دڤێت ل ئـاستێ بەرنامـەیێن خـۆ بین
ئيحسان ئــامێدی
هەر مرۆڤەك چ تاك چ كۆم چ سازیەك، چ قوتابی چ مامۆستا چ فەرمانبەر چ جۆتیار چ كرێكار هتد، بیت خۆدان بەرنامەیە، و دڤێت خۆ ل ئاستێ وی بەرنامە پێ بگەهینیت و لدویڤ وی كاربكەت؛ دا بشێت ب باشترین شێوە بجهبینیت.
جەوهەرێ مرۆڤی ئەقلێ وی یە، دبیت تو ئێكێ لاو و كەشخە و بالكێش ببینی، لێ رەفتارێن كو دەربڕینێ ژ ئەقلێ وی دكەن ب رەنگەكێ دی بن یت، هەروەسا جەوهەرێ دەولەتێ یاسانە، دبیت تو دەولەتەكێ ببینی ناڤەك هەبیت و سەركردەك هەبیت، لێ كۆما ستەمێ و سەركوتكرنێ بیت!، و هۆسا دامەزراوەیێن سیاسی و لیستەیێن هەلبژارتنان و كابینەیێن حوكمەتان ژی ب بەرنامەیێن خۆڤە، خۆ ددەنە نیاسین، لێ یا گرنگ و كارتێكەر چەند ب وی بەرنامەی دپێگیرن.
هەمی دشێن بەرنامەیین باش و درووشمێن گەش و گۆتنێن خۆش بێژن، لێ هونەر د كرنێ دایە و ئەنجام دهێنە پیڤان و هەلسەنگاندن، كا چەند ژ ئەوا راگەهاندی كرینە كریار و بجهئیناینە.
مرۆڤ د ژیانێ دا خۆدان ئارمانجە و مرۆڤێ بێ ئارمانج وەكو ژیندارێن دی یە، تنێ خوارن و زاوزێ!، لێ یا مرۆڤی جودا دكەت ژ ژیندارێن دی، ئەو مەژی یە یێ وەرارێ دكەت و هزركرنێ دكەت و شیانان ددەتە مرۆڤی كو بئاخڤیت و كاربكەت و زانینێ وەرگریت و كۆم كەت و ل بیربینیتە ڤە و داهێنانێ بكەت و ل سەر ئاڤاكەت و زێدەكەت و چارەسەریا بكەت و ئامیرێن باشتركرنا ژیانێ بەرهەڤكەت.
ئارمانج مەبەست و مەرەم و بژاردەیێن مرۆڤینە كو ژ بۆ وێ كار و بزاڤێ دكەت دا بگەهیتێ و ئەوە رەفتارا مرۆڤی ئاراستە دكەت. دەستنیشانكرنا ئارمانجێ بۆ مرۆڤی وەكو تاك یان هەر دامەزراوەكا بیت ژ پێدڤیێن هەبوون و بەردەوامیێ یە، داكو پێناڤی وێ هزر بكەت و پلانێ دانیت و كاربكەت بۆ گەهشتنێ و ل ڤێرێ بەرپسیاری چێدبیت.
هەردەمێ ئارمانج هاتە دەستنیشانكرن پێگیریەك بۆ تاك و كۆم و دامەزراوەیان چێدبیت كو ب ئەرك رابن و كاربكەن بۆ گەهشتن ب ئارمانجێ.
بەرپسیاری ئەو پێگیریا هشیارانەیا تاكی یە بەرانبەر بەرنامەیێن راگەهاندی، بریارێن ددەت و ئەركێن پێ رادبیت و رەفتارێن دكەت و وێ ژی ئاستێن خۆ هەنە و د چارچووڤێ یاسا و پەیرەو و پیگیریێن سنجی و جڤاكی و ل ئاستێ پێگەیا خۆ هەر ئیك وەردگریت و پێ رادبیت و ئەڤە دبیتە شەنگستێ بنگەهی یێ ئاڤاهیێ كەساتیێ گەهشتی و ب هێز.
هەلگرتنا ئارمانج و بەرپسیاریێن گشتی و ب ئەرك رابوون جەوهەرێ مرۆڤێ گەهشتی و باوەری ب خۆبوونێ و پایەبەرزیێ یە و ژ شاكارێن مرۆڤی یە و ژ بەركو ئەڤە سازیەكا د چارچووڤێ بەرنامەكێ ئارمانجبەر دروست دكەت و پلانێ بۆ دادنیت و خەلكی ل خۆ كۆمڤە دكەت دا هێزێ و شیانێ و رەوایێ بدەتێ، پێگیركرنێ چێدكەت و دئێخیتە د بەرپسیاریێ دا و دهێتە چاڤدێریكرن و هەلسەنگاندن و لێپرسین.
بەرنامە و كارنامە و پلاندانان و كاركرن پێدڤیین گەهشتنێ یە ب ئارمانجان و نیشانا هشیاریێ و لیزانینێ و زیرەكیێ یە، رێنیشادەرە بۆ كاركرنا سەركەفتی.
دبیت بجهئینانا بەرنامە و كارنامێ كارەكێ ب ساناهی نەبیت و گەلەك ئاستەنگ ل بەر هەبن، لێ هەر بابەتەكێ ببیتە بەرنامە و دچیتە د كارنامەیێ دڤێت پلان بۆ بهێتەدانان و ببیتە ئەرگ و بهێتە بجهئینان، یان كارەكێ بنەجه بهێتەكرن كو بهێتە بجهئینان، داكو راستگۆیی ب دەستڤەبهێت و بهێتە پاراستن. وەكو كورد دبێژن دڤێت مرۆڤ خۆدانی ئاخفتنا خۆ بیت یا دبیژیت بجهبینیت.
بەرنامە و پەیرەوێ ناڤخۆیێ دامەزراوەكا سیاسی وەكو دەستوور و قانوونا دەولەتێ یە، چاوا قانوون بنەمایێ رێكخستنا جڤاكی و سەقامگیریێ یە و كار بۆ بجهئینانا دادیێ و وەكهەڤیێ و پاراستنا ماف و ئازادیان و دەستنیشانا ماف و ئەركان دكەت. و رەفتارێن مرۆڤان ئاراستە دكەت و گەشەبوونا مرۆڤی چێدكەت. وەسا پێگیریكرن ب پەیرەوێ ناڤخۆ و بجهئینانا بەرنامەی، رێكخستنا دامەزراوێ دروست دكەت و هەڤگرتنێ پێكدئینیت و ئەرك و مافان دەستنیشان دكەت و هەڤالان پێدگەهینیت و ئاراستە دكەت كو باشتر كاربكەن و بەرنامەی بجهبینن.
دبێژن دەولەت وەكهەڤە ل گەل دستهەلاتا دەستووری، چونكی دەولەت ب دەستوور و قانوونان برێڤەدچیت و سەقامگیر دبیت، و ئەڤە بۆ هەمی رێكخستنێن سیاسی ژی دروستە، دامەزراوەیا سیاسی وەكهەڤە ل گەل پرۆگرام و پەیرەوێ ناڤخۆ و چەندین پێگیری پتر پێ هەبیت دی پتر بهێز و هەڤگرتی بیت و باشتر شێت بەرنامەیێ خۆ بجهئینیت و سەركەفتنێ ئینیت.
بەرنامە ئەو رێكا راست و زەلالە ب كۆمەكا پرانسیب و بنەما و رێسایێن رێكوپیك بۆ گەهشتن ب ئارمانجێ و ئەڤە پڕ د بالكێشن بۆ خویندەڤانی كو باوەریێ پێ بینیت و خۆ بدەتە ل گەل و پشتەڤانیێ لێ بكەت و یێن دیتر ژی پێ رازی كەت، ئەڤە بەرپسیاریەكا گرنگە، لەوا دڤێت خۆدانێن بەرنامەی ل ئاستێ بەرنامەی بن و خۆ لێ بكەنە خۆدان و بجهبینن دا سەربكەڤن و نابیت ب چ شێوەیان بەرنامە ببنە شێوازەكێ خاپاندنێ و سەردابرنێ.
د هەمی كۆمبەست و كاران دا مرۆڤ مەبەستە، ئەوە هزرمەند و دارێژەر و پلاندانەر و جێبەجێكەر، لەوا پێگەهاندنا مرۆڤی ئەركێ جڤاكێ و دامەزراوێن وێ یە، كو بكەتە توخمەكێ چاك و پاك و دلسۆز و بەرهەمهێنەر.
كورد دبێژن سەد گۆتن گۆری كریارەكێ بن، هەروەسا دبێژن چ تشت ل هەنبەری مرۆڤی ئاسێ نابن و هەر دەمێ ئیرادە هەبیت دێ گۆتنا خۆ كەتە كریار، ئەڤە ژ مرۆڤی دهێتە خواستن و چاڤەرێكرن.
هەروەسا خۆ بەرنامەكرن ئەركەكێ هەر تاكەكی یە ل كیڤە بیت و دڤێت هەر مرۆڤەك ل گۆرەی ئەركێ خۆ، خۆ پێ بگەهینیت و دلسۆزانە كاربكەت و ئەنجامین باش ب دەستڤەبینیت و بگەهیتە ئارمانجێن خۆ.
