بارەگەهێ بارزانی د بەیاننامەیەكێدا بەلاڤكر» پەیوەندییەكا تەلەفۆنی د ناڤبەرا سەرۆك مەسعود بارزانی و تۆم باڕاك هنارتیێ تایبەتێ سەرۆكێ ئەمریكا بۆ كاروبارێن سووریێ و بالیۆزێ ئەمریكا ل توركیا هاتە ئەنجامدان و تێدا بیر و بۆچۆن ل دۆر رەوشا سیاسییا دەڤەرێ ب گشتی و دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن سووریێ هاتنە لێكگۆهارتن».
بارەگەهێ بارزانی دیاركر ژی» هەردو ئالی هەڤڕابوون ل پێدڤییا بەردەوامییا هاڤێتنا هەر پێنگاڤەكێ بۆ وێ چەندێ رێك ل ئالۆزی و شەڕی بهێتە گرتن و ئاشتی و ئارامی ل دەڤەرێ جهگیر ببیت».
هەر د وێ پەیوەندییا تەلەفۆنیدا هەردو ئالییان دەستخوەشی ل هەڤدوو كر بۆ وی رۆلێ كاریگەر كو ل بەرقەراربوونا ئاشتیێ و ئارامیێ ل دەڤەرێ گێراین.
هەروەسا سەرۆك بارزانی سەرەرای دەربڕینا سوپاسیێ بۆ رۆلێ ئەمریكا، دوپاتی ل بەردەوامییا هەڤپەیمانیێ د ناڤبەرا گەلێ كوردستانێ و ئەمریكا دا كر.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ل گەل گویندەلن گرین، قونسلا گشتییا ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ پێنگاڤێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و پێشهاتێن هەلبژارتنا سەرۆككۆمار و حوكمەتا نوو یا ئیراقێ گەنگەشەكر.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر» ل رۆژا دوشەمبی 9/2/2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل گەل گویندەلن گرین، قونسلا گشتییا ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ، رەوشا سیاسییا هەرێما كوردستانێ وپێنگاڤێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گەنگەشەكر. سەبارەت ڤێ چەندێ هەردو ئالییان دووپاتی ل گرنگییا تێكگەهشتن و هاریكاریێ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی كر بۆ سەرئێخستنا پرۆسەیا سیاسی».
هەر د وێ دیدارێدا، باس ل هەڤبەندیێن هەولێرێ و بەغدایێ و دووماهی پێشهاتێن پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ بۆ هەلبژارتنا سەرۆككۆماری و پێكئینانا حوكمەتا نوو یا فیدرالی، هاتە كرن و هەردو ئالی هەڤڕابوون ل سەر گرنگییا سەرئێخستنا پرۆسەیا سیاسی و پاراستنا ئارامییا سیاسی ل وەلاتی.
د پشكەكا دی یا دیدارێدا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و قونسلا گشتییا ئەمریكا دانوستاندن ل دۆر رەوشا سووریێ و دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ ب گشتی كر.

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پیرۆزباهی ل دیلان یەشیلگۆز كر ب هەلكەفتا وەرگرتنا پۆستێ جێگرا سەرۆك وەزیران و وەزیرا بەرگرییا هۆلەندا.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامەكێدا ل تۆرا جڤاكییا ئێكس راگەهاند» ب گەرمی پیرۆزباهیێ ل دیلان یەشیلگۆز دكەم ب هەلكەفتا وەرگرتنا پۆستێ جێگرا سەرۆك وەزیران و وەزیرا بەرگرییا هۆلەندا».
مەسرور بارزانی د پەیاما خوەدا گوت ژی» هەڤبەندیێن مە ل گەل هۆلەندا بلند د هەلسەنگینین و دخوازین هەماهەنگییا د ناڤبەرا مە دا بەردەوام بیت».
ل رۆژا 6 ڤێ مەهێ، دیلان یەشیلگۆز، سیاسەتمەدارا كورد، وەك جێگرا سەرۆك وەزیران و وەزیرا بەرگرییا هۆلەندا هاتە دیاركرن.
دیلان یەشیلگۆز ل سالا 1977 ل ئەنقەرەیا پایتەختێ توركیا ژ خێزانەكا كورد ژ دایكبوویە و د ژیێ زارۆكینیێدا ل گەل خێزانا خوە وەك پەناهەند چوویە هۆلەندا پشتی تمامكرنا خواندنا بلند ل زانكۆیسا ئەمستردام چەندین پلە وەرگرتینە وەك ئەنداما جڤاتا باژێرڤانیێ و پەرلەمانتار و پاشی بوویە بوویە وەزیرا وزەیێ و وەزیرا داد، تاكو ل دووماهیێ بوویە ئێكەمین ئافرەت سەرۆكایەتییا پارتا خوە ( پارتا گەل ژبۆ ئازادیێ و دیموكراسیێ) بكەت.

فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاشكراكر كو ل 20 سالێن بۆری ئیراقێ ب چەندین بەربەستێن دارایی بەهرا هەرێما كوردستانێ كێمكریە و داتایێن دارایی یێن بودجەیا گشتییا ئیراقێ د 20 سالێن بۆریدا ژ 2005 هەتاكو 2025، هەبوونا شاشییەكا مەزن و سیستەماتیك د سەلمینن، كو ئارمانج ژێ كێمكرنا شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێیە.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل رۆژا دوشەمبی 9/2/2026 بەلاڤكر» حوكمەتا ئیراقا فیدرال ب رێكا بەرفرەهكرنا بێ پێشینەیا (خەرجیێن سیادی) و بجهئینانا میكانیزما (خەرجیێن فعلی)، شایستەیێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ ژ مافەكێ جهگیر بۆ تنێ هەمژارەك ل سەر كاغەزێ گوهۆرییە».
فەرمانگەها میدیا وپێزانینان دیاركر ژی» خەرجیێن سیادی كو ل سالا 2005 تنێ د چارچۆڤەیێ (سەرۆكایەتییان، وەزارەتێن دەرڤە و بەرگریێ) كورت دبوو، ل بودجەیا سالێن (2023- 2024-2025) دا هاتنە زێدەكرن و گەهشتنە نێزیكی 47،4 ترلیۆن دینار سالانە و ئەڤ مەزنبوونە ب رێكا تێهەلككێشكرنا چەندین بڕگەیێن قەبە وەك (تێچوویێ بەرهەمئینانا پەترۆلێ، بودجەیا حەشدا شەعبی و قەران بوو ل بن ناڤێ (سیادی) تنێ بۆ وێ چەندێ پێشوەخت و بەری گەهشتنا پارەی بۆ هەرێما كوردستانێ، ژ بەهرا وێ بهێتە كێمكرن «.
دیاركر ژی» ژ ئەگەرێ ڤێ سیاسەتێ، هەرێما كوردستانێ سالانە ب گۆژمەیێ 8،7 ترلیۆن دینار ژ بەهرا خوە، پشكدارە د دابینكرنا وان خەرجییاندا».
سەبارەت دۆسێییا قەرێن نێڤدەولەتی و ناڤخوەیی، فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیاركر» ستەمەكا داراییا ئاشكرا بەرامبەر هەرێما كوردستانێ دهێتە كرن. د وەختەكیدا هەرێما كوردستانێ هاتیە پێگیركرن ب دانا 1،6 ترلیۆن دیناران سالانە وەك بەهرا وێ ژ دانا قەرێن سیادی یێن ئیراقێ، بەلێ د بەرامبەردا تنێ 62،4 ملیار دینار ژ وان قەران وەك بەهر دهێتە وەرگرتن. ب ڤێ چەندێ ژی هەرێما كوردستانێ ل بەرامبەر هەر ئێك دۆلاری كو وەك قەر دهێتە وەرگرتن، گۆژمەیێ 26 دۆلاران بۆ دانا وان قەران ددەت كو حوكمەتا فیدرال ژ دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ خەرج كرینە».
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان رۆهنكر ژی» ب چەسپاندنا میكانیزما (خەرجیێن فعلی) ل شوونا (ترخانكرنا پەسەندكری)، بودجە و مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ گرێدایە ب ئاستێ بجهئینانا پرۆژەیان ل پارێزگەهێن ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ, ئەڤە سزایەكێ داراییێ ب كۆمە، چونكە ب گۆرەی مادەیا (121/سێ) ژ دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ، بەهرا هەرێما كوردستانێ ل سەر بنەمایێ (پێدڤی) و ( رێژەیا ئاكنجییان) بیت، نەك ل سەر بنەمایێ وێ چەندێ وەزارەتێن بەغدا چەند پارەی خەرج دكەن. ڤێ پێرابوونێ وەكریە هەر وەختەكی پرۆژەیەك ل باژێرێن دی یێن ئیراقێ ئیفلیج ببیت، بەهرا هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ ئۆتۆماتیكی كێم ببیت».

ب مەبەستا گەنگەشەكرنا دووماهی پێشهاتێن سیاسی، هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان، ل ویلایەتا ڤێرجینیا ئەمریكی ل گەل هەڤالێن لقێ 7 یێ پارتی و نوونەرێن رەڤەندا كوردستانێ كۆمبوو.
هێمن هەورامی د كۆمبوونەكێدا ب هووری رۆناهی ئێخستە سەر ستراتیژییەت و هەلوەستێن نیشتمانی یێن سەرۆك بارزانی و پارتی سەبارەت ب رەوشا سیاسییا هەرێما كوردستانێ، هۆكارێن بابەتی یێن پێكنەئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ و ئەو ئاستەنگێن روو ب روویێ قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ بووین.
هەورامی ئاماژە ب سەركەفتنا مەزن یا پارتی دا د هەلبژارتنێن هەرێمێ و ئیراقێ، كو تێدا باوەرییا پتر ژ ملیۆنەك و 100 هزار دەنگدەران ب دەستڤەئینا، ئەڤە ژی وەك بەلگەیەك بۆ رەوایی و پێگەهێ ب هێز یێ جەماوەریێ پارتی هەژمارت.
د تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێدا، شرۆڤەكرنەكا هەمەلایەنە بۆ هەڤكێشەیێن سیاسی یێن بەغدا و پێگەهێ هەرێما كوردستانێ د ناڤ گوهۆڕینێن دەڤەرێدا پێشكێشكر.
هەڤدەم دوپاتی ل هەلوەستێ نەگوهۆڕێ سەرۆك بارزانی كر د پشتەڤانیكرنا مللەتێ كورد ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، ل رێككەفتنێن هەولێر و هنارتنا پێشمەرگەی بۆ كۆبانی هەتا دگەهیتە بزاڤێن دیپلۆماسی یێن نوكە.
كۆمبوون ب دانوستاندنەكا ڤەكری و بەرسڤدانا سەرنج و پرسیارێن بەرهەڤبوویان سەبارەت ب پاشەڕۆژا پرۆسەیا سیاسی ب دووماهی هات.

سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند: چەندین كۆمبوون بۆ ئێكلاكرنا هەردو پۆستێن سەرۆككۆمارێ ئیراقێ و سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ دێ هێنە ئەنجامدان. دووپات كر ژی، بێی رێككەفتنا سیاسی، جڤاتا نوونەران ژی كۆم نابیت و دشیاندا نابیت سەرۆككۆمار بهێتە هەلبژارتن.
شاخەوان عەبدوللا، سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانیدا د بەرسڤا پرسیارا (ئایا راستە ل رۆژا پێنجشەمبی 12/2/2026، جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ هەلبژارتنا سەرۆككۆمارێ ئیراقێ دێ كۆمبیت؟) رۆهنكر
« ژ دەرڤەی جڤاتا نوونەران بڕیار ل سەر وەخت و شێوازێ روونشتنا جڤاتا نوونەران بۆ هەلبژارتنا سەرۆككۆماری و سەرۆك وەزیران دێ هێتە دان».
سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی رەتكر كێشەیا نوكە یا پرۆسەیا سیاسییا ئیراقێ، تنێ پۆستێ سەرۆككۆماری و ناكۆكیێن د ناڤبەرا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمان كوردستان بیت و گوت» ئالیێن شیعی ژی ناكۆكی ل دۆر پۆستێ سەرۆك وەزیران هەنە».
شاخەوان عەبدوللای ئاماژی ب وێ چەندێ ژی كر» بۆ گەهشتن ب رێككەفتنێ ل سەر هەردو پۆستان، د وەختێ بۆریدا، كۆمبوونا هەڤپەیمانییا ئیدارەیا دەولەتێ هەبوو، كۆمبوونا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمانی كوردستان هەبوو، كۆمبوونەكا دی ژی یا پارتی و ئێكەتیێ دێ هێتە ئەنجامدان، هەروەسا كۆمبوونا پارتی و ئێكەتیێ و ئالیێن ئیراقی ژی دێ هێتە كرن».
سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دیاركر ژی» ئالیێن سیاسی دخوازن بەری بڕێڤەچوونا روونشتنا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ رێككەفتن ل سەر هەردو پۆستان بهێتە كرن، چونكە هەكە روونشتنا جڤاتا نوونەران ژی بڕێڤەچوو، بێی رێككەفتن د شیاندا نابیت سەرۆككۆمار بهێتە هەلبژارتن».
هەڤدەم شێروان دووبەردانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند» هەیبەت حەلبووسی، سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ زانییە ئەگەر هەیە هەتا رۆا چارشەمبی 11/2/2026، ئالیێن سیاسی ل سەر هەردو پۆستێن سەرۆككۆماری و سەرۆك وەزیران بگەهنە رێككەفتنێ، لەوما دبیت رۆژا پێنجشەمبی 12/2/2026 بۆ هەلبژارتنا سەرۆككۆماری بهێتە دیاركرن».
دووبەردانی دووپاتی ل وێ چەندێ كر» كێشە تنێ د ناڤمالا كوردیدا نینن، بەلكو د ناڤ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ ئالیێن شیعی دا ژی كێشەیا جدی ل سەر بەربژاركرنا نووری مالكی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران هەیە».
رۆهنكر ژی» ئەڤ ناكۆكیێن شیعەیان دێ كاریگەرییا راستەوخوە ل سەر پرۆسەیا هەلبژارتنا سەرۆككۆماری هەبیت، چونكە ب گۆرەی دەستووری، پشتی هەلبژارتنا سەرۆككۆماری، تنێ 15 رۆژ مۆلەت هەیە بۆ راسپاردنا مەزنترین فراكسیۆن بۆ پێكئینانا حوكمەتێ».

هەولێر، قائید میرۆ

ئەندامەكا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند، هەژمارەكا چەكدارێن داعشێ بەری نوكە ل سووریێ هاتینە ڤەگوهاستن بۆ ئیراقێ و دبێژیت، ڤەگوهاستنا چەكدارێن داعشێ یێن د ناڤا زیندانێن سووریێ دا بۆ ئیراقێ دێ بارگرانییا ئەمنی ودارایی بۆ ئیراقێ پەیداكەت.
د. چیمەن بارزانی، ئەنداما جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» ئالۆزیێن سووریێ ترس بۆ ئیراقێ پەیداكریە و كاریگەری ل سەر ئیراقێ هەبوویە، لەوڕا هەر ژ دەستپێكا ئالۆزیێن سووریێ، ئیراقێ هێزەكا لەشكرییا مەزن ل سەر سنوورێ خوە ل گەل سووریێ جهگیركریە، چونكە بەربوونا ڤان تیرۆرستان مەترسیێن ئەمنی بۆ ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ژی پەیداكرینە».
د. چیمەن بارزانی گوت ژی» نێزیكی 26 زیندان ل بن كۆنتڕۆلا هێزێن سووریا دیموكرات (هەسەدە) بوون، نوكە ئەو زیندان كەفتینە بن دەستێ هێزێن سەر ب حوكمەتا سووریێ، نێزیكی 130 زیندانی شیاینە ب رەڤن و خوە رزگار بكەن و د وەختیدا شیان 80 ژوان كەسێن رەڤی دەستەسەر بكەن، بەلێ زیندانا مەزن ل باژێڕێ حەسەكەیە و نێزیكی پێنج هزار زیندانی تێدانە، پترییا وان ژی مەزنە سەركردەیێن گرۆپا تیرۆرستییا داعشێ نە، هەكە شەڕەك دەڤەرێ ڤەگریت دێ مەترسیێن مەزن پەیدابن، نوكە رێككەفتن هەیە د ناڤبەرا هەسەدە و حوكمەتا سووریێ، هەكە بهێت و ئەو سەركردەیێن داعشێ ب هەر ئەگەرەكێ هەبیت دەركەڤن، بێگومان دێ بنە مەترسی ل سەر سووریێ و ئیراقێ و دەڤەرێ ب گشتی، بهزاران ئیراقی د ناڤا زیندانێن سووریێ دا هەنە پترییا وان ژی تیرۆرستێن مەترسیدارن، هندەك ژوان سەركردەنە و هندەكێن دی چەكێ كیمیاوی و درۆنان بكار دئینن، ل تەنشت وان ئیراقیان زیندانێن دیژی هەنە كو تیرۆرستێن بیانی تێدا هەنە».
ل دۆر ڤەگوهاستنا زیندانیێن داعشێ بۆ ئیراقێ، د.چیمەن بارزانی گوت» بەری نوكە هەژمارەك ژوان زیندانییان كو 150 كەس بوون رادەستی هێزێن ئەمنی یێن ئیراقی هاتینە كرن، بەلێ هەكە نێزیكی هەشت هزار زیندانی بهێنە ڤەگوهاستن بۆ ئیراقێ دێ بیتە بارگرانی ل سەر چاوانییا ئینانا وان بۆ ناڤا ئیراقێ و بابەتێ رێكخستنا زیندانییان، ب تایبەتی ڤێ هەژمارا مەزن ودبیت هندەك ژوان بۆ وەختەكێ درێژ دناڤا زیندانان بمینن، پرسیار ئەوە ئایا دێ شێت ژئالیێ ئەمنی و دارایی ئەڤی بارێ گران ب ستویێ خوەڤە بگریت؟، سەبارەت داعشێن بیانی ژی پێدڤییە دگەل وان وەلاتان دانوستاندن بهێنەكرن ژبۆی چاوانییا رادەستكرنا داعشێن هەلگرێن ناسنامەیێن وان وەلاتان، بەلێ دیار نینە وەلاتێن دی د بەرهەڤن وەلاتیێن خوە یێن داعش وەربگرن یان نە».

سیاسەتمەدارەکێ ناڤدار یێ کورد دیار دکەت، رەوشا رۆژهەلاتا ناڤین گەلەک ئالۆزە و هەموو ئالی کار بۆ بهێزکرنا پێگەهێ خوە دکەن و د دەمەکێ وەسا دا دڤێت کورد ژی ئێدی بریارەکا دیرۆکی بکەن و نها باشترین دەمە کۆنگرێ نەتەوەیی بهێتە ساز کرن.

ئەحمەد تورک سیاسەتمەدارێ ناڤدار یێ کورد دیار کر، رۆژهەلاتا ناڤین د قووناغەکا گەلەک هەستیار دایە، روودانێن ل سووریێ دێ کاریگەریا خوە ل هەرێما کوردستانێ و پارچەیێن دی ژی کەن، پیلان ل دژی گەلێ کورد هەنە، مخابن د ئاستێ نێڤدەولەتی و هەرێمی دا دیسان گەلەک هێز ناخوازن کورد بگەهنە مافێن خوە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی گرنگە هەموو هێزێن کوردی هەست ب مەترسیێن هەی بکەن و پێکڤە کار بکەن و گۆت: (هەکە نها کۆنگرە ژی نەهێتە ساز کرن بلا کۆنفرانسەک بهێتە ساز کرن و ئامادەکاری بهێنە کرن، چونکی پێدڤیا کوردان ب کارەک وەسا هەیە، نها ئێکگرتنەکا باش د ناڤبەرا هەموو کوردان دا هەیە و ئەو یەک ژی دشێت ببیتە دەستپێکەکا نوو و گرنگ).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، سیاسەتا تورکیا ل هەمبەر رۆژئاڤایێ کوردستانێ ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن، تورکیا گرۆپێن تیرۆرستی و جیهادی ل دژی کوردان بکارئینا و مخابن گەلەک وەلاتیێن کورد ژی شەهید کەفتن و چارەنڤیسێ گەلەک کەسان هەتا نها ژی دیار نینە، دڤێت تورکیا دەست ژ سیاسەتا خوە یا دوژمناتیا ل هەمبەر کوردان بەردەت و گۆت: (سەبارەت ب قووناغا ئاشتیێ ژی هەتا نها ل تورکیا چو نەهاتیە کرن، هێشتا چو پێنگاڤ نەهاتینە ئاڤێتن، دڤێت دەستهەلاتا تورکیا نیەتا خوە ل هەمبەر کوردان ئاشکرا بکەت، تورکیا دخوازیت دەمی بۆ بەرژەوەندیا خوە بکار بینیت و چو نەکەت، کورد ژی ڤێ یەکێ قەبوول ناکەن، هەکە تورکیا ل سەر سیاسەتا خوە یا نها بەردەوام بیت دێ هێزێن کوردی و خەلکێ کورد ژی هەلوەستێ خوە هەبیت و سیاسەتا نها ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن و دێ زیانێن خوە یێن مەزن ژی بۆ تورکیا هەبیت).
ئەحمەد تورک د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر، کو روودانێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ وەسا کر کورد ل هەموو جیهانێ دەست ب خوەنیشادانان بکەن و کورد نها پتر ژ هەر دەمەکێ هشیارن و کەس نەشێت وەکو سالێن بۆری سەرەدەریێ ل گەل کوردان بکەت، دڤێت رێککەفتنا ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی وەکو خوە بهێتە بجهئینان و گرنگە تورکیا چو ئاستەنگان دروست نەکەت، مخابن هەلوەستێ نها یێ تورکیا ژی ل دۆر وێ رێککەفتنێ جهێ گۆمانێ یە، چونکی تورکیا نەڤێت کورد ل سووریێ بگەهنە مافێن خوە و ئەو یەک ژی گەلەک مەترسیدارە.

د چارچۆڤەیێ گوهۆڕینێن ب لەز و ئالۆزیێن رەوشا رۆژهەلاتا ناڤین، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د چاڤپێكەفتنەكێدا ل گەل كەنالێ (سكای نیوز عربیە) باس ل نووترین پێشهاتێن سیاسی و ئەمنی، هەروەسا بۆچۆنا هەرێما كوردستانێ بۆ ئارامییا دەڤەرێ كر.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د چارچۆڤەیێ دووڤچوونێ بۆ دووماهی پێشهات و خواندنا هەڤكێشەیێن ئالۆزێن دەڤەرێ، د چاڤپێكەفتنەكا تایبەتدا ل گەل كەنالێ( سكای نیوز عربیە)، ب هووری باس ل دۆسێیێن گەرم یێن رۆژهەلاتا ناڤین كر.
ئەڤ چاڤپێكەفتنە د وەختەكیدایە كو دەڤەر ب رەوشەكا پڕ ژ گوهۆڕینان دەرباز دبیت و بۆچۆن و هەلوەستێن مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، جهێ گرنگییا ناڤەندێن سیاسی و دیپلۆماسییە.
ل دەستپێكێ مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند كو پێدڤییە سەرۆككۆمارێ داهاتیێ ئیراقێ ب گۆرەی نەریتێن دیموكراسی و ئەنجامێن هەلبژارتنان بهێتە بەربژاركرن، هەروەسا دووپاتكر ژی كو پارتی دیموكراتی كوردستان، وەك مەزنترین حزبا سیاسی یا كوردی و نیشتمانی، مافێ وێ یێ رەوایە بەربژارێ سەرۆكایەتییا كۆمارێ پێشكێش بكەت.
گوت ژی» پرۆسەیا پشتی هەلبژارتنێن ئیراقێ دڤێت رەنگڤەدانا ئیرادەیا دەنگدەران بیت، كو ل دیاركرنا سەرۆكایەتییا جڤاتا نوونەران دەست پێ دكەت و ب هەلبژارتنا سەرۆككۆماری و سەرۆك وەزیران ب دووماهی دهێت».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» سەروەری و هەڤبەندیێن نێڤدەولەتی یێن هەڤسەنگ بۆ ئیراقێ گەلەك د گرنگن و پێدڤییە هەڤبەندی ل گەل ئەمریكا و جڤاكێ نێڤدەولەتی ب هووری و بەرپرسیارانە رەفتار ل گەل بهێتە كرن».
سەبارەت ب پێكئینانا حوكمەتێ، مەسرور بارزانی راگەهاند» بەربژاركرنا سەرۆك وەزیران، ل دووڤ نەریتێ سیاسی، د ستوویێ بۆكێ شیعی دایە، د وەختەكیدا پۆستێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران بۆ پێكهاتەیێ سوننەیە. ب هەمان شێوە، پۆستێ سەرۆككۆماری بەرپرسیارەتییەكا دەستوورییا هێزێن سیاسی یێن كوردییە، هەڤدەم ئەو كەسە نابیتە سەرۆكێ كوردان، بەلكو دێ بیتە سەرۆككۆمارەكێ كوردی بۆ ئیراقێ، هەروەك پارتی دیموكراتی كوردستان د دووماهی هەلبژارتناندا زێدەتر ژ ملیۆن دەنگ ب دەستڤەئیناینە، ب وێ چەندێ ژی مەزنترین حزبە ل ئیراقێ و نێزیكی نیڤا دەنگێن دەنگدەرێن كوردستانێ ب دەستڤەئیناینە».
رۆهنكر ژی» ب گۆرەی هەمان وێ لۆژیكا بۆ بەربژارێن شیعە و سوننە دهێتە بكارئینان، مافێ پارتییە سەرۆككۆماری دیار بكەت، بەلێ دەرگەهێ پارتی یێ ڤەكریە بۆ كۆدەنگیێ و ئێكڕێزییا ئالیێن كوردی ژ پێخەمەت بەرژەوەندییا مللەتێ كورد».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ باس ل وێ چەندێ ژی كر» هەكە كۆدەنگی دروست نەبیت، دڤێت پرۆسەیەكا داپەروەرانە و دیموكراسی بڕیارێ بدەت، كو دو میكانیزم هاتینە پێشنیازكرن، ئەوژی یان دەنگدان د ناڤ پەرلەمانێ كوردستانێ بۆ هەلبژارتنا بەربژارەكێ ئێكگرتیێ كورد، یان دەنگدان ژ ئالیێ ئەندامێن كورد ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و ئەو بەربژارێ پترییا دەنگێن پەرلەمانتارێن كورد ب دەستڤەبنییت ببیتە بەربژارێ كۆدەنگی ل سەر هەی».
مەسرور بارزانی پشتڕاستكر كو پارتی، فوئاد حسێن، وەزیرێ دەرڤەیێ ئیراقێ بەربژاركریە و ب كەسایەتییەكێ هەژی و ب ئەزموون هەژمارت كو دشێت وەك سەرۆككۆمار خزمەتا ئیراقێ بكەت. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر هەرچەندە ئەركێن سەرۆكایەتییا كۆمارێ د جودانە ژ یێن وەزارەتا دەرڤە، بەلێ رۆلەكێ نیشتمانیێ گرنگە و هەر كەسەكێ پشتی وی پۆستێ وەزارەتا دەرڤە وەربگریت، دێ بەرپرسیارەتییا سیاسەتا دەرڤەیا ئیراقێ ب ستووڤە گریت.
ل دۆر مانا هێزێن ئەمریكا ل دەڤەرێ، مەسرور بارزانی، بەرگریێ ژ بەردەوامییا مانا هێزێن ئەمریكی و هەڤپەیمانان ل ئیراقێ كر و گوت» هاتنا وان داخوازییا هەموو ئیراقییان بوو نەك تنێ كوردان، بۆ شەڕێ دژی داعشێ، هەڤدەم سوپاسییا رۆلێ هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب سەرۆكایەتییا ئەمریكا دكەین، ب تایبەتی د پشتەڤانیكرنا هێزێن كوردی كو ل رێزێن بەراهییا شەڕێ وێ گرۆپا تیرۆرستیدا بوون».
مەسرور بارزانی، هۆشداری دا كو داعش ب تمامی نەهاتیە ژناڤبرن، سەرەرای ژ دەستدانا وێ بۆ ئاخێ، شانەیێن نڤستی، نەئارامییا سووریێ و ئازادكرنا چەكدارێن دەستەسەركریێن وێ بوویە ئەگەر كو مەترسی بەردەوام بیت و گوت» گەفا داعشێ گەلەك راستەقینەیە، گرۆپێن توندڕەو د سەقایەكێ پڕ ژ نەدادپەروەریێ، هەژاریێ، نەهەڤسەنگیێ و حوكمڕانییا لاواز دا گەشێ دكەن، كو ئەو رەوشە هەتا نوكە ژی ل هندەك دڤەران ماینە».
سەرەرای ئاماژەدان ب باشتربوونا شیانێن هێزێن ناڤخوەیی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، پشتەڤانییا هەڤپەیمانان هێشتا پێدڤییە بۆ رێگریكرنێ ل دووبارە رێكخستنا داعشێ ب شێوازەكێ نوو، هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ كر، وەختێ ڤەكێشنا هێزێن ئەمریكی ژ دەڤەرێ د ناڤبەرا واشنتۆنێ و بەغدایێ دا دانوستاندن ل سەر هاتیە كرن، بەلێ ب دیتنا هەرێما كوردستانێ بەردەوامییا هاریكارییان بۆ شكاندنا ئێكجارییا تیرۆرێ هێشتا پێدڤییە.
سەبارەت ب پرسا كوردی ل دەڤەرێ، گوت» كوردستان ب درێژییا دیرۆكی هاتیە پارچەكرن و دیرۆك یا دادپەروەر نەبوویە وەختێ باس ل پرسا كوردی دهێتە كرن، بەلێ واقعێ نوو هەیە. نوكە كوردستان هاتیە پارچەكرن ب سەر چار وەلاتێن سەرەكی: سووریێ، توركیا، ئیران و ئیراق. هەر پارچەیەك ژ ڤان وەلاتان تایبەتمەندییا خوە هەیە، كورد ل هەر جهەكی بن هەژی مافێن خوە یێن تمامە، پشتەڤانیێ ژی بۆ فیدرالیزمێ ل ئیراقێ دووپات دكەین، ب مەرجەكی ب تمامی بهێتە بجهئینان».
ئاماژە ژی دا، كوردان ژی وەك هەر نەتەوەیێن دی خەون هەیە و نابیت رێگری لێ بهێتە كرن د دەربڕینا هیڤیێن خوە دا و گوت ژی» خودای ئەز دایمە كورد و شانازیێ ب كوردبوونا خوە دكەم». هەروەسا فرەنەتەوەیی و رێزگرتن ل جوداهیێن وێ وەك بنەمایێ ئارامیێ ل دەڤەرێ هەژمارت.
مەسرور بارزانی رەخنە ل وێ چەندێ گرت كو بەغدا نەشیایە پێگیرییا خوە یا دەستووری بەرانبەر هەرێما كوردستانێ بجهبینیت، ب تایبەتی گیرۆبوونا هنارتنا شایستەیێن دارایی و مووچەی، باس ل وێ چەندێ ژی كر، ئەڤ كارە بنپێكرنا دەستوورێ ئیراقێ نە و د دادپەروەر نینن بەرانبەر وەلاتیێن كورد، سەرەرای پشتەڤانییا بەردەوام یا هەرێما كوردستانێ بۆ حوكمەتا فیدرالی یێن ئێك ل دووڤ ئێك، ژ وان ژی حوكمەتا محەمەد شیاع سوودانی.
ل دووماهییا ئاخڤتنێن خوە، مەسرور بارزانی دیاركر كورد دخوازن پشكەك بن ژ چارەسەریێ نەك كێشە، چ ل ناڤ ئیراقێ و چ ل دەڤەرێ. هەروەسا داخوازا ئارامكرنا رەوشێ و دانوستاندنێ و خوەپاراستنێ كر ل ئاستێ ئالۆزیێن دەڤەرێ و دووپاتكر كو پێدڤییە ئیراق بێلایەن بیت و تێكهەلی ململانێیێن دەرەكی نەبیت، ئاماژە ژی دا» مە ئارامی، رێزگرتنا دو ئالییانە و پێكڤەژیانا ئاشتییانە دڤێت، چونكە چارەسەریێن بەردەوام ب ڤی شێوەی دهێنە پەیداكرن».

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

ئەندامەكا كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان دیاركر، وان پێشنیازەك دایە قوباد تالەبانی ئەوژی بەرامبەر پۆستێ سەرۆككۆماری، هەموو پۆستێن دی یێن كوردان ل بەغدا بدەنە ئێكەتیێ كو ئارمانجا پارتی ئەوە ڤەگەراندنا سەنگا كوردا ل بەغدایێ، ب هەمان شێوەیێ ل سەردەمێ رەحمەتی مام جەلالی.
د. ئەشواق جاف، ئەنداما كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» پارتی بتنێ بۆ بدەستڤەئینانا پۆستی هەڤڕكیێ ناكەت، بەلكو دخوازیت پۆستێ سەرۆككۆماری ببیتە ناڤەندا بڕیارێ و هەماهەنگیێ د ناڤبەرا هەموو پێكهاتەیاندا».
د. ئەشواق جاف دیار كر ژی» مەبەستا سەرەدانا شاندێ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ بۆ هەرێمێ و كۆمبوون ل گەل سەرۆك بارزانی و ئالیێن دی یێن سیاسی ل هەرێمێ، بۆ گەنگەشەكرنێ ل سەر سێ تەوەرێن سەرەكی كو پێكدهات ژێ پرسا هەلبژارتنا سەرۆككۆماری و بەربژارێ پۆستێ سەرۆك وەزیران و رەوشا هەستییار یا دەڤەر تێدا دەرباز دبیت، چونكو رەوشا دەڤەرێ یا جهگیر نینە و هەر بوویەر و پێشهاتەك ل ولەلاتێن جیران رووبدەت، دێ كارتێكرنا ئێكسەر ل سەر ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ هەبیت، لەوما پارتی دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كریە كو نابیت ئیراق ببیتە پشكەك ژ كێشەیان».
رۆهنكر ژی»پارتی پۆستێ سەرۆككۆماری وەك ئیستیحقاقەكێ دەستووری بۆ كاراكرنا رۆلێ كوردان ل بەغدا دبینیت و ئەم دخوازین پۆستێ سەرۆككۆماری وەك سەردەمێ رەحمەتی مام جەلالی لێ بهێت ل بەغدا، چونكو د وی سەردەمیدا هەماهەنگییەكا ب هێز د ناڤبەرا سەرۆك بارزانی و مام جەلالی دا هەبوو، ئەو چەند ژی بوو ئەگەر كو كوردان ل بەغدا سەنگەكا مەزن هەبیت و ئەم دخوازین د. فوئاد حوسێن وی رۆلی بگێڕیت، چونكە خودان ئەزموونەكا دیپلۆماسییا مەزنە و بۆ ڤێ مەبەستێ وەك بەربژارێ پارتی، پێشنیازەك دایە قوباد تالەبانی و گوتیە وی كو پێشنیاز ئەوە، پارتی هەموو پۆستێن خوە ل ئیراقێ بدەتە ئێكەتیێ بەرامبەر پۆستێ سەرۆككۆماری و پێشنیاز ژ ئالیێ قوباد تالەبانی ڤە گەهشتیە ئێكەتیێ، بەلێ هەتا نوكە ئێكەتیێ بەرسڤەكا فەرمی نەدایە».
ل دۆر پۆستێن هەرێما كوردستانێ ژی دیاركر» برایێن مە یێن هێژا ل ئێكەتیێ داخوازا 9 وەزارەتان كریە كو دوو ژ وان وەزارەتێن ئەمنی نە و پارتی كێشە ل سەر هەژمارا وەزارەتان نینە بەلكو كێشە ل سەر جۆرێ وەزارەتانە».
سەبارەت نەڕازیبوونێن ل سەر بەربژاركرنا نووری مالكی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، ئەشواق جاف گوت» هێشتا یا رۆهن نینە كا نەڕازیبوونێن نێڤدەولەتی، ب تایبەت ئەمریكا، ل سەر مالكی نە یان ل سەر بەرنامەیێ وی یێ سیاسییە و ئەم وەك پارتی مە نەڤێت ببینە پشكەك ژ هەڤڕكییان، بەلكو مە دڤێت بزانین بەرنامەیێ حوكمەتا بهێت چییە بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا و پارتی هەموو بزاڤان دكەت كورد ب ئێك بەربژار و ب ئێكدەنگ بچنە جڤاتا نوونەران، بەلێ دەستبەرداری مافێن دەستووری یێن گەلێ كوردستانێ نابیت بتنێ بۆ رازیكرنا ئالییەكی».