ئهڤرۆ نيوز:
سهرۆك وهزيرێ بهرێ يێ عيراقێ و جێگرێ سهرۆك كۆمارێ نوكه يێ عيراقێ كوردان ب وێ چهندێ تۆمهتبار دكهت كو ئهو ئهگهرێ كهفتنا مووسل بوون ب بههانهيا وێ چهندێ كو پێزانينێن خهلهت داينه وى.
نورى مالكى جێگرێ ئێكێ يێ سهرۆك كۆمارێ عيراقێ، د داخۆيانيهكا تلهڤزيونى دا ل گهل كهنالێ مهنار يێ حزبولايا لوبنانى گۆت: “كوردان پێزانين دانه سۆپايى كو داعش نههاتيه شهرى ل گهل ههوه بكهت”.
سهرۆك وهزيرێ بهرێ يێ عيراقێ زێدهتر گۆت: “كوردان گۆت كو داعش يا هاتى شهرى دژى شيعا و مالكى بكهت”.
جێگرێ ئێكێ يێ سهرۆك كۆمارێ عيراقێ دا زانين كو بهلگێن پێدڤى ل بهر دهستێ وى ههنه د سهلمينن كو كورد ئهگهرێ كهفتنا مووسلن.
مالكى گۆتژى: “كوردان فهرمان دايه سوپايێ عيراقێ كو شهرى نهكهت و خوه ڤهكێشت و ئهڤه ژى بوو ئهگهرێ وێ چهندێ فهرماندێ فرقا سێ خوه ڤهكێشيت و 35-40% سۆپايى خوه ڤهكێشا و ئهڤه ژى بوو ئهگهر كو وێ دهڤهرێ سۆپا بهێته شكاندن”.
مالكى تهكست ل سهر وێ چهندێ كر كو كوردان ئامادهكارى بۆ كهفتنا مووسل كربوون و گۆت: “د رۆژانێن بهێت دا دێ ديار بيت كێ فهرمان ب ڤهكێشانا سۆپايێ عيراقێ كريه”.
ئەڤرۆ:
رێڤەبەرێ ئاڤەدانکرن و ئاکنجیبوونێ ل پارێزگەھا دھۆکێ دیار کر کارێ ئاڤاکرنا شقێن ھەژار و کێم دەرامەتان نوکە یێ راوەستیایە و چیاڤان عەبدولرەزاق رێڤەبەرێ ئامارا دھۆکێ ژی راگەھاند ژ بەر مژوولبوونا وان ب سەرژمێریێن ئاواران ڤە کارێ فۆرمێن ڤان شقان ژی یێ راوەستاندیە.
ئەندازیار نزار تەمەر سەعید رێڤەبەرێ ئاڤەدانکرن و ئاکنجیبوونێ ل پارێزگەھا دھۆکێ بۆ ئەڤرۆ دیار کر کو ژ بەر قەیرانا دارایی و وەکو ھەموو پرۆژێن دی کارێ ئاڤاکرنا شقێن ھەژار و کێم دەرامەتان یێ راوەستیایە.
ل دۆر چارەنڤیسێ فۆرمێن وەلاتیان، رێڤەبەرێ ئامارا دھۆکێ دیار کر کو ئەو نوکە کار د فۆرمان دا ناکەن و وان ل بەرە دەست پێ بکەنە ڤە، لێ نەدا زانین کەنگی و بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: “ھێشتا کارێ ھووربینیێ و داخلکرنا کۆمپیۆتری یێ مای”.
ھەژی گۆتنێ یە کو دوھی رێڤەبەریا ئامارا سلێمانیێ 560 یەکەیێن ئاکنجیبوونێ ل سەر فەرمانبەر و وەلاتیێن کێم دەرامەت دا بەلاڤ کرن کو ئەڤە دەمەکێ درێژە ھاتبوونە دروستکرن.
ئهڤرۆ نيوز، رهمهزان رێكانى:
ل ژێر ناڤێ پێکڤە ژ بۆ رزگار کرنا زارۆک و ژن و کچێن ئێزدی ژ دەستێن داعش زانکۆیا دھۆک ل رۆژا 7\12\2014 ل ھۆلا خانی رێورەسمەک ب ڤێ ھەلکەفتێ ساز کر.
د رێورەسمان دا سەرۆکێ زانکۆیا دھۆک ب وەکالەت دکتۆر نزار نعمان گۆت بێ گومان ئەڤ کارەساتا دژی ئێزدیان و ھەمی کەمینە وپێکھاتێن دی ھاتیە ئەنجامدان ژلایێ تیرۆرستێن داعش کارەساتەکا ھوڤانە ب دژی مرۆڤایەتیێ و وژدانا ھەمی جیھانێ ھەژاند، دیار ژی کر کو وەکو ئەرکەکێ مرۆڤایەتی کۆمەکا مامۆستا و قوتابیێن زانکۆیێ ب ئەنجامدانا ڤێ چالاکیێ رابووینە، پێ خەمەت دروستکرنا فشارێ و پشتەڤانیێ ژ بۆ رزگارکرنا ژنێن ئێزدی ئەوێن د دەستێن داعش دا، ھەروەسا بۆ پشتەڤانیا ئەو ژنێن رزگاربوین.
سەرۆکێ زانکۆیا دھۆک ب وەکالەت ھەروەسا گۆت ژی ئەو کریارێن دژی ژنێن کوردێن ئێزدی ھاتینە ئەنجامدان ژلایێ تیرۆرستێن داعش پێدڤیەکارێ بەردەوام ل سەر وان کەیسا بێتە کرن ژ لایێ رێکخراوێن نێڤدەولەتی و تایبەتمەند و دام و دەزگەھێن حکوومی، ژ بەرکو ئەو کەس پێدڤی ب چاڤدێریا تایبەتن، لەورا ئەنجامدانا ڤێ چالاکیێ ژ پێخەمەت وێ چەندێ یە کارێ بەردەوام د ڤی بیاڤی دا بێتە کرن چ ژلایێ دەزگەھێن حکوومەتێ یان یێن رێکخراوێن نێڤدەولەتی کو بەردەوام کاری ل سەر بکەن داکو برێنێن وان قوربانیان ھندەک بھێنە سارێژ کرن.
د بەیاننامەکێ دا کو ب ناڤێ چالاکڤان و ئەکادیمی و قۆتابیێن ئێزدی ل زانکۆیا دھۆک ژ لایێ دکتۆر سەعید خودێدا ڤە ھاتە خواندن ئەوا بۆ رایا گشتی یا جیھانێ و ھەر سێ سەرۆکاتیێن ھەرێمێ (سەرۆکاتیا ھەرێما کوردستانێ، سەرۆکاتیا پەرلەمانێ کوردستانێ، سەرۆکاتیا حکوومەتا ھەرێما کوردستانی) و حکوومەتا فیدرالی ل بەغدا و دام و دەزگەھێن نەتەوێن ئێکگرتی ئاراستە کری تێدا ھاتیە کو
د وی دەمێ ھەموو جیھان بزاڤێن نێڤدەولەتی بو راوستاندنا تۆندوتیژیێ دژی ئافرەتێ دگێریت (16 رۆژ نا بۆ توندوتیژیێ دژی ئافرەتێ) خێزانێن ئێزدی د نەخۆشیێن بەردەوام دا دژین ژ سێی تەباخا 2014 وەرە دەما داعش ھێرش کریە دەڤەرا شنگال و بوویە سەدەما کوشتنا ب ھەزاران خەلکی و تەرمێ گەلەکا ژ وان ھێشتا نەیێ دیارە یان ژی د گۆرێن کۆمەل دانە، و رابوون ب رەڤاندنا پێنج ھزار ژن و زارۆکان و چارەنڤسێ گەلەکا ژ وان نە یێ دیارە، جیھان د دەمەکی دا ل چەرخێ پێشکەفتنتێ و تەکنۆلۆژیا و مافێ مرۆڤی دا د ژیت ئێزدی ب ئێش و ئازار ڤە بەرێ خوە ددەنە بارودۆخێ خوە ژ ئەنجامێ بەردەوامیا تیرۆرستێن داعش بۆ رەڤاندنا ب ھزاران ژن وکچێن وان.
د بەیاننامێ دا ھەروەسا ھاتیە کو بەردەوامیا ڤان ئێش و ئازاران مە نەچار دکەت ئەم داخوازێ ژ ھەموو خێر خواز و دام و دەزگەھێن بەرپرس ل جیھانێ بکەین پشتەڤانیا ئێزدیان د ڤێ کارەساتێ دا بھێتە کرن، ل ڤی جھی بانگەوازەکێ بۆ ھەموو دونیایێ ئاراستە دکەین کو پشتەڤانێن ئێزدیان بن د ڤێ کارەساتێ دا و ھەموو ھەولان بدەن ژ بۆ رزگارکرنا ئافرەت و کچێن ئێزدیان چونکو مانا ئافرەتێن ئێزدیان د دەستێن تیرۆرستێن داعش دا شەرمەزاریەکا مەزنا مرۆڤایەتیێ یە.
ئەڤرۆ:
د راپۆرتەکێ دا کو ھوشەنگ تاجر بۆ رۆژناما ئەڤرۆ بەرھەڤکریە، ئەندامەکێ سەرکردایەتیا ھەڤپەیمانیا نیشتمانیا سووریێ دیار کریە کو پشتی کۆمبوونا وەلاتێن ھەڤپەیمان ل دژی داعشێ روسیا دڤێت ھندەک گوھۆرینان د ھەلویستێ خوە دا ل دژی رژێما سووریێ دروست بکەت و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ھیڤیەکا مەزن ھەیە گوھۆرینێن نوو ل سووریێ دروست ببن و ھەکە ئەو یەک بھێتە کرن دێ پشتی ژناڤچوونا داعشێ دەستھەلاتا ئەسەدی ژی ھێتە ھلوەشاندن و روسیا ژی ئێدی ژ بەر بەرژەوەندیێن خوە نەشێت وەک جاران بەرەڤانیێ ژ رژێما بەشاری بکەت.
ئەحمەد جەربا سەرۆکێ بەرێ یێ ھەڤپەیمانیا نیشتمانیا سووریێ بۆ ئاژانسا رویترز دیار کر کو پشتی کۆمبوونا وەلاتێن ھەڤپەیمان ل دژی داعشێ و قەیرانا کو ل ئوکرانیا دروست بوویە روسیا دڤێت ھەلویستێ خوە ل ھەمبەر رژێما سووریێ بدەتە گوھۆرین و ئەو یەک دێ دەلیڤەکا باش بۆ مە دروست بکەت دا بشێن حوکمەتا بەروەخت ب ھێز بکەین و گۆت: (داعش بوویە مەترسیەکا مەزن ل سەر سووریێ، عیراقێ و ھەموو دەڤەرا رۆژھەلاتا ناڤین و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی نھا رژێما بەشاری بزاڤێ دکەت ب بەھانا شەرێ دژی داعشێ ژیێ خوە درێژ بکەت لێ ئەمریکا و وەلاتێن ھەڤپەیمان ڤێ یەکێ قەبوول ناکەن و روسیا ژی ژ بەر بەرژەوەندیێن خوە ئێدی نەشێت وەک جاران بەرەڤانیێ ژ رژێما بەشاری بکەت و پشتی ژناڤچوونا داعشێ رژێما سووریێ ژی دێ ھێتە ھلوەشاندن).
ل ئالیێ دی د ئەنجاما شەرەکی مەزن د ناڤبەرا ھێزێن رژێما سووریێ و چەکدارێن داعشێ دا ل باژارێ دێرەزور نێزیکی دوسەد چەکدارێن داعشێ ھاتنە کوشتن و 89 چەکدار ژی ژ ئالیێ لەشکرێ سووریێ ڤە ھاتنە دەستەسەر کرن و چالاکڤانێن مافێ مرۆڤی ل سووریێ ژی دیار دکەن کو ھێزێن رژێما سووریێ ب چەکێن قەدەغەکری ھێرشی چەکدارێن داعشێ کرینە و زیانەکا مەزن گەھاندینە وان.
چاڤدێرێن سیاسی دیار دکەن کو سزایێن ئابووری یێن کو ئەمریکا و ئورۆپا ل سەر روسیا سەپاندینە دێ کاریگەریەکا خراب ل روسیا کەت و ژ بەر ڤێ یەکێ نھا پۆتین بزاڤەکا مەزن دکەت کو ب رێیا بکارئینانا غازا سروشتی یا بۆ ئورۆپا وەک کارتەکا فشاری و ھەروەسا ھندەک گوھۆرینان ل ھەلویستێ خوە ل ھەمبەر سووریێ وەسا بکەت کو وەلاتێن رۆژئاڤا نەچار بن وان سزایان ل سەر روسیا راکەن، چونکو روسیا د رەوشەکا ھەستیار دایە و رەنگە ئەو سزا ببنە ئەگەرێ وێ یەکێ روسیا تووشی قەیرانا ئابووری بیت و ھەکە ئەو یەک روو بدەت دێ خوەنیشادانێن مەزن ل دژی پۆتین دەستپێ بکەن و ژ بەر ڤێ ھەکێ ژی روسیا دزانیت ھەکە ھندەک گوھۆڕینان د ھەلویستێ خوە دا ل ھەمبەر رژێما بەشاری بکەت دێ وەلاتێن رۆژئاڤا ژی ل ھەمبەر روسیا نەرم بن.
بەری نھا ژی جۆن کێری وەزیرێ دەرڤە یێ ئەمریکا دیار کربوو کو ئەم ل گەل روسیا بزاڤەکا مەزن دکەین کو ب رێیا ھندەک گوھۆرینان ل سووریێ وی وەلاتی ژ مەترسیا داعشێ و رژێما بەشاری بپارێزین، چونکو مەترسیا ل سووریێ دشێت کاریگەریا خوە ل ھەموو دەڤەرێ بکەت و ئەو یەک دێ زیانەکا خوە یا مەزن بۆ روسیا ژی ھەبیت و بەری نھا ژی روسیا تووشی مەترسیا گرۆپێن توندرەوێن ئیسلامی ھاتیە و دڤێت روسیا بۆ ژناڤبرنا داعشێ و گوھۆرینێن ل سووریێ ھاریکاریا مە بکەت.
ل ئالیێ دی سەرۆکێ روسیا ڤیلادەمیر پۆتین د ھەڤدیتنەکێ ل گەل سەرۆکێ فرەنسا دیار کر کو ئەم بزاڤەکا مەزن دکەین کو ئاگربەستا بەری نھا ل ئوکرانیا ھاتیە کرن بەردەوام بیت و بۆ چارەکرنا قەیرانا سووریێ ژی مە دڤێت ھاریکاریا وەلاتێن رۆژئاڤا بکەین، لێ ھەلویستێ نھا یێ ئەمریکا چو پرسەکێ چارە ناکەت و ژ بەر ڤێ یەکێ روسیا ھەتا نھا نەشیایە وەک پێدڤی ھاریکار بیت.
ئەڤرۆ:
شاھێ ئوردن راگەھاند، پێدڤیە ئەم ھەموو وێ راستیێ بزانین کو داعش مەترسیە بۆ سەر جیھانێ و نابیت ب تنێ ل عیراق و سووریێ روو ب روو ببین، بەلکو پێدڤی ب وێ یەکێ ھەیە ستراتیژیەکا ئێکگرتی دانین.
عەبدوللایێ دویێ بۆ کەنالێ ABC یێ ئەمریکی گۆت ژی: “چاوا نوکە ل سەر مە پێدڤیە بزاڤێن خوە ل عیراق و سووریا خورت بکەین، وەسا پێدڤیە پرۆگرامەکێ ھەرێمی بۆ سەرەدەریکرنێ ل گەل مەترسیا داعش دابرێژین”.
شاھێ ئوردن دوپاتی ل وێ یەکێ کر کو رەوش ل عیراقێ پیچەک ژ سووریا جودایە و پێدڤیە پشتەڤانیا کوردان بھێتە کرن و پرچەککرنا کوردان گرنگیەکا مەزن یا ھەی.
ئەڤرۆ:
ئەڤرۆ ل جیھانێ ب گشتی و رۆژھەلاتا ناڤەراست و عیراقێ و بەشەکێ کوردستانێ ب تایبەتی روودانێن کوشتن و تالانکرن و پەقین و تیرور و شەھیدبوون و رەڤاندن ھەتا دوماھیێ رووددەن و دبیتە سەدەما ترساندنا سەرجەم پێکھاتەیێن جڤاکی ، بەلێ درێژبوونا وان بوویە سەدەم کو جورە کەھی بوونەک لدەڤ وەلاتیان درۆست ببیت و ئێدی کەس نەترسیت و ئەڤ یەک ژی دبیتە سەدەما زێدەبوونا ئەڤان روودانێن نەخواستی
بێوار محەمەد گەنجەکە دیارکر کو بێ بھاترین تشت ئەڤرۆ د جڤاکی دا روودانێن مرنێ نە و گۆت: “ب ھزرا من پرانیا روودانێن دھێنەکرن ئەگەرا سەرکی ھەر ژ مرۆڤی ب خوەیە و ژ بەر کو مە گیانێ بەرپرسیاریەتیێ نینە و ئەم نابینە پالپشتێن ھێزێن ئێمناھیێ و ھەر ئێک ژلایێ خوە ڤە بێدەنگیێ ل سەر ئەڤان روودانان دکەت “.
ھێشتا گۆت : “کوشتنا مرۆڤان نە تشتەکێ ھوسا ب ساناھیی یە مرۆڤ پشت گوھڤە ب ھاڤێت ژ بەر کو ئەو کەسێن دھێنە کوشتن مرۆڤن و کوژەک ژی ھەر مرۆڤان و ھەموو مرۆڤان ماف ھەیە کو دژیانێ دا بژیت “.
دێژین عەبدوخالق کچەکە ل سەر بابەتی گوت : “روودانێن مرنێ کارتێکرنەکا زورا مەزن ل سەر ھەستێن ئافرەتان کریە و بوویە سەدەم کو خوە ژ سیبەرا خوەژی بترسن و بتنێ نەچنە چوو جھان ، بێگومان ڤێ یەکێ ژی کارتێکرنێن دەروونی و جڤاکی ھەنە “.
ڤەکولەرەکێ جڤاکی دیارکر کو روودان یێن بوینە تشتەکێ نورمال و پارچەک ژ ژیانا گەلەک ل وولاتێن جیھانێ و نکارن بێی روودان بژین و گوت : “زور بوونا روودانان تایبەتی روودانێن عیراقێ و سنوورێن کوردستانێ ب دەشتێ داعش و سەرھلدانێن دەولەتێن عەرەبی و تیرور و پەقینێن سوریێ و داگیرکاریێن یەمەنێ …. ھتد بوویە ئەگەرا ھندێ کو خەلکێ مە دگەل ڤان روودانان کەھی ببیت و ئێدی ھندی روودانەک ھەبیت ژی لدەڤ وان تشتەکێ سرۆشتی یە و ژ بیرکریە ھەکە ئەڤرو مە رێگری ل ڤێ روودانێ نەگرت نە دویرە سوبەھی ببیتە سرا وی و ئەو ژی ب کەڤیتە د روودانەکێ دا کو ئەڤ یەک ژی مەترسیدارتین تشتە ئەڤرۆ ل سەر روویێ عەردی دھێتەکرن “.
ڤەکولەرێ جڤاکی ھێشتا گوت : “پرانیا تاکێن جڤاکێ مە ژ قوتابی و ماموستا و نوشدار و فەرمانبەر و ئافرەت و زارۆ و کرێکار و ھەتا دوماھیێ ژ کارێ خوە لادایە و ماینە ب دەزگەھێن راگەیاندنێ ڤە و لدوڤ زانیاریێن مرنێ و کوشتنێ کەفتینە کو ئەڤ یەک ژی تشتەک شاشە و دڤێت ئەم ژی ھەڤکاریا دەزگەھێن ئێمناھیێ بکەین نەک ببینە بارەک ل سەر روودانانێ “.
دلێر جانگیر ل ھەولێرێ ئەو ڤەکولەرێ جڤاکی دیارکر ژی کو نەیا گرنگە مرۆڤ بزانیت چ روودان ب سەرێ چ مرۆڤ یان چ نەتەوە و ئاین ھاتیە و یا گرنگ ئەوە کو مرۆڤەک ھاتە کوشتن و گوت : “ھەبوونا مرۆڤان ل خرابوونا ئەرد و ئەسمانان گرنگترە و ژ خرابوونا کەعبێ سڤکترە و ژ نەھاتنا رۆژێ بوو ژیانا گشت خودان گیانێن سەر روویێ عەردی گرانترە ژ کوشتنا کەسەکێ بێ حەق ژ بەرڤێ پێدڤی یە جھێن شولەژێ ژ دەستگەھێن راگەیاندنێ و مینبەرێن مە خوە ل جڤاکی بکەن خودان و کار ل سەر گەشەپێدانا ھزری و شیانیا مرۆڤان بھێتەکرن ژ بەر کو مرۆڤ گەلەکێ مەزنە و ئەگەر مرۆڤ نەبیت ژیانێ چوو رامان نینە“.
ڤەکولەرێ جڤاکی ددرێژاھیا ئاخفتنێن خودا دیارکر ژی کو نەبوونا سزایێن گران ئەگەرا سەرەکی یا زێدەبوونا روودانێن مرنێ یە و گۆت: “پێتڤی یە ئەم ھەموو کار ل سەر ھندێ بکەین جڤاکێ خوە ھشیار بکەین کو بەرپرسیارەتیا ژیانا ئێک دوو بپارێزن و ب چاڤەکێ کێم سەحا ئەڤان روودانان نەکەین ژ بەر کو چووڤە نەگرتن و نەترسیان ل سەر روودانان دێ پتر روودان دروستبن و کارتێکرنێن جڤاکی دێ زوربن و مرن ژی دێ بیتە تشتەکێ سادە و دبیت سەرا تشتەکێ گەلەکێ نورمال مرۆڤ بھێتە کوشتن“.
نيشاندان