دڤێت تورکیا دەست ب چاکسازییێن سیاسی و قانوونی بکەت
چاڤدێرێن سیاسی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ دیار دکەن یا نها دهێتە کرن کارەک باشە، لێ بابەت تنێ راگرتنا شەڕی نینە و بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی ل تورکیا دڤێت سالا بهێت دەست ب چاکسازیێن قانوونی و سیاسی بهێنە کرن.
د. ئیقبال دووڕە بسپۆرێ کاروبارێن سیاسی دیار کر، گەلەک کەس وەسا هزر دکەن هەکە شەڕ دووماهی هات دێ هەموو تشت ل تورکیا چارەسەر بن و ئێدی چو ئاریشەیەک روو نادەت، لێ بابەت وەسا نینە، ب سالانە پرسا هەری مەزن ل تورکیا پرسا کوردانە، کورد داخوازا مافێن خوە یێن رەوا دکەن، پەکەکە نەمینیت ژی پرسا کوردی و داخوازیێن کوردان دێ مینن و ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی دڤێت پشتی کو شەڕی ب تەمامی هاتە راگرتن و پەکەکێ چەکێن خوە رادەست کرن قووناغەک نوو دەستپێ بکەت و گۆت: (گرنگە تورکیا دەست ب چاکسازیێن قانوونی و سیاسی بکەت، بابەت تنێ ئەو نینە کو هندەک خالێن دستوورێ تورکیا بهێنە گوهۆڕین، چونکی دستوورێ نها یێ تورکیا بوویە ئاستەنگ ل هەمبەر چارەسەرکرنا پرسا کوردی، دڤێت د دستوورێ نوو یێ تورکیا دا هەبوونا گەلێ کورد ب فەرمی بهێتە قەبوول کرن).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، سەردەمێ ئینکارکرنا کوردان ل جیهانێ هەموویێ ب دووماهی هاتیە، ئەڤرۆکە ل هەموو جیهانێ بەحسێ کوردان و مافێن وان یێن رەوا دهێتە کرن، تورکیا ژی باش دزانیت هەکە نها پرسا کوردی نەهێتە چارەسەرکرن دێ پاشی ب گرانی بۆ ڤەگەریت و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی بەرپرسێن تورکیا نها بەحسێ ئاشتیێ و برایەتیا کوردان و تورکان دکەن و گۆت: (برایەتی ئەو نینە تورک خوەدان هەموو ماف بن و کورد ژی وەلاتیێن پلە دو بن، ئەو یەک ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن، کوردان د پێنجی سالێن بۆری دا گەلەک قوربانیدان و کورد نها قەبوول ناکەن بێی ماف ل تورکیا بژین، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی گوهۆڕینا دستوورێ نها یێ تورکیا گەلەک گرنگە و دڤێت هەموو مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کورد د دستوورەکێ نوو و دیموکراتی دا ل تورکیا دا بهێنە گەرەنتیکرن).
حەسەن بیلدرجی چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، هێشتا ژی باوەریا کوردان ب دەولەتا تورکیا ناهێت، چونکی هێشتا ژی بەحسێ مافێن کوردان ناکەن و تنێ دبێژن تورکیا بێ تیرۆر، ئەو یەک ژی جهێ گومانێ یە، چونکی بابەتێ مافێن رەوا یێن گەلێ کورد چو پەیوەندیا خوە ب شەڕی ڤە نینە، کوردان شەڕ کرن چونکی تورکیا هەبوونا کوردان قەبوول نەدکر، لێ نها رەوشەکا نوو هاتیە پێش و پرسا کوردی ئێدی بوویە جیهانی و ل هەموو جیهانێ بەحسێ مافێن رەوا یێن گەلێ کورد دهێتە کرن و گۆت: (بابەت ئێدی تنێ تورکیا نینە، ل سووریێ و ئیرانێ ژی ژ بۆ کوردان رەوشەکا نوو هاتیە پێش، پرسا کوردی پرسەکا جیهانی یە و ئێدی گرنگە کورد ژی وەکو هەموو نەتەوەیێن دی یێن ل جیهانێ بگەهنە مافێن خوە، سەردەمێ خاپاندنا کوردان ب دووماهی هاتیە، دڤێت هەموو مافێن کوردان بهێنە گەرەنتیکرن، هەکە ئەڤرۆکە نەبیت ژی سوباهی دێ هەر کورد ژی ئازاد بن و گەهنە هەموو مافێن خوە، ژ بۆ تورکیا ژی گەلەک گرنگە کو د رەوشا نها دا چاکسازیێن سیاسی و قانوونی بکەت، چونکی وەکو دی پرسا کوردی ناهێتە چارەسەرکرن).
ئیبراهیم ئامەدی چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، یا نها دهێتە کرن ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی نینە، چونکی سیستەمێ نها یێ تورکیا هەبوونا کوردان قەبوول ناکەت، هەتا سیستەمێ سیاسی یێ تورکیا نەهێتە گوهۆڕین پرسا کوردی ژی چارەسەر نابیت، بەری هەر تشتەکێ دڤێت سیستەمێ تورکیا ببیتە فیدرالی و گرنگە کورد دەڤەرێن خوە برێڤە ببەن و گۆت: (هەکە چاکسازیێن سیاسی و قانوونی نەهێنە کرن و هەبوونا کوردان ل تورکیا نەهێتە قەبوول کرن، وی دەمی قووناغا نها ژی چو گرنگیا خوە نابیت).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، پێدڤیا تورکیا ب دستوورەک نوو و دیموکراتی هەیە، چونکی دستوورێ نها بەرهەمێ کۆدەتایا سالا ١٩٨٠ یا تورکیا یە و سیستەمێ نها ژی سیستەمەک دیموکراتی نینە کو هەبوونا کوردان قەبوول بکەت، هەتا هەموو مافێن گەلێ کورد د دستوورەکێ دیموکراتی دا نەهێنە گەرەنتیکرن چو تشتەک ناهێتە گوهۆڕین، چونکی بەری نها ژی چەندین جاران قووناغێن ئاشتیێ د ناڤبەرا پەکەکێ و تورکیا دا هەبوون و تووشی شکەستنێ هاتن، وی دەمی تورکیا بەرهەڤ نەبوو هەبوونا کوردان قەبوول بکەت و مافێن کوردان بدەتێ، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی کورد ب گومانن کا دێ رەوش بەر ب کیڤە چیت.
ل ئالیێ دی گەلەک ژ چاڤدێرێن سیاسی یێن تورکیا وەسا دبینن کو هەکە نیەتا ئەردۆغانی تنێ هەلبژارتن بیت و بدەستڤەئینانا پشتەڤانیا کوردان بیت دێ جارەکا دی رەوشا تورکیا ئالۆز بیت، چونکی کورد وەسا دبینن هەتا نها ژی ب کریاری چو نەهاتیە کرن، دڤێت دەولەتا تورکیا ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی ب کریاری هندەک تشتان بکەت، لێ مخابن ژ بلی هندەک ئاخڤتنان هەتا نها ب کریاری چو نەهاتیە کرن و ئەو یەک ژی بوویە جهێ دلگرانیا هەموو کوردان ل تورکیا.
