سەروەریا دەولەتێ یا هەرێمێ یە ژی
ئحسان ئامێدی
ب ئیرادێ و هێزێ و یاسایێ کیانێ سیاسی هەبوونا خۆ دسەپینیت و سەروەریا خۆ دپارێزیت.
سەروەری ئانکو مافێ دەستهەلاتداریا دەستەیا دەستهەلاتدار ل سەر دەولەتێ و هەمی دامەزراوێن وێ، بێی مایتێکرنەکا دەرەکی، ئانکو دەولەت خۆدانا بریارا خۆ بیت و چ راسپاردە ل سەر نەبن.
ئیراق دەولەتەکا فیدرالیا سەربەخۆیە و لدویڤ دەستوورێ دەولەتێ و یاسایێن نێڤدەولەتی سەروەریا تەمام هەیە، ژبەر هندێ مافێ وێ یە دەستهەلاتێن خۆ یێن تەمام بکاربینیت بێی مایتێکرنا دەرەکی، ئەڤ مافە ژ هەمی هەرێمێن دەولەتێ ڤەدگریت، و ئەرکێ وێ یە سەروەریا خۆ بپارێزیت و رێز ل سەروەریا وێ بهێتە گرتن و زێدەگاڤی ل سەر نەهێتەکرن.
هەرێما کوردستانێ ژی ل گۆرەی دەستووری هەرێمەکا فیدرالییە د چارچووڤێ دەولەتا ئیراقێ دا، هەمان ماف هەنە، هەروەکو هێز و ئیرادە و یاسا ژی هەنە کو بكاريت خۆ بپارێزیت، د هەمان دەم دا ئەرکێ دەولەتا ئیراقێ یە ژی هەرێما کوردستانێ وەکو هەمی دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ بپارێزیت و رێز لێ بگریت.
هيزێن ئەمریکا و هەڤپەیمانا نێڤدەولەتی ل هەرێما کوردستانێ د چارچووڤێ بریارا جڤاتا ئاسایشا نێڤدەولەتی ٦٨٨ ژ بوهارا سالا ١٩٩١ وەرە هەبوونا خۆ یا کاڕا نیشادایە بۆ دویرکرنا دەستدرێژیێن رژێما دەستهەلاتدار ل ئیراقێ و دویرکرنا هێزێن لەشکرێ وێ ل هەرێمێ و پاشڤەبرنا گەفێن هێزێن دەرەکی، ئەڤە بۆ هەرێما کوردستانێ گرنگ و پێدڤی بوو و هەر هەڤپەیمانا نێڤدەولەتی بۆ رژێما دکتاتۆری روخاندی و پشتەڤانی ل ئاڤاکرنا ئیراقا دیموکراتیا فیدرالی کری و ب پەسەندکرنا دەستوورێ هەمیشەیی و دانپێدان ب هەرێما کوردستانێ وەکو هەرێمەکا دەستووری و سەقامگیربوونا رەوشا ئیراقێ، ئێدی بەهانەیا مانا هێزێن نێڤدەولەتیێن(رزگارکەر، داگیرکەر) نەما، لەوان کو ئەرکێ وان هێزان ب دوماهی هاتی، ئەو هێز ل کانوونا ئێکێ یا سالا ٢٠١١ هاتنە ڤەکێشان و ئەو رۆژ ب رۆژا سەروەریێ هاتە ناسکرن. لێ جارەکا دی پشتی سەرهەلدانا داعش و داگیرنا گەلەک باژار و دەڤەرێن سووریا و ئیراقێ و کوردستانێ ل سالا ٢٠١٤، و ل سەر داخوازا فەرمی یا حوكمەتا ئیراقێ هەڤپەیمانیەکا نێڤدەولەتی ب سەرکردایەتیا ئەمریکا بۆ شەڕی دژی داعش هاتە چێکرن و هاتنە ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ دا کو هاریکایا ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ بکەت بۆ رزگارکرنا دەڤەرێن داگیرکری و ژناڤبرنا داعشێ. و وەکو ئەڤ ئەرکە بجهئینای، ئێدی جارەکا دی بەهانەیا مانەڤەیا ڤێ هێزا هاریکار یا نێڤدەولەتی نەما، و لدویڤ رێکەفتنا هەروو لایەنان(ئیراقێ و هەڤپەیمانان)، ل ٣٠ ئیلۆنا ٢٠٢٦ ئەو هێز ژ ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ هاتنە ڤەکێشان و چوون. و یا سروشتی یە ئاهەنگێن خاترخواستنێ و سوپاسداریێ ب چەپک و گولان بۆ ڤان هێزان بهێنە گێران، چونکی هاتنا هێزێن هەڤپەیمانان ڤێ جارێ بۆ هاریکاریێ و پشتەڤانیێ بوونە.
پسیارەک ل ڤێرە دهێتە پێش، ئەرێ ئیراق ژ لایێ هێزێن هەڤپەیمانان ڤە یا داگیرکری بوو دا رۆژا ڤەکێشانا هێزێن وان ب رۆژا سەروەریێ بهێتە ناسکرن!؟، و ئەگەر ب دەرچوونا هێزێن هەڤپەیامانا ئیراق ئازاد ببیت، ئەرێ ژ باندۆڕا دەولەتێن هەرێمایەتی ئازاد بوویە!؟، لەوان یا باشتر بوو ب ڤێ هەلکەفتنێ ئاهەنگێن سەرکەفتنێ ل سەر تیرۆرێ و خاترخواستنا هەڤپەیمانان ب خەلاتکرنا وان هاتبانە گێران!.
کوردستان ب چاڤێ دۆستینیێ و پشتەڤانیێ هەڤپەیمانان دبینیت و ب هێزەکا پشتراستکەر دادنیت، ژبەر هندێ ڤەکێشانا وان بۆ کوردستانیان جهێ نەئارامیێ و دلگرانیێ یە!، نەمازە کو کورد چاڤترسیاینە و باوەری ب سیاسەتێن دەولەتێن داگیرکەرێن هەرێمایەتی نینە، لەوا مافدارن گومانەکا پترس هەبیت ژ دەستێوەردان و مایتيکرنێن دوژمنکارانە یێن دەردۆرێن هەرێما کوردستانێ، لێ ل وێ باوەرێنە سەرەرای تەماهی و چلەکیا داگیرکەران، لێ ئەو د رێپێدای و دەستبەردای نابن بۆ دەستدرێژیکرنێ ل سەر هەرێما کوردستانێ.
سەرۆک بارزانی د پەیاما خۆدا ب هەلکەفتنا ڤەکێشانا هێزێن هەڤپەیمانان دبێژیت:
دەربارەی هەرێما کوردستانێ ژی گەلەک کەس ژ بەر پەرۆشیێ و هندەک ژی ژ بەر کین و لێکدانێن نەدورست وەسا هزردکن کو ب نەمانا هێزێن هەڤپەیمانان، ئێدی هەرێم ژی دێ کەڤیتە بن گەف و مەترسیێ و دێ دوماهیک پێ هێت. ئەز دخوازم خەلکێ خۆشتڤی یێ کوردستانێ ژ وێ ئیێکێ پشتڕاست بکەم کو هەماهەنگیەکا گەلەک باش ل گەل حوكمەتا ئیراقا فیدرال دا هەیە بۆ بەرسڤدانا هەر جۆرەکێ گەف و مەترسیێ، چ ئەو گەف د بن ناڤێ داعشێ دا بیت ئان ژی هەر ناڤەکێ دی بیت.
هەر کەس و لایەنەکێ خەیالا وێ ئیێکێ هەبیت ببتە گەف و زیانێ بگەهینتە ئارامیا هەرێما کوردستانێ، بلا بزانیت کو ل کوردستانێ ب قەبارێ پێدڤی پێشمەرگە و قەهرەمان و گیانفدایێن وەلاتی هەنە کو بەرەڤانیێ ژ خەلک و ئاخا کوردستانێ بکەن و هەمی گەف و دەستدرێژیان تێکبشکێنن. هێزا پێشمەرگەیێن کوردستانێ ژی کو ڕەهـ و ڕیشالێن وێ د مێژوويا خەباتا ڕزگاریخوازیا کوردستانێ دا هەنە و زادێ خوێنا شەهیدان و ڕۆندکێن چاڤێن دایکێن شەهیدانە، دێ هەر مینیت. هێزا پێشمەرگەیێن کوردستانێ ب هەماهەنگیا تەمام دگەل هێزێن ئیراقا فیدرال دا، ئامادەنە بۆ بەرەڤانیێ، پاراستنا ئارامیا وەلات و نەهێلانا هەمی جۆرێن گەف و مەترسیان.
هەروەسا بەرێز مه‌سرۆر بارزانی سەرۆکێ حوكمەتا هەرێما کوردستانێ دبێژیت: پشتی ڤەکێشانا هێزێن هه‌ڤپه‌یمانێن نیێڤدەولەتی، هێزا پێشمەرگەی یا ئاماده‌یه بۆ به‌رهه‌نگاربوونا هەر هێرش و مەترسییەکێ. هەروەسا دیار ژی كر، دووماهیهاتنا كارێ هەڤپەیمانان ڕامانا دووماهی هاتنا پەیوەندییان نینە، بەلکو شێوازێ پەیوەندییان د بیاڤێن جودا دا دێ د بەردەوام بن، ئه‌و وه‌لاتییان پشتڕاست دكه‌ت ژ هه‌بوونا مه‌ترسییا تیرۆرێ كو هێزێن ئیراقێ و پێشمه‌رگه‌ی شیانێن باش هه‌نه و ئاماده‌نه بۆ پاراستنا هه‌رێما كوردستانێ.
بەرێز نێچیرڤان بارزانی سەرۆکێ هەريما کوردستانێ د لایەکێ گۆتارا خۆدا ل ئاهەنگا رۆژا سەروەریا ئیراقێ دبێژیت: دەم هاتییە هەمی کێشەیێن د ناڤ مالا ئيراقێ دا چارەسەر بکەین، ژ پەیوەندییێن د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا، هەتا دۆسیا چەکی و مافێن هەمی پێکهاتەیان، ل سەر بنەمایێن دەستووری و ب ئیرادەکا نیشتیمانی یا ئيراقی یا پاقژ، نەکو بهێلین ڤەگوهۆڕن بۆ قەیرانان و بۆ نەوەیێن بهێن بمینن. ئەم چاڤەرێ ئيراقەکا دەستووری، فیدرالی و جێگیرین، کو ب تەمامی خوەدانا سەروەرییا خۆ بیت، وەلاتەک ژیان و ئاسایشا هەمی پێکهاتەیان بێی جوداهی بپارێزیت. وەلاتیەک پەیوەندییێن هەڤسەنگ ل گەل جیران و هەڤالێن خۆ ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندییێن لێکگوهۆر دابمەزرینیت و نەبیتە گۆڕەپانا ململانێ، بەلکو ببیتە دەستپێکەر و ناڤەندا ئاشتی و دانوستاندن و سەقامگیریێ ل هەمی دەڤەرێ. هەروەسا د فەرمۆت: ئەڤ ئيراقە بەرپرسیاریا هەڤپشکا مە هەمیانە. و ئەم ل هەرێما کوردستانێ، وەک هەر دەم، دێ بینە هاریکار و پشته‌ڤان بۆ هەر گاڤەکێ کو ببیتە ئەگەرێ بهێزکرنا سەروەری و ئاسایش و سەقامگیریا ئيراقێ. و دێ ل گەل حوكمەتا فیدرالی و هەمی هێز و پێکهاتەیێن ئيراقی کار کەین ل سەر چارەسەرکرنا ناکۆکی و کێشەیان ب رێیا دانوستاندن و تێگەهشتنێ ل سەر بنەمایێ دەستووری و د هەمان دەم دا ئەم داکۆکیێ ل سەر خورتکرنا هەماهەنگیێ و هاریکاریێ د ناڤبەرا پێشمەرگەى و سوپایێ ئيراقێ و هەمی پۆلێن هێزێن چەکدار و دەزگەهێن ئەمنی دا دکەین.
ئەڤ هەر سێ پەیامێن گرنگ تێرا هندێ هەنە خەلکێ هەرێما کوردستانێ پشتراست ببیت کو چ مەترسی نینن و هەر زێدەگاڤیەک دێ ب ئیرادەيا مللەتی و ب هێزا پێشمەرگەی و ب پێگیریێن دەستووری يێن ئیراقێ و ب پشتەڤانیا دۆستێن نێڤدەولەتی هێنە ژناڤبرن.
سەربۆڕا ئیراقێ یا خویناوی و یا کوردستانێ یا دەردەسەری تێرا هندێ هەیە پەند وانە ژێ بهێنە وەرگرتن، ئێدی ل سەر کاربدەستانە، ئیراقا دیموکراتیا فیدرالیا دەستووری يا راستەقینە ئاڤاکەن و مافێ هەمی پيکهاتێن جڤاکیێن وێ دابینکەن و ئاسایش و سەقامگیریێ جێگیرکەن و هەريما کوردستانێ ژی ب کیانێ خۆ یێ فیدرالی شاد ببیت.
هەرێما کوردستانێ کیانەکێ دەستوورى یە و هۆکارێن هێزێ بۆ بەرگریکرنێ هەنە، هێزا ئیرادەيا مللەتی و پێشمەرگەیێ کوردستانێ بنگەهێ بەرخۆدانێ یە و دۆستینیا جڤاکێ نێڤدەولەتی ل گەل هەرێمێ پێگیریەکا سیاسی و سنجی بۆ بەرەڤانیکرنێ ژ هەرێمێ هەیە و دێ یا پاراستی بیت.
کوردستانێ پێشمەرگەیەکێ رێکخستی و قانوونی هەیە و ب وێ هێزێ شۆرشا ئیلۆنێ و شۆرشا گولانێ و سەرهەلدان کریە و باشورێ کوردستانێ رزگارکریە و پاراستیە، هەرێما کوردستانێ دامەزراندیە و پشکداری د روخاندنا رژێما دکتاتۆر دا و ئاڤاکرنا ئیراقا نوی دا کریە،پێشمەرگەى رۆلەکێ سەرەکی د سەقامگیرکرنا ئیراقێ و شکاندن و ژناڤبرنا تیرۆریستێن داعش و پاراستنا هەرێما کوردستانێ دا هەبوويە، نهۆ ژی ب هەمی شیان و باوەری ڤە د ئامادەباشیێ دایە بۆ بەرسڤدانا هەر دوژمنکاریەکێ.
گەلێ کوردستانێ یێ خەباتکەر و خۆگوریکەر و خۆراگر، دەستبەرداری ماف و دەستکەفتیێن خۆ نابیت و هەر دێ سەرکەفتی بیت.
