ڤی دەمی حكومەتا ئیراقێ چو پێنگاڤەك بۆ قەرەبووكرنا كەسوكارێن شەهیدان نەهاڤێتیە».
پاش د پەنەلەكێ تایبەت دا سەربەست لەزگین، بەرپرسێ مەكتەبا ڕێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل بەهدینان بەحس ل زۆرداری و كارێن نەمرۆڤانە یێن ڕژێما بەعس دژی خەلكێ دەڤەرێ و ئەو ئێش و ئازار و نەهامەتی و نەخۆشیێن ب سەر مللەتێ كورد دا هاتین و خۆڕاگری و قوربانیدانا گەلێ كورد ب گشتی كر، د دووڤ دا چەند كورتە‌ ڤیدیویێن دیكیۆمێنتاری ل دۆر زۆلم و ستەما دژی خەلكێ دەڤەرێ ب گشتی هاتنە نیشادان و پرتووكەكا تایبەت ب ئەنفالان ڤە هاتە بەلاڤكرن و چەند نۆشدارێن ل وی دەمی خزمەتێن ساخلەمیێ‌ پێشكێشی برینداران كرین هاتنە خەلاتكرن.

10

دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:

سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك دیاركر، زانكۆیا دهۆك بكارئینانا سۆشیال مەدیایێ د خواندنێ دا قەدەغە كر و پلاتفۆرمەكێ فەرمی ل جهێ‌ وان جێگیر كر.
د. داوود سلێمان ئەترووشی، سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «بەرهەڤی دهێنە كرن بۆ ڤەكرنا چەند پشكێن نوو یێن زانستی و هونەری، كو پەیوەندیكرنا د ناڤبەرا مامۆستا و قوتابیان دا ب رێكا ئەپێن وەكو: (وەتسئاپ، ڤایبەر، مەسنجەر) و سۆشیال مەدیایێ ب تەمامی دێ هێنە قەدەغەكرن، ل جهێ‌ وان پلاتفۆرمێ فەرمی یێ مودل Moodle بۆ پەیوەندییا د ناڤبەرا مامۆستا و قوتابیان دا دێ‌ جێگیر كەین».
گۆت ژی: «ئەڤە پێنگاڤەكا نوویە بۆ نەهێلانا خەمساریێ‌ د ئەركێن ئەكادیمی دا و ب ڤێ رێكێ دێ‌ شێین ب هووری چاڤدێریا پەیوەندییان و كێشەیێن قوتابیان بكەین و ب زوویی كار بۆ چارەسەركرنا وان بكەین، ب دیجیتالكرنا فەرمی یا پەیوەندیێن زانستی، زانكۆیا دهۆك دبیتە نموونەكا پێشەنگ د رێكخستنا سیستەمێ خواندنا بلند و بلندكرنا ئاستێ ئەكادیمی دا ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ».

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com