ژێدەرەكی ژ لیژنەیا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ شیعی ئاشكراكر، هێزێن سیاسی د ناڤ لیژنەیێدا داخوازا ناڤبرییا نێڤدەولەتی كریە بۆ دابینكرنا گەرەنتیێ، تاكو گرۆپێن چەكدارێن ئیراقێ ل وەختێ پرۆسەیا هەلوەشاندن و تێكهەلكرنا وان ب دەزگەهێن ئەمنی یێن فەرمی ڤە نەبنە ئارمانج. ژێدەرەكی ژ لیژنەیا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ شیعی ئاشكراكر، هێزێن سیاسی د ناڤ لیژنەیێدا داخوازا ناڤبرییا نێڤدەولەتی كریە بۆ دابینكرنا گەرەنتیێ، تاكو گرۆپێن چەكدارێن ئیراقێ ل وەختێ پرۆسەیا هەلوەشاندن و تێكهەلكرنا وان ب دەزگەهێن ئەمنی یێن فەرمی ڤە نەبنە ئارمانج. وی ژێدەری رۆهنكر، ئەڤ گەرەنتییە داخوازا پێگیریبوونێیە ب هێرش نەكرنێ ل سەر وان گرۆپان و سەركردەیێن وان ژی بخوەڤە دگریت، ل گەل پاراستنا دارایی و سامانێن وان ژ هەر دەستێوردانەكێ، ل بەرامبەر وێ چەندێ چەكێن خوە بێخنە بن كۆنترۆلا دەولەتێ و پرۆسە ژی وەك بابەتەكێ ناڤخوەیی و ڤەكری بمینیت. ژ ئالییەكێ دی ڤە، پترییا فراكسیۆنێن چەكدار وەك عەسائیب ئەهلولحەق، لیوایێن ئیمام عەلی و لیوایێن سەیدولشوهەدا رازیبوون دیاركریە بۆ تێكهەلبوونێ ل گەل وەزارەتێن ناڤخوە و بەرگریێ و حەشدا شەعبی، ئەڤە ژی پشتی وێ چەندێ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ سەرۆكێن گرۆپێن چەكدار ئاگەهداركرین، بەردەوامییا وان د پرۆسەیا سیاسیدا گرێدایە ب هەلوەشاندنا بالێن خوە یێن چەكداری. سەرەرای ڤان بزاڤان، هێشتا هندەك ژ گرۆپان وان دژایەتییا وان بڕیاران دكەن، ب جۆرەكی كەتائیبێن حزبوللا مەرجێ پاراستنا سەروەریێ و نەمانا دەستێوەردانا دەرەكی دانایە بۆ هەر دانوستاندنەكێ ل سەر پرسا چەكی، بزاڤا نوجەبا ژی دووپاتی ل بەردەوامییا بەرهنگاربوونا هێزێن ئەمریكی كریە. پێشتر فائیق زێدان، سەرۆكێ جڤاتا بلند یا دادوەریێ ل ئیراقێ و نوری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا قانوونێ، ئاماژە ب هەبوونا رێككەفتنێ و پێنگاڤێن جدی كربوو بۆ وێ چەندێ چەك تنێ د دەستێ دەولەتێدا بیت ودووماهی ب دیاردەیا چەكداری ژ دەرڤەی قانوونێ بهێت.ئەو بزاڤە د وەختەكیدانە كو گڤاشتنێن ئەمریكا ل سەر حوكمەتا ئیراقێ زێدەبووینە هەتا دوومهای ب رۆلێ وان گرۆپان بینیت و رێگریێ د پشكدارییا وان د حوكمەتا نوو یا ئیراقێدا بكەت.

هەولێر، قائید میرۆ

جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاشكراكر، پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ دێ بۆ چەند مەهان گیرۆبیت و دبێژیت: پێدڤییە كورد ب ئێكگرتی بچنە و كار ل سەر پەیاما سەرۆك بارزانی بۆ ئێكگرتنا كوردان ل بەغدا.
د. بەشیر حەداد، جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) دیاركر»هەتا نوكە چو حوكمەتەك ل ئیراقێ د وەختێ خوە یێ قانوونی دا نەهاتینە پێكئینان، هەردەمێ هەلبژارتن هاتبنە ئەنجامدان ل ئیراقێ پرۆسەیا پێكئینانا حوكمەتێ گیرۆبوویە هەرجارێ چەند وەخت ڤەكێشایە هەتا ئالیێن سیاسی گەهشتینە رێككەفتنێ، ئەز باوەرم ڤێجارێ دێ پێكئینانا حوكمەتێ گیرۆبیت و چەند مەهەكا دێ ڤەكێشیت، ئەڤەژی چو ب ئەگەرێ هەڤڕكییا د ناڤبەرا پێكهاتەیەكێ بیت یان ژی د ناڤا چەند پێكهاتەیاندا بیت، ب دیتنا من هەكە كۆمبوونا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل دووماهییا ڤێ مەهێ بڕێڤەبچیت دبیت سەرۆكێ جڤاتا نوونەران بهێتە هەلبژارتن، چونكە سوننەیان كێمتر ئاریشە هەنە، بەلێ هەلبژارتنا سەرۆككۆماری و پێكئینانا حوكمەتێ دێ پاشكەڤیت، ئەگەر ژی گەلەكن ژوان ژی رێكنەكەفتنا ناڤمالا شیعی و ناڤمالا كوردییە، مخابن هەتا نوكە كورد ل دۆر دیاركرنا بەربژارەكی بۆ پۆستێ سەرۆككۆماری نەگەهشتینە رێككەفتنێ، هەروەسا شیعەیان ژی خوە ئێكلا نەكریە كا دێ سودانی دووبارە بیتە سەرۆك وەزیر یان ژی گەلەك ناڤێن دی دهێنە گوتن ببنە بەربژار بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران».
ل دۆر هەرێما كوردستانێ ژی جێگرێ سەرۆكێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گوت» ئەندامێن كورد ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گرێدای بڕیارا ئالیێن سیاسی نە، هەكە ل هەرێما كوردستانێ ئالیێن سیاسی لێكنێزیك ببن ب تایبەتی پارتی و ئێكەتی ئەڤە بێگومان پەرلەمانتارێن وان ژی ل بەغدا دێ هەمان هەلوەست هەبیت، بەرۆڤاژی هەكە ل هەرێما كوردستانێ رێككەفتن و تێكگەهشتن نەبیت دێ كاریگەری ل سەر نوونەرێن كورد ل بەغدا هەبیت، خەلكێ كوردستانێ یێ دلگرانە هەتا نوكە كورد نەشیاینە ئیكبگرن ل بەغدا، شیعەیان چوارچوڤەیەك هەیە و بۆ هەر پرسەكێ كۆم دبیت و هەلوەستێ خوە دیار دكەن سوننەیان ب هەمان شێوە جڤاتەك پێكئینایە و بۆچۆنا وان یا خۆیایە تنێ كورد ماینە چو جڤات نینن، ئەڤە سالەك زێدەترە هەلبژارتن ل هەرێما كوردستانێ هاتینە ئەنجامدان و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ نەهاتیە پێكئینان و پەرلەمان نەهاتیە كاراكرن ئەڤەژی دبیتە فاكتەرەكێ خراپ بۆ كوردان ل بەغدا، چونكە هەكە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ نەهێتە پێكئینان دێ پێگەهێ كوردان ل بەغدا لاوازبیت».
د. بەشیر حەداد ئاماژەكر» هەردەم سەرۆك بارزانی خواستییە كورد ئێكدەنگ بن و ب ئێكگرتی بچنە بەغدا و بهێزڤە سەرەدەریێ ل گەل بەغدا بكەن، هەر ئاریشەیەك ل هەرێما كوردستانێ هەیە نەبەن بۆ بەغدا و ئاریشەیێن هەرێمێ ل گەل یێن بەغدا نەهێنە تێكهەلكرن، ژ بەر كو بەغدا نەشێت ئاریشەیێن خوە چارەسەر بكەت دێ چاوا ئاریشەیێن كوردان چارەسەر كەت، كارەكێ شاشە پێكئینانا حوكمەتا هەرێمێ بهێتە گرێدان ب پێكئینانا حوكمەتا ئیراقێ ڤە و چو ئەنجام نابن، لەوڕا پێدڤییە بادەكا هەرێمێ و بەغدا بهێتە جوداكرن و تێكهەلكرنا هەردوو بادەكان ئاریشەیان ئالۆزتر دكەت ئەز سەدێ سەد ل گەل بۆچوونا سەرۆك بارزانی مە كورد ب ئێكگرتی بچنە بەغدا، ئەڤەژی رامانا وێ چەندێ د دەت ل دەستپێكێ ئاریشەیێن ناڤخوە بهێنە چارەسەركرن و كابینەیا حوكمەتا هەرێمێ بهێتە پێكئینان د دووڤدا ژی ب ئێكگوتار بچینە بەغدا وی وەختی دێ كاریگەریێن زێدەتر هەبن هەمبەری شیعە و سوننەیان، هەروەسا ئێكگرتنا كوردان دێ كاریگەری هەبیت ل سەر مالا شیعی و سوننی كو نەشێن گڤاشتنان ل سەر كوردان بكەن».

سەرۆكێ ئەساقیفەیێن ئەبرشییا كلدانی، دوپاتی ل وێ چەندێ كر: زڤرینا كریستیانان بۆ جهێن باب و باپیرێن وان ل ئیراقێ، تنێ ب سۆزا بجه ناهێت، بەلكوە پێدڤی ب دابینكرنا ئاسایشێ و ئارامییا سیاسی و گەرەنتییا ئابۆری هەیە.
مەتران بەشار وەردە، سەرۆكێ ئەساقیفەیێن ئەبرشییا كلدانی، د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانیدا گوت» قەیرانا دارایی و مووچەی ل هەرێما كوردستانێ، كاریگەرییەكا نەرێنی یا كوور ل سەر ژیانا خێزانێن كریستیان دروست كریە و هیڤییا زڤرینێ لاواز كریە».
دیاركر ژی» ئەو خێزانێن كریستیان ئەوێن د دەمێ 10 بۆ 15 سالێن بۆری بەر ب وەلاتێن ئەمریكا، ئۆرۆپا و ئوسترالیا چووین، بۆ زڤرینێ پێدڤی ب هیڤییەكا راستەقینە و سەقایەكێ ئارام هەیە».
سەرۆكێ ئەساقیفەیێن ئەبرشییا كلدانی رۆهنكر ژی» كریستیانان گەلەك گۆمان و گازندە ژ ڤێ رەوشێ هەیە كو چەندین سالە ل ئیراقێ هەی، لەوما پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ پشتڕاستبوونا تمام پێ بدەت كو ئارامییەكا بەردەوام د وەلاتیدا دێ پەیدا بیت».
سەبارەت رەوشا كریستیانان ل هەرێما كوردستانێ، مەتران بەشار وەردە ئاشكراكر» هەرچەندە ل هەولێرێ و دهۆكێ ئاسایشەكا باش هەی، بەلێ بڕینا مووچەی ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرالی ڤە كاریگەرییەكا گەلەك خراب ل سەر رەوشا ژیارا خەلكێ كریە، ژ بەر كو مووچە و رەوشا ژیارێ پلەیەكا سەرەكییا ئارامیێیە و نابیت ب كێم بهێتە دیتن، چونكە راستەوخوە هەڤبەندی ب مان یان مشەختبوونا خێزانان ڤە هەیە».
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوە دا، سەرۆكێ ئەساقیفەیێن ئەبرشییا كلدانی باس ل پرۆسەیا سیاسییا ئیراقێ كر و راگەهاند» نابیت هەرێما كوردستانێ ل بازنەیا بڕیار و پرۆسەیێن سیاسی بهێتە پشتگوهـ هاڤێتن، سەركەفتنا سیاسی ل ئیراقێ گریدایە ب ئێكپارچەییێ و پێكڤەگرێدانا هەموو ئالییان، چونكە رەوشا ئەمنی، ئابۆری و سیاسی ل هەموو دەڤەرێن وەلاتی پێكڤەگرێداینە و نابیت ژ هەڤدو بهێنە جوداكرن».

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامەكێدا پیرۆزباهییا جەژنا رۆژیێن ئێزدی ل وەلاتیێن ئێزدی ل كوردستانێ و جیهانێ كر و تێدا گوت» ب هەلكەفتا جەژنا رۆژیێن ئێزدی، گەرمترین پیرۆزباهییان ئاراستەی خوشك و برایێن ئێزدی ل كوردستانێ و جیهانێ دكەم، هیڤیدارم ب خێر و خۆشی رۆژێن جەژنێ ببۆرینن، د ڤێ هەلكەفتێدا، خوشك و برایێن ئێزدی پشتڕاست دكەینە ڤە، كو وەك هەردەم دێ د بەردەوام بین ل سەر پشتەڤانییا ماف و داخوازیێن وان و ب هێزكرنا كلتوورێ پێكڤەژیانێ ل هەرێما كوردستانێ».

بارەگەهێ بارزانی سوپاسییا خەلك و رێكخراوێن كوردستانێ كركو د هاوارا لێقەومایێن لەهییا چەمچەمالێ چووین و راگەهاند: ئەڤە نموونەیەكا بلند یا هەڤسۆزی و هەڤدەنگییا نەتەوەیی و نیشتمانییە.
بارەگەهێ بارزانی پەیامەك بەلاڤكر و هەوا بەرفرهە یا هاریكارییا زیاندارێن لەهییا چەمچەمالێ و دەوروبەرێن وێ، بلند هەلسەنگاند.
د پەیامێدا هاتیە» پشتی بارینا بارانەكا زۆر و روودانا لەهیێ ل سنوورێ چەمچەمال و دەوروبەرێن وێ، رێكخراو و وەلاتییان و خەلكێ كوردستانێ ب گشتی و ژ دەڤەرێن جودا، ب شێوەیەكێ بەرفرهە هاریكارییا لێقەوما و زیانداران كر».
بارەگەهێ بارزانی ئەو دەستپێشخەرییا خەلكی بلند د هەلسەنگینیت و دبێژیت» ئەو نموونەیەكا بلند یا هەڤسۆزی و هەڤدەنگییا نەتەوەیی و نیشتمانییە د ناڤبەرا كوردستانییان و جهێ رێزەكا مەزنە».

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وسەرۆكێ رەوتێ (الغد) دوپاتی ل گرنگییا پاراستن و رێزگرتن ل مافێن گەلێ كورد و هەموو پێكهاتەیێن سووریێ كر.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بەیاننامەیەك بەلاڤكر و تێدا ئاماژەكر ل رۆژا سێشەمبی 16/12/2025، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل ئەحمەد ئەلجەربا، سەرۆكێ رەوتێ (الغد) یێ سووری كر.
د بەیاننامەیێدا هاتیە، د دیدارێدا بیر و بۆچۆون ل دۆر دووماهی گوهۆڕین و پێشهاتێن سووریێ و دەڤەرێ هاتنە لێكگۆهارتن.
حوكمەتا هەرێمێ دیاركر ژی، د پشكەكا دی یا دیدارێدا، دووپاتی ل گرنگییا پاراستن و رێزگرتن ل مافێن گەلێ كورد و هەموو پێكهاتەیێن سووریێ هاتە كرن.

ل رۆژا سێشەمبی 16/12/2025، هەردو شاندێن دانوستاندكارێن پارتی دیموكراتی كوردستان وئێكەتی نیشتمانی كوردستان ل پیرمام كۆمبوون.
تەوەرێ سەرەكیێ كۆمبوونا شاندێن دانوستاندكارێن هەردو ئالییان، گرێدای بوو ب درێژەپێدانێ ب دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
دووماهی كۆمبوونا بلند یا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمانی كوردستان ل دۆر پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل 30 ئیلۆنا ئەڤسالە، ب سەرپەرشتییا سەرۆك بارزانی، ل پیرمام هاتبوو ئەنجامدان.
ل دووماهی هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ كو ل 20/10/2024 هاتبوونە ئەنجامدان، پارتی دیموكراتی كوردستان ب 39 كورسییان سەركەفتییا ئێكێ یا هەلبژارتنان بوو، هەروەسا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان 23 كورسی ب دەستڤەئینابوون.

هزرمەند و فەیلەسۆفەكێ فرەنسی راگەهاند: هێشتا مەترسیێت داعشێ و ل دەڤەرێ ماینە و ب دووماهی نەهاتینە، هەروەسا دوپاتكر ژی مەزنترین شاشییا رۆژئاڤای پشتكرن بوو ل كوردان پشتی ریفڕاندۆمێ و ب دیتنا وی ئیراق و سووریێ دو دەولەتێن شكەستینە و تاكە رێك ژی بۆ ئارامییا دەڤەرێ، دامەزراندنا دەولەتا كوردییە.
بێرنارد هێنری لێڤی، هزرمەند و فەیلەسۆفێ فرەنسیێ ناڤدار گوت» مەترسیێن ل رۆژهەلاتا ناڤین نە هاتینە گوهۆڕین، داعش هێشتا وەك مەترسی مایە، دبیت خیلافەتا وان هاتبیتە ژناڤبرن، بەلێ شانەیێن وان یێن نڤستی و ئایدۆلۆژییا وان هەبوون هەیە، دبیت هەموو ب تایبەت ژی رۆژئاڤا ژ ڤێ چەندێ د ئاگەهداربن.
بێرنارید ئازاییەتییا پێشمەرگەی بلند هەلسەنگاند و گوت» ئەز ل بەرەیێن شەڕی بووم و من قەرهرەمانییا پێشمەرگەی یا دیتی، هیچ هێزەك ل 10 سالێن بۆریدا وەك پێشمەرگەی و شەڕڤانان ب وی شێوەی روو ب روویێ تیرۆرێ نەبووینە».
ل دۆر وێ چەندێ ئایە مەترسییا مەزن داعشە یان سیستەمێ ناڤەندی، گوت» ب پشتڕاستی ڤە داعش مەترسییە، بەلێ بۆ كوردان (سیستەمێ ناڤەندی) مەترسییەكا دییە. ناڤەندیبوون ئانكو هەموو دەستهەلات ل ناڤەندێ بهێنە كۆمكرن و مافێن كوردان بهێتە بنپێكرن».
دیاركر ژی» دەولەتا ئیراقێ و دەولەتا سووریێ، دو دەولەتێن شكەستینە، نەشیاینە حوكمڕانییەكا باش بكەن و مافێن پێكهاتەیان ب تایبەتی مافێن كوردان بدەن».
وی هزرمەندێ فرەنسی یێ دۆستێ كوردان، دووپاتی ل هەلوەستێ نەگوهۆرێ خوە كر و گوت» زێدەتر ژ 30 سالایە من بۆچۆنا خوە نەگوهۆڕیە، باوەرییا من ئەوە هەتا دەولەتا كوردی دروست نەبیت، ئارامی و ئاشتی ل رۆژهەلاتا نڤین ب دەستڤەناهێت. گەلێ كورد نەتەوەیەكێ راستەقینەیە، خودان ئاخ و دیرۆكە و هەژی دەولەتبوونێیە».
ل دۆر رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و پێكنەئینانا حوكمەتێ، لیڤی گوت» من نەڤێت گەلەك بچمە ناڤ هووردەكاریێن سیاسەتا ناڤخوە، بەلێ یا دزان تەپ ل مەیدانا بەغدایە نە ل هەولێرێ. هەولێرێ و پێشمەرگەی باجا زۆر دایە و قوربانیێن مەزن داینە. دڤێت بەغدا مافێن دەستووری و دارایی یێن هەرێما كوردستانێ دابین بكەت».
هەروەسا رەخنەیێن توند ل رەوشا ئیراقێ گرت و گوت» مخابن ئیراق نوكە ل بن هەژموونا وەلاتێن دی یە و وەك پاشگۆیەك رەفتارێ دكەت، ئەڤە ژی بۆ سەروەرییا ئیراقێ شەرمزارییە».
سەبارەت كوردێن رۆژئاڤا و رەوشا سووریێ، لێڤی هۆشداریدا كو رژێما ئەسەدی نەهاتیە گوهۆڕین و هەمان مەژیێ بەرێ هەیە. هەروەسا شیرەت ل كوردێن رۆژئاڤا كر كو داگیرانێ ژ داخوازیێن خوە بۆ نە ناڤەندیبوونێ و خوەبڕێڤەبرنێ نەكەن و گوت» نابیت رێكێ بدەن جارەكادی بچنە بن دەستهەلاتا رەها یا ناڤەندی.
لێڤی خواست وەلاتێن رۆژئاڤا وانەیان ژ شاشیێن بۆری وەربگرن و پشتەڤانیێ ل هەڤپەیمانێن راستەقینەیێن خوە بكەن كو كوردن.

رێڤەبەرا گشتییا خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ راگەهاند، خواندنا كوردی ل دەڤەرێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ چەندین سالە تووشی پشت گوه هاڤێتنا ئیداری و هونەری دبیت. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دكەت كو رێڤەبەرییا وان ب شیانێن گەلەك سنووردار كار دكەت، سەرەرای وێ چەندێ بەرپرسیارییا مەزن د وارێ پرۆگرام و دووڤچوونێن كارگێری ل چەندین پارێزگەهان دا ب ستووڤە دگریت.
سەنا گەرمیانی، رێڤەبەرا گشتی یا خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ د دیدارەكا رۆژنامەڤانیدا گوت» ئەركێ بلند یێ رێڤەبەرییا مە گەلەك یێ بەرفرهەیە، هەر ژ دانانا پرتووكێن پۆلا ئچارێ و پێنجێ ئامادەیی ب زمانێ كوردی، هەروەسا بەرهەڤكرنا پرتووكا رێنمایا مامۆستایان و دانانا فەرهەنگێ زمانێ كوردی، ژ بلی بەرهەڤكرنا پرۆگرامەكێ ب ساناهی بۆ زارۆكێن ساڤا ل بەغدا و كەركووكێ و سەلاحەدین ( خۆرماتوو) و دیالا (خانەقین)، هەروەسا رێڤەبەرییا مە چاڤدێرییا پشكێن پەروەردەیێ ل پارێزگەهێن ئیراقێ دكەت ژ بلی هەرێما كوردستانێ».
گوت ژی» هەموو ئەو كارە دهێنە كرن بێی پشتەڤانییا دارایی لێ بهێتە كرن، وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ هیچ بودجەیەكێ بۆ دانان و چاپكرنا وان پرتووك و فەرهەنگ و ئامرازێن فێركارییا تایبەت ب زارۆكێن ساڤا ڤە خەرج ناكەت، هەتاكو ئیفاد و هنارتن و چاڤدێرییا مەیدانی ژی بێی هیچ خەرجییەكا فەرمی و بێ هیچ رازیبوونەكێیە».
رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ داخواز ژ سەرۆك بارزانی كر ب لەز سنوورەك بۆ وێ رەوشێ بهێنە دانان كو ئەو ب پشت گوه هاڤێتنا بەردەوام د هەژمێریت كو رێڤەبەرییا وان چەندین سالە تووش بوویێ.
سەنا گەرمیانی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، قەبارەیا گرنگیدانا ئیداری و هونەری نە لدووف پێگەهێ زمانێ كوردییە و گوت» چەندین سالە رێڤەبرییا مە هاتیە پشت گوه هاڤێتن، هەروەسا ئەڤە 11 سالە د ڤی ئەركیدا مە و هیچ هاریكارییەكا دارایی بۆ گۆنگرەیێ سالانەیێ زمانێ كوردی و فیستەڤالا نەورۆزێ نەهاتیە خەرجكرن، هەتا وان پێشانگەهێن فلكلۆری ئەوێن ئەم د رێكئێخین».
دیاركر ژی» ئەو رێگریێن روو ب روویێ مە دبن شێوەیەكێ سیاسی ورەگەزپەرستییا رۆهن وەرگرتییە».
رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ ئەوژی گوت» ژێرخانەیا پەروەردەیی ژی نینە، هەر ژ سالا 2013 و هەتا نوكە هیچ كورسیەك، پرتووكخانەیەك، ئامیرێ ژمێریار، لاپتۆپەك هەتاكو ئامێریەكێ كۆپیكنرێ ژی ژ ئالیێ وەزارەتا پەروەردەیا ئیراقێ ڤە بۆمە نەهاتیە دابینكرن و هەر تشتەكی ل سەر هەژمارا تایبەتی یا خوە دكڕین، هەتاكو سادەترین پێدڤی ژی و بزاڤێ دكەین ل دووڤ شیانان كێماسیێن خوە پڕبكەین».
سەبارەت میلاكی ژی، سەنا گەرمیانی رۆهنكر» هەژمارا فەرمانبەرێن رێڤەبەرییا مە هەتا نوكە 18 فەرمانبەرن ژ 28 فەرمانبەران، ژ ئەگەرێ مۆلەتێ و هنارتنێ و ڤەگوهاستنا فەرمانبەرێن ئەركدار ژ رێڤەبەریێن دی ژ بەر نەبوونا ترۆمبێلان هەتا بۆ شۆفێرا ژی، ئەڤ هەژمارا كێم یا فەرمانبەران وەكریە گڤاشتن و ئەركێن گەلەك بكەڤنە سەر ملێ فەرمانبەرێن دی ئەوێن ماین».
ل دۆر پێدڤییا پوتابخانەیان ب مامۆستایێن زمانێ كوردی، رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ دیاركر» رەوش ژ بەغدا باشترە، ژ ئەگەرێ هەبوونا مامۆستایێن كورد، بەلێ كێماسییا مەزن ل پارێزگەهێن باشوورێ ئیراقێیە، 47 مامۆستا ل پارێزگەها موسەننا هەنە بەلێ نەشیاینە هەموو قوتابخانەیان پڕبكەن، لەوما مامۆستا نەچار دبن هەژمارێ ل دو هەتا سێ قوتابخانەیان تمام بكەن «.
دووپاتكر ژی كو مامۆستایێن عەرەب ل وانەیێن زمانێ كوردی بابەتێن رێزمانی دزانن، بەلێ پترییا وان نەشێن ب زمانەكێ رەهوان باخڤن.
سەبارەت ب كێشەیا رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ نەبوونا ئاڤاهییەكێ گونجایە، هەرچەند پێشتر بودجە بۆ هاتیە تەرخانكرن، سەنا گەرمیانی دبێژیت» دووماهی تەرخانكرنا پارەی گۆژمەیێ وی ملیار و 181 ملیۆن دینار بوو بۆ نووژەنكرنا ئاڤاهیێ قوتابخانەیان، بەلێ ئەو پڕۆژە تووشی گەندەلیێ بوو و هیچ گۆژمەیەكێ پارەی هەتا ئەڤرۆ نەگەهشتییە دەستێ مە». هەروەسا ئاماژەكر» رێڤەبەرییا مە داخوازا پلەیێن فەرمانبەریێ كریە بۆ ئینانا دەرچوویێن زمانێ كوردی، بەلێ داخوازییا مە ژ ئەگەرێ گرفتێن سیاسی نەهاتە بجهئینان».
خویاكر ژی» هۆكارێن سیاسی و رەگەزپەرستی مەزنترین رێگرن ل پێشبەری پێشڤەچوونا كارێ رێڤەبەرییا مە».
ل دووماهیێ رێڤەبەرا گشتیێ خواندنا كوردی ل وەزارەتا پەروەردیا ئیراقێ خویاكر» خواندنا زمانێ كوردی ل ئیراقێ پێدڤی ب ئیرادەیەكا راستەقینە و پشتەڤانییا رۆهن هەیە و رێڤەبەرییا مە شیان و شارەزاییا باش هەیە، بەلێ ئەڤرۆ د ناڤ رەوشەكا دژواردا كار دكەت، كو هەژی ئەركێ وێ یێ پەروەردەیی و رۆلێ زمانێ كوردی د ناڤ ناسنامەیا پەروەردەیێ و فێركرنێدا ل وەلاتی نینە».